Νεότερα δεδομένα
Τα φάρμακα τύπου GLP-1 έγιναν γνωστά στο ευρύ κοινό κυρίως ως θεραπείες
για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και -τα τελευταία χρόνια- ως ισχυρά
εργαλεία για την απώλεια βάρους. Όμως η ιστορία τους φαίνεται να μην σταματά
στο σάκχαρο και στα κιλά. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας
– Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής
ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα
Σταυροπούλου (Βιολόγος), αναφέρουν ότι νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί
να σχετίζονται και με κάτι φαινομενικά άσχετο: τον κίνδυνο εμφάνισης διαταραχών
χρήσης ουσιών (αλκοόλ, νικοτίνη, οπιοειδή κ.ά.) αλλά και τις σοβαρές επιπλοκές
σε ανθρώπους που ήδη παλεύουν με εθισμό.
Προκλινικές μελέτες σε ζώα είχαν ήδη υποδείξει ότι οι αγωνιστές GLP-1
μπορούν να «αγγίζουν» τα εγκεφαλικά κυκλώματα ανταμοιβής (τα γνωστά
μεσολιμβικά μονοπάτια), μειώνοντας την ενίσχυση/«ανταμοιβή» από ουσίες όπως
το αλκοόλ, η νικοτίνη, η κοκαΐνη και τα οπιοειδή. Σε ανθρώπους, μικρότερες
παρατηρητικές μελέτες είχαν συνδέσει τη χρήση GLP-1 με χαμηλότερο κίνδυνο
για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, καπνού ή κάνναβης, αλλά η εικόνα για άλλες
ουσίες και -κυρίως- για «σκληρά» κλινικά καταληκτικά (νοσηλείες, θανάτους,
υπερδοσολογίες) παρέμενε θολή.
Εδώ έρχεται μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο
περιοδικό BMJ, η οποία αξιοποίησε τα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας του Υπουργείου
Βετεράνων των ΗΠΑ. Οι ερευνητές συνέκριναν βετεράνους με ΣΔ 2 που ξεκίνησαν
αγωνιστή GLP-1 με αντίστοιχους που ξεκίνησαν αναστολέα SGLT-2 (μια άλλη
καθιερωμένη κατηγορία αντιδιαβητικών), παρακολουθώντας τους έως τρία
χρόνια. Το πρώτο σκέλος αφορούσε πρόληψη: από μια βάση 606.434 βετεράνων
με διαβήτη τύπου 2, επιλέχθηκαν 524.817 χωρίς ιστορικό διαταραχής χρήσης
ουσιών, ώστε να μετρηθεί ο κίνδυνος νέας διάγνωσης μέσα στα επόμενα τρία
χρόνια. Σε αυτή την κύρια «δοκιμή», 124.001 άτομα ξεκίνησαν GLP-1 και
400.816 άτομα ξεκίνησαν SGLT-2. Η έναρξη GLP-1 συσχετίστηκε με χαμηλότερο
κίνδυνο για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, κάνναβης, κοκαΐνης, νικοτίνης, οπιοειδών,
καθώς και για «άλλες» διαταραχές (π.χ. διεγερτικά, ηρεμιστικά/υπνωτικά,
εισπνεόμενα κ.ά.). Όταν οι ερευνητές ένωσαν όλες τις διαταραχές σε ένα σύνθετο
καταληκτικό σημείο, ο σχετικός κίνδυνος παρέμενε χαμηλότερος. Το δεύτερο
σκέλος της μελέτης εστίασε σε άτομα που ήδη ζούσαν με διαταραχή χρήσης
ουσιών. Στην ανάλυση αυτή συμπεριλήφθηκαν 81.617 άτομα με ΣΔ2 2 και
διάγνωση διαταραχής χρήσης ουσιών μέσα στον προηγούμενο χρόνο: 16.768
ξεκίνησαν GLP-1 και 64.849 SGLT-2. Στην ομάδα αυτή, οι αγωνιστές GLP-1
συσχετίστηκαν με λιγότερες επισκέψεις στα επείγοντα, λιγότερες νοσηλείες λόγω
διαταραχής χρήσης ουσιών και χαμηλότερη θνητότητα που σχετιζόταν με αυτήν.
Παράλληλα, καταγράφηκε μειωμένος κίνδυνος για υπερδοσολογία και για
αυτοκτονικό ιδεασμό ή απόπειρα. Παρόλα αυτά, τονίζεται ότι πρόκειται για μια
παρατηρητική μελέτη, οπού ο πληθυσμός ήταν βετεράνοι με διαβήτη τύπου 2
(κατά κύριο λόγο άνδρες και μεγαλύτερης ηλικίας), άρα η γενίκευση σε άλλους
πληθυσμούς δεν είναι αυτόματη.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, οι αγωνιστές
GLP-1 μπορεί να αποκτήσουν ρόλο όχι μόνο στη ρύθμιση του σακχάρου, αλλά
και στην πρόληψη και αντιμετώπιση διαταραχών χρήσης ουσιών
Πηγη:HealthDaily