Συντάκτης: grammateia

Σημαντικό ορόσημο στη μάχη κατά της νόσου
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) πιστοποίησε ότι το Πράσινο Ακρωτήριο απαλλάχθηκε από την ελονοσία, χαιρετίζοντας το γεγονός ως σημαντικό ορόσημο στη μάχη κατά της νόσου. Το Πράσινο Ακρωτήριο, ένα αρχιπέλαγος 10 νησιών στον κεντρικό Ατλαντικό Ωκεανό, αντιμετώπισε σοβαρές επιδημίες ελονοσίας σε πυκνοκατοικημένες περιοχές προτού εφαρμόσει στοχευμένες παρεμβάσεις. «Το γεγονός μας δίνει ελπίδα ότι με τα υπάρχοντα εργαλεία, καθώς και με νέα, συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων, μπορούμε να ονειρευόμαστε έναν κόσμο χωρίς ελονοσία», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Ο ΠΟΥ είπε ότι το Πράσινο Ακρωτήριο έγινε η τρίτη χώρα μετά τον Μαυρίκιο και την Αλγερία που εξαλείφει τη νόσο που μεταδίδεται από τα κουνούπια και εντάσσεται στις 43 χώρες που είναι πιστοποιημένες από τον ΠΟΥ. «Αυτή (η πιστοποίηση) έχει τη δυνατότητα να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες και να τονώσει τις κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες σε μια χώρα όπου ο τουρισμός αντιπροσωπεύει περίπου το 25% του ΑΕΠ», επισημαίνεται στην ανακοίνωση του ΠΟΥ. Η πιστοποίηση του ΠΟΥ χορηγείται όταν μια χώρα δεν έχει καταγράψει τοπικά μεταδιδόμενα κρούσματα ελονοσίας τα τελευταία τουλάχιστον τρία χρόνια.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Με νέο πειραματικό τεστ
Τις πιθανότητες επιτυχούς εγκυμοσύνης και γεννήσεων μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) βοηθά ένα νέο πειραματικό τεστ, όπως δηλώνουν οι ερευνητές σε έκθεση που δημοσιεύτηκε στο Cell Genomics την Τετάρτη. Για την εξωσωματική γονιμοποίηση, τα ωάρια γονιμοποιούνται σε δοκιμαστικούς σωλήνες και αργότερα μεταφέρονται στη μήτρα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνο το 20% έως 40% των διαδικασιών εξωσωματικής γονιμοποίησης καταλήγουν σε γεννήσεις ζωντανών, εν μέρει επειδή είναι πολύ δύσκολο να γνωρίζουμε ποια έμβρυα που έχουν αναπτυχθεί στο εργαστήριο είναι πιο πιθανό να οδηγήσουν σε επιτυχή εγκυμοσύνη, είπαν οι ερευνητές. Μια ξεχωριστή μελέτη για το κόστος της εξωσωματικής γονιμοποίησης που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο διαπίστωσε ότι η μέση τιμή ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης στις Ηνωμένες Πολιτείες κυμαίνεται από 12.000 δολάρια έως 17.000 δολάρια, που μπορεί να φθάσει και τα 25.000 δολάρια εάν χρειάζονται φάρμακα. Μόνο 14 πολιτείες περιλαμβάνουν την εξωσωματική γονιμοποίηση στα ασφαλιστικά προγράμματα. Το νέο τεστ εντοπίζει έμβρυα υψηλότερης ποιότητας ανιχνεύοντας μικρά σωματίδια γενετικού υλικού στο υγρό του δοκιμαστικού σωλήνα στο οποίο αναπτύσσονται, σύμφωνα με έκθεση. Επί του παρόντος, οι γιατροί επιλέγουν έμβρυα για εξωσωματική γονιμοποίηση με βάση την εμφάνισή τους ή παίρνουν ορισμένα κύτταρα από το έμβρυο για να εξετάσουν τη γενετική σύνθεση, δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης Δρ. Irene Su στο UC San Diego School of Medicine. Αντί να βασίζεται σε οπτικά χαρακτηριστικά ή βιοψίες εμβρύων, η νέα προσέγγιση αναλύει μόρια RNA από τα έμβρυα στο μέσο που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξή τους. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του RNA παραμένει μέσα στα κύτταρα των εμβρύων, ορισμένα μόρια, που ονομάζονται exRNAs, απελευθερώνονται στο υγρό στο οποίο αναπτύσσονται τα έμβρυα, εξήγησαν οι ερευνητές. Αναλύοντας τα μέσα καλλιέργειας των εμβρύων σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, οι ερευνητές εντόπισαν exRNAs που αντιστοιχούν στη γενετική δραστηριότητα σε κάθε στάδιο. Ανέπτυξαν μοντέλα υπολογιστών που θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν έμβρυα που αναπτύσσονται κανονικά, χωρίς γενετικά ελαττώματα, τα οποία είναι πιθανό να είναι υψηλότερης ποιότητας. Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε με τη μελέτη τονίζεται ότι το νέο τεστ προσφέρει «έναν πλούτο…πληροφοριών που σχετίζονται με τον εμβρυϊκό κύκλο ανάπτυξης».

