Συντάκτης: grammateia

«Με τουλάχιστον 2 συναντήσεις την εβδομάδα και με περισσότερα από 20 σκευάσματα ανά συνεδρίαση, καταφέραμε μέσα στο πρώτο εξάμηνο, να μηδενίσουμε τις εκκρεμότητες 20 μηνών» όπως σημειώνει η κ. Γκογκοζώτου στο The Doctor, υπογραμμίζοντας πως «Φτάνοντας πλέον τους 10 μήνες ενεργούς δράσης της νέας σύνθεσης της Επιτροπής, μετά από 68 συνεδριάσεις και 812 συναντήσεις, έχουμε διαπραγματευθεί σχεδόν 600 σκευάσματα και έχουμε ολοκληρώσει 20 κατηγορίες που μας παραπέμφθηκαν από τον Υπουργό. Έχουμε υπογράψει 275 νέες συμφωνίες, και το βασικό είναι ότι μέσα από αυτήν τη διαδικασία, εξοικονομήσαμε τουλάχιστον 500 εκατομμύρια ευρώ (δεν περιλαμβάνεται το νομοθετημένο rebate), από τα οποία τα 390 εκατομμύρια αφορούν στη μείωση του clawback του ΕΟΠΥΥ».

• Κυρία Γκογκοζώτου, πρόσφατα ταχθήκατε υπέρ της δημιουργίας ενός ειδικού λογαριασμού από τον οποίο το κράτος θα χειρίζεται ξεχωριστά τα φάρμακα για τις σπάνιες παθήσεις. Τι σημαίνει αυτό για την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες αλλά και για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας;

Φάρμακα ορφανά αλλά και φάρμακα για σπάνια νοσήματα απαιτούν έναν ειδικό χειρισμό, για πολλούς λόγους. Ο πληθυσμός που αυτά έχουν δοκιμαστεί είναι μικρός, το κόστος ανάπτυξης (που αντικατοπτρίζεται και στην τιμή τους) είναι μεγάλο, ενώ η εμπορική βιωσιμότητα είναι πολλές φορές αμφίβολη. Η ύπαρξη ενός ειδικού και πολύ προσεκτικά σχεδιασμένου προϋπολογισμού θα επιτύχει την απαραίτητη ευελιξία στην αποζημίωση τους και την ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε τέτοιες θεραπείες αλλά ταυτόχρονα θα συμβάλλει και στην παροχή κινήτρων στις εταιρείες να συνεχίσουν την επένδυση στην ανάπτυξή τους.

Είναι γεγονός ότι οι καινοτόμες θεραπείες είναι μία τεράστια πρόκληση για κάθε κράτος, το οποίο θέλει να εξασφαλίσει την πρόσβαση των ασθενών σε αυτές, αλλά διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, μέσα από τις διαδικασίες της, στοχεύει στη μείωση της επίπτωσης από την εισαγωγή των νέων φαρμακευτικών προϊόντων στον προϋπολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης. Συνήθως, πρόκειται για ορφανά σκευάσματα που στοχεύουν σε σπάνιες νόσους με ανεκπλήρωτη την ιατρική ανάγκη, των οποίων όμως οι κλινικές μελέτες έχουν διεξαχθεί σε εξαιρετικά μικρό αριθμό ασθενών, με αμφίβολη αποτελεσματικότητα αλλά υψηλό κόστος βραχυπρόθεσμα. Αν όμως η υποσχόμενη θεραπευτική δράση επιτευχθεί, τότε η ποιότητα ζωής παρουσιάζει σημαντική βελτίωση ή ακόμα και ίαση, ενώ εξοικονομούνται πόροι για το σύστημα μακροπρόθεσμα. Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, ήδη για αυτά τα φάρμακα, εφαρμόζει εξατομικευμένες συμφωνίες αποζημίωσής τους με επιμερισμό οφέλους/ρίσκου ώστε να διασφαλίζει ότι η ενδεδειγμένη θεραπεία θα χορηγηθεί στον ασθενή που τη χρειάζεται.

Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρώ ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας ξεχωριστός προϋπολογισμός για αυτές τις καινοτόμες θεραπείες, προσεκτικά σχεδιασμένος, ο οποίος θα διευκολύνει την άμεση πρόσβαση των ασθενών σε αυτές αλλά ταυτόχρονα θα εξασφαλίζει και το οικονομικό ενδιαφέρον της εταιρείας να φέρει την εκάστοτε πρωτοποριακή θεραπεία στη χώρα μας. Πρωταρχικός στόχος του κράτους ήταν, είναι και θα είναι ο ασθενής να λαμβάνει το κατάλληλο φάρμακο στην κατάλληλη ώρα αλλά και στην κατάλληλη τιμή.

• Ο «δυσεπίλυτος γρίφος» του clawback βρίσκεται στο προσκήνιο για μεγάλο διάστημα, με τον φαρμακευτικό κλάδο να διαμαρτύρεται για τα υπέρογκα ποσά που καλείται να καταβάλει. Σε συνάντηση σας με εκπροσώπους του κλάδου υπήρξε εποικοδομητικός διάλογος; Πρακτικά, τι αλλάζει προσεχώς;

Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης είναι ανοιχτή σε συναντήσεις με τους συνδέσμους του κλάδου της φαρμακευτικής αγοράς, καθώς μέσα από έναν εποικοδομητικό διάλογο που καλλιεργεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης, θα μπορέσει να επιτευχθεί η σταθεροποίηση ή ακόμα και η μείωση της δαπάνης, εξασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα του συστήματος, ενώ την ίδια στιγμή θα αφήσει χώρο στο φαρμακευτικό κλάδο να καινοτομήσει.

Το τελευταίο διάστημα, κατά το οποίο η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης εντατικοποίησε τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να ενισχύονται και οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τα νοσοκομεία, διαμορφώνεται ένα πιο προβλέψιμο περιβάλλον για τη φαρμακευτική δαπάνη. Παράλληλα, υπάρχει πλέον η εισαγωγή της συνυπευθυνότητας για το κράτος για το clawback. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να εξορθολογιστεί η συνταγογραφική πρακτική μέσω κανόνων ορθής κλινικής πρακτικής αλλά και συνεχούς ελέγχου ώστε να αποφεύγεται η χορήγηση θεραπειών αυξημένου κόστους χωρίς όμως τεκμηριωμένο κλινικό όφελος.

Eίναι επίσης πολύ σημαντικό μέσω των διαδικασιών της διαπραγμάτευσης να αυξηθεί η χρήση συμφωνιών ρίσκου/όφελους καθώς και εξελιγμένων τρόπων εισαγωγής φαρμάκων στη θεραπευτική φαρέτρα, ώστε κάθε ασθενής να λαμβάνει το φάρμακο που χρειάζεται, να συλλέγονται τα δεδομένα καθημερινής κλινικής πρακτικής που να αναλύουν την επίπτωση της χρήσης του, τόσο σε αποτελεσματικότητα όσο και σε ασφάλεια, αλλά και το κράτος να αποζημιώνει το πραγματικό θεραπευτικό όφελος με σταθερό διαφανή και μετρήσιμο τρόπο. Είναι ο μόνος τρόπος να δημιουργηθεί ένα σταθερό, διαφανές, ανθεκτικό και βιώσιμο περιβάλλον για τη φαρμακευτική περίθαλψη στην χώρα.

