Συντάκτης: grammateia

Η τακτική άσκηση, όπως υποδεικνύεται από την παρούσα έρευνα, μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον.

Νέα έρευνα δείχνει ότι η τακτική άσκηση, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων όπως η ποδηλασία, το περπάτημα, η κηπουρική, η καθαριότητα και η συμμετοχή σε αθλήματα, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον. Η μελέτη, η οποία παρακολούθησε 95.354 γυναίκες συμμετέχουσες επί τρεις δεκαετίες, διαπίστωσε ότι όσες ασκούνταν περισσότερο είχαν 25% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον σε σύγκριση με όσες ασκούνταν λιγότερο. Αν και η μελέτη δείχνει μια συσχέτιση και όχι μια άμεση αιτιώδη σχέση, υπογραμμίζει τα πιθανά οφέλη της άσκησης στην πρόληψη αυτής της εξουθενωτικής νόσου.

Νόσος Πάρκινσον και άσκηση

Ο Dr. Alexis Elbaz, επικεφαλής ερευνητής από το ερευνητικό κέντρο Inserm στο Παρίσι της Γαλλίας, τόνισε ότι η άσκηση είναι ένας χαμηλού κόστους και προσιτός τρόπος για τη βελτίωση της συνολικής υγείας. Στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν η άσκηση μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον, η οποία επί του παρόντος δεν έχει θεραπεία. Τα αποτελέσματα παρέχουν στοιχεία για την εφαρμογή παρεμβάσεων για την πρόληψη της νόσου.

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητάς τους, συμπεριλαμβανομένων των αποστάσεων περπατήματος, των σκαλοπατιών που ανέβηκαν, των ωρών που αφιέρωσαν σε οικιακές δραστηριότητες και του χρόνου που αφιέρωσαν σε μέτριες και έντονες ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Σε κάθε δραστηριότητα αποδόθηκε βαθμολογία με βάση το μεταβολικό ισοδύναμο μιας εργασίας (METs), το οποίο ποσοτικοποιεί την ενεργειακή δαπάνη. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες με βάση τα επίπεδα δραστηριότητάς τους.

Η μελέτη αποκάλυψε ότι όσοι συμμετείχαν στην ομάδα με την υψηλότερη άσκηση είχαν 25% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον σε σύγκριση με όσους συμμετείχαν στην ομάδα με τη χαμηλότερη άσκηση. Η συσχέτιση αυτή παρέμεινε ακόμη και όταν η σωματική δραστηριότητα αξιολογήθηκε έως και 10, 15 ή 20 χρόνια πριν από τη διάγνωση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η άσκηση θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμα προστατευτικά αποτελέσματα. Τα ευρήματα ήταν συνεπή ακόμη και μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως ο τόπος διαμονής, η ηλικία της πρώτης περιόδου, η κατάσταση εμμηνόπαυσης, το κάπνισμα, η διατροφή και οι ιατρικές καταστάσεις όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Είναι ενδιαφέρον ότι η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η σωματική δραστηριότητα μειωνόταν με ταχύτερο ρυθμό σε άτομα που αργότερα εμφάνισαν τη νόσο του Πάρκινσον, πιθανότατα λόγω πρώιμων συμπτωμάτων της πάθησης. Αυτό υπογραμμίζει περαιτέρω τα πιθανά οφέλη της άσκησης στην καθυστέρηση ή την πρόληψη της νόσου.

Παρόλο που οι συμμετέχοντες στη μελέτη ήταν κυρίως εκπαιδευτικοί που είχαν συνείδηση της υγείας, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα γενίκευσης των ευρημάτων στον ευρύτερο πληθυσμό, τα αποτελέσματα παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον πιθανό ρόλο της άσκησης στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον. Η μελέτη υποστηρίζει την ανάπτυξη προγραμμάτων άσκησης με στόχο τη μείωση του επιπολασμού αυτής της νευροεκφυλιστικής διαταραχής.

Συμπερασματικά, η τακτική άσκηση, όπως υποδεικνύεται από την παρούσα έρευνα, μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον. Η ενασχόληση με διάφορες σωματικές δραστηριότητες μπορεί να είναι ένας απλός και προσιτός τρόπος για τη βελτίωση της συνολικής υγείας και ενδεχομένως για την πρόληψη της εμφάνισης αυτής της εξουθενωτικής πάθησης.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Γράφει ο Κ. Παναγούλιας Αντιπρόεδρος του Ομίλου ΒΙΑΝΕΞ Α.Ε.

Ο τομέας της καινοτομίας της υγείας έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η πρόοδος της τεχνολογίας, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση για πιο αποδοτικές και αποτελεσματικές λύσεις υγειονομικής περίθαλψης καθώς και η ανάγκη αντιμετώπισης των παγκόσμιων προκλήσεων υγείας οδήγησε στην ανάπτυξη και προστασία καινοτόμων διαδικασιών.

Οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις επενδύουν στην καινοτομία μέσα από την συνεχή ανακάλυψη αποτελεσματικών θεραπειών.  Το γεγονός αυτό οδήγησε από νωρίς σε διεθνές επίπεδο, στην δημιουργία ενός πλαισίου προστασίας της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας του κάθε νέου φαρμάκου, για την ανατροφοδότηση της έρευνας, με σκοπό την ανακάλυψη νέων καινοτόμων φαρμάκων. Η προστασία της πατέντας ορίζεται χρονικά σε 20 έτη και θεωρείται σήμερα κάτι πολύ παραπάνω από σημαντική. Με την προστασία της πατέντας διασφαλίζεται τόσο η πρόσβαση των ασθενών στο δικαίωμα να έχουν νέες θεραπείες που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της ζωής τους όσο και η προστασία του έργου που έχει προηγηθεί στα εργαστήρια, τις κλινικές και την παραγωγή. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε προσπάθεια μείωσης της χρονικής διάρκειας της πατέντας των φαρμάκων αποτελεί σημαντικό τροχοπέδη και στον γενικότερο στόχο που έχει ληφθεί Ευρωπαϊκά, για δημιουργία μιας νέας στρατηγικής στην φαρμακευτική αγορά.