 

 

Πηγη:HealthdAILY

Σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία και ακτινοβολία
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε την Παρασκευή την εκτεταμένη χρήση της ανοσοθεραπείας Keytruda της MSD σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία για τη θεραπεία νεοδιαγνωσθέντων ασθενών με έναν τύπο προχωρημένου καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο συνδυασμός Keytruda εγκρίθηκε για ασθενείς με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας που δεν έχουν υποβληθεί προηγουμένως σε χειρουργική επέμβαση, ακτινοβολία ή συστηματική θεραπεία, δήλωσε ο FDA.Αυτό καθιστά το Keytruda σε συνδυασμό με χημειοακτινοθεραπεία τον πρώτο συνδυασμό ανοσοθεραπείας με βάση το PD-1 που έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ ως θεραπεία για νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αναφέρει σε δήλωσή της η MSD. Το φάρμακο της MSD με τις μεγαλύτερες πωλήσεις, το Keytruda, βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του οργανισμού να αποκρούσει τον καρκίνο, μπλοκάροντας μια πρωτεΐνη που ονομάζεται PD-1. Έχει εγκριθεί για τη θεραπεία περισσότερων από δέκα ειδών καρκίνου.Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, που σχηματίζεται στα κύτταρα που καλύπτουν τον τράχηλο, είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Η έγκριση βασίστηκε σε δεδομένα από μια δοκιμή τελευταίου σταδίου 1.060 ασθενών, όπου ο συνδυασμός φαρμάκων μείωσε τον κίνδυνο εξέλιξης του καρκίνου ή θανάτου κατά 41% σε σύγκριση με τη θεραπεία μόνο με χημειοακτινοθεραπεία, δήλωσε η MSD.Το Keytruda έχει ήδη εγκριθεί ως θεραπεία συνδυασμού και μονοθεραπεία για άλλους δύο τύπους καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

 

Πηγη;HealthDaily

Η πρώτη μεταμόσχευση ήπατος με μόσχευμα από συγγενή δότη στην Ελλάδα
«Το Πανεπιστήμιο Αθηνών αποτελεί ένα κέντρο αριστείας και πρωτοπορίας σε πολλά επιστημονικά πεδία, γεγονός που αντανακλάται στην πρώτη θέση που κατέχει στις διεθνείς κατατάξεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αλλά κυρίως στο γεγονός ότι το ακαδημαϊκό προσωπικό και οι απόφοιτοί του διακρίνονται διεθνώς», δήλωσε ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, με αφορμή την ολοκλήρωση με απόλυτη επιτυχία της νοσηλείας της πρώτης ασθενούς στην Ελλάδα που υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση ήπατος με μόσχευμα από συγγενή δότη. Η εν λόγω επέμβαση, είναι ένα ιστορικό επίτευγμα στελεχών της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και του Λαϊκού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου με επικεφαλής τον Καθηγητή Χειρουργικής Γεώργιο Σωτηρόπουλο, υπεύθυνο της Μονάδας Μεταμοσχεύσεων Ήπατος της Β Προπαιδευτικής Χειρουργικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η επέμβαση αυτή είναι η κορωνίδα των μεταμοσχεύσεων ήπατος, διευρύνει τη «δεξαμενή» των διαθέσιμων μοσχευμάτων και δίνει τη δυνατότητα στους ασθενείς που βρίσκονται στις λίστες αναμονής για μεταμόσχευση ήπατος να λάβουν ένα μοναδικό δώρο ζωής διαφυλάσσοντας παράλληλα την ασφάλεια του δότη.