• Η επιβολή δυσθεώρητου clawback στα φάρμακα είχε σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση εισαγωγής νέων σκευασμάτων στην χώρα μας κατά 35%, σύμφωνα με έρευνα της EFPIA. Ποιες οι προτάσεις της Επιτροπής για την αναβάθμιση της αποδοτικότητας της φαρμακευτικής δαπάνης, προς όφελος των ασθενών;

Η Ελλάδα, σύμφωνα με την πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη της EFPIA (Απρίλιος 2023), έχει υψηλότερο αριθμό διαθέσιμων φαρμακευτικών σκευασμάτων από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως είναι το Βέλγιο, η Νορβηγία ή η Πορτογαλία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι υπάρχει και η δυνατότητα πρόσβασης σε φάρμακα που δεν έχουν ενταχθεί ή είναι σε φάση ένταξης στον Κατάλογο Αποζημιούμενων Φαρμάκων (ΚΑΦ) μέσω των προγραμμάτων Πρώιμης Πρόσβασης και του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ).

Επίσης, η χώρα δείχνει έμπρακτα ότι θέτει σε προτεραιότητα τις διαδικασίες για τα ορφανά σκευάσματα, έχοντας θεσπίσει την εξαίρεσή τους από το εξωτερικό κριτήριο αξιολόγησης 5-11 κατά την κατάθεση τους στην Επιτροπή Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης (ΕΑΑΦΑΧ).

• Τον Ιούλιο του 2022 αναλάβατε και επίσημα τον ρόλο της προέδρου στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων. Ποιο είναι το έργο που παρήγαγε η Επιτροπή όλο αυτό το διάστημα και τι κατάφερε να πετύχει προς όφελος των ασφαλισμένων του ΕΟΠΥΥ;

Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης βρίσκεται πλέον στην 3η θητεία της. Η πρώτη ξεκίνησε τον Μάιο του 2018, η δεύτερη τον Δεκέμβριο του 2019, στην οποία ήμουν μέλος και της οποίας η σύνθεση τροποποιήθηκε τον Ιούλιο του 2022, και πλέον διανύει η Επιτροπή διανύει την τρίτη θητεία της, η οποία ανανεώθηκε τον Δεκέμβριο του 2022.

Η πρώτη σύνθεση είχε να αντιμετωπίσει αρκετές δυσκολίες, καθώς για τις διαδικασίες δεν είχε οριστικοποιηθεί ακόμα το κανονιστικό πλαίσιο, και αυτό αφορούσε και στην ΕΑΑΦΑΧ, η οποία είναι αυτή που κυρίως παραπέμπει στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης αιτήματα εταιρειών για ένταξη στον ΚΑΦ των φαρμακευτικών τους σκευασμάτων. Στη συνέχεια, από τον Δεκέμβριο του 2019, η δεύτερη σύνθεση της Επιτροπής ανέλαβε έναν τεράστιο όγκο παραπομπών και από την ΕΑΑΦΑΧ και από τον Υπουργό Υγείας, και τον οποίο σε ένα σημαντικό βαθμό κατάφερε να τον βάλει σε μία τάξη.

Από τον Ιούλιο του 2022 και μετά, η αλήθεια είναι ότι η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης ανέβασε εντατικά τους ρυθμούς της.

Τον Αύγουστο του 2022, οργανώσαμε τις εκκρεμότητές μας, σχεδιάσαμε ένα πολύ απαιτητικό πρόγραμμα συναντήσεων και ήδη από τα τέλη Αυγούστου, με τουλάχιστον 2 συναντήσεις την εβδομάδα, και με περισσότερα από 20 σκευάσματα ανά συνεδρίαση, καταφέραμε μέσα στο πρώτο εξάμηνο, να μηδενίσουμε τις εκκρεμότητες 20 μηνών. Φτάνοντας πλέον τους 10 μήνες ενεργούς δράσης της νέας σύνθεσης της Επιτροπής, μετά από 68 συνεδριάσεις και 812 συναντήσεις, έχουμε διαπραγματευθεί σχεδόν 600 σκευάσματα και έχουμε ολοκληρώσει 20 κατηγορίες που μας παραπέμφθηκαν από τον Υπουργό. Έχουμε υπογράψει 275 νέες συμφωνίες, και το βασικό είναι ότι μέσα από αυτήν τη διαδικασία, εξοικονομήσαμε τουλάχιστον 500 εκατομμύρια ευρώ (δεν περιλαμβάνεται το νομοθετημένο rebate), από τα οποία τα 390 εκατομμύρια αφορούν στη μείωση του clawback του ΕΟΠΥΥ.

Αισθάνομαι τυχερή, ως Πρόεδρος πια αυτής της Επιτροπής, γιατί σε αυτόν τον ασφυκτικό προγραμματισμό και τις εξαντλητικές συνεδριάσεις, είχα την απόλυτη σύμπνοια και συμμετοχή των υπολοίπων μελών, και όλοι μαζί ως ομάδα, ανεβάσαμε υψηλά τον πήχη και ξεπεράσαμε τον στόχο που είχαμε θέσει όλοι μαζί τον Ιούλιο. Πλέον, ακολουθούμε τους ρυθμούς της ΕΑΑΦΑΧ, και καλούμε σε διαπραγμάτευση άμεσα όποιο από τα φάρμακα μας παραπέμπει για ένταξη στον ΚΑΦ, ενώ οι Υπουργικές Εντολές για διαπραγμάτευση κάποιας κατηγορίας εξετάζονται κατά προτεραιότητα.

• Υπάρχουν ζητήματα σωστής αξιολόγησης και αναγνώρισης της καινοτομίας από την Επιτροπή; H βελτίωση της χρηματοδότησης από την Πολιτεία κατά πόσο θα ωφελούσε τους ασθενείς και στο σύστημα υγείας γενικότερα;

Το νομικό πλαίσιο της αξιολόγησης όπως περιγράφεται στην νομοθεσία για την αξιολόγηση της καινοτομίας εστιάζει σε 3 τομείς: α) στο κλινικό όφελος, όπως αυτό αποτιμάται λαμβάνοντας υπόψη τη σοβαρότητα και το φορτίο της νόσου, την επίδραση πάνω στους δείκτες θνητότητας και νοσηρότητας, καθώς και τα δεδομένα ασφάλειας και ανεκτικότητας, β) στη σύγκριση με τις ήδη διαθέσιμες αποζημιούμενες θεραπείες φαρμάκων και γ) στο βαθμό αξιοπιστίας των δεδομένων των κλινικών μελετών. Συνεπώς ένα προϊόν κρίνεται εάν έχει επιπρόσθετο κλινικό όφελος σε σύγκριση με τις υπάρχουσες θεραπείες με βάση την επιπρόσθετη θεραπευτική αξία και τη βεβαιότητα που σχετίζεται με αυτή.

Αφού εξετάσει όλα τα παραπάνω και σε συνδυασμό με την εισήγηση της ΕΑΑΦΑΧ, η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης θα πρέπει να καταλήξει στην απόφασή της, έχοντας εκτιμήσει την επίπτωση στον προϋπολογισμό της αποζημίωσης των φαρμάκων Η βελτίωση της χρηματοδότησης κρίνεται ως σημαντική όταν αυτή στηρίζεται σε ενίσχυση της κάλυψης ακάλυπτων ιατρικών αναγκών.

• Αναμφισβήτητα, η απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών είναι πρωταρχικός στόχος του υπουργείου Υγείας και ευρύτερα του ελληνικού κράτους, καθώς κανένας ασθενής δεν πρέπει να μένει χωρίς τη θεραπεία που χρειάζεται. Ποιες βελτιώσεις – αλλαγές θα ζητήσετε από τη νέα ηγεσία;

Η πρόσβαση των ασθενών σε όποιο φάρμακο απαιτείται για τη θεραπεία τους αποτελεί τμήμα ενός τρίπτυχου της φαρμακευτικής πολιτικής που παράλληλα περιλαμβάνει τη διαθεσιμότητα των φαρμάκων αυτών σε προσιτές τιμές ώστε να παραμένει βιώσιμο το σύστημα υγείας. Φυσικά, οι διαπραγματεύσεις είναι απόλυτα συνυφασμένες με τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής τιμής αποζημίωσης της θεραπείας από το κράτος και θα πρέπει να συνεχισθούν εντατικά.