Σύμφωνα με στοιχεία μελετών, σε διάστημα 7 ετών, υπολογίστηκε το ποσοστό των θεραπειών που αξιολογήθηκαν και θεωρήθηκαν καινοτόμες στη Γαλλία και στη Γερμανία. Οι δύο αυτές ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιούν παρόμοιο σύστημα ταξινόμησης ATV (αξιολόγησης της καινοτομίας). Ειδικότερα, η Γαλλία, μέσω του συστήματος ταξινόμησης ASMR, εξετάζει τη βελτίωση οφέλους των φαρμάκων, εκτιμώντας την αξία τους από μείζονα (ASMR I, καινοτόμες θεραπείες), έως μηδενική (ΑSMR V, θεραπείες που δεν παρέχουν καμία κλινική βελτίωση). Αντίστοιχα, στη Γερμανία, ο φορέας IQWIG εξετάζει τα επιπλέον οφέλη έναντι των υπαρχουσών θεραπειών, ταξινομώντας τα από μείζονα (major) έως και κατώτερα (lesser). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της προαναφερθείσας μελέτης προέκυψε ότι στη Γαλλία, μόλις το 1% των φαρμάκων θεωρήθηκε καινοτόμο (έλαβε δηλαδή ASMR I), ενώ στη Γερμανία περίπου το 10% αντίστοιχα.  Όσον αφορά τα ελληνικά δεδομένα, απαιτούνται σαφή κι αυστηρά κριτήρια προκειμένου να θεωρηθεί ένα φάρμακο καινοτόμο και θέσπιση κινήτρων για κάθε βαθμίδα καινοτομίας.

Αρχικά, κρίνεται σκόπιμο να ορισθούν οι τέσσερις βασικοί πυλώνες της καινοτομίας, πιο συγκεκριμένα:

1. Οριακή καινοτομία.

Η οριακή καινοτομία είναι ίσως από τις πιο κοινές μορφές καινοτομίας που συναντάται στην αγορά. Χρησιμοποιεί την ήδη υπάρχουσα τεχνολογία και με μικρές αλλαγές διαφοροποίησης όπως η προσθήκη νέων χαρακτηριστικών ή αλλαγές που αφορούν στο σχεδιασμό. Συνεπώς, πρόκειται με άλλα λόγια για μια απλή βελτίωση ενός υφιστάμενου προϊόντος.

2. Διασπαστική καινοτομία

Η διασπαστική καινοτομία αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες ή τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα, διαταράσσοντας την υπάρχουσα αγορά. Πολλές φορές οι καινοτομίες αυτές, ειδικά όταν βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, φαίνονται κατώτερες του ανταγωνισμού, αλλά σε βάθος χρόνου είναι αυτές που τελικά επικρατούν στην αγορά.

3. Βελτιωτική καινοτομία

Η βελτιωτική καινοτομία είναι κάτι που εφαρμόζεται από τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Η συσσωρευμένη γνώση τους, σε συνδυασμός με τις τεχνολογίες που έχουν αναπτύξει, αλλά και το ανθρώπινο δυναμικό που έχουν συγκεντρώσει τους επιτρέπουν να λανσάρουν προϊόντα σε νέες αγορές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρώτη και δεύτερη στατίνη που αναπτύχθηκε χρονικά σε αντίθεση με την πέμπτη και έκτη στατίνη.

4. Ριζική καινοτομία

Αυτός ίσως είναι και ο πιο στερεοτυπικός τρόπος που ο μέσος άνθρωπος αντιλαμβάνεται την καινοτομία, αν και αποτελεί την πιο σπάνια μορφή της. Για να θεωρηθεί μια καινοτομία  ως ριζική, θα πρέπει να αξιοποιεί εξ’ ολοκλήρου νέες τεχνολογίες, υπηρεσίες και επιχειρηματικά μοντέλα που ανοίγουν νέες αγορές, καθότι αναφέρονται σε επαναστατικές θεραπείες. δεν υπάρχει άλλη θεραπευτική προσέγγιση.

Υπό αυτό το πρίσμα, η εφαρμογή πολιτικών και η θέσπιση κινήτρων για την προαγωγή της καινοτομίας θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με την βαθμίδα καινοτομίας που αφορά. Ειδικότερα, για την Ριζική και Διασπαστική καινοτομία, είναι απαραίτητη η θέσπιση σημαντικών κινήτρων όσον αφορά την προστασία, την τιμοδότηση αλλά και την πολιτική αποζημίωσης της από προϋπολογισμούς εκτός των ήδη υφισταμένων. Αντιθέτως, για την Οριακή και Βελτιωτική καινοτομία δίδονται κίνητρα μέσω προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, αλλά και μέσα από το συγκριτικό πλεονέκτημα που αποκτούν στην αγορά.

Επιπλέον, για την ανάδειξη της καινοτομίας επιβάλλεται να διασφαλιστούν τέσσερις βασικοί παράγοντες:

Πόροι για το σύστημα: Η ύπαρξη των clawbacks & rebates και ιδιαιτέρως η συνεχώς αυξανόμενη πορεία του πρώτου, αποτελούν τροχοπέδη για τα φαρμακευτικά σκευάσματα (νέα και παλαιότερα), πολλώ δε μάλλον για τα καινοτόμα. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από στοιχεία της EFPIA, τα οποία αναφέρουν ότι μόλις το 23% των νέων σκευασμάτων που διατίθενται στη χώρα είναι διαθέσιμα σε όλους τους ασθενείς.

Ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο: Το ισχύον ευρωπαϊκό και ελληνικό πλαίσιο είναι περίπλοκο και χρονοβόρο λόγω του υψηλού αριθμού των γραφειοκρατικών διαδικασιών. Επομένως, παρουσιάζονται αυξημένες καθυστερήσεις οι οποίες με τη σειρά τους οδηγούν σε πληθώρα ζητημάτων με βασικότερη την παρεμπόδιση της πρόσβασης των ασθενών στις κατάλληλες θεραπείες.

Επέκταση της ψηφιοποίησης: Νευραλγικοί πυλώνες του φαρμάκου παραμένουν μη ψηφιοποιημένοι, όπως τα Νοσοκομεία, τα Θεραπευτικά Πρωτόκολλα, οι φάκελοι ασθενών κ.α. Παράλληλα, είναι επιτακτική η δημιουργία ενός δικτύου διασυνδεδεμένων πληροφοριακών συστημάτων.

Κίνητρα για επενδύσεις (αναπτυξιακοί Νόμοι): Η θεσμοθέτηση του αναπτυξιακού Νόμου που προβλέπει το συμψηφισμό δαπανών έρευνας και ανάπτυξης των φαρμακευτικών εταιριών με το clawback, έδωσε το έναυσμα για νέες επενδύσεις. Ωστόσο, η ύπαρξη ενός Νόμου προκειμένου να έχουμε ουσιαστικές επενδύσεις στη χώρα δεν καθίσταται αρκετή.

Εν κατακλείδι, οδεύοντας σταθερά σε ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις, οι ασθένειες που μάστιζαν τον πλανήτη έχουν σε μεγάλο βαθμό νικηθεί, αντιμετωπίζοντας ωστόσο νέες δυσκολότερες και πιο πολύπλοκες ασθένειες. Αυτό δημιουργεί αυξανόμενες απαιτήσεις σε χρόνο, κεφάλαια και αντοχές για την ανατροφοδότηση της έρευνας για την ανακάλυψη νέων καινοτόμων φαρμάκων. Αδιαμφησβήτητα, απαιτούνται περισσότερα κίνητρα ούτως ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα αναδείξουν την καινοτομία. Τέλος, σε μια εποχή που οι γονιδιακές και εξατομικευμένες θεραπείες ακμάζουν δε δύναται να αποζημιώνονται από προϋπολογισμούς επιβεβλημένους από θεσμικά όργανα, βασισμένους σε στοιχεία και θεραπευτικές ανάγκες της δεκαετίας 2000-2010.

 

 