 

 

Πηγη;HealthDaily

Κάλεσμα στα σωματεία των ψυχιατρικών νοσοκομείων για συντονισμό δράσεων στις 22 Ιανουαρίου
Η Ένωση Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας και Πειραιά, αντιδρά στο νομοσχέδιο για την Ψυχική Υγεία και στην κατάργηση των Ειδικών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων.  Στη σχετική της ανακοίνωση αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής: «Αν και είναι αδιαμφισβήτητη η αύξηση των ψυχικών διαταραχών αλλά και εξαρτητικών συμπεριφορών από ναρκωτικές ουσίες και όχι μόνο, η κυβέρνηση συνεχίζοντας αυτό που έκαναν όλες οι κυβερνήσεις έως τώρα, κλιμακώνει την διάλυση των υπηρεσιών στη δημόσια ψυχική υγεία και απεξάρτηση, παραδίδοντάς τα απλόχερα στους ιδιώτες». Καταργούν τα 2 από τα 3 εναπομείναντα Ειδικά Ψυχιατρικά Νοσοκομεία (ΨΝΑ -ΨΝΘ) για να δοθεί ακόμα περισσότερος χώρος στην ανάπτυξη ιδιωτικών κλινών, που ήδη αριθμούν 4.700, σε αντίθεση με τις 900 κλίνες στο ΕΣΥ. Κοινωνικοοικονομικά ασθενέστερα στρώματα, ανασφάλιστοι, δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση, αφού δεν θα αντέχουν να ανταπεξέλθουν οικονομικά. Στον τομέα της απεξάρτησης με τη συνένωση όλων των οργανισμών σε ένα Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, προγράμματα με «δείγματα γραφής» στη θεραπεία και την επανένταξη, όπως το ΚΕΘΕΑ, το «18ΑΝΩ», το «ΑΡΓΩ», το «ΔΙΑΠΛΟΥΣ», ο «ΙΑΝΟΣ», θα υποχρεωθούν να αλλάξουν «φιλοσοφία». Η ανάπτυξή τους δεν θα σχετίζεται με τις ανάγκες της κοινότητας, αλλά θα λειτουργεί καθαρά με οικονομικά κριτήρια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για τους εργαζόμενους. Στόχος τους η «μείωση της βλάβης» και η ενίσχυση του «λειτουργικού χρήστη» και της ατομικής ευθύνης του εξαρτημένου ατόμου και της οικογένειάς του και όχι η πλήρης και οριστική απεξάρτηση και κοινωνική επανένταξη του ατόμου.– Όχι στην κατάργηση των Ειδικών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων.– Κάτω τα χέρια από τα στεγνά προγράμματα.– Ενίσχυση τώρα των δημόσιων υπηρεσιών ψυχικής υγείας και απεξάρτησης. Η Ένωση Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας και Πειραιά καλεί τα σωματεία των Ψυχιατρικών Νοσοκομείων και τις 5μελείς Επιτροπές της Ένωσης στο επόμενο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΙΝΑΠ στις 22 Ιανουαρίου και ώρα 16:00 στα γραφεία του Σωματείου, προκειμένου να συζητηθούν τα παραπάνω ζητήματα και να συντονιστούν οι επόμενες δράσεις.

