Συντάκτης: grammateia

Μια πολύ σημαντική ανακάλυψη που θα μπορούσε να βοηθήσει στην προστασία των ατόμων που κινδυνεύουν από Αλτσχάιμερ έκαναν οι ερευνητές.

Ένας άνδρας που θα άρχιζε να χάνει τη μνήμη του όταν θα έφτανε 40 ή 50, με βάση το ιστορικό της οικογένειάς του, συνέχισε να έχει μια ομαλή εγκεφαλική λειτουργία για δεκαετίες, πηγαίνοντας κόντρα στις εκτιμήσεις.

Τον άνδρα φάνηκε να προστατεύει μια σπάνια γονιδιακή μεταβολή που ενίσχυσε τη λειτουργία μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται ριελίνη και βοηθά τους νευρώνες να επικοινωνούν.

Η ενισχυμένη ριελίνη φάνηκε να προστατεύει ένα πολύ συγκεκριμένο σημείο του εγκεφάλου του άνδρα, μια περιοχή δηλαδή που βρίσκεται πίσω από τη μύτη και ονομάζεται ενδορινικός φλοιός.

«Μια άλλη σημαντική ανακάλυψη στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πως αυτή η ενισχυμένη πρωτεΐνη, δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει και στον υπόλοιπο εγκέφαλο», προσθέτει ο καθηγητής.

Ο ενδορινικός φλοιός είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις επιπτώσεις του γήρατος και του Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για μια περιοχή του εγκεφάλου που στέλνει και λαμβάνει σήματα που σχετίζονται με την αίσθηση της όσφρησης, η απώλεια της οποίας είναι συχνά προάγγελος αλλαγών στον εγκέφαλο που οδηγούν σε προβλήματα μνήμης και σκέψης.

Οι επιστήμονες του Χάρβαρντ εργάζονται για την ανάπτυξη μιας θεραπείας που να βασίζεται στα νέα ευρήματα.

Ο Δρ. Ρίτσαρντ Άιζακσον από το Florida Atlantic University, αναφέρει ότι μελέτες όπως αυτή, δείχνουν κάτι σημαντικό: «Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούμε να κερδίσουμε μια διελκυστίνδα ενάντια στα ίδια μας τα γονίδια».

«Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια μελέτη σαν και αυτή για να ενισχύσουμε και να βελτιώσουμε τη φροντίδα; Το ελπίζω. Δεν θα έλεγα πως έχουμε φτάσει εκεί ακόμα», είπε ο καθηγητής, ο οποίος δεν σχετίζεται με την έρευνα. «Θεωρώ πάντως ότι είναι μια σημαντική μελέτη».

Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine.

Πηγη: https://www.onmed.gr/

Τον «κώδωνα του κινδύνου» έκρουσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence) στη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας πως τα δεδομένα που χρησιμοποιεί -προκειμένου να καταλήξει σε αποφάσεις- μπορεί να είναι μεροληπτικά ή να χρησιμοποιούνται λανθασμένα.

Μολονότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δηλώνει ενθουσιασμένος με τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, διατυπώνει ανησυχίες σχετικά με το πώς θα χρησιμοποιηθεί ώστε να βελτιώσει την πρόσβαση σε πληροφορίες υγείας, ως ένα εργαλείο υποστήριξης των αποφάσεων και για τη βελτίωση της ικανότητας διάγνωσης, ώστε να προστατευθεί η ανθρώπινη υγεία και να μειωθούν οι ανισότητες.

Μεροληπτικά δεδομένα

Συγκεκριμένα, ο ΠΟΥ ανέφερε σε ανακοίνωση του πως τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση της ΑΙ μπορεί να είναι μεροληπτικά, παράγοντας παραπλανητικές ή ανακριβείς πληροφορίες που μπορεί να δημιουργούν απειλές για την υγεία, την ισότητα και τη συμπεριληπτικότητα και πως τα μοντέλα μπορεί να χρησιμοποιηθούν λανθασμένα με αποτέλεσμα να παράγουν και να διασπείρουν πολύ πειστικά παραπληροφόρηση με τη μορφή κειμένου, ηχητικού ή βίντεο το οποίο το κοινό είναι δύσκολο να ξεχωρίσει από ένα αξιόπιστο περιεχόμενο για την υγεία.

Είναι “επιτακτική ανάγκη” να αποτιμηθούν οι κίνδυνοι από τη χρησιμοποίηση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs), όπως το ChatGPT, ώστε να προστατευθεί και να προωθηθεί η ανθρώπινη ευημερία, ανέφερε ο οργανισμός του ΟΗΕ για την υγεία.

Η προειδοποίησή του έρχεται καθώς οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αποκτούν πολύ γρήγορα αποδοχή, υπογραμμίζοντας μια τεχνολογία που θα μπορούσε να ανατρέψει τον τρόπο που λειτουργούν οι επιχειρήσεις και η κοινωνία.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση εντάχθηκε εδώ και μια εβδομάδα ένα νέο φάρμακο για την αντιμετώπιση της επιληψίας, με δραστική ουσία τη κενομπαμάτη και καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το φάρμακο αυτό έχει τη μορφή χαπιού και μειώνει κατά 50% τις επιληπτικές κρίσεις των ενήλικων ασθενών. Εξάλλου άλλα δύο φάρμακα αναμένεται να κυκλοφορήσουν στη χώρα μας εντός του 2024, τα οποία ενδείκνυνται για την αντιμετώπιση των συνδρόμων Dravet, Lennox Gastaut και Rett στα παιδιά.