Πηγη: https://www.healthview.gr/

Από τον Ελληνικό Σύλλογο για την Αταξία του Φρίντριχ
και την Euro-ataxia
Στον απόηχο της έγκρισης από τον FDA της πρώτης θεραπείας για ασθενείς άνω
των 16 ετών με Αταξία του Φρίντριχ τον περασμένο Φεβρουάριο, ο Ελληνικός
Σύλλογος για την Αταξία του Φρίντριχ και την Euro-ataxia (τον ευρωπαϊκό
οργανισμό που συντονίζει τις εθνικές προσπάθειες για την νόσο) συνδιοργανώνουν
στις 20-21 Μαΐου, στη Λεπτοκαρυά Πιερίας (ξενοδοχείο Poseidon Palace), το 2ο
Ευρωπαϊκό Ερευνητικό Συνέδριο για την Αταξία. Στόχος του συνεδρίου είναι η
παρουσίαση νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων και ερευνητικών αποτελεσμάτων
στους ασθενείς, μέσω των ομάδων ασθενών και της επιστημονικής κοινότητας.
Στη διάρκεια του συνεδρίου θα δοθεί στους ασθενείς η ευκαιρία να θέσουν
ερωτήματα και να κατανοήσουν το μέλλον της έρευνας και των ιατρικών εξελίξεων
στην Αταξία. Επίσης θα παρουσιαστεί και θα συζητηθεί η νέα έρευνα σχετικά
με την ανακάλυψη γονιδίων και την ανάπτυξη στη διάγνωση, οι αναδυόμενες
θεραπείες, τη φυσική ιστορία και τους βιοδείκτες.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρώιμων ερευνών
Ακόμη και οι ήπιες περιπτώσεις της λοίμωξης COVID-19 μπορούν να
επηρεάσουν τη λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου, σύμφωνα με πρώιμες
έρευνες.
«Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ένα σοβαρό πρότυπο αλλαγών στον τρόπο
επικοινωνίας του εγκεφάλου καθώς και στη δομή του, κυρίως σε άτομα
με άγχος και κατάθλιψη με σύνδρομο long Covid, το οποίο επηρεάζει τόσους
πολλούς ανθρώπους», ανέφερε σε δελτίο τύπου η ερευνήτρια της
μελέτης Clarissa Yasuda, MD, PhD, από το Πανεπιστήμιο. του Campinas
του Σάο Πάολο της Βραζιλίας. «Η σημασία αυτών των αλλαγών δείχνει
ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προβλήματα με τη μνήμη και τις
δεξιότητες σκέψης, επομένως πρέπει να διερευνήσουμε ολιστικές θεραπείες
ακόμη και για άτομα που επηρεάζονται ελαφρά από την COVID-19», πρόσθεσε
η Clarissa Yasuda.
Η μελέτη κυκλοφόρησε πριν από την επίσημη παρουσίαση της στην
επερχόμενη ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας
(AAN) 2023 τον Απρίλιο.
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει υψηλό επιπολασμό συμπτωμάτων άγχους και
κατάθλιψης σε επιζώντες της COVID-19, αλλά λίγες έχουν διερευνήσει τις
σχετικές εγκεφαλικές αλλαγές, δήλωσε η Clarissa Yasuda στο Medscape
Medical News.
Η μελέτη περιελάμβανε 254 ενήλικες (177 γυναίκες, 77 άνδρες, με διάμεση
ηλικία τα 41 έτη) που νοσήσει ήπια από COVID-19 κατά μέσο όρο 82
ημέρες νωρίτερα. Συνολικά, 102 από αυτούς είχαν συμπτώματα τόσο άγχους
όσο και κατάθλιψης και 152 δεν είχαν τέτοια συμπτώματα. Στην απεικόνιση
του εγκεφάλου, όσοι είχαν COVID-19 και άγχος και κατάθλιψη παρουσίαζαν
ατροφία στη μεταιχμιακή περιοχή του εγκεφάλου, η οποία παίζει ρόλο
στη μνήμη και στη συναισθηματική επεξεργασία.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Ποιες ασθένειες θα μπορούσαν να προληφθούν
Μια νέα μελέτη δείχνει ότι ο έλεγχος κάθε 30χρονου στις ΗΠΑ για τρεις
συγκεκριμένες γενετικές παθήσεις μπορεί όχι μόνο να σώσει ζωές
αλλά να είναι εύλογα οικονομικά αποδοτικός. Όπως αναφέρεται στο
σχετικό δημοσίευμα του Medscape, η αλληλουχία του DNA για κάποιον είναι
δίκοπο μαχαίρι. Η εύρεση ορισμένων μεταλλάξεων επιτρέπει την οριστική
θεραπεία πριν να είναι πολύ αργά.
Ωστόσο, υπάρχουν γενετικές ασθένειες χωρίς θεραπεία και η γνώση αυτού
του πεπρωμένου μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Ωστόσο
σύμφωνα με το CDC, μεταλλάξεις όπως το BRCA1/2, που σχετίζεται με
υψηλό κίνδυνο για καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών, μεταλλάξεις που
σχετίζονται με το σύνδρομο Lynch, που ενέχουν αυξημένο κίνδυνο
για καρκίνο του παχέος εντέρου και μεταλλάξεις που σχετίζονται με
οικογενή υπερχοληστερολαιμία, οι οποίες ενέχουν αυξημένο κίνδυνο για
καρδιαγγειακά συμβάματα, μπορούν να προληφθούν και να μειώσουν δραστικά
τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Τα άτομα υψηλού κινδύνου για καρκίνο
του μαστού και των ωοθηκών μπορούν να υποβληθούν σε μαστεκτομή και
σαλπιγγοωοθηκεκτομή. Όσοι πάσχουν από σύνδρομο Lynch μπορούν να
κάνουν πιο συχνό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου, και όσοι έχουν
οικογενή υπερχοληστερολαιμία μπορούν να λάβουν επιθετική θεραπεία
μείωσης των λιπιδίων

 

 

Πηγη:HealthDaily

Με επιδίωξη τη μετάβαση από μια γενική προσέγγιση με γενικές διατροφικές συστάσεις στο σύνολο του πληθυσμού σε πιο συγκεκριμένες συστάσεις που βασίζονται στα μοναδικά χαρακτηριστικά και το περιβάλλον κάθε ατόμου αρχίζει μια έρευνα σε 14 διαφορετικές περιοχές από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ.

Ειδικότερα, η έρευνα «Nutrition for Precision Health» θα πραγματοποιηθεί με σκοπό να εντάξει 10.000 συμμετέχοντες με διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά. Τα νεότερα δεδομένα σχετικά με μια καινοτόμο έρευνα στον τομέα της «διατροφής ακριβείας» που πραγματοποιείται από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ παρουσιάζουν συνοπτικά οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής) και Γιάννης Ντάνασης (Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Προσδοκία των ερευνητών αποτελεί  να διερευνηθεί το  πώς το σώμα μας ανταποκρίνεται διαφορετικά στο φαγητό και με δεδομένο ότι η κακή διατροφή είναι μια από τις κύριες αιτίες ασθενειών και θανάτου που μπορούν να προληφθούν σε όλο τον κόσμο . Αναλυτικά, θα εξετάσουν το πώς μια σειρά παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των γονιδίων, του τρόπου ζωής, του ατομικού ιστορικού υγείας, του μικροβιώματος του εντέρου (η κοινότητα των μικροοργανισμών που ζουν στον ανθρώπινο γαστρεντερικό σωλήνα) και των κοινωνικών χαρακτηριστικών (οι συνθήκες στις οποίες οι άνθρωποι ζουν, εργάζονται και γηράσκουν), επιδρούν την ανταπόκριση κάθε ατόμου στη διατροφή.

Κατά την πρώτη φάση της μελέτης, οι συμμετέχοντες θα  συμπληρώσουν ερωτηματολόγια για να αναφέρουν την καθημερινή τους διατροφή και να παράσχουν δείγματα αίματος, ούρων και κοπράνων για εργαστηριακές εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης του μικροβιώματος. Στην επόμενη φάση της μελέτης, σε ένα υποσύνολο από τους συμμετέχοντες θα δοθούν διαιτολόγια επιλεγμένα από ερευνητές. Σε ένα άλλο υποσύνολο από τους συμμετέχοντες θα δοθούν επίσης διαιτολόγια επιλεγμένα από ερευνητές, αλλά θα τους ζητηθεί να διαμείνουν σε ένα ερευνητικό κέντρο, ενώ λαμβάνουν το συγκεκριμένο διαιτολόγιο.