 

Πηγη;HealthDaily

Σε αυτόν οφείλονται το 60-80% των νεογνικών θανάτων
Ως πρόωρος τοκετός ορίζεται ο τοκετός που εξελίσσεται και πραγματοποιείται πριν από την 37η εβδομάδα και αφορά το 8% των κυήσεων.Αν και υπάρχει ομοφωνία για το ανώτερο χρονικό όριο, το κατώτερο όριο στην Ελλάδα έχει αποφασιστεί να είναι 22η εβδομάδα, ενώ ποικίλλει από κράτος σε κράτος (π.χ. στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι η 20η εβδομάδα). Φυσικά για τη διάγνωση του πρόωρου τοκετού υπάρχουν προϋποθέσεις όπως, ο χρονολογικός προσδιορισμός του κύκλου που είναι συχνά ανακριβής με μεταβλητό ρυθμό ή και φυσιολογικός 28 ημερών.

«Ο πρόωρος τοκετός είναι ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα της κύησης, αφού αποτελεί ένα υψηλό ποσοστό νεογνικών θανάτων, από 60-80% που δεν οφείλονται σε συγγενείς ή χρωμοσωματικές ανωμαλίες. Επίσης, αποτελεί μεγάλο ποσοστό άμεσης ή απώτερης χρονικά νεογνικής νοσηρότητας. Για τους παιδιάτρους πρόωρος τοκετός θεωρείται όταν το νεογνό είναι κάτω από 2.500 γρ. βάρος», αναφέρει ο Ευστράτιος Κιρμουτσέλης, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης ΛΗΤΩ. «Το 1/3 των πρόωρων τοκετών με πολύ χαμηλά ποσοστά επιβίωσης είναι κάτω από την 32η εβδομάδα. Έτσι, στην 23η εβδομάδα, το ποσοστό επιβίωσης είναι 0-7%, στην 25η εβδομάδα ανέρχεται από 0-29%, στην 26η εβδομάδα ανέρχεται 56-67% και στην 28η εβδομάδα 88-92%», προσθέτει.

«Ο πρόωρος τοκετός μπορεί να εκδηλωθεί στις ακόλουθες καταστάσεις: Σε αυτόματη ρήξη υμένων, ανεπάρκεια τραχήλου, συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας, σε υπερδιάταση της μήτρας, σε εμβρυϊκές ανωμαλίες, σε κύηση με ταυτόχρονη παρουσία ενδομητρίου σπειράματος, σε ενδομήτριο θάνατο εμβρύου, ιστορικό προηγούμενων πρόωρων τοκετών της μητέρας, συστηματικές παθήσεις της μητέρας. Επίσης υπάρχει και ο ιατρογενής πρόωρος τοκετός: προεκλαμψία, πολύδυμη κύηση, ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης του εμβρύου, εμβρυϊκές ανωμαλίες ασύμβατες με τη ζωή, αποκόλληση πλακούντα, ενδομήτρια εμβρυϊκή δυσφορία. Η θεραπεία των αιτιολογικών παραγόντων και η αντιμετώπιση για την αναστολή του πρόωρου τοκετού είναι ο κλινοστατισμός ή η χορήγηση κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής όπως οι συμπαθητικομιμητικοί παράγοντες ή β’ αγωνιστές (ριτοδρίνη, τερβουταλίνη, φαινοτερόλη κ.ά.), οι αντιπροσταγλανδινικοί παράγοντες, το θειικό μαγνήσιο, οι αποκλειστές διαύλων Ca++(νιφεδιπίνη) ή οι ανταγωνιστές των υποδοχέων ωκυτοκίνης».

 

 