Φαρμακοανθεκτική επιληψία

«Η κενομπαμάτη έχει πάρει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) τον Μάρτιο του 2021, αλλά μόλις πριν λίγες ημέρες εντάχθηκε στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Είναι σε μορφή χαπιού και λαμβάνεται μία φορά την ημέρα. Ενδείκνυται κυρίως για ενήλικες ασθενείς με φαρμακοανθεκτική επιληψία με εστιακές επιληπτικές κρίσεις, με ή χωρίς δευτεροπαθή γενίκευση. Αφορά, δηλαδή, το 1/3 των ασθενών που δεν ρυθμίζονται με άλλες φαρμακευτικές επιλογές. Η λήψη της κενομπαμάτης επιτυγχάνει μείωση 50% των επιληπτικών κρίσεων βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των ασθενών», ανέφερε -μεταξύ άλλων- η αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας ΑΠΘ, Α’ νευρολογική κλινική ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Μάρθα Σπηλιώτη, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της με θέμα «Νεότερα αντιεπιληπτικά φάρμακα στη θεραπεία της επιληψίας», στο πλαίσιο του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής (ΠΣΕΦ), που διοργάνωσε ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης.

Παράλληλα, σημείωσε ότι το 2024 αναμένονται άλλα δύο φάρμακα σε μορφή πόσιμου διαλύματος. Το ένα φάρμακο με τη δραστική ουσία φενφλουραμίνη, πήρε έγκριση το 2020 από τον FDA και το 2021 από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων για την αντιμετώπιση των επιληπτικών κρίσεων στο σύνδρομο Dravet, μία μυοκλονική επιληψία βρεφικού τύπου που συνήθως εμφανίζεται στις ηλικίες από 4 μηνών έως 3 ετών. Το 2023 έλαβε επίσης έγκριση και για το σύνδρομο Lennox Gastaut, μία από τις πιο σοβαρές μορφές επιληψίας σε παιδιά ηλικίας 2 ετών και άνω, καθώς και σε ενήλικες.

Νευρολογική διαταραχή

Εξάλλου, το 2023 εγκρίθηκε η θεραπεία με το φάρμακο τροφινετίδη, που μειώνει τη φλεγμονή και τη νευρωνική απόπτωση, για παιδιά ηλικίας 2 ετών και άνω και για ενήλικες ως πρώτη θεραπεία για την αντιμετώπιση του συνδρόμου Rett, μιας γενετικής νευρολογικής διαταραχής που εμφανίζεται μόνο σε κορίτσια με νοητική υστέρηση, κινητική αναπηρία και επιληψία. Θα προχωρήσει, επίσης, σε φάση 3 η έρευνα με τη γνωστή κεταμίνη (αντιεπιληπτικό που χρησιμοποιείται ενδοφλεβίως σε επιληπτική κατάσταση σε ΜΕΘ) σε από του στόματος χορήγηση για το σύνδρομο Rett.

Ενθαρρυντικά είναι τα μηνύματα και για την αντιμετώπιση της πολλαπλής σκλήρυνσης (σκλήρυνσης κατά πλάκας). Όπως τόνισε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας-Νευροανοσολογίας ΑΠΘ, Α’ Νευρολογική κλινική ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ, Ευφροσύνη Κουτσουράκη, στην ομιλία της με θέμα «Νοσοτροποποιητικά φάρμακα στην πολλαπλή σκλήρυνση» κατά τη διάρκεια του 9ου ΠΣΕΦ, υπολογίζεται ότι πάνω από 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από πολλαπλή σκλήρυνση, στην Ελλάδα περισσότεροι από 18.000 και στην Ευρώπη περισσότεροι από 800.000 με συχνότερη ηλικία έναρξης μεταξύ 20-40 ετών και επικράτηση στις γυναίκες (1,5-3 φορές περισσότερο από τους άνδρες).

Αντιμετώπιση της νόσου

«Η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας αλλάζει τη φυσική πορεία της νόσου που οδηγεί στη μείωση της λειτουργικότητας των ασθενών, γιατί φαίνεται ότι η εκφυλιστική διεργασία αρχίζει πολύ νωρίς, επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη της αναπηρίας και συνδέεται με τη νευροφλεγμονή, την οποία κατά κύριο λόγο στοχεύουν τα περισσότερα από τα εγκεκριμένα για τη νόσο φάρμακα. Ήδη κυκλοφορούν στην Ελλάδα 15 φάρμακα για την αντιμετώπιση της νόσου, ενώ αναμένονται άλλα έξι. Η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας σε ασθενείς με ενεργό πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια ύφεση των συμπτωμάτων της νόσου και αποφυγή σοβαρής αναπηρίας, χωρίς βέβαια να έχει ακόμη βρεθεί η οριστική θεραπεία της νόσου», επισήμανε η κ. Κουτσουράκη.

Σύμφωνα με την ίδια, η επιλογή των φαρμάκων γίνεται με βάση το μεγαλύτερο όφελος για κάθε ασθενή ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της ζωής του και τον τύπο της πολλαπλής σκλήρυνσης που παρουσιάζει, καθώς και με τη μικρότερη πιθανότητα για μακροχρόνιες σοβαρές παρενέργειες.