Η αλήθεια είναι ότι η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης χρειάζεται ενίσχυση της στελέχωσής της με επιστημονικούς γραμματείς που θα διευκολύνουν το έργο της. Όμως, το κλειδί για την καλύτερη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων είναι η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων που σχετίζονται με τη φαρμακευτική περίθαλψη, η προβλεψιμότητα και η συνυπευθυνότητα όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Τα μητρώα ασθενών, ο ηλεκτρονικός φάκελος ασθενή και η παρακολούθηση των διαφόρων δεικτών είναι τα αναγκαία ψηφιακά εργαλεία που πρέπει να αποκτήσει το κράτος. Η εφαρμογή φίλτρων βάσει θεραπευτικών πρωτοκόλλων και ο έλεγχος της συνταγογράφησης είναι σημαντικό να υλοποιηθούν άμεσα, καθώς η ορθολογική χρήση των φαρμάκων είναι επιτακτική ανάγκη.

• Όσον αφορά την αναθεώρηση της φαρμακευτικής νομοθεσίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που μεταξύ άλλων καθορίζει ένα νέο πλαίσιο και νέους κανόνες στην αγορά των καινοτόμων φαρμάκων, ποια η θέση σας;

Η επικείμενη αναθεώρηση της φαρμακευτικής νομοθεσία αναμένεται να επηρεάσει το μέλλον της Ευρώπης για τα επόμενα χρόνια. Θα πρέπει λοιπόν να εξεταστεί υπό το πρίσμα του μέλλοντος και του πως επιθυμούμε να διαμορφωθεί η ευρωπαϊκή αγορά από ανταγωνιστικής πλευράς στον παγκόσμιο χάρτη, καθώς και ισότιμης και απρόσκοπτης πρόσβασης όλων των ευρωπαίων πολιτών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες.

Κάποια από τα βασικά στοιχεία της πρότασης είναι να υιοθετηθούν νέα κίνητρα τα οποία θα ενθαρρύνουν τις εταιρείες να διαθέτουν τα φάρμακά τους σε ασθενείς σε όλες τις χώρες της ΕΕ και να αναπτύσσουν προϊόντα για την αντιμετώπιση μη καλυπτόμενων ιατρικών αναγκών.

Προτεραιότητα παραμένει η ανάπτυξη φαρμάκων σε πληθυσμούς όπως ο παιδιατρικός, στους οποίους η ανάπτυξη φαρμάκων είναι πιο σύνθετη αλλά και για σπάνια νοσήματα στα οποία η εύρεση πληθυσμού για συμμετοχή σε κλινικές μελέτες είναι επίσης δυσχερής. Ζητούμενο παραμένει η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης άδειας κυκλοφορίας και κίνητρα για την παραγωγή συγκριτικών κλινικών δεδομένων, ώστε η ΕΕ να παραμείνει κόμβος καινοτομίας και να παραμείνει στην ερευνητική αιχμή. Η επιστημονική αξιολόγηση και η έγκριση των φαρμάκων θα επιταχυνθούν και η κανονιστική επιβάρυνση θα μειωθεί μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών σε κεντρικό επίπεδο. Κρίσιμο παραμένει να αντιμετωπισθούν μέσω αυτών των αλλαγών οι ελλείψεις φαρμάκων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση όλων των ευρωπαίων πολιτών σε όλες τις διαθέσιμες θεραπείες.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Το τεστ, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, που έχει πάρει άδεια στις ΗΠΑ, βασίστηκε σε πολυετή έρευνα του Έλληνα καθηγητή, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 46 ετών.

Φίλοι, συγγενείς, συνάδελφοι, συνεργάτες και συνοδοιπόροι του καθηγητή Κλινικής και Μοριακής Επιδημιολογίας στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ευάγγελου Ευαγγέλου, είπαν το τελευταίο «αντίο» το Σάββατο σε έναν από τα πιο φωτισμένα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Ο καθηγητής, που έφυγε πρόωρα από τη ζωή την περασμένη Πέμπτη, σε ηλικία μόλις 46 ετών, νικημένος από τον καρκίνο, αφήνει πίσω του ως πολύτιμη παρακαταθήκη τα αποτελέσματα πολυετούς έρευνας αιχμής, κυρίως στο πεδίο της Ιατρικής Ακριβείας, που έχει δημοσιευθεί στα μεγαλύτερα διεθνή περιοδικά, όπως τα Nature, Nature Genetics, Nature Medicine, JAMA, Lancet.

Καινοτόμο σε παγκόσμιο επίπεδο τεστ, με τη χρήση και της τεχνητής νοημοσύνης, που προβλέπει με μεγάλα ποσοστά ακρίβειας τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και έχει πάρει ήδη πατέντα για χρήση στις ΗΠΑ, βασίζεται σε δική του πολυετή έρευνα. Ο ίδιος πριν από μόλις ένα μήνα κοινοποίησε με περηφάνεια τα επιτυχή αποτελέσματα της πρώτης πιλοτικής μελέτηςπου έγινε σε 150 ασθενείς στις ΗΠΑ. Ήταν και η τελευταία ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, πριν το timelineτου κατακλυστεί από συλλυπητήρια μηνύματα προς τους οικείους του.

Open DNA

Η Open DNA είναι μια startupεταιρεία λύσεων τεχνητής νοημοσύνης και ιατρικής ακριβείας, με έδρες στη Χάιφα του Ισραήλ και στο Μέριλαντ των ΗΠΑ. Η πλατφόρμα που έχει αναπτύξει η εταιρεία, με βάση τις έρευνες του αείμνηστου καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και συνιδρυτή της startup, Ευάγγελου Ευαγγέλου, χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση γενετικών και κλινικών δεδομένων, με στόχο την πρόβλεψη και τη θεραπεία σύνθετων πολυγονιδιακών ασθενειών.

Η πλατφόρμα, που είναι εμπορικά διαθέσιμη στις ΗΠΑ, βασίζεται σε έναν αλγόριθμο βαθιάς μάθησης που εκπαιδεύτηκε σε ένα μεγάλο σύνολο δεδομένων γενετικών και κλινικών δεδομένων. Ο αλγόριθμος είναι σε θέση να επεξεργαστεί ως και εκατομμύρια συνδυασμούς θέσεων στην αλληλουχία DNA και να εντοπίσει μοτίβα στα δεδομένα που σχετίζονται με τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Αυτές οι πληροφορίες χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για τη δημιουργία μιας εξατομικευμένης βαθμολογίας κινδύνου για κάθε ασθενή.

Στις αρχές Ιουνίου ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της πρώτης μελέτης, που διεξήχθη σε τρεις κλινικές του Μέριλαντ και του Νιου Τζέρσεϊ, σε 150 ασθενείς με διάφορους παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του φύλου, της φυλής, της εθνικότητας, του οικογενειακού ιστορικού και των παραγόντων του τρόπου ζωής.

Οι συγγραφείς της μελέτης δήλωσαν πως η ακρίβεια και ο αντίκτυπος της πλατφόρμας έχουν τη δυνατότητα να φέρουν επανάσταση στον τρόπο διάγνωσης και θεραπείας της καρδιαγγειακής νόσου, καθώς «μπορεί να βοηθήσει τους κλινικούς ιατρούς να εντοπίσουν ασθενείς που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο και να τους παρέχουν τη φροντίδα που χρειάζονται για να αποτρέψουν ή να καθυστερήσουν την εμφάνιση της νόσου».