Πηγη:HealthDaily

Λόγω ελλείψεων
Ο FDA θα επιτρέψει προσωρινά την εισαγωγή ενός φαρμάκου για τη σύφιλη που παράγεται από την γαλλική εταιρεία Laboratoires Delbert, ανακοίνωσε η εταιρεία την Τετάρτη.Η Laboratoires Delbert δήλωσε ότι συμφώνησε με τη ρυθμιστική αρχή των ΗΠΑ για την εισαγωγή εξτενσιλίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων φαρμάκων για τη σύφιλη, σύμφωνα με επιστολή στον ιστότοπο του FDA. Τον Ιούνιο, η Pfizer είχε προειδοποιήσει ότι σύντομα θα εξαντληθεί η προσφορά του φαρμάκου της, Bicillin L-A, που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της σύφιλης και άλλων βακτηριακών λοιμώξεων στα παιδιά, επειδή έπρεπε να δώσει προτεραιότητα στη έκδοση του φαρμάκου για ενήλικες λόγω αύξησης των κρουσμάτων σύφιλης σε αυτόν τον πληθυσμό εκείνη την εποχή. Τα προϊόντα πενικιλίνης της Pfizer παρουσιάζουν έλλειψη από τον Απρίλιο, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του FDA. Σύμφωνα με έρευνα τον Αύγουστο, σχεδόν το ένα τρίτο των νοσοκομειακών φαρμακοποιών των ΗΠΑ δήλωσαν ότι αναγκάστηκαν να καθυστερήσουν ή να ακυρώσουν τις θεραπείες καθώς οι ελλείψεις φαρμάκων στη χώρα πλησιάζουν στο υψηλότερο ποσοστό όλων των εποχών. Η εξτενσιλίνη της Delbert, μια μορφή πενικιλίνης, δεν είναι εγκεκριμένη στις ΗΠΑ. Η σύφιλη είναι μια ιάσιμη σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη (ΣΜΝ) που επηρέασε 7,1 εκατ. ενήλικες μεταξύ 15 και 49 ετών το 2020

 

 

Πηγη;HealthDaily

Τι δήλωσαν φαρμακευτικά στελέχη στο συνέδριο υγείας της JPMorgan
Φαρμακευτικά στελέχη φαρμακευτικών κολοσσών όπως η Amgen και η Pfizer σχεδιάζουν την είσοδό τους στην επικερδή αγορά της παχυσαρκίας αναπτύσσοντας ή κλείνοντας συμφωνίες για φάρμακα που θα μπορούν να ανταγωνιστούν το Wegovy της Novo Nordisk και το Zepbound της Eli Lilly.Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του Reuters, η αγορά στον τομέα της παχυσαρκίας υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια τουλάχιστον μέχρι το τέλος της δεκαετίας, καθώς οι καταναλωτές κάνουν ουρές για τις νέες θεραπείες που έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν το βάρος έως και 20%.Η Amgen έχει ένα πειραματικό φάρμακο διπλού μηχανισμού κατά της παχυσαρκίας σε δοκιμές μεσαίου σταδίου που ελπίζει ότι θα έχει λιγότερες παρενέργειες με λιγότερο συχνές δόσεις από το Wegovy ή το Zepbound, δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος Jay Bradner στο ετήσιο συνέδριο υγείας της JPMorgan στο Σαν Φρανσίσκο αυτή την εβδομάδα. Ο Jay Bradner δήλωσε ότι εάν αποδειχθεί αυτή η διαφοροποίηση του πειραματικού φαρμάκου της η Amgen πάρει μερίδιο στην αγορά της παχυσαρκίας παρά το ξεκίνημα της Novo και της Lilly.«Δεν είναι πραγματικά πολύ αργά για να εισέλθουμε στην αγορά της παχυσαρκίας. Παραμένει μια τεράστια ανεκπλήρωτη ανάγκη δημόσιας υγείας που δεν καλύπτεται πλήρως από τα φάρμακα που έχουν ήδη εγκριθεί», δήλωσε .Το Wegovy και το Zepbound ανήκουν σε μια κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται αγωνιστές GLP-1 που αναπτύχθηκαν για τον διαβήτη τύπου 2 που μειώνουν την επιθυμία για φαγητό και κάνουν το στομάχι να αδειάζει πιο αργά. Σχεδόν 115 εκατομμύρια ενήλικες και παιδιά στις ΗΠΑ είναι παχύσαρκοι. Η γερμανική φαρμακοβιομηχανία Boehringer Ingelheim αναπτύσσει μια άλλη θεραπεία κατά της παχυσαρκίας μαζί με τη δανέζικη εταιρεία βιοτεχνολογίας Zealand Pharma που στοχεύει το GLP-1 καθώς και μια άλλη ορμόνη που ονομάζεται γλυκαγόνη.«Πιστεύω ότι μπορεί να είμαστε οι πρώτοι που θα φέρουμε (στην αγορά) έναν αγωνιστή του υποδοχέα GLP-1/γλυκαγόνης», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας της Boehringer, Clive Wood. Με τη στόχευση της γλυκαγόνης, το φάρμακο αυξάνει επίσης την ενέργεια που καταναλώνεται. «Ενώ καταστέλλετε την όρεξη, καίτε περισσότερες θερμίδες», είπε ο Wood. Η Merck και η μικρή εταιρεία βιοτεχνολογίας Altimune (ALT.O) αναπτύσσουν παρόμοια φάρμακα. Ο επικεφαλής του φαρμακευτικού τομέα της Bayer, Stefan Oelrich, σε συνέντευξή του στο συνέδριο είπε ότι η εταιρεία ήταν απρόθυμη να μπει στην αγορά της παχυσαρκίας μόνη της, αλλά μπορεί να αναζητήσει συνεργασία με εταιρείες που διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία. Η Pfizer θα επικεντρωθεί στα φάρμακα που βρίσκονται ήδη στο χαρτοφυλάκιό της και θα αναζητήσει συμφωνίες αδειοδότησης ή την απόκτηση πρώιμου σταδίου και άρα φθηνότερων δραστικών ουσιών κατά της παχυσαρκίας», δήλωσε ο CEO της εταιρείας Albert Bourla σε δημοσιογράφους στο συνέδριο της JPMorgan.«Η θέση της Pfizer είναι ότι έχει τη δυνατότητα να παίξει και να κερδίσει στην αγορά της παχυσαρκίας. Άρα θα πρέπει να παίξουμε», είπε.