«Αυτό που είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γυναίκες με πολλαπλή σκλήρυνση είναι ότι όλες μπορούν να αποκτήσουν παιδί, εφόσον το επιθυμούν. Οι προϋποθέσεις για αυτό είναι να υπάρξει προγραμματισμός, η νόσος να είναι σε ύφεση, σταθεροποιημένη, χωρίς υποτροπές. Σε περίπτωση που η νόσος δεν έχει σταθεροποιηθεί, αλλά ακολουθήσει εγκυμοσύνη, εφόσον ο θεράπων νευρολόγος το θεωρήσει απαραίτητο, μπορεί η ασθενής να λαμβάνει κάποια φάρμακα και στη διάρκεια της εγκυμοσύνης ώστε να μην υπάρξει επιδείνωση της νόσου, αλλά ούτε να επιβαρυνθεί το έμβρυο. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι ο θηλασμός ελαττώνει την κληρονομική προδιάθεση εμφάνισης πολλαπλής σκλήρυνσης στα παιδιά των οποίων οι γονείς έχουν τη νόσο», τόνισε η κ. Κουτσουράκη.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Το 7,4% του πληθυσμού της χώρας ηλικίας 16 ετών και άνω δηλώνει ότι έχει πολύ κακή ή κακή υγεία, το 15,4% μέτρια, ενώ το 77,2% πολύ καλή ή καλή υγεία, ενώ παράλληλα, το 24,9% έχει χρόνιο πρόβλημα υγείας.

Χρόνιο πρόβλημα ή χρόνια πάθηση δηλώνουν περίπου 3 στις 10 γυναίκες (27,0%) και 2 στους 10 άνδρες (22,6%). Χρόνιο θεωρείται το πρόβλημα υγείας ή η πάθηση που διαρκεί ή πρόκειται να διαρκέσει περισσότερους από 6 μήνες, με ή χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, αυτό προκύπτει από την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για την υγεία του πληθυσμού το 2022 (εισοδήματα 2021), σύμφωνα επίσης με την οποία:

Το 9% για διάστημα έξι μηνών ή περισσότερο είχε περιορίσει, λόγω δικού του προβλήματος υγείας, κάποιες, συνήθεις για τον γενικό πληθυσμό δραστηριότητες ή είχε δυσκολευτεί σε αυτές πάρα πολύ, ενώ το 13,2% είχε περιορίσει κάποιες δραστηριότητες ή δυσκολευτεί σε αυτές, αλλά όχι πάρα πολύ.

Στο σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω:

• 1,1% είναι ελλιποβαρείς.
• 44,1% είναι φυσιολογικού βάρους.
• 42,7% είναι υπέρβαροι.
• 12,2% είναι παχύσαρκοι.
• 1 στους 2 άνδρες (50,3%) είναι υπέρβαρος, ενώ η αναλογία υπέρβαρων γυναικών είναι περισσότερες από 3 στις 10 (35,6%).

Η έρευνα κατέγραψε παράλληλα περιορισμούς που υφίστανται στις αισθητηριακές και σωματικές λειτουργίες του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω, πιο συγκεκριμένα τον βαθμό δυσκολίας στην όραση, την ακοή, την κινητικότητα και τη μνήμη και συγκέντρωση, ανεξάρτητα εάν οι περιορισμοί προκύπτουν λόγω ηλικίας, ασθενειών, ατυχημάτων ή εκ γενετής προβλημάτων.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ:

• Το 13,5% αντιμετωπίζουν δυσκολία στην όραση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν βλέπουν τίποτα). Ποσοστό 78,8% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Το 11% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω αντιμετωπίζει δυσκολία στην ακοή (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν ακούνε τίποτα). Ποσοστό 86,6% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Το 15,8% αντιμετωπίζει δυσκολία κατά τη μετακίνησή του (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορούν να περπατήσουν ή να ανέβουν / κατέβουν σκάλα χωρίς τη χρήση οποιουδήποτε βοηθήματος ή βοήθειας από άλλον). Ποσοστό 74,4% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Το 11,6% αντιμετωπίζει δυσκολία με τη μνήμη / συγκέντρωση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν θυμούνται τίποτα ή δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ό,τι κάνουν). Ποσοστό 82,5% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Το 8% αντιμετωπίζει δυσκολία με τη φροντίδα (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορούν να φροντίσουν τον εαυτόν τους, όπως να πλένονται, να ντύνονται κ.λπ.). Ποσοστό 78,1% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Το 4,7% αντιμετωπίζουν δυσκολία στην επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν τους καταλαβαίνουν ή δεν τον/την καταλαβαίνουν, παρόλο που μιλούν την ίδια γλώσσα). Ποσοστό 70,1% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

Τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διενέργεια της έρευνας, περίπου 1 στους 2 (54%) χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Ποσοστό 24,3% όσων χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε. Ποσοστό 19,9% του φτωχού πληθυσμού δεν έλαβε ιατρική εξέταση ή θεραπεία, κάθε φορά που χρειάστηκε. Το ποσοστό για τον μη φτωχό πληθυσμό ανέρχεται στο 11,6%.

Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διενέργεια της έρευνας, περίπου 1 στους 2 (46,8%) χρειάστηκαν οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία. Ποσοστό 32% όσων χρειάστηκαν οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε. Ποσοστό 21% του φτωχού πληθυσμού δεν έλαβε οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία κάθε φορά που χρειάστηκε. Το αντίστοιχο ποσοστό του μη φτωχού πληθυσμού ανέρχεται στο 13,7%.

Σχετικά με τις επισκέψεις σε ιατρούς:

• Ιατρό γενικής ιατρικής, παθολόγο ή τον προσωπικό ιατρό, επισκέφθηκε το 33,3%.
• Ιατρό άλλης ειδικότητας ή χειρουργό για ειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες, το 24,2%.
• Οδοντίατρο/στοματολόγο/ορθοδοντικό, το 24,2%.