Άξιο λόγου είναι πως όλοι οι συμμετέχοντες θα συμμετέχουν σε δοκιμασίες πρόκλησης γευμάτων για τον προσδιορισμό των βιολογικών αλλαγών, αφού καταναλώσουν ένα τυποποιημένο γεύμα ή ποτό που παρέχεται από τη μελέτη. Ανταπόδοση θα έχουν οι συμμετέχοντες αφού θα ενημερωθούν για την υγεία τους, με πληροφορίες που αφορούν  το ποσοστό σωματικού λίπους, τη σύνθεσηςτου μικροβιώματος, του μεταβολισμού και της σύνθεσης της διατροφής.

Στην προσπάθεια αυτή θα χρησιμοποιηθούν εφαρμογές που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Στόχος είναι να προκύψουν αλγόριθμοι που προβλέπουν αποκρίσεις σε διαφορετικά διατροφικά πρότυπα. Απώτερος σκοπός είναι τα ευρήματα της μελέτης να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά από παρόχους υγειονομικής περίθαλψης,  σε εξατομικευμένες διατροφικές οδηγίες για τη βελτίωση της συνολικής υγείας κάθε ατόμου.

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Τα άτομα με παχυσαρκία που λαμβάνουν σεμαγλουτίδη μπορεί να έχουν ένα απροσδόκητο όφελος και αυτό αφορά τον καρκίνο. Ωστόσο, δεν είναι όλα αισιόδοξα.

Τα αποτελέσματα ενός μικρού πειράματος που δημοσιεύτηκε στις 9 Μαΐου στο περιοδικό Obesity υποδηλώνουν ότι τα φάρμακα που περιέχουν σεμαγλουτίδη, μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου. Αυτό συμβαίνει επειδή σύμφωνα με τους ερευνητές, η σεμαγλουτίδη αποκατέστησε τη λειτουργία των αποκαλούμενων κυττάρων «φυσικών δολοφόνων», τα οποία παίζουν ρόλο στην καταπολέμηση του καρκίνου, αλλά συχνά δεν λειτουργούν σωστά σε άτομα με παχυσαρκία.

«Τα άτομα με παχυσαρκία μπορεί να αναπτύξουν διάφορα προβλήματα υγείας, όπως διαβήτη τύπου 2, άπνοια ύπνου και καρκίνο», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Conor de Barra, υποψήφιος διδάκτορας και ερευνητής ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο Maynooth στην Ιρλανδία.

Μπορεί να βοηθήσει η σεμαγλουτίδη στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο;

Για τη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από 20 άτομα με παχυσαρκία που είχαν εξασθενημένη λειτουργία των φυσικών φονικών κυττάρων. Οι επιστήμονες έδωσαν σε όλους τους συμμετέχοντες εβδομαδιαίες δόσεις σεμαγλουτίδης, η οποία ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων που είναι γνωστά ως ανάλογα του πεπτιδίου-1 (GLP-1) που μοιάζουν με γλυκαγόνη, τα οποία αναπτύχθηκαν αρχικά για τη θεραπεία του διαβήτη, αλλά είναι πλέον αρκετά δημοφιλή ως θεραπεία για την απώλεια βάρους.

Μετά από έξι μήνες θεραπείας, οι συμμετέχοντες είχαν σημαντική βελτίωση στη λειτουργία των φυσικών φονικών κυττάρων. Και το μέγεθος της βελτίωσης δεν φάνηκε να επηρεάζεται από το πόσο βάρος έχασαν.

Αυτό υποδηλώνει ότι η σεμαγλουτίδη και άλλα φάρμακα GLP-1 μπορεί να έχουν «δυνητικά οφέλη εκτός από την απώλεια βάρους», είπε ο de Barra.

Κάποιες προηγούμενες έρευνες έχουν διερευνήσει τη σύνδεση μεταξύ των φαρμάκων GLP-1 και του κινδύνου καρκίνου με ανάμεικτα αποτελέσματα. Μια μετα-ανάλυση 37 κλινικών δοκιμών του 2019 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Endocrine τον Νοέμβριο του 2019 διαπίστωσε ότι η αλμπιγλουτίδη, ένα φάρμακο GLP-1 που δεν είναι πλέον διαθέσιμο, μείωσε τον συνολικό κίνδυνο καρκίνου κατά 24% σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.

Άλλες έρευνες, ωστόσο, έχουν συνδέσει τα φάρμακα GLP-1 με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του θυρεοειδούς, καρκίνου του παγκρέατος και καρκίνου του μαστού.

Η σεμαγλουτίδη μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή ανεξάρτητα από την απώλεια βάρους

Η τελευταία μελέτη είναι πολύ μικρή και μικρής διάρκειας για να εξαχθούν γενικά συμπεράσματα σχετικά με το πώς η σεμαγλουτίδη ή άλλα φάρμακα GLP-1 μπορεί να επηρεάσουν τον κίνδυνο καρκίνου με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα για πολλούς κοινούς τύπους καρκίνου που χρειάζονται χρόνια για να αναπτυχθούν. Και παρόλο που τα φάρμακα GLP-1 χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, η τρέχουσα μελέτη επικεντρώθηκε μόνο σε άτομα που έπαιρναν σεμαγλουτίδη για παχυσαρκία.

