Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine δείχνει ότι μία μόνο γονιδιακή επέμβαση με τη μέθοδο CRISPR μπορεί να μειώσει μόνιμα την «κακή» χοληστερόλη.
Με ένα «κόψιμο» στο DNA, οι επιστήμονες πιστεύουν πως θα μπορούν στο μέλλον να μειώνουν οριστικά τα επικίνδυνα επίπεδα χοληστερόλης, εξαλείφοντας ίσως την ανάγκη για χρόνια φαρμακευτική αγωγή, σύμφωνα με πιλοτική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine.
Η μελέτη ήταν εξαιρετικά μικρή — μόλις 15 ασθενείς με σοβαρή υπερχοληστερολαιμία — και στόχευε κυρίως στην αξιολόγηση της ασφάλειας ενός νέου φαρμάκου που βασίζεται στην τεχνολογία CRISPR-Cas9, το γνωστό «βιολογικό ψαλίδι» που μπορεί να κόβει και να τροποποιεί συγκεκριμένα γονίδια.
Σχεδόν 50% μείωση της LDL και 55% μείωση των τριγλυκεριδίων
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: σχεδόν 50% μείωση της «κακής» χοληστερόλης LDL — βασικού παράγοντα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως — και 55% μείωση των τριγλυκεριδίων.
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) στη Νέα Ορλεάνη.
«Ελπίζουμε ότι πρόκειται για μια μόνιμη λύση, μια θεραπεία “μια κι έξω”, που θα μειώνει τα επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων για μια ολόκληρη ζωή», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Δρ. Steven Nissen από το Cleveland Clinic.
Το «όνειρο» των καρδιολόγων γίνεται πραγματικότητα
«Πριν από 15 χρόνια, αν μου έλεγε κάποιος ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό, θα νόμιζα ότι είναι τρελός», πρόσθεσε ο Nissen.
Σήμερα, οι καρδιολόγοι στοχεύουν σε επίπεδα LDL πολύ κάτω από τα 100 mg/dL — μερικοί μάλιστα θεωρούν ιδανικά τα 40 έως 50 mg/dL, στόχο δύσκολο να επιτευχθεί μόνο με διατροφή και άσκηση, σύμφωνα με τον Δρ. Pradeep Natarajan του Harvard Medical School.
Οι υπάρχουσες θεραπείες λειτουργούν, αλλά όχι για όλους
«Τα σημερινά φάρμακα μπορούν ήδη να μειώσουν τη χοληστερόλη στα επίπεδα που είδαμε στη μελέτη — μερικά είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά», ανέφερε ο Natarajan, τονίζοντας ότι χρειάζεται χρόνος για να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα της νέας μεθόδου.
Η προοπτική μιας εφάπαξ θεραπείας ωστόσο ενθουσιάζει τους επιστήμονες. «Για έναν 20χρονο με πολύ υψηλή χοληστερόλη, η δυνατότητα μιας και μόνο θεραπείας αντί για χάπια ή ενέσεις για 60 χρόνια είναι τεράστια υπόσχεση», δήλωσε η Δρ. Ann Marie Navar του UT Southwestern Medical Center.
Η τυχαία μετάλλαξη που ενέπνευσε τη θεραπεία
Η ιδέα προήλθε από μια σπάνια γενετική μετάλλαξη: σε ορισμένα άτομα το γονίδιο ANGPTL3, που ρυθμίζει τα επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων, είναι «ανενεργό».
Αυτά τα άτομα — περίπου 1 στους 250 Αμερικανούς — έχουν δια βίου χαμηλή χοληστερόλη χωρίς παρενέργειες και ελάχιστο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
«Πρόκειται για μια φυσική μετάλλαξη που προστατεύει από την καρδιοπάθεια», εξηγεί ο Nissen. «Τώρα, με το CRISPR, μπορούμε να αναπαράγουμε αυτή την προστασία σε άλλους ανθρώπους».
Η CRISPR-θεραπεία στοχεύει αποκλειστικά το ήπαρ
Οι συμμετέχοντες έλαβαν διαφορετικές δόσεις του πειραματικού φαρμάκου μέσω έγχυσης. Οι υψηλότερες δόσεις (0,8 mg/kg) πέτυχαν τη μεγαλύτερη μείωση: 55% στα τριγλυκερίδια και σχεδόν 50% στην LDL.
Η θεραπεία στοχεύει αποκλειστικά το ήπαρ, όπου παράγεται η χοληστερόλη, περιορίζοντας έτσι τους κινδύνους για άλλα όργανα.
Οι παρενέργειες ήταν ελάχιστες — κυρίως ήπιοι ερεθισμοί στο σημείο έγχυσης. Ένας ασθενής παρουσίασε προσωρινή αύξηση ηπατικών ενζύμων, που υποχώρησε εντός δύο εβδομάδων.
Τα επόμενα βήματα και οι επιφυλάξεις
Οι ερευνητές σκοπεύουν να προχωρήσουν σύντομα σε κλινικές δοκιμές φάσης 2 και 3. «Ελπίζουμε να έχουμε ολοκληρώσει τη διαδικασία μέχρι το τέλος του επόμενου έτους», δήλωσε ο Nissen, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για «τεράστια ανεκπλήρωτη ιατρική ανάγκη».
Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν προσεκτικοί: «Έχουμε δει πολλά υποσχόμενες θεραπείες να απορρίπτονται λόγω ζητημάτων ασφάλειας», προειδοποιεί η Δρ. Navar.
Και προσθέτει: «Όσοι λαμβάνουν φάρμακα για τη χοληστερόλη πρέπει να συνεχίσουν — η μακροχρόνια μείωση της LDL είναι αυτή που προστατεύει την καρδιά».
Πηγη: https://healthpharma.gr/