Με κριτήριο την κύρια εργασία ή την καθημερινή ασχολία (για όσους εργάζονται), από την έρευνα προκύπτει ότι:

Περίπου 3 στους 10 (28,9%) εργαζόμενους ηλικίας 16 ετών και άνω κυρίως κάθονται.

4 στους 10 (40,5%) εργαζόμενους ηλικίας 16 ετών και άνω κυρίως κάνουν βαριές εργασίες που απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα. Ως έντονη σωματική δραστηριότητα ορίζεται η δραστηριότητα που απαιτεί σκληρή σωματική προσπάθεια και η οποία, συνήθως, προκαλεί γρήγορη αναπνοή και σημαντική αύξηση στους καρδιακούς παλμούς.

Καταγράφηκε, επίσης, η συχνότητα κατανάλωσης λαχανικών και σαλατών, φρέσκων, κατεψυγμένων, αποξηραμένων ή κονσερβοποιημένων. Περιλαμβάνονται τα όσπρια ενώ οι πατάτες, ως υδατάνθρακες, ανήκουν στην τροφική ομάδα του ψωμιού και των δημητριακών και δεν συμπεριλαμβάνονται. Επίσης, δεν περιλαμβάνονται οι χυμοί λαχανικών. Έτσι:

Περίπου 4 στους 10 (41,1%) καταναλώνουν φρούτα καθημερινά, ενώ ποσοστό 0,7% δεν καταναλώνει καθόλου.

Περισσότεροι από 4 στους 10 (46,9%) καταναλώνουν λαχανικά ή σαλάτες καθημερινά, ενώ ποσοστό 0,5% δεν καταναλώνει καθόλου.

Αναφορικά με τις καπνιστικές συνήθειες του πληθυσμού (περιλαμβάνεται και το ηλεκτρονικό τσιγάρο):

• Το 24,8% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καπνίζει καθημερινά.
• Το 1,9% καπνίζει μερικές φορές την εβδομάδα.
• Το 1,5% καπνίζει μερικές φορές τον μήνα.
• Το 1,1% καπνίζει μερικές φορές τον χρόνο.
• Το 71,3% δεν κάπνισε καθόλου.

Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται ως προς το φύλο στα ποσοστά του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω που καπνίζουν. Συγκεκριμένα, καπνίζουν καθημερινά περίπου 3 στους 10 (30,4%) άνδρες και λιγότερες από 2 στις 10 (18,4%).

Παράλληλα:

• Το 3,8% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καταναλώνει καθημερινά αλκοολούχα ποτά.
• Λιγότεροι από 2 στους 10 (18,7%) καταναλώνουν μερικές φορές την εβδομάδα.
• Περίπου 2 στους 10 (24,9%) καταναλώνουν μερικές φορές τον μήνα.
• Λιγότεροι από 2 στους 10 (17,4%) καταναλώνουν μερικές φορές τον χρόνο.
• Το 35,3 % δεν κατανάλωσαν καθόλου αλκοολούχα ποτά.

Τέλος, σχετικά με το ποσοστό του πληθυσμού 16 ετών και άνω που επιβαρύνεται πάρα πολύ οικονομικά από τις δαπάνες:

• Για παροχή ιατρικής φροντίδας, ήταν 8,6%,
• Για παροχή οδοντιατρικής / στοματικής φροντίδας, ήταν 10,6%, και
• Για αγορά φαρμάκων ή βιταμινών ήταν 7,3%.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Δύο χρόνια έκθεσης στο τριχλωροαιθυλένιο (TCE), σε έναν υγρό χημικό διαλύτη που παραμένει στον αέρα, το νερό και το έδαφος, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον κατά 70%, σύμφωνα με τα αποτελέσματα νέας μελέτης.

Το τριχλωροαιθυλένιο (TCE) είναι μια υγρή χημική ουσία που χρησιμοποιείται συνήθως σήμερα για την απολίπανση βιομηχανικών υλικών, καθώς και για την παραγωγή ψυκτικών υγρών.

Για πολλές δεκαετίες, το τριχλωροαιθυλένιο (TCE) χρησιμοποιούταν στην παραγωγή καφέ δίχως καφεΐνη, σε στεγνοκαθαριστήρια, ακόμα και ως αναισθητικό για χειρουργικές επεμβάσεις, μέχρι που απαγορεύτηκε τη δεκαετία του 1970, λόγω ενδείξεων καρκινογόνου δράσης.

Προηγούμενη έρευνα είχε συνδέσει το TCE (ή τριχλωροαιθυλένιο) με ορισμένους καρκίνους, αλλά μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Neurology στις 15 Μαΐου 2023, αποτελεί την πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη που καταδεικνύει τη συσχέτιση της με τη νόσο του Πάρκινσον.

Έκθεση σε TCE

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, για αρκετούς πολίτες εξακολουθεί να υπάρχει έκθεση σε τριχλωροαιθυλένιο (TCE) μέσω των αιωρούμενων σωματιδίων του αέρα, του εδάφους αλλά και των υπόγειων υδάτων, όπου η χημική ουσία μπορεί να παραμείνει για δεκαετίες. Όσοι εργάζονται με αυτό απευθείας, δηλαδή σε βιομηχανικά περιβάλλοντα, αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο ή νόσο Πάρκινσον.