Ακόμα κι έτσι, τα αποτελέσματα είναι εύλογα, δεδομένου του τρόπου με τον οποίο η παχυσαρκία επηρεάζει τα φυσικά κύτταρα-δολοφόνους, λέει στο everydayhealth.com ο Luiz Vicente Rizzo, MD, PhD, διευθυντής έρευνας στο Εβραϊκό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης και Έρευνας Albert Einstein στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο υπερβολικός λιπώδης ιστός μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, πυροδοτώντας μια διαδικασία που σηματοδοτεί τα φυσικά κύτταρα φονιά να έλκονται προς αυτόν τον ιστό, λέει ο Δρ Rizzo, ο οποίος μελέτησε αυτά τα κύτταρα αλλά δεν συμμετείχε στη νέα έρευνα. Αυτά τα κύτταρα στη συνέχεια παγιδεύονται ουσιαστικά στον λιπώδη ιστό, μειώνοντας την ικανότητά τους να καταπολεμούν την κυτταρική δραστηριότητα που οδηγεί σε καρκίνο.

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο τεύχος Αυγούστου 2022 της Pharmacological Research  έδειξε ότι η σεμαγλουτίδη μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, λέει ο Rizzo. Αυτό ίσως συμβαίνει επειδή όταν οι άνθρωποι παίρνουν αυτό το φάρμακο «τα παγιδευμένα φυσικά κύτταρα δολοφόνοι απελευθερώνονται καθώς η φλεγμονή που σχετίζεται με τον λιπώδη ιστό υποχωρεί», λέει ο Rizzo, επιτρέποντάς τους έτσι να λειτουργήσουν ξανά. «Ακόμη και χωρίς σημαντική απώλεια βάρους».

 

 

Πηγη: https://healthstories.gr/

Η 19η Μαΐου καθιερώθηκε το 2010 από την WONCA ως η Παγκόσμια Ημέρα Οικογενειακού Γιατρού #WFDD. Συνιστά μια σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθεί ο κομβικός ρόλος των Οικογενειακών Γιατρών στην παροχή εξατομικευμένης, ολοκληρωμένης και συνεχούς φροντίδας στους ασθενείς τους. Η μέρα αυτή αποτελεί επέτειο αναγνώρισης της μοναδικής συνεισφοράς των Οικογενειακών Ιατρών και των ομάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας στα συστήματα υγείας, αλλά και εκτίμησης της προόδου που έχει επιτευχθεί στην Οικογενειακή Ιατρική παγκοσμίως.

Ας αναγνωρίσουμε και ας τιμήσουμε τις άοκνες προσπάθειες των Οικογενειακών Γιατρών και των ομάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της φροντίδας υγείας και τη δημιουργία πιο υγιών κοινοτήτων παγκοσμίως. Θέμα του φετινού εορτασμού είναι: Οικογενειακός Γιατρός: η καρδιά της φροντίδας υγείας

Ο ρόλος του Οικογενειακού Γιατρού

Μακροχρόνια σχέση

Οι Οικογενειακοί Γιατροί αποτελούν συνήθως το σημείο πρώτης επαφής για ασθενείς που αναζητούν ιατρική φροντίδα. Παρέχουν συνεχή και ολοκληρωμένη φροντίδα στους
ασθενείς τους καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους & από την βρεφική κούνια μέχρι και τον θάνατο χτίζοντας μακροχρόνια σχέση μαζί τους. Αυτή τους επιτρέπει να κατανοούν το ιατρικό ιστορικό, τον τρόπο ζωής και το κοινωνικό πλαίσιο των ασθενών τους και να προσφέρουν εξατομικευμένη φροντίδα και υποστήριξη.

Ολιστική προσέγγιση

Ορόλος του Οικογενειακού Γιατρού, είναι να υιοθετεί μια ολιστική προσέγγιση στη φροντίδα υγείας, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τη σωματική υγεία του ασθενούς, αλλά και τη συναισθηματική, κοινωνική και ψυχική του ευεξία. Εστιάζουν στην προληπτική φροντίδα, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την πρώιμη διάγνωση νοσημάτων, για να βοηθήσουν τους ασθενείς να διατηρήσουν την υγεία τους και να προλάβουν την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων.

Συντονισμός της φροντίδας

Λειτουργούν ως συντονιστικό κέντρο για τις ανάγκες υγείας των ασθενών τους. Συνεργάζονται με εξειδικευμένους ιατρούς και νοσοκομεία, για να διασφαλίσουν ότι οι ασθενείς λαμβάνουν την βέλτιστη φροντίδα και να αποφευχθεί η άσκοπη και χρονοβόρα επανάληψη υπηρεσιών.

Συνήγορος και εκπαιδευτής

Οι Οικογενειακοί Γιατροί είναι συνήγοροι των ασθενών τους, πλοηγοί τους στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και συντονιστές της πρόσβασής τους στις υπηρεσίες που έχουν ανάγκη. Εκπαιδεύουν, επίσης, τους ασθενείς τους σχετικά με θέματα που αφορούν την υγεία τους, όπως τον τρόπο διαχείρισης των χρόνιων παθήσεών τους, την επιλογή υγιεινού τρόπου ζωής και την πρόληψη ασθενειών.Η αφοσίωση, η ενσυναίσθησή και η εξειδικευμένη
γνώση τούς καθιστούν την καρδιά της φροντίδας υγείας και μια αξιόπιστη πηγή υποστήριξης για ασθενείς και οικογένειες.

Οι πυλώνες στη φροντίδα

Συνέχεια στη φροντίδα

Παρέχουν ολοκληρωμένη και συμπονετική φροντίδα σε ασθενείς καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους, από βρέφη έως υπερήλικες. Διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη ασθενειών μέσω τακτικών επισκέψεων, προσυμπτωματικών ελέγχων και συμβουλευτικής στον τρόπο ζωής.