 

 

Πηγη:HealthDaily

 

Πηγη: https://www.healthstat.gr

Διατύπωση γνώμης από την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής για τις Εφαρμογές που έχει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγεία. Πρόκειται για το πρώτο επίσημο ελληνικό κείμενο που ασχολείται με αυτό το άκρως επίκαιρο θέμα.

Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής (ΕΕΒΤ) ανακοίνωσε τη δημοσίευση Γνώμης για τις Εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης (TN) στην Υγεία στην Ελλάδα. Πρόκειται για το πρώτο επίσημο ελληνικό κείμενο που ασχολείται επισταμένως με το εξειδικευμένο ζήτημα του αντικτύπου της ανάπτυξης και χρήσης εφαρμογών ΤΝ στην υγεία.

Η Έκθεση της ΕΕΒΤ έχει ως σκοπό την ανασκόπηση των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία στην Ελλάδα, την ανάλυση των ηθικών ζητημάτων που προκύπτουν από τη χρήση της ΤΝ, την επισκόπηση του ρυθμιστικού πλαισίου και τη διατύπωση προτάσεων, με στόχο τη δημιουργία ενός κοινωνικά αποδεκτού πλαισίου εφαρμογής των συστημάτων αυτών.

Το θέμα είναι άκρως επίκαιρο, στο μέτρο που στη χώρα μας αφενός αναπτύσσονται αξιοσημείωτες σχετικές ερευνητικές πρωτοβουλίες, αφετέρου ολοένα και περισσότερες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης καθιερώνονται στην κλινική πράξη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναπτύσσεται ραγδαίως και αναμένεται να έχει μεγάλο αντίκτυπο στις ζωές και το μέλλον μας.

Ωστόσο, η εφαρμογή της επιφέρει σημαντικές προκλήσεις για τη διασφάλιση της δημοκρατίας και την προστασία θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών και η θέσπιση ενός ηθικού και νομικού πλαισίου χρήσης της ΤΝ, είναι που θα καθορίσουν τη μέγιστη εκμετάλλευση των ωφελειών με ασφάλεια και σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, αναφέρει η ΕΕΒΤ.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγεία

H TN και η ανάλυση δεδομένων υπόσχεται να μετασχηματίσει τον τομέα της υγείας με τις εφαρμογές να καλύπτουν δυνητικά ολόκληρο το φάσμα της βιοϊατρικής, και της ατομικής και δημόσιας υγείας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση της ΤΝ στην υγεία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όπως αποδεικνύεται από τα συστήματα ΤΝ που έχουν ήδη εγκριθεί από τον Αμερικάνικο Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA), πολλά από τα οποία αφορούν κυρίως στην ακτινοδιαγνωστική και την ογκολογία, αλλά και την αιματολογία, την καρδιολογία, τη νευρολογία, την οφθαλμολογία, τη γαστρεντερολογία και τη μικροβιολογία. Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) έχει γνωμοδοτήσει θετικά στη χρήση τεχνικής (PROCOVA) βασισμένης σε ΤΝ για τη διεξαγωγή μικρότερων και συντομότερων κλινικών δοκιμών.