Το τριχλωροαιθυλένιο (TCE) έχει χρησιμοποιηθεί για βιομηχανικούς και εμπορικούς σκοπούς για σχεδόν 100 χρόνια, ενώ στις τελευταίες ενδείξεις του χρησιμοποιήθηκε ως χειρουργικό αναισθητικό, μέχρι που απαγορεύτηκε οριστικά το 1977.

Σήμερα, χρησιμοποιείται κυρίως για την απολίπανση βιομηχανικών μεταλλικών εξαρτημάτων. Αυτό συνεπάγεται θέρμανση του τριχλωροαιθυλενίου (TCE) σε δεξαμενές απολίπανσης για τη δημιουργία ατμού που διαλύει το λίπος, απελευθερώνοντας ωστόσο τη χημική ουσία στην ατμόσφαιρα. Μόλις το TCE εισέλθει στο έδαφος ή στα υπόγεια ύδατα, μπορεί να παραμείνει εκεί για δεκαετίες.

Τι έδειξε οι μελέτη

Στην μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση JAMA Neurology, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, συνέκριναν τις διαγνώσεις Πάρκινσον σε περίπου 160.000 βετεράνους του Ναυτικού και Πεζοναυτών. Λίγο πάνω από τους μισούς προέρχονταν από το Camp Lejeune στη Βόρεια Καρολίνα, όπου το TCE χρησιμοποιήθηκε για την απολίπανση στρατιωτικού εξοπλισμού και το νερό ήταν μολυσμένο. Οι υπόλοιποι προέρχονταν από το Camp Pendleton στην Καλιφόρνια, όπου το νερό δεν ήταν μολυσμένο.

Τα μέλη της υπηρεσίας πέρασαν τουλάχιστον τρεις μήνες στα στρατόπεδα στο διάστημα μεταξύ 1975 και 1985. Εκείνη την περίοδο, το τριχλωροαιθυλένιο (TCE) στο νερό του Camp Lejeune ξεπερνούσε τα μέγιστα επίπεδα ασφάλειας κατά 70 φορές. Η ομάδα ερευνητών είχε πρόσβαση σε δεδομένα παρακολούθησης για την υγεία των μελών της υπηρεσίας στο διάστημα μεταξύ 1997 και 2021.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 430 βετεράνοι είχαν διαγνωστεί με Πάρκινσον και ότι ο κίνδυνος της ομάδα του Camp Lejeune ήταν 70% υψηλότερος από τους βετεράνους του Pendleton.

Κατά μέσο όρο, τα μέλη της υπηρεσίας και των δύο στρατοπέδων βρίσκονταν εκεί περίπου δύο χρόνια, από το 1975 έως το 1985. Οι παρουσίες ξεκίνησαν σε μέση ηλικία 20 ετών για έκαστο βετεράνο και η διάγνωση της νόσου Πάρκινσον εμφανίστηκε σε μέση ηλικία των 54 ετών στο Lejeune και στα 53 στο Pendleton, αποδεικνύοντας ότι η ασθένεια χρειάστηκε δεκαετίες για να αναπτυχθεί μετά την έκθεση σε TCE.

Την ίδια στιγμή και ο «άμαχος» πληθυσμός κινδυνεύει από την έκθεση σε τριχλωροαιθυλένιο (TCE), σύμφωνα με τον συγγραφέα της μελέτης, Samuel M. Goldman, MD, MPH, του UCSF Division of Occupational, Environmental and Climate Medicine, σημειώνοντας ότι ανιχνεύθηκαν μετρήσιμες ποσότητες της χημικής ουσίας στο νερό.

Αυξάνεται η παραγωγή TCE

«Το TCE εξακολουθεί να είναι ένα πολύ συχνά χρησιμοποιούμενο χημικό στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε όλο τον κόσμο. Η παραγωγή του έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια και είναι ευρέως διαθέσιμο στο διαδίκτυο», όπως τόνισε ο Samuel M. Goldman.

«Δυστυχώς, δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να γνωρίζεις εάν έχεις εκτεθεί, εκτός κι αν τον αντικείμενο εργασίας σου σε φέρνει σε επαφή με αυτό. Πολλοί από εμάς έχουμε ανιχνεύσιμα επίπεδα TCE στο σώμα μας, αλλά μεταβολίζεται και εκκρίνεται πολύ γρήγορα, επομένως οι εξετάσεις αίματος και ούρων αντικατοπτρίζουν μόνο την πολύ πρόσφατη έκθεση».

Επιπλέον, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι βετεράνοι του Lejeune είχαν υψηλότερο επιπολασμό της πρόδρομης νόσου του Πάρκινσον – συμπτώματα που υποδηλώνουν νόσο του Πάρκινσον αλλά δεν πληρούν ακόμη τα διαγνωστικά κριτήρια για τη νόσο.

«Η απώλεια της όσφρησης, μια διαταραχή ύπνου γνωστή ως RBD, το άγχος, η κατάθλιψη και η δυσκοιλιότητα μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια της νόσου του Πάρκινσον, αλλά μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των ατόμων με αυτά θα το αναπτύξει», όπως σημειώνει η συγγραφέας Caroline M. Tanner, MD., PhD, του Τμήματος Νευρολογίας του UCSF, του Weill Institute for Neurosciences.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Τι αποκαλύπτει η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για την υγεία του ελληνικού πληθυσμού.