Ασθενοκεντρική φροντίδα

Κατανοούν τη σημασία της οικοδόμησης ισχυρών σχέσεων με τους ασθενείς τους και δεσμεύονται να παρέχουν φροντίδα με ενσυναίσθηση. Είναι συνήγοροι των ασθενών τους και προσπαθούν να διασφαλίσουν ότι οι φωνές τους ακούγονται και οι
ανάγκες υγείας τους ικανοποιούνται.

Ολοκληρωμένη φροντίδα

Οι Οικογενειακοί Γιατροί διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στο συντονισμό της περίθαλψης στα διάφορα επίπεδα φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων, εξειδικευμένων ιατρών και άλλων παρόχων φροντίδας υγείας, καθώς συνεργάζονται στενά με άλλες διεπιστημονικές
ομάδες για να διασφαλίσουν ότι οι ασθενείς τους λαμβάνουν έγκαιρη και κατάλληλη φροντίδα.

Δραστηριοποίηση της κοινότητας

Είναι συνήγοροι των κοινοτήτων τους και εργάζονται για την αντιμετώπιση των συστημικών φραγμών στην πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα υγείας. Επίσης, προάγουν ενεργητικά την υγεία και την ευεξία στις κοινότητές τους μέσω της εκπαίδευσης, των δράσεων και των συνεργασιών εντός της κοινότητας.

 

 

Πηγη: https://healthstories.gr/

«Παγκοσμίως και μέσω της έλευσης της πανδημίας COVID-19, η οποία έπαιξε καταλυτικό ρόλο, πραγματοποιείται μία ψηφιακή επανάσταση στον τομέα της υγείας. Η ψηφιοποίηση μέσω νέων συσκευών, εφαρμογών και τεχνολογιών παρακολούθησης των ασθενών οδηγεί σε μια έκρηξη δεδομένων υγείας– αυτό που ονομάζουμε δεδομένα πραγματικού χρόνου, Real World Data (RWD). Είναι όμως εξίσου σημαντικό να αξιοποιούνται, μετά από την κατάλληλη επεξεργασία και εφαρμογή μεθόδων επικύρωσης και τυποποίησης των δεδομένων, προς όφελος του ασθενούς, της ακαδημαϊκής και κλινικής έρευνας, των επαγγελματιών του υγειονομικού τομέα και του συστήματος υγείας – τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση των RWD, τα λεγόμενα Real World Evidence (RWE).

 

Τα δεδομένα αυτά μπορούν να ενταχθούν σε μία πληθώρα εφαρμογών – μπορούν να ενημερώσουν δείκτες ποιότητας στην παροχή υπηρεσιών δημόσιας υγείας, όπως για παράδειγμα η καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης ή της 5ετούς επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο, να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου μέσω διαγνωστικών αλγορίθμων, να αποτυπώσουν εκβάσεις που έχουν αξία για τους ασθενείς, όπως π.χ. η επίπτωση μιας θεραπείας στην ποιότητα ζωής των ασθενών , να παρέχουν δεδομένα για μελλοντικές κλινικές αποφάσεις των επαγγελματιών υγείας (θεραπευτικοί αλγόριθμοι) σε σχέση με τις προτιμήσεις των ασθενών. Για παράδειγμα, σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα είναι σημαντικό να καταγράφεται τόσο η συνολική επιβίωση αλλά και συμπτώματα όπως ο βήχας και η διάρκεια που ο ασθενής λαμβάνει παρηγορητική θεραπεία σε νοσοκομειακή μονάδα1. Παράλληλα, τα δεδομένα υγείας μπορούν να βοηθήσουν στο σχεδιασμό αποφάσεων για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Μία τέτοια πρωτοβουλία καταγράφεται ήδη στο Μητρώο Ανισοτήτων της ΕΕ στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης κατά του Καρκίνου.

 

H παραγωγή και η αξιοποίηση των δεδομένων αποτελεί ήδη προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω της συζήτησης για τη δημιουργία του Eυρωπαϊκού Xώρου Δεδομένων στον τομέα της υγείας μέχρι το 20252. Ο κανονισμός αυτός αναμένεται να προωθήσει α) την ανταλλαγή και την πρόσβαση των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας σε διαφορετικούς τύπους δεδομένων υγείας για την υποστήριξη της παροχής υγειονομικής περίθαλψης (η λεγόμενη πρωτογενής χρήση δεδομένων) και β) την κλινική έρευνα και τo σχεδιασμό πολιτικών υγείας (η λεγόμενη δευτερογενής χρήση δεδομένων). Μάλιστα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαμορφώσουν εθνικούς φορείς πρόσβασης στα δεδομένα (Health Data Access body). Παράλληλα, η αξία της χρήσης των RWD στις ρυθμιστικές διαδικασίες έγκρισης φαρμάκων έχει αναγνωριστεί μέσω της δημιουργίας του DARWIN EU®3, ενός συντονιστικού κέντρου για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων των επιστημονικών επιτροπών του EMA και των εθνικών αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη της ΕΕ. Μέχρι σήμερα έχουν συνδεθεί στο δίκτυο 10 βάσεις δεδομένων και έχουν ξεκινήσει 4 μελέτες με RWD από όλη την Ευρώπη για την καλύτερη κατανόηση των ασθενειών, των πληθυσμών, της χρήσης και της αποτελεσματικότητας των φαρμάκων.