Σε αδρές γραμμές, οι τομείς που η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επιδράσει καθοριστικά θα μπορούσαν να ομαδοποιηθούν σε τέσσερις γενικές κατηγορίες:

• κλινική πρακτική
• βιοϊατρική έρευνα
• δημόσια υγεία
• διαχείριση της υγείας

 Εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στο χώρο της υγείας στην Ελλάδα

Υπάρχει πληθώρα ερευνητικών προγραμμάτων που αφορούν τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης  με συμμετοχή ελληνικών φορέων. Σημειώνεται ότι στη βάση δεδομένων CORDIS της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι καταχωρημένα περισσότερα από 83 ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και αφορούν την ΤΝ στο χώρο της υγείας. Φαίνεται δηλαδή, ότι η χρήση της ΤΝ εφαρμόζεται ευρέως σε ερευνητικό επίπεδο, ενώ οι εφαρμογές σε κλινικό επίπεδο παραμένουν περιορισμένες ακόμα στον Ελλάδα.

Ηθικά ζητήματα

Η αναδιαμόρφωση της παραδοσιακής σχέσης ιατρού-ασθενή
Η παραδοσιακή σχέση ιατρού-ασθενή εικάζεται ότι μπορεί να μετασχηματιστεί σε μία νέα σχέση ιατρού-ασθενή-τεχνητής νοημοσύνης. Καταρχάς, μολονότι τα συστήματα ΤΝ υπόσχονται μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα ως προς την παροχή ιατρικής φροντίδας εκφράζεται ο φόβος ότι αυτά ενδέχεται τελικά να υποβαθμίσουν την ποιότητα παροχής υπηρεσιών υγείας, στο μέτρο που αυτά ενέχουν λιγότερη προσωπική επαφή μεταξύ ιατρού και ασθενή.

Επίσης, η παρεμβολή συστημάτων ΤΝ μπορεί να υποσκάψει την παραδοσιακή σχέση ιατρού-ασθενή, διευρύνοντας τη μεταξύ τους απόσταση.

Ακόμα, πιστεύεται ότι η εξάρτηση των ιατρών από συστήματα ΤΝ θα επηρεάσει την πολύτιμη ανάπτυξη, διατήρηση και εφαρμογή δεξιοτήτων, αλλά και προτύπων καλής πρακτικής από τους επαγγελματίες της υγείας, φαινόμενο που στη διεθνή βιβλιογραφία αποδίδεται με τον όρο «αποδεξιοποίηση» (de-skilling).

Εξίσου σημαντική είναι η ηθική και νομική πρόκληση της ευθύνης των επαγγελματιών της υγείας που χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ.

Διαχείριση δεδομένων και ασφάλεια

Η ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης στις υπηρεσίες Υγείας αντιμετωπίζει ζητήματα σε δύο κυρίως επίπεδα:

στο επίπεδο της διαχείρισης ενός κρίσιμου όγκου δεδομένων, που επιτρέπει την ανάπτυξη κατάλληλων αλγορίθμων για την υποστήριξη είτε κλινικών είτε ερευνητικών εφαρμογών

στο επίπεδο της ασφάλειας των εφαρμογών, ώστε να τις εμπιστευθούν οι θεράποντες ιατροί, το υγειονομικό προσωπικό και κυρίως οι ασθενείς ή γενικότερα οι τελικοί χρήστες των υπηρεσιών Υγείας.

Βασικές Αρχές

Η εισαγωγή εφαρμογών ΤΝ πρέπει να αποσκοπεί στη βέλτιστη εξυπηρέτηση του ατομικού και του κοινωνικού δικαιώματος στην Υγεία, παίρνοντας υπ’ όψη τις εξής, ιδίως, βασικές αρχές.