Ο νούμερο 1 δολοφόνος στον πλανήτη

Κάθε χρόνο, σχεδόν 20 εκατομμύρια ζωές χάνονται από καρδιαγγειακά νοσήματα. Το μεταβολικό σύνδρομο που οδηγεί σε καρδιακές προσβολές – διαβήτης, υψηλή αρτηριακή πίεση, παχυσαρκία και υπερβολική χοληστερόλη – είναι ο νούμερο 1 δολοφόνος στον πλανήτη.

Σε αντίθεση με άλλες ασθένειες, οι οποίες επιβαρύνουν το σώμα με την πάροδο του χρόνου και δίνουν προειδοποιητικά σήματα, οι καρδιακές προσβολές μπορούν να σκοτώσουν χωρίς να εμφανίσουν συμπτώματα. Τα καλά νέα είναι ότι πολλές καρδιακές προσβολές μπορούν να προληφθούν εάν οι αιτίες τους αντιμετωπιστούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής ή/και φαρμακευτική αγωγή. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι συχνά οι ασθένειες και τα συμπτώματα δεν ανιχνεύονται εγκαίρως ή δεν λαμβάνουν ποιοτική θεραπεία για την πρόληψη των παραγόντων κινδύνου. Έτσι, υπάρχει  πραγματική και σαφής ανάγκη για μια τεχνολογία που μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα αυτούς τους παράγοντες κινδύνου.

Συνδυάζοντας κλινικά δεδομένα με γενετικά δεδομένα, οι καρδιακές προσβολές μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια έως και 85%, ενώ θεραπεία των ασθενών υψηλού κινδύνου μπορεί να αποτρέψει πολλές καρδιακές προσβολές.

Η τεχνολογία

Δεδομένου ότι τοκαρδιομεταβολικόσύνδορμο, όπως και οι περισσότερες άλλες χρόνιες ασθένειες, επηρεάζεται από μια γενετική προδιάθεση που βασίζεται στις σωρευτικές επιπτώσεις εκατομμυρίων αλλαγών στο DNA, απαιτείται ειδική τεχνολογία και έρευνα για τη δημιουργία προβλέψεων που σχετίζονται με αυτό. Η βασισμένη σε cloud εφαρμογές πλατφόρμα του Open DNA, μπορεί να αναλύσει εκατομμύρια σημεία γενετικών δεδομένων και να δημιουργήσει πολυγονιδιακές βαθμολογίες που βοηθούν στην ανάλυση της ατομικής γενετικής αρχιτεκτονικής σύνθετων πολυγονιδιακών ασθενειών μαζί με οποιοδήποτε είδος σχετικών κλινικών δεδομένων.

Βασισμένη στην εκτεταμένη εμπειρία και έρευνα του Δρ. Ευάγγελου Ευαγγέλου, που έχει δημοσιεύσει πάνω από 20 εργασίες στο Nature Genetics και έχει περισσότερες από 15.000 αναφορές, η πλατφόρμα χρησιμοποιεί τους πιο προηγμένους γενετικούς αλγορίθμους και την μηχανική μάθηση, για να παράσχει εξατομικευμένες κλινικές πληροφορίες. Πρόβλεψη κινδύνου, προσωπικές συστάσεις για βέλτιστη φαρμακευτική αντιμετώπιση σακχαρώδη διαβήτη ή υπέρτασης για κάθε ασθενή χωριστά και άλλες πληροφορίες γίνονται προσβάσιμες σε οποιονδήποτε κλινικό γιατρό, χωρίς να χρειάζεται ειδικές γνώσεις στην πληροφορική.

Έπειτα από το καρδιομεταβολικό σύνδρομο, οι συγκεκριμένες τεχνολογίες πρόκειται να εφαρμοστούν στο μέλλον και σε άλλες σύνθετες καταστάσεις πολυγονιδιακών ασθενειών, όπως ο καρκίνος, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, αυτοάνοσα, νευρολογικά και μυοσκελετικά νοσήματα.

Η έρευνα αιχμής του Ε.Ευαγγέλου

Η έρευνα του αδικοχαμένου καθηγητή εστιάστηκε στην επιδημιολογία διάφορων πολυσύνθετων νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένων της οστεοαρθρίτιδας, οστεοπόρωσης και καρδιαγγειακών νοσημάτων αναζητώντας το ρόλο γενετικών και μη γενετικών παραγόντων στην ανακάλυψη νέων βιολογικών μονοπατιών. Το συνολικό του έργο αφήνει πολύτιμη παρακαταθήκη στο πεδίο της Ιατρικής Ακριβείας.

Μεταξύ άλλων, είχε την ευθύνη της μεγαλύτερης μελέτης γενετικής συσχέτισης των χαρακτηριστικών της αρτηριακής πίεσης (συστολική, διαστολική και παλμική πίεση) μέχρι σήμερα σε πάνω από 1 εκατομμύριο ανθρώπους ευρωπαϊκής καταγωγής.

Όπως αναφέρεται στη δημοσίευση του 2018 στο Nature Genetics, εντοπίστηκαν 535 νέοι τόποι που όχι μόνο προσφέρουν νέες βιολογικές γνώσεις για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, αλλά και υπογραμμίζουν την κοινή γενετική αρχιτεκτονική μεταξύ της αρτηριακής πίεσης και της έκθεσης στον τρόπο ζωής. «Τα ευρήματά μας εντοπίζουν νέες βιολογικές οδούς για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης με δυνατότητες βελτίωσης της πρόληψης καρδιαγγειακών παθήσεων στο μέλλον», ανέφερε στα συμπεράσματα της μελέτης.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Οι υψηλής παθογονικότητας ιοί της γρίπης των πτηνών, όπως ο υπότυπος H7N9 του ιού της γρίπης Α, ο οποίος εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2013, αποτελούν λανθάνοντα κίνδυνο ως εκλυτικό παράγοντα μελλοντικών πανδημιών γρίπης και για τον άνθρωπο.

Μια ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Paul Ehrlich (PEI) και του Πανεπιστημίου Philipps του Μάρμπουργκ αξιολόγησε τη δυνατότητα αντιμετώπισης αυτού του κινδύνου με ένα εμβόλιο φορέα – προφανώς με αρχική μερική επιτυχία.

Μοιάζει με ιό ιλαράς, είναι ιός ιλαράς, αλλά περιέχει επίσης τις γενετικές πληροφορίες για δύο τυπικές επιφανειακές πρωτεΐνες της γρίπης: Αιμοσυγκολλητίνη και νευραμινιδάση.

Προκειμένου να προετοιμαστούν για μια πιθανή πανδημία που θα προκληθεί από επικίνδυνους ιούς γρίπης, συμπεριλαμβανομένου για παράδειγμα του υποτύπου H7N9 του ιού της γρίπης Α, οι ερευνητές του Ινστιτούτου Paul Ehrlich (PEI) και του Πανεπιστημίου Philipps του Μάρμπουργκ εργάζονται από κοινού πάνω σε υποψήφια εμβόλια τα οποία αναπτύσσουν με τη βοήθεια της τεχνολογίας της πλατφόρμας εμβολίων “ανασυνδυασμένοι ιοί ιλαράς”.

Σε αυτούς μπορούν να ενσωματωθούν αντιγόνα ξένων παθογόνων μικροοργανισμών. Πρόκειται επομένως για κλασικά εμβόλια-φορείς, τα οποία όμως δεν βασίζονται σε τροποποιημένους αδενοϊούς, όπως στην περίπτωση των γνωστών εμβολίων-φορέων CoViD-19, αλλά σε ιούς ιλαράς.

Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε τώρα στο περιοδικό “NPJ Vaccines”, οι ερευνητές με επικεφαλής τη δρα Σίντι Χέρνερ από το PEI περιγράφουν την παραγωγή ανασυνδυασμένων ιών ιλαράς (MeV) που κωδικοποιούν τα κύρια αντιγόνα ενός ιού γρίπης, την αιμοσυγκολλητίνη (Η7) και τη νευραμινιδάση (Ν9).

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το στέλεχος εμβολίου ιλαράς “Moraten” (MVvac2), το οποίο προήλθε από το πρώτο εγκεκριμένο εμβόλιο ιλαράς LA “Edmonston B” με περαιτέρω εξασθένηση σε κύτταρα εμβρύου από κοτόπουλο σε χαμηλή θερμοκρασία.

Μέσω της αντίστροφης γενετικής αναπτύχθηκαν διάφορες κασέτες γονιδίων του ιού MeV για ανασυνδυασμένες παραλλαγές MeV, στις οποίες μπορούν να ενσωματωθούν πρόσθετα γονιδιακά τμήματα έως και έξι χιλιοβασών. Ένα ευρύ φάσμα ιικών αντιγόνων έχει ήδη κλωνοποιηθεί σε αυτές τις κασέτες για να δημιουργηθούν ενδιαφέροντα υποψήφια εμβόλια, συμπεριλαμβανομένων υποψηφίων εμβολίων κατά του ιού της ηπατίτιδας Β (HBV), του HIV, του ιού chikungunya (CHIKV), του κοροναϊού του MERS-CoV, του ιού Zika (ZIKV) και πρόσφατα του SARS-CoV-2.

Για να αναπτύξουν ένα εμβόλιο H7N9, οι ερευνητές εισήγαγαν πρώτα το γονίδιο της νευραμινιδάσης (N9) και το πλήρες γονίδιο της αιμοσυγκολλητίνης (H7) του απομονωμένου ιού A/Shanghai/2/2013 (H7N9) ξεχωριστά στην κασέτα γονιδίων του ιού MeV.

Με τον τρόπο αυτό παρήγαγαν δύο διαφορετικά εμβόλια. Οι ανασυνδυασμένοι ιοί που προέκυψαν, πολλαπλασιάστηκαν με αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με εκείνη του εμβολίου της ιλαράς. Επιπλέον, εξέφραζαν ισχυρά τις πρωτεΐνες H7 και N9 και ήταν γενετικά σταθεροί για δέκα περάσματα.

Όταν τα ποντίκια ανοσοποιήθηκαν με τους ιούς του εμβολίου, αυτό προκάλεσε την παραγωγή αντισωμάτων κατά των Η7 και Ν9. Στην περίπτωση του εμβολίου MVvac2-H7(P) (φορέας MVvac που κωδικοποιεί την αιμοσυγκολλητίνη), προκλήθηκε η παραγωγή τόσο αντισωμάτων που αναστέλλουν την αιμοσυγκολλητίνη όσο και εξουδετερωτικών αντισωμάτων.

Το υποψήφιο εμβόλιο MVvac2-N9(P) (φορέας MVvac που κωδικοποιεί τη νευραμινιδάση) προκάλεσε το σχηματισμό αντισωμάτων που αναστέλλουν τη νευραμινιδάση.

Τόσο τα εμβολιασμένα με MVvac2-H7(P) όσο και τα εμβολιασμένα με MVvac2-N9(P) ποντίκια προστατεύθηκαν από τη θανατηφόρα λοίμωξη από τον H7N9.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «European Heart Journal».

Η κατανάλωση έξι τροφών αποτελεί «κλειδί» για χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «European Heart Journal».

Συγκεκριμένα, η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, ξηρών καρπών, ψαριών και γαλακτοκομικών προϊόντων με πλήρη λιπαρά συντελεί στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων στους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών προσβολών και των εγκεφαλικών επεισοδίων. Την ίδια ώρα, η μη κατανάλωση αρκετών συνδυασμών από τα έξι αυτά τρόφιμα συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Στη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Μακμάστερ, του νοσοκομείου «Hamilton Health Sciences» και του Ινστιτούτου Έρευνας για την Υγεία του Πληθυσμού του Καναδά, περιγράφεται επίσης ότι μια υγιεινή διατροφή μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους, όπως η συμπερίληψη μέτριας ποσότητας δημητριακών ολικής άλεσης ή μη επεξεργασμένων κρεάτων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι σχεδόν 18 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από καρδιαγγειακά νοσήματα το 2019, που αντιπροσωπεύουν το 32% όλων των θανάτων παγκοσμίως. Το 85% αυτών των θανάτων οφειλόταν σε καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από πολλαπλές μελέτες που αφορούσαν σε 245.000 άτομα σε 80 χώρες. Έτσι, περιλαμβάνεται εκπροσώπηση από χώρες υψηλού, μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος.

Ο επικεφαλής συγγραφέας, Άντριου Μέντε, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακμάστερ και ερευνητής στο Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία του Πληθυσμού, επισημαίνει ότι «εξαιρώντας τις μεγαλύτερες ποσότητες φρούτων, λαχανικών, ξηρών καρπών και οσπρίων, οι ερευνητές κατέδειξαν ότι η κατανάλωση των φυσικών τροφών με μέτρο είναι το κλειδί. Οι μέτριες ποσότητες ψαριών και γαλακτοκομικών προϊόντων με πλήρη λιπαρά συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και θνησιμότητας. Τα ίδια αποτελέσματα στην υγεία μπορούν να επιτευχθούν με τη μέτρια κατανάλωση δημητριακών και κρεάτων, αρκεί να πρόκειται για μη επεξεργασμένα δημητριακά ολικής άλεσης και μη επεξεργασμένα κρέατα».

Οι ερευνητές συνιστούν μια μέση ημερήσια πρόσληψη από δύο έως τρεις μερίδες φρούτων, δύο έως τρεις μερίδες λαχανικών, μία μερίδα ξηρών καρπών και δύο μερίδες γαλακτοκομικών. Επίσης, τρεις έως τέσσερις μερίδες οσπρίων εβδομαδιαίως και δύο έως τρεις μερίδες ψαριών εβδομαδιαίως. Τα πιθανά υποκατάστατα περιλαμβάνουν μία μερίδα δημητριακών ολικής άλεσης καθημερινά και μία μερίδα μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος ή πουλερικών καθημερινά.

Πηγές:
euro2day,ΑΠΕ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

To υπουργείο Υγείας, η γενική διεύθυνση υπηρεσιών Υγείας και η διεύθυνση ψυχικής Υγείας αποφάσισαν σήμερα  την έγκριση από άποψη σκοπιμότητας της προμήθειας υπηρεσιών υποστήριξης της ΔΨΥ για την ολοκλήρωση των έργων ψυχικής Υγείας που υλοποιούνται στο πλαίσιο της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 ΕΣΠΑ και την ένταξη νέων έργων στην προγραμματική περίοδο 2021-2027.

Το  έργο στοχεύει στη διοικητική υποστήριξη της ΔΨΥ και συγκεκριμένα στην ολοκλήρωση των έργων – δράσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο της προγραμματικής περιόδου 14-20 και στην προετοιμασία ένταξης νέων έργων – δράσεων για την προγραμματική περίοδο 21-17

Η δράση συνίσταται σε παροχή υπηρεσιών υποστήριξης στη ΔΨΥ από 2 άτομα πλήρους απασχόλησης για την διενέργεια διοικητικών ελέγχων φυσικού και οικονομικού αντικειμένου στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης των έργων, την συνεργασία με την επιτελική δομή ΕΣΠΑ και τις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας καθώς και τα Νοσοκομεία, τις Περιφέρειες και τους φορείς ΝΠΙΔ ΜΚΧ, την ομαλή μετάβαση χρηματοδότησης και λειτουργίας των έργων και δράσεων Ψυχικής Υγείας σε εθνικούς πόρους και την διοικητική ωρίμαση νέων δράσεων για τα προγράμματα των περιφερειών κατά την προγραμματική περίοδο 21-27.

Κόστος

Το κόστος της προμήθειας των ανωτέρω υπηρεσιών, με έναρξη την 01.09.2023 και διάρκειας δώδεκα (12) μηνών, θα καλυφθεί από πόρους του τακτικού προϋπολογισμού και συγκεκριμένα από τον Λογαριασμό Αριθμού Εξόδων 2420989001 του Ειδικού Φορέα 1015-203.

Το συνολικό κόστος ανέρχεται στο ποσό των 30.000 € πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικά 37.200 €

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Μια συνεργασία μεταξύ του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία του ΙΣΝ, του Child Mind Institute και ενός πανελλαδικού Δικτύου φορέων ψυχικής υγείας.

Η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων, μια συνεργασία μεταξύ του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία του ΙΣΝ, του Child Mind Institute και ενός πανελλαδικού Δικτύου φορέων ψυχικής υγείας στον δημόσιο τομέα, έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα μιας ολοκληρωμένης ανάλυσης πεδίου η οποία σκιαγραφεί την κατάσταση της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων στην Ελλάδα. Στη σχετική συνοπτική παρουσίασή της, περιγράφεται η πολύπλευρη ερευνητική προσπάθεια που καταβλήθηκε για την καλύτερη κατανόηση των αναγκών των παιδιών, των εφήβων και των οικογενειών/φροντιστών τους, καθώς και των εκπαιδευτικών και επαγγελματιών που εργάζονται μαζί τους. Περιλαμβάνει, για πρώτη φορά, μια ανασκόπηση όλων των επιστημονικών άρθρων που έχουν δημοσιευθεί στον τομέα της ψυχικής υγείας που αφορούν παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα, μια σύνοψη της ισχύουσας νομοθεσίας και διεθνών συμβάσεων που στοιχειοθετεί μια προσέγγιση της ψυχικής υγείας βασισμένη στα δικαιώματα, καθώς και μια πανελλαδική έρευνα σε σχεδόν 4.000 συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων γονέων, εφήβων, δασκάλων και διαφόρων επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Συνοδεύεται, επίσης, από μια προσπάθεια χαρτογράφησης των διαθέσιμων υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο πλαίσιο του δημοσίου συστήματος υγείας και εκπαίδευσης για παιδιά και εφήβους στη χώρα.

Η έκθεση προσφέρει πληροφορίες που στοιχειοθετούν την ανάγκη ενίσχυσης του τομέα παιδικής ψυχικής υγείας της Ελλάδας, εστιάζοντας σε τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, καθώς και σε εκπαιδεύσεις και εργαλεία ψυχοεκπαίδευσης για γονείς, φροντιστές, εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας προσαρμοσμένα στο πολιτισμικό πλαίσιο της χώρας. Επίσης, περιλαμβάνει πληροφορίες για την καταπολέμηση του υπάρχοντος και βαθιά ριζωμένου στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία. Τα ευρήματα της έρευνας υποδηλώνουν ότι η Πρωτοβουλία θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα και να αντιμετωπίσει την κρίσιμη ανάγκη για μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και κατάρτιση σε θέματα ψυχικής υγείας,  όπως και για μια ποικιλόμορφη, πλουραλιστική προσέγγιση σε ό,τι αφορά τις ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με την Έκθεση:

• Οι πιο συχνές καταστάσεις ψυχικής υγείας μεταξύ των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα περιλαμβάνουν τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερδραστηριότητας, το άγχος, τη διαταρακτική συμπεριφορά, την κατάθλιψη και τον εκφοβισμό.
• Οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ομόφωνα πως στερούνται κατάρτιση και υποστήριξη που θα τους βοηθούσε να εντοπίζουν και να διαχειρίζονται προβλήματα ψυχικής υγείας των μαθητών τους στο σχολικό πλαίσιο, καθώς και  περιστατικά  κακοποίησης και παραμέλησης.
• Οι γονείς συμφωνούν ότι το στίγμα αποτελεί εμπόδιο στην ελληνική κοινωνία, αλλά δεν αναγνωρίζουν τη δική τους στιγματιστική στάση σε θέματα ψυχικής υγείας.
• Η καθημερινή πρακτική του 22% των επαγγελματιών υγείας που συμμετείχαν στην έρευνα, περιλαμβάνει την αξιολόγηση περιστατικών ύποπτων για παιδική κακοποίηση και παραμέληση.

Τα μέλη της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής της Πρωτοβουλίας τονίζουν ότι η ανάγκη για  επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα και υποστήριξη της ψυχικής υγείας στη χώρα είναι προφανής, όχι όμως αδύνατο να καλυφθεί, και προσθέτουν: «Οι επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά εκφράζουν έντονο ενθουσιασμό στην προοπτική να αυξηθεί η πρόσβαση σε ποιοτικούς πόρους. Επίσης, κατανοούν σε βάθος τα πολύπλοκα συστημικά εμπόδια στην πρόσβαση των παιδιών και των οικογενειών τους στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ελπίζουμε ότι αυτή η έκθεση θα είναι το πρώτο βήμα για την επίτευξη της αποστολής μας να υποστηρίξουμε και να ενισχύσουμε την ψυχική υγεία στον δημόσιο τομέα σε όλη τη χώρα».

Επιπρόσθετα, στο βαθμό που προσφέρει πληροφορίες για τις μεγαλύτερες ανάγκες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων στην Ελλάδα, αλλά και εκτενείς λεπτομέρειες ως προς τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την εξασφάλιση αυτών των δεδομένων, η ανάλυση αυτή παρέχει ένα μοντέλο σχεδιασμού προγραμμάτων που επιδιώκουν να είναι αποτελεσματικά, ουσιαστικά και στοχευμένα σε πραγματικές ανάγκες.

Τα ευρήματα από την ανάλυση πεδίου έχουν ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό εκπαιδεύσεων της Πρωτοβουλίας για επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά ανά την Ελλάδα. Πρόκειται για εκπαιδεύσεις που μαζί με οδηγούς με πληροφορίες για τις πιο κοινές δυσκολίες ψυχικής υγείας θα διατεθούν τόσο διαδικτυακά όσο και δια ζώσης από τον Ιανουάριο του 2024.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Επίκουρη καθηγήτρια μοριακής, κυτταρικής και αναπτυξιακής βιολογίας του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν εξηγεί γιατί ο κάθε άνθρωπος γερνά με διαφορετικό τρόπο και κατα πόσο λειτουργουν οι αντιγηραντικές παρεμβάσεις.

Πολλοί άνθρωποι διαφέρουν ως προς το πόσο γρήγορα γερνάνε από κάποιους άλλους και αυτή η διαφορά ξεκινά από νωρίς στη ζωή τους, σύμφωνα με την δρ. Έλεν Κουάρλες, Επίκουρη Καθηγήτρια Μοριακής, Κυτταρικής και Αναπτυξιακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, η οποία εξηγεί το πώς γερνά ο κάθε άνθρωπος και τα κύτταρα αυτού.

Τι είναι η γήρανση;

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ορισμοί της γήρανσης, ωστόσο σε αυτό που καταλήγουν όλοι οι επιστήμονες είναι πως η γήρανση είναι μια μη αναστρέψιμη διαδικασία, η οποία οφείλεται τόσο σε ενδογενείς όσο και σε εξωγενείς παράγοντες.

Ο χρόνος αλλά και η κληρονομικότητα είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τη γήρανση του δέρματος και του σώματος, συνολικά, γεγονός που κάνει τα άτομα να είναι πιο ευάλωτα σε ασθένειες, τραυματισμούς, ακόμη και θάνατο.

Σύμφωνα με την βιολόγο και συγγραφέα της μελέτης δρ. Έλεν Κουάρλες, το σώμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια κύτταρα όπου το καθένα από αυτά υπέυθυνο για πολλές λειτουργίες, μεταξύ αυτών συμβάλλουν στο να μείνει κάποιος ζωντανός.

Το γεγονός αυτό περιλαμβάνει τον μεταβολισμό των θρεπτικών συστατικών, την απαλλαγή από τα απόβλητα, την ανταλλαγή σημάτων με άλλα κύτταρα και την προσαρμογή στο στρες.

Το πρόβλημα είναι ότι κάθε διαδικασία και συστατικό σε κάθε κύτταρο μπορεί να διακοπεί ή να καταστραφεί. Έτσι τα κύτταρά ξοδεύουν πολλή ενέργεια κάθε μέρα για την πρόληψη, την αναγνώριση και την επίλυση αυτών των προβλημάτων.

Η γήρανση μπορεί να θεωρηθεί ως μια σταδιακή απώλεια της ικανότητας διατήρησης της ομοιόστασης –μια κατάσταση ισορροπίας μεταξύ των συστημάτων του σώματος– είτε επειδή δεν μπορούμε να αποτρέψουμε ή να αναγνωρίσουμε τις βλάβες και την κακή λειτουργία είτε επειδή δεν επιλύουμε επαρκώς ή γρήγορα τα προβλήματα καθώς εμφανίζονται.

Η γήρανση προκύπτει από έναν συνδυασμό αυτών των θεμάτων. Δεκαετίες έρευνας έχουν δείξει ότι σχεδόν κάθε κυτταρική διαδικασία εξασθενεί με την ηλικία.

Ο ρόλος του DNA και των πρωτεινών στη γήρανση

Οι περισσότερες έρευνες για την κυτταρική γήρανση επικεντρώνονται στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο το DNA και οι πρωτεΐνες αλλάζουν με την ηλικία.

Οι επιστήμονες έχουν αρχίσει ήδη να εξετάζουν τους πιθανούς ρόλους που παίζουν πολλά άλλα σημαντικά βιομόρια στο κύτταρο στη γήρανση.

Μία από τις κύριες εργασίες του κυττάρου είναι να διατηρεί το DNA του. Η συντήρηση του DNA περιλαμβάνει την επιδιόρθωση της βλάβης στο γενετικό υλικό και στα μόρια που συνδέονται με αυτό.

Οι πρωτεΐνες είναι οι εργάτες του κυττάρου. Εκτελούν χημικές αντιδράσεις, παρέχουν δομική υποστήριξη, στέλνουν και λαμβάνουν μηνύματα, συγκρατούν και απελευθερώνουν ενέργεια και πολλά άλλα.

Εάν η πρωτεΐνη καταστραφεί, το κύτταρο χρησιμοποιεί μηχανισμούς που περιλαμβάνουν ειδικές πρωτεΐνες που είτε προσπαθούν να διορθώσουν τη σπασμένη πρωτεΐνη είτε την στέλνουν για ανακύκλωση.

Παρόμοιοι μηχανισμοί απομακρύνουν τις πρωτεΐνες ή τις καταστρέφουν όταν δεν χρειάζονται πλέον. Με αυτόν τον τρόπο, τα συστατικά του μπορούν να χρησιμοποιηθούν αργότερα για την κατασκευή μιας νέας πρωτεΐνης.

Η γήρανση διαταράσσει ένα ευαίσθητο βιολογικό δίκτυο

Η αλληλεπίδραση μεταξύ των συστατικών μέσα στα κύτταρα, τα κύτταρα στο σύνολό τους, τα όργανα και το περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο και συνεχώς μεταβαλλόμενο δίκτυο πληροφοριών.

Όταν όλες οι διαδικασίες που εμπλέκονται στη δημιουργία και τη διατήρηση της λειτουργίας του DNA και των πρωτεϊνών λειτουργούν κανονικά, τα διαφορετικά διαμερίσματα μέσα σε ένα κύτταρο που εξυπηρετούν εξειδικευμένους ρόλους – που ονομάζονται οργανίδια – μπορούν να διατηρήσουν την υγεία και τη λειτουργία του κυττάρου.

Για να λειτουργεί καλά ένα όργανο, η πλειονότητα των κυττάρων που το αποτελούν πρέπει να λειτουργούν καλά. Το ίδιο και για να επιβιώσει και να ευδοκιμήσει ένας ολόκληρος οργανισμός και όλα τα όργανα στο σώμα του.

Η γήρανση μπορεί να οδηγήσει σε δυσλειτουργία σε οποιοδήποτε από αυτά τα επίπεδα, από το υποκυτταρικό έως το οργανικό.

Ίσως ένα γονίδιο που κωδικοποιεί μια σημαντική πρωτεΐνη για την επισκευή του DNA να έχει υποστεί βλάβη και έτσι όλα τα άλλα γονίδια στο κύτταρο είναι πιο πιθανό να επισκευαστούν λανθασμένα.

Ή ίσως τα συστήματα ανακύκλωσης του κυττάρου δεν μπορούν πλέον να υποβαθμίσουν τα δυσλειτουργικά συστατικά. Ακόμη και τα συστήματα επικοινωνίας μεταξύ κυττάρων, ιστών και οργάνων μπορεί να τεθούν σε κίνδυνο, αφήνοντας τον οργανισμό λιγότερο ικανό να ανταποκριθεί στις αλλαγές μέσα στο σώμα.

Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα αυξανόμενο βάρος μοριακής και κυτταρικής βλάβης που σταδιακά αποκαθίσταται λιγότερο καλά με την πάροδο του χρόνου. Καθώς αυτή η ζημιά συσσωρεύεται, τα συστήματα που προορίζονται να την επιδιορθώσουν προκαλούν επίσης ζημιές.

Αυτό οδηγεί σε έναν κύκλο αυξανόμενης φθοράς καθώς τα κύτταρα γερνούν.

Αντιγηραντικές παρεμβάσεις

«Η αλληλεξάρτηση των κυτταρικών διεργασιών της ζωής είναι ένα δίκοπο μαχαίρι» αναφέρει χαρακτηριστικά η επιστήμονας.

Συγκεκριμέναα, καταστρέφονται ολοκληρωτικά οι διαδικασίες που αλληλεπιδρούν ή εξαρτώνται από αυτήν.

Ωστόσο, αυτή η διασύνδεση σημαίνει επίσης ότι η ενίσχυση μιας εξαιρετικά διασυνδεδεμένης διαδικασίας θα μπορούσε επίσης να βελτιώσει τις σχετικές λειτουργίες.

Μάλιστα, έτσι λειτουργούν οι πιο επιτυχημένες αντιγηραντικές παρεμβάσεις.

«Δεν υπάρχει ασημένια σφαίρα για να σταματήσει η γήρανση, αλλά ορισμένες παρεμβάσεις φαίνεται να επιβραδύνουν τη γήρανση στο εργαστήριο. Ενώ υπάρχουν συνεχείς κλινικές δοκιμές που διερευνούν διαφορετικές προσεγγίσεις σε ανθρώπους, τα περισσότερα υπάρχοντα δεδομένα προέρχονται από ζώα όπως νηματώδεις, μύγες, ποντίκια και πρωτεύοντα μη ανθρώπινα» αναφέρει η βιολόγος.

Μία από τις καλύτερα μελετημένες παρεμβάσεις είναι ο θερμιδικός περιορισμός, ο οποίος περιλαμβάνει τη μείωση της ποσότητας των θερμίδων που θα έτρωγε κανονικά ένα ζώο χωρίς να του στερήσει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Ένα εγκεκριμένο από τον FDA φάρμακο που χρησιμοποιείται στη μεταμόσχευση οργάνων και σε ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο που ονομάζεται ραπαμυκίνη φαίνεται να λειτουργεί χρησιμοποιώντας τουλάχιστον ένα υποσύνολο των ίδιων οδών που ενεργοποιεί ο περιορισμός των θερμίδων στο κύτταρο.

Και οι δύο επηρεάζουν τους κόμβους σηματοδότησης που κατευθύνουν το κύτταρο να διατηρήσει τα βιομόρια που έχει αντί να αναπτυχθεί και να χτίσει νέα βιομόρια. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η κινητή έκδοση του «μειώστε, επαναχρησιμοποιήστε, ανακυκλώστε» αφαιρεί τα κατεστραμμένα εξαρτήματα και αφήνει πίσω του ένα υψηλότερο ποσοστό λειτουργικών εξαρτημάτων.

Άλλες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αλλαγή των επιπέδων ορισμένων μεταβολιτών, επιλεκτική καταστροφή γηρασμένων κυττάρων που έχουν σταματήσει να διαιρούνται, αλλαγή του μικροβιώματος του εντέρου και τροποποιήσεις συμπεριφοράς.

Το κοινό όλων αυτών των παρεμβάσεων είναι ότι επηρεάζουν τις βασικές διεργασίες που είναι κρίσιμες για την κυτταρική ομοιόσταση, συχνά απορυθμίζονται ή δυσλειτουργούν με την ηλικία και συνδέονται με άλλα συστήματα κυτταρικής συντήρησης. Συχνά, αυτές οι διεργασίες είναι οι κεντρικοί οδηγοί για μηχανισμούς που προστατεύουν το DNA και τις πρωτεΐνες στο σώμα.

Δεν υπάρχει ενιαία αιτία γήρανσης.

Κανένας άνθρωπος δεν γερνάει με τον ίδιο τρόπο και, πράγματι, ούτε δύο κύτταρα.

Η έρευνα παρεμβάσεων που στοχεύει σε πολλαπλές σημαντικές κυτταρικές διεργασίες ταυτόχρονα θα μπορούσε να βοηθήσει στη βελτίωση και στη διατήρηση της υγείας για μεγαλύτερο μέρος της ζωής.

Αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ζήσουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στη διαδικασία.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Τι έδειξε μελέτη για το φάρμακο που επιχειρεί να καταπολεμήσει τον εθισμό στην κάνναβη.

Θα μπορούσε το AEF0117, που έχει έναν νέο μηχανισμό δράσης στον εγκέφαλο, να είναι το φάρμακο για την καταπολέμηση του εθισμού στην κάνναβη;

Τα αποτελέσματα μιας κλινικής δοκιμής φάσης 2α που εξέτασε την αποτελεσματικότητα του εν λόγω φαρμάκου σε ασθενείς με διαταραχή χρήσης κάνναβης προκάλεσαν μεγάλη ίκανοποίηση στους ερευνητές.

Το AEF0117 φάνηκε να αποδυναμώνει τις επιδράσεις της κάνναβης, και να μειώνει την επιθυμία ενός ατόμου να τη χρησιμοποιήσει, χωρίς να προκαλέσει συμπτώματα στέρησης. Αυτά τα ευρήματα έχουν δημιουργήσει σημαντικό θόρυβο στην επιστημονική και ιατρική κοινότητα.

«Στο παρελθόν, το 8% των χρηστών κάνναβης θα ανέπτυσσε εθισμό — σήμερα, αυτό το ποσοστό είναι 15%. Ο εθισμός στην κάνναβη έχει γίνει ο κύριος λόγος για την αναζήτηση θεραπείας σε εξειδικευμένες κλινικές ναρκωτικών», δήλωσε ο Pier Vincenzo Piazza, MD, PhD, ψυχίατρος , νευροβιολόγος και γενικός διευθυντής της Aelis Farma, της βιοφαρμακευτικής εταιρείας που ανέπτυξε το φάρμακο.

Αυτή η αύξηση των χρηστών κάνναβης μπορεί να εξηγηθεί από την αύξηση της περιεκτικότητας σε THC στην κάνναβη με τα χρόνια. Η περιεκτικότητα σε THC αυξήθηκε από 5% τη δεκαετία του 1970 σε 30% σήμερα. Αν και η κάνναβη εξακολουθεί να είναι λιγότερο εθιστική από τον καπνό (33% των χρηστών εθίζονται), την κοκαΐνη, την ηρωίνη ή το αλκοόλ (25% των χρηστών εθίζονται), ο αριθμός των χρηστών κάνναβης αυξάνεται. Επί του παρόντος, 14,2 εκατομμύρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και πάνω από μισό εκατομμύριο στη Γαλλία κάνουν χρήση κάνναβης.

Αναστολή υποδοχέα CB1

Ο AEF0117 είναι ο πρώτος ειδικός για σηματοδότηση αναστολέας του υποδοχέα CB1. Η THC δρα στον εγκέφαλο μέσω υποδοχέων κανναβινοειδών CB1 που βρίσκονται στους νευρώνες.

Η ολική αναστολή των υποδοχέων CB1 είναι από καιρό μια λεωφόρος έρευνας, αλλά οι ανεπιθύμητες ενέργειες που προκαλούνται από τους ανταγωνιστές των υποδοχέων CB1 είναι ασυμβίβαστες με μια θεραπευτική προσέγγιση.

«Σκεφτήκαμε ότι θα ήταν αδύνατο να διαμορφώσουμε μέρος ενός υποδοχέα από ένα μόριο. Αλλά το 2014, ανακαλύψαμε αυτόν τον απροσδόκητο φυσικό μηχανισμό ακριβώς στο επίπεδο των υποδοχέων κανναβινοειδών CB1», είπε ο Dr Piazza . Εκείνη την εποχή, ήταν διευθυντής του Νευρολογικού Κέντρου Magendie (Inserm ― το Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας) στο Μπορντό της Γαλλίας. Μαζί με τους συναδέλφους του, έδειξε ότι ως απόκριση σε υψηλές δόσεις THC, μια ορμόνη, η πρεγνενολόνη, συντίθεται και συνδέεται με τους υποδοχείς CB1, γεγονός που μειώνει ορισμένες από τις επιδράσεις της THC.

Η ανακάλυψη αυτού του νέου μηχανισμού δημοσιεύτηκε στο Science το 2014.

«Στη συνέχεια χρειάστηκαν 2 χρόνια για να δημιουργηθεί ένα συνθετικό μόριο που θα μπορούσε να μιμηθεί τις επιδράσεις της πρεγνενολόνης στους υποδοχείς CB1», συνέχισε ο Piazza. Σε αντίθεση με την πρεγνενολόνη, το νέο μόριο έπρεπε να είναι πλήρως απορροφήσιμο, σταθερό και μη μετασχηματιζόμενο σε άλλα στεροειδή.

Τριπλή Δράση

Το AEF0117 αξιολογήθηκε ως μέρος μιας ελεγχόμενης με εικονικό φάρμακο, διπλά-τυφλής μελέτης φάσης 2α. Οι συμμετέχοντες ήταν εθελοντές που είχαν εθισμό στην κάνναβη. Στην ομάδα που υποβλήθηκε σε θεραπεία, οι εθελοντές έλαβαν είτε 0,06 mg (n = 14) είτε 1 mg (n = 15) του υπό έρευνα φαρμάκου. Η χρήση του AEF0117 συσχετίστηκε με σημαντική μείωση των θετικών υποκειμενικών επιδράσεων της κάνναβης (19% για τη δόση των 0,06 mg και 38% για τη δόση του 1 mg, P < 0,04). Οι ερευνητές έδειξαν συσχέτιση με μειωμένη χρήση κάνναβης, όπως μετρήθηκε με αυτοχορήγηση ( P < 0,05). Καμία ανεπιθύμητη ενέργεια δεν συνδέθηκε με τη θεραπεία σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Επιπλέον, δεν υπήρχαν συμπτώματα στέρησης, ακόμη και σε υγιείς εθελοντές που κάπνιζαν αρκετά γραμμάρια κάνναβης την ημέρα.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine.

Πηγη: https://www.news4health.gr