 

Η Ελλάδα βρίσκεται σε προνομιακή θέση, καθώς υπάρχει ήδη πληθώρα βάσεων δεδομένων (ΗΔΙΚΑ, ΕΟΠΥΥ, ΥΥ, ΕΟΦ, ΕΛΣΤΑΤ κα). Παράλληλα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας αποτελεί προτεραιότητα στο Σχέδιο «Ελλάδα 2.0», στο οποίο έχουν διασφαλιστεί κονδύλια ύψους 278 εκατ. Ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας4 για μια σειρά μεταρρυθμίσεων όπως το Εθνικό Ψηφιακό πρόγραμμα για τον καρκίνο, η διασύνδεση των νοσοκομείων, ο ατομικός ηλεκτρονικός φάκελος, ενίσχυση τηλεϊατρικής. Αυτή η ψηφιακή μετάβαση συνιστά μία τεράστια ευκαιρία αξιοποίησης των παραγόμενων δεδομένων και προσέλκυσης επενδύσεων στη χώρα. Προς αυτή την κατεύθυνση υπάρχει ανάγκη για τον προσδιορισμό μιας Εθνικής Στρατηγικής για την καινοτομία και την αξιοποίηση των Δεδομένων Πραγματικού Χρόνου στην υγεία. Κομβικό ρόλο για αυτό διαδραματίζει η θεσμοθέτηση του απαραίτητου ρυθμιστικού πλαισίου με σαφείς κατευθυντήριές γραμμές για τη συλλογή και αξιοποίηση των δεδομένων διασφαλίζοντας τα προσωπικά δεδομένα των ασθενών και χτίζοντας την εμπιστοσύνη μεταξύ των φορέων και των ασθενών. Η διαχείριση των RWD αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο όχι μόνο στην υγεία, αλλά και στην εθνική οικονομία. Σε πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ5 για την ανάπτυξη των RWD μέσω της ενσωμάτωσης καινοτόμων πληροφοριακών συστημάτων και νέων ψηφιακών εργαλείων, που υλοποιήθηκε με την υποστήριξη της MSD, υπολογίσθηκε ότι η επένδυση 1 εκατ. ευρώ στο οικοσύστημα RWD/RWE συνεισφέρει συνολικά 959.000 ευρώ στο ΑΕΠ της χώρας, με τη δημιουργία 24 νέων και υψηλών δεξιοτήτων θέσεων εργασίας.

Στην Ευρώπη υπάρχουν καλές πρακτικές λειτουργίας οικοσυστημάτων δευτερογενούς χρήσης δεδομένων όπως η περίπτωση της Φιλανδίας. Η δημιουργία του οργανισμού FinData6 ολοκληρώθηκε το 2020 και έχει σκοπό να εγκρίνει και να αδειοδοτεί τη δευτερογενή χρήση δεδομένων κοινωνικής και υγειονομικής περίθαλψης, να συνδέει τα δεδομένα με ασφάλεια και να εξορθολογίζει τη διαδικασία διασφαλίζοντας πρωτίστως την προστασία προσωπικών δεδομένων. Η Ελλάδα μπορεί και έχει όλες τις προοπτικές να λειτουργήσει ως ΚΕΝΤΡΟ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ για τη διαχείριση των RWD. Με τον πλούτο των δεδομένων αυτών και την ανάπτυξη του πλαισίου αξιοποίησής τους θα έχει τη δυνατότητα στο μέλλον να αναλύει τις ανάγκες της (π.χ. υγειονομικές, ακάλυπτες, επιδημιολογικές, δαπάνες, κ.α.), να προσελκύει επενδύσεις και κλινική έρευνα, να αξιολογεί τις αποφάσεις που λαμβάνει (π.χ. αποζημίωσης, αποτελεσματικότητας, επίδρασης στους ασθενείς). Για την ανάπτυξη της εθνικής στρατηγικής είναι απαραίτητη η συνεργασία και η διαμόρφωση μίας πλατφόρμας διαλόγου μεταξύ όλων των φορέων – της πολιτείας, των ασθενών, των επαγγελματιών υγείας, της ακαδημαϊκής και επιστημονικής κοινότητας, των παρόχων υγείας και της βιομηχανίας σε ένα πλαίσιο διαφάνειας».

 

1https://connect.ichom.org/patient-centered-outcome-measures/lung-cancer/

2https://health.ec.europa.eu/ehealth-digital-health-and-care/european-health-data-space_en

https://ec.europa.eu/digital-building-blocks/wikis/display/DIGITAL/2022/10/11/Data+sharing+through+eDelivery+in+the+HealthData@EU

https://health.ec.europa.eu/system/files/2022-05/com_2022-196_en.pdf

3https://www.ema.europa.eu/en/news/darwin-eur-has-completed-its-first-studies-calling-new-data-partners

4https://www.minfin.gr/documents/20182/15898696/RRF+Plan+det+31032021+EL.pdf/763a8773-471b-4beb-adb0-fa2d89098df0

5http://iobe.gr/docs/research/RES_05_A_10032022_REP_GR.pdf

6https://findata.fi/en/about-findata/

https://findata.fi/en/news/application-backlogs-significantly-shortened-findatas-annual-report-2022-published/

 

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε μια πόλη που αναπτυσσόταν με εκπληκτικούς ρυθμούς. Οι μάστορες έχτιζαν συνέχεια. Καθώς οι κόποι των χεριών τους απέδιδαν έσοδα και η επιχείρηση της οικοδομής αποδεικνυόταν εξαιρετικά επικερδής, άρχισαν να χτίζουν όλο και πιο περίπλοκα, πολυώροφα κτήρια, χρησιμοποιώντας λίγο-πολύ τις ίδιες τεχνολογίες. Όλα γίνονταν πολύ γρήγορα. Κάποτε άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές εδώ και εκεί, κάποιοι ανησύχησαν λίγο, αλλά ουδείς έδωσε ιδιαίτερη προσοχή. