Clawback, ποιοτικό rebate: ένας μηχανισμός που δεν ρυθμίζει, αλλά εξοντώνει τις ιδιωτικές κλινικές

Σε μια εποχή που το σύστημα υγείας στη χώρα μας δοκιμάζεται ήδη από τις αυξημένες ανάγκες, την πίεση των ετών της πανδημίας και τις διαχρονικές αδυναμίες του δημόσιου σχεδιασμού, η ανάγκη για σταθερότητα και συνεργασία είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Η υγεία και η φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Κι όμως, το κράτος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την υγεία σαν μια γραμμή σε πίνακα Excel. Σαν ένα μέσο συμψηφισμού των δικών του αδυναμιών. Επιμένει να εφαρμόζει μια λογιστική προσέγγιση που δεν χτίζει πολιτική, αλλά επιβάλλει ποινές. Και αυτό, δυστυχώς, το πληρώνουν εκείνοι που προσφέρουν καθημερινά φροντίδα και στήριξη στο σύστημα.

Στο πλαίσιο αυτό, τα μέτρα του clawback και του rebate στις ιδιωτικές κλινικές, αντί να λειτουργούν ως κίνητρα για ποιοτικότερη και πιο αποδοτική φροντίδα, συχνά μετατρέπονται σε μηχανισμούς εξόντωσης για όσους στηρίζουν το σύστημα καθημερινά.

Κατά συνέπεια, όσο η πολιτική υγείας βασίζεται σε αυτόματους κόφτες και «λογιστικές» προσεγγίσεις και όχι σε συνεργατικές, μη τιμωρητικές στρατηγικές, οι δυσκολίες δεν θα ξεπερνιούνται – απλώς θα μετατίθενται και θα διαιωνίζονται.

Οι μικρές και μεσαίες ιδιωτικές κλινικές αποτελούν ένα κρίσιμο, πολλές φορές παραγνωρισμένο, κομμάτι του υγειονομικού χάρτη της χώρας. Ιδίως στην περιφέρεια, καλύπτονται καθημερινά χιλιάδες περιστατικά, με προσωπικό που προσφέρει υπηρεσίες, που λείπουν στο δημόσιο σύστημα.

Αυτό που ζητούμε ως Σύνδεσμος Ιδιωτικών Κλινικών Ελλάδος (ΣΙΚΕ), δεν είναι κάποιου είδους προνομιακή μεταχείριση, αλλά να αναγνωριστεί ο σημαντικός ρόλος που επιτελούμε και να μας επιτραπεί ουσιαστικότερη συμμετοχή στον σχεδιασμό πολιτικής υγείας, και όχι απλώς να καλούμαστε να πληρώσουμε το κόστος του.
Clawback χωρίς διάκριση

Αυτό που συμβαίνει σήμερα με τα μέτρα του clawback και του ποιοτικού rebate, είναι πως, αντί να λειτουργούν ως κίνητρα βελτίωσης, επιβάλλονται με τρόπο που τελικά αποδυναμώνει τις πιο ευάλωτες δομές, αφού εφαρμόζονται χωρίς καμία διάκριση και, κυρίως, χωρίς πρόβλεψη και επαρκή γνώση κι ανάλυση των πραγματικών συνθηκών κάθε μονάδας.

Οι έλεγχοι του ΕΟΠΥΥ είναι αποσπασματικοί και εκ των υστέρων. Δεν υπάρχει εργαλείο πρόβλεψης, αλλά ούτε στρατηγική εξορθολογισμού της ζήτησης. Η υπέρβαση απλώς διανέμεται ισοπεδωτικά, χωρίς κανείς να εξετάζει πού, πώς, γιατί και από ποιους προέκυψε.

Οι ιδιωτικές κλινικές, ανεξαρτήτως μεγέθους ή γεωγραφίας, καλούνται να πληρώσουν για έναν προϋπολογισμό που ούτε ερωτήθηκαν ούτε ενημερώθηκαν πώς σχεδιάστηκε. Όσο απουσιάζει σοβαρός σχεδιασμός, το clawback θα είναι το άλλοθι του συστήματος για να κρύβει τις αδυναμίες του.

Αν ο στόχος ήταν να ενισχυθεί η ποιότητα, ώστε να απολαμβάνουμε ένα δίκαιο, λειτουργικό και βιώσιμο σύστημα υγείας για όλους, τότε αυτομάτως η προσέγγιση οφείλει να αλλάξει. Χρειάζονται ευέλικτες λύσεις, διαφανείς διαδικασίες και σχεδιασμός που να συμμερίζεται τις ανάγκες του κάθε κρίκου της αλυσίδας. Όχι με οριζόντια μέτρα, αλλά με μια πολιτική που θα λαμβάνει υπ’ όψιν της την πραγματικότητα.
Προτάσεις για μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση

Συνεπώς, η ανάγκη για αύξηση του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ είναι επιτακτική, ενώ ταυτόχρονα χρειάζεται και αλλαγή φιλοσοφίας. Ως μικρές και μεσαίες κλινικές, αυτά που ζητούμε είναι:

• Προσαρμοσμένα ποιοτικά κριτήρια, με έμφαση στη φροντίδα, τη συμμόρφωση και την ασφάλεια, όχι μόνο στα τετραγωνικά και τα μεγέθη

• Προειδοποίηση και διαφάνεια στον μηχανισμό clawback, ώστε να υπάρχει δυνατότητα προσαρμογής

• Διαβούλευση πριν την εφαρμογή νέων μέτρων, με συμμετοχή όλων των κατηγοριών παρόχων
Διακριτούς προϋπολογισμούς για τις μικρές κλινικές, βάσει γεωγραφικών και λειτουργικών πραγματικοτήτων

• Τεχνική και οικονομική στήριξη για συμμόρφωση με τις ποιοτικές απαιτήσεις
Οι ΜΕΘ είναι εφεδρεία ζωής, όχι κόστος

Φέτος προστέθηκε clawback στις ΜΕΘ ιδιωτικού τομέα που διατίθενται αποκλειστικά στο ΕΣΥ μέσω του ΕΚΑΒ, ένα αποτέλεσμα με σημαντικές συνέπειες στην επιβίωση των κλινικών. Οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας λειτουργούν με επάρκεια, αυστηρούς κανόνες και αποδεδειγμένη προσφορά — ιδιαίτερα στην πανδημία.

Το Φεβρουάριο του 2025 είχαν προείσπραξη clawback σχεδόν 33%, το Μάρτιο σχεδόν 16%. Δεν λαμβάνουν από τον ασθενή ούτε ένα ευρώ! Μέχρι σήμερα κανείς δεν γνωρίζει αν αυτό οφείλεται σε αστοχία προϋπολογισμού ή σε υπερχρέωση — και ίσως δεν το μάθουμε ποτέ.
Ποσοτικά κριτήρια με τον μανδύα των ποιοτικών

Η ένταξη ποιοτικών κριτηρίων στις συμβάσεις είναι, κατ’ αρχήν, σωστή επιλογή. Όμως η εφαρμογή τους χωρίς διάλογο, χωρίς υποστήριξη και με έμφαση σε ποσοτικά στοιχεία (π.χ. αριθμός χειρουργικών αιθουσών), οδηγεί στον αποκλεισμό μικρών και μεσαίων κλινικών — ιδίως της περιφέρειας.

Το ποιοτικό rebate δεν μπορεί να λειτουργεί σαν ποινή. Οφείλει να αποτελεί ένα κίνητρο βελτίωσης, με δίκαιη αξιολόγηση.
Είμαστε εδώ – με λύσεις, με ευθύνη, με φωνή

Οι μικρές και μεσαίες κλινικές δεν διεκδικούμε ειδικά προνόμια. Θέλουμε να συνεχίσουμε να παρέχουμε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας, να επενδύουμε στον τόπο μας, να προσφέρουμε εργασία σε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους, να στηρίζουμε το Εθνικό Σύστημα Υγείας όταν και όποτε μας χρειάζεται — όπως κάναμε στην πανδημία, όπως κάνουμε κάθε μέρα.

Το clawback και το rebate, με τον τρόπο που εφαρμόζονται σήμερα, μας απειλούν με αποκλεισμό από το ίδιο το σύστημα, στο οποίο έχουμε θέση. Ήρθε η ώρα να σχεδιάσουμε πολιτική υγείας που να χωράει και εμάς, διότι χωρίς τις μικρότερες κλινικές θα καταρρεύσει, ειδικά στην επαρχία. Χωρίς διακρίσεις, χωρίς σιωπές, χωρίς επιβαρύνσεις που δεν μπορούμε να αντέξουμε.

Η χώρα χρειάζεται ιδιωτικό τομέα υγείας βιώσιμο, σοβαρό, παρόν. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται με σιωπηλές περικοπές και τεχνικές επιβολές, αλλά με σχεδιασμό, συνεργασία και σεβασμό. Χρειάζεται ιδιωτικό τομέα υγείας που να μη χωρίζεται σε δύο και τρεις ταχύτητες.

Ήρθε, λοιπόν, η ώρα το clawback να περάσει στην ιστορία. Όχι ως λύση, αλλά ως μια υπενθύμιση πως, όταν δεν υπάρχει πολιτική, την πληρώνουν όσοι δουλεύουν πραγματικά, προσφέρουν στην κοινωνία και τη χώρα και δεν λεηλατούν τα χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου.

Βανέσα Δεληχρήστου, Πρόεδρος Συνδέσμου Ιδιωτικών Κλινικών Ελλάδος (ΣΙΚΕ), MSc Managment Υπηρεσιών Υγείας

 

 

πΗΓΗ: https://www.healthreport.gr/