Αποκαλυπτική είναι η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για την υγεία του ελληνικού πληθυσμού. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ η χώρα μας διαθέτει υψηλά ποσοστά υπέρβαρων και καπνιστών, ενώ περίπου το 20% του φτωχού πληθυσμού δεν έλαβε ιατρική εξέταση ή θεραπεία, κάθε φορά που χρειάστηκε (11,6% για τον μη φτωχό πληθυσμό).

Επίσης, το 7,4% δηλώνει ότι έχει πολύ κακή ή κακή υγεία, το 15,4% μέτρια, ενώ το 77,2% πολύ καλή ή καλή υγεία. Παράλληλα, το 24,9% αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα υγείας που διαρκεί πάνω από 6 μήνες. Χρόνιο πρόβλημα ή χρόνια πάθηση δηλώνουν περίπου 3 στις 10 γυναίκες (27,0%) και 2 στους 10 άνδρες (22,6%).

ΕΛΣΤΑΤ: Τι δείχνει η έρευνα
Στο σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω:

*1,1% είναι ελλιποβαρείς.

*44,1% είναι φυσιολογικού βάρους.

*42,7% είναι υπέρβαροι.

*12,2% είναι παχύσαρκοι.

*1 στους 2 άνδρες (50,3%) είναι υπέρβαρος, ενώ η αναλογία υπέρβαρων γυναικών είναι περισσότερες από 3 στις 10 (35,6%).

Επίσης η έρευνα κατέγραψε παράλληλα περιορισμούς που υφίστανται στις αισθητηριακές και σωματικές λειτουργίες οι 16 ετών και άνω. Έτσι:

Το 13,5% αντιμετωπίζουν δυσκολία στην όραση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν βλέπουν τίποτα). Ποσοστό 78,8% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

Το 11% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω αντιμετωπίζει δυσκολία στην ακοή (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν ακούνε τίποτα). Ποσοστό 86,6% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

*Το 15,8% αντιμετωπίζει δυσκολία κατά τη μετακίνησή του (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορούν να περπατήσουν ή να ανέβουν / κατέβουν σκάλα χωρίς τη χρήση οποιουδήποτε βοηθήματος ή βοήθειας από άλλον). Ποσοστό 74,4% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

*Το 11,6% αντιμετωπίζει δυσκολία με τη μνήμη / συγκέντρωση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν θυμούνται τίποτα ή δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ό,τι κάνουν). Ποσοστό 82,5% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

*Το 8% αντιμετωπίζει δυσκολία με τη φροντίδα (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορούν να φροντίσουν τον εαυτόν τους, όπως να πλένονται, να ντύνονται κ.λπ.). Ποσοστό 78,1% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

*Το 4,7% αντιμετωπίζουν δυσκολία στην επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν τους καταλαβαίνουν ή δεν τον/την καταλαβαίνουν, παρόλο που μιλούν την ίδια γλώσσα). Ποσοστό 70,1% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.
Επισκέψεις σε γιατρούς

Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διενέργεια της έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ, περίπου 1 στους 2 (54%) χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Ποσοστό 24,3% όσων χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε.

Ποσοστό 19,9% του φτωχού πληθυσμού δεν έλαβε ιατρική εξέταση ή θεραπεία, κάθε φορά που χρειάστηκε. Το ποσοστό για τον μη φτωχό πληθυσμό ανέρχεται στο 11,6%.

Περίπου 1 στους 2 (46,8%) χρειάστηκαν οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία. Ποσοστό 32% όσων χρειάστηκαν οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε. Ποσοστό 21% του φτωχού πληθυσμού δεν έλαβε οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία κάθε φορά που χρειάστηκε. Το αντίστοιχο ποσοστό του μη φτωχού πληθυσμού ανέρχεται στο 13,7%.

Οι λόγοι που αναφέρθηκαν ως κύριοι για τη μη ικανοποίηση της αναγκαίας ιατρικής εξέτασης ή θεραπείας,από τον πληθυσμό που χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία και δεν την έλαβε (24,5%) είναι οι παρακάτω:

Νοσηλεία

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ίδιας έρευνας:

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών, πριν τη διενέργεια της έρευνας το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω που έκανε εισαγωγή σε νοσοκομείο με διανυκτέρευση, ανήλθε σε 9,3%. Οι ημέρες νοσηλείας κυμάνθηκαν από 1 έως 180.

Το 62,2% του πληθυσμού νοσηλεύτηκε 1 έως 5 ημέρες, ενώ περισσότερες από 5 και έως 10 ημέρες το 25,1%.

Δείτε την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ

ELSTAT

Πηγη: https://www.healthreport.gr

Άγνωστο παραμένει εάν μετά τις εκλογές θα λειτουργήσουν τελικά τα απογευματινά χειρουργεία στα δημόσια νοσοκομεία που θα είναι με πληρωμές από τις τσέπες των πολιτών.

Τα αγκάθια είναι πολλά για να τεθούν σε εφαρμογή τα απογευματινά χειρουργεία. Είναι ενδεικτικό ότι η νυν κυβέρνηση δυσκολεύτηκε να εκδώσει διευκρινιστική υπουργική απόφαση για το πως θα αμείβονται οι γιατροί αλλά και πως θα χειρουργούνται οι ασθενείς στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της απογευματινές ώρες.

Οι δυσκολίες είναι πολλές καθώς υπάρχουν τεχνικά ζητήματα όπως για παράδειγμα που θα νοσηλεύονται οι χειρουργημένοι ασθενείς, με δεδομένο ότι στα μεγάλα νοσοκομεία υπάρχει πληρότητα 100% και μάλιστα τοποθετούνται και ράντζα, αλλά και ποιος θα ελέγχει τους γιατρούς εάν παραμελούν τα δωρεάν πρωινά χειρουργεία.