Αρχή της Ωφέλειας, σύμφωνα με την οποία μια τεχνολογική εφαρμογή στην κλινική πράξη πρέπει να εγγυάται συγκεκριμένο όφελος για την ατομική υγεία.

Αρχή της Ασφάλειας, που επιβάλλει την ικανοποίηση αυστηρών κριτηρίων ποιότητας, ως προϋπόθεση για την έγκριση μιας εφαρμογής από τις αρμόδιες υπηρεσίες, σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα.

Αρχή της Προφύλαξης, κατά την οποία μια κατάσταση αβεβαιότητας ως προς πιθανούς κινδύνους συνεπάγεται τη λήψη μέτρων προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της απόσυρσης της εφαρμογής από την κλινική πράξη.

Αρχή της Διαφάνειας, που επιβάλλει μέτρα για να εξασφαλίζεται η κατανόηση της λειτουργίας μιας εφαρμογής από τον χρήστη (ιατρό ή υγειονομικό), αλλά και από τον αποδέκτη των υπηρεσιών (ασθενή ή μη).

Αρχή της Δικαιοσύνης, σύμφωνα με την οποία η πρόσβαση σε προωθημένες τεχνολογικά εφαρμογές οι οποίες υπόσχονται τεκμηριωμένα συγκεκριμένο όφελος για την υγεία, πρέπει να εξασφαλίζεται από ένα εθνικό σύστημα Υγείας σε όλους χωρίς διακρίσεις, οικονομικές, εθνοτικές, φυλετικές, κ.λπ.

Αρχή της Αυτονομίας, κατά την οποία οποιαδήποτε εφαρμογή ΤΝ στην κλινική πράξη πρέπει να εξαρτάται από τη συναίνεση του ασθενούς, ύστερα από κατανοητή σε αυτόν πληροφόρηση για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους.

Αρχή της Λογοδοσίας, που επιβάλλει να είναι πάντοτε υπεύθυνο συγκεκριμένο πρόσωπο (ιατρός, υγειονομικός, διοικητικός υπάλληλος) για την επέλευση αρνητικών ιδίως αποτελεσμάτων από την εφαρμογή ΤΝ στις υπηρεσίες Υγείας, ακόμη και σε περιπτώσεις σύνθετων συστημάτων μηχανικής μάθησης.

Αρχή της Συμπληρωματικότητας της ΤΝ, υπό την έννοια ότι οι εφαρμογές υγείας που χρησιμοποιούν την ΤΝ δε θα πρέπει να υποκαθιστούν εντελώς την ανθρώπινη κρίση και κατά συνεπεία οι αποφάσεις στο χώρο της παροχής φροντίδας υγείας θα πρέπει να επικυρώνονται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες της υγείας

Νέος Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ύστερα από τις παρατηρήσεις του Ευρωκοινοβουλίου, 27 αναμένεται πλέον η θέσπιση του νέου Κανονισμού της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Ο Κανονισμός θα αποτελέσει το πρώτο δεσμευτικό νομοθετικό κείμενο σε υπερεθνικό επίπεδο στο αντικείμενο και θα θέσει το βασικό πλαίσιο για την εθνική νομοθεσία των κρατών-μελών. Παρά το ότι η ισχύς του είναι άμεση στην εσωτερική έννομη τάξη, οι προβλέψεις του αφήνουν ευρύ περιθώριο ρυθμίσεων στον εθνικό νομοθέτη, κατά το πρότυπο που είχε υιοθετηθεί από τον GDPR.

Προς το παρόν, πάντως, στο εθνικό μας δίκαιο έχει ήδη θεσπισθεί ο ν. 4961/2022 («Αναδυόμενες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, ενίσχυση της ψηφιακής διακυβέρνησης και άλλες διατάξεις»), ορισμένες προβλέψεις του οποίου καθιερώνουν ένα πρώτο περίγραμμα ουσιαστικών ρυθμίσεων (ιδίως σε σχέση με τις υποχρεώσεις διαφάνειας των φορέων που χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ και τις υποχρεώσεις αναδόχων συστημάτων ΤΝ).

 

 

Πηγη: https://www.oloygeia.gr/