Γι’ αυτό και τα απογευματινά χειρουργεία αναμένεται να λειτουργήσουν πιλοτικά από τη Θεσσαλονίκη με βάση τα σχέδια της νυν κυβέρνησης και για επεμβάσεις πιο απλές που δεν χρειάζονται μεγάλο χρόνο νοσηλείας.

Όμως εάν εκλεγεί ο ΣΥΡΙΖΑ και σχηματίσει κυβέρνηση, θα καταργήσει τον σχετικό νόμο όπως και τη ρύθμιση για τα ιδιωτικά ιατρεία των γιατρών του ΕΣΥ.
Οι πληρωμές στα απογευματινά χειρουργεία

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης πάντως, ο ΕΟΠΥΥ όπως και στις ιδιωτικές κλινικές θα καλύπτει τα Κλειστά Ενοποιημένα Νοσήλια (ΚΕΝ) δηλαδή ουσιαστικά το νοσοκομείο για τα απογευματινά χειρουργεία.

Παρότι πρότυπο θα αποτελέσει ο ιδιωτικός τομέας όπου σήμερα ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει το 70% των εξόδων του νοσοκομείου για τους ασφαλισμένους του, στα δημόσια Νοσοκομεία ο ΕΟΠΥΥ αναμένεται να καλύψει πλήρως τα νοσήλια, ώστε ο ασθενής να αναλάβει μόνο την αμοιβή του γιατρού.

Από το ποσό που θα καταβάλει ο ΕΟΠΥΥ, ένα μέρος θα κατευθύνεται προς τους νοσηλευτές, τους διοικητικούς αλλά και όλους τους εργαζόμενους που θα απασχολούνται στα απογευματινά χειρουργεία.

Οι ασθενείς όμως θα καλύπτουν πλήρως την αμοιβή των γιατρών, ενώ η αμοιβή τους θα καθορίζεται με βάση τον κατάλογο των ασφαλιστικών εταιρειών οι οποίες πληρώνουν τις ιδιωτικές κλινικές ξεχωριστά και διαφορετικά για κάθε πράξη.

Να υπενθυμιστεί ότι η νυν ηγεσία του υπουργείου Υγείας είχε εξασφαλίσει από το οικονομικό επιτελείο περίπου 15 εκατ. ευρώ για τη λειτουργία των απογευματινών χειρουργείων, ώστε να μην επιβαρυνθεί ο υπάρχων προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ.

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι συνεχίζεται επιτυχώς η λειτουργία του ΠΜΣ «Διαχείριση και Αποκατάσταση Βαρέως Πάσχοντα από την Πανεπιστημιακή Κλινική Εντατικής Θεραπείας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Θεωρούμε ότι το πρόγραμμα παρέχει ειδικές γνώσεις αποκατάστασης.

Με εκτίμηση,

Σπανός Μιχαήλ

MSc, ΠΕ Πληροφορικής

Γραμματεία ΠΜΣ “Διαχείριση και Αποκατάσταση Βαρέως Πάσχοντα”

Τμήμα Ιατρικής, Βιόπολις, Λάρισα 41500

Κτίριο Βιβλιοθήκης 1ος όροφος

Τηλέφωνο: 2410-685602, 6986711941

e-mail: [email protected] , [email protected]

Webpage : https://www.med.uth.gr/pmsDABP/

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Το Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας καλεί τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν υποψηφιότητα για την παρακολούθηση του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) «Διαχείριση και Αποκατάσταση Βαρέως Πάσχοντα» για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024.

Οι μεταπτυχιακές σπουδές στο παραπάνω Π.Μ.Σ. οδηγούν στη λήψη τίτλου σπουδών Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διαχείριση και Αποκατάσταση Βαρέως Πάσχοντα», μετά από κύκλο σπουδών 4 εξαμήνων, στην ελληνική ή αγγλική γλώσσα, ο οποίος περιλαμβάνει την παρακολούθηση μεταπτυχιακών μαθημάτων, την εκπόνηση διπλωματικής εργασίας και πρακτική άσκηση, με συνολικά 120 πιστωτικές μονάδες (ECTS).

Το πρόγραμμα σπουδών στα εξάμηνα έχει ως ακολούθως:

Στο Π.Μ.Σ. γίνονται δεκτοί απόφοιτοι Τμημάτων Ιατρικής, Νοσηλευτικής, Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Πολυτεχνικών Σχολών, Φυσικοθεραπείας και συναφών ειδικοτήτων των Πανεπιστημίων της ημεδαπής ή αντιστοίχων τμημάτων ομοταγών αναγνωρισμένων ιδρυμάτων της αλλοδαπής, καθώς και πτυχιούχοι ΤΕΙ συναφούς γνωστικού αντικειμένου. Επίσης γίνονται δεκτοί απόφοιτοι ΑΕΙ και ΤΕΙ άλλων ειδικοτήτων υπό προϋποθέσεις συμπληρωματικών κριτηρίων και συνεκτίμηση αποδεδειγμένης επαγγελματικής και ερευνητικής εμπειρίας.

Η διαδικασία επιλογής θα βασίζεται στους φακέλους υποψηφιότητας και θα γίνει με κριτήρια όπως ο βαθμός πτυχίου, η γνώση ξένων γλωσσών (ιδίως της Αγγλικής), η κατοχή άλλων μεταπτυχιακών τίτλων, η επαγγελματική και η τυχόν ερευνητική δραστηριότητα (δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, ανακοινώσεις σε συνέδρια) οι συστατικές επιστολές, η συνάφεια των προπτυχιακών (ή άλλων μεταπτυχιακών) σπουδών με το αντικείμενο του Π.Μ.Σ καθώς και η συναφής επαγγελματική εμπειρία. Σε μερικές περιπτώσεις οι υποψήφιοι μπορεί να κληθούν σε προσωπική συνέντευξη από τα μέλη της Επιτροπής Επιλογής Μεταπτυχιακών Φοιτητών.

Ο αριθμός των εισακτέων στο Π.Μ.Σ. έχει ορισθεί στους 40.

Οι ενδιαφερόμενοι-ες θα πρέπει αρχικά να υποβάλλουν την αίτησή και το βιογραφικό τους σημείωμα στο e-mail: [email protected] και στη συνέχεια να αποστείλουν ταχυδρομικά τα παρακάτω δικαιολογητικά από τις 9 Μαΐου 2023 έως τις 30 Ιουνίου 2023:

1. Έντυπη αίτηση (υπάρχει στην ιστοσελίδα του ΠΜΣ https://www.med.uth.gr/pmsDABP/entypa/ -> Έντυπη μορφή αίτησης εισαγωγής).

2. Βιογραφικό Σημείωμα με στοιχεία για τις σπουδές, την ερευνητική και επαγγελματική εμπειρία του υποψήφιου (υπάρχει υπόδειγμα στην ιστοσελίδα του ΠΜΣ http://www.med.uth.gr/pmsDABP/entypa/ -> Υπόδειγμα CV).

Σε αυτό πρέπει να περιλαμβάνονται:

α. Σύντομη έκθεση των γνωστικών και ερευνητικών ενδιαφερόντων, στην οποία θα αναφέρονται και οι λόγοι για τους οποίους ο υποψήφιος ενδιαφέρεται για το συγκεκριμένο Π.Μ.Σ.

β. Κατάλογος επιστημονικών δημοσιεύσεων, εφόσον υπάρχουν.

γ. Περίληψη της διπλωματικής ή πτυχιακής εργασίας, εφόσον έχει εκπονηθεί τέτοια από τον υποψήφιο.

δ. Αποδεικτικά επαγγελματικής εμπειρίας, εάν υπάρχουν.

Τα δικαιολογητικά που θα πρέπει να καταθέσουν οι υποψήφιοι είναι:

1. Αίτηση Συμμετοχής (προμήθεια από τη Γραμματεία του ΠΜΣ και  από την σχετική ιστοσελίδα).
2. Βιογραφικό σημείωμα (φόρμα βιογραφικού  (προμήθεια από τη Γραμματεία του ΠΜΣ και από την σχετική ιστοσελίδα).

Σε αυτό πρέπει να περιλαμβάνονται:

α. Σύντομη έκθεση των γνωστικών και ερευνητικών ενδιαφερόντων, στην οποία θα αναφέρονται και οι λόγοι για τους οποίους ο υποψήφιος ενδιαφέρεται για το συγκεκριμένο Π.Μ.Σ.

β. Κατάλογος επιστημονικών δημοσιεύσεων, εφόσον υπάρχουν.

γ. Περίληψη της διπλωματικής ή πτυχιακής εργασίας, εφόσον έχει εκπονηθεί τέτοια από τον υποψήφιο.

δ. Αποδεικτικά επαγγελματικής εμπειρίας, εάν υπάρχουν.

3. Αντίγραφο πτυχίου ή βεβαίωση ότι έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους και αναμένεται η αποφοίτηση τους έως την ημέρα έναρξης των μαθημάτων (Οκτώβριος 2023).
4. Αντίγραφο αναλυτικής βαθμολογίας
5. Επιστημονικές δημοσιεύσεις, διακρίσεις, αποδεικτικά επαγγελματικής ή ερευνητικής δραστηριότητας (εάν υπάρχουν).
6. Αποδεικτικά επαγγελματικής εμπειρίας (εάν υπάρχουν).
7. Φωτοτυπία δύο όψεων της αστυνομικής ταυτότητας.
8. Αποδεικτικά ξένων γλωσσών.

1. Δύο φωτογραφίες ταυτότητας.
2. Δύο συστατικές επιστολές.

Η έναρξη των μαθημάτων του Π.Μ.Σ. θα γίνει τον Οκτώβριο του 2023. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται δια ζώσης. Ωστόσο υποστηρίζεται η δυνατότητα διαδικτυακής διδασκαλίας. Οι καθηγητές του Π.Μ.Σ. έχουν την απαραίτητη εμπειρία και η ομάδα υποστήριξης τεχνικών θεμάτων έχει την επάρκεια διεξαγωγής διδασκαλίας εξ αποστάσεως.

Τα δίδακτρα ανέρχονται στις 3.000 ευρώ (750 € με την έναρξη του Α΄ εξαμήνου, 750 € με την έναρξη του Β’ εξαμήνου, 750 € με την έναρξη του Γ’ εξαμήνου, 750 € με την έναρξη του Δ’ εξαμήνου).

ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: 6943706079

2413501278

6986711941

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Βιόπολις, Μεζούρλο, 41500, Λάρισα,

Κτίριο Βιβλιοθήκης 1^ος όροφος

(Υπόψη κυρίου Σπανού Μιχαήλ)

Τηλέφωνo: 6986711941

e-mail: [email protected]

Πηγη: https://www.dikaiologitika.gr/

Πηγη: https://www.dikaiologitika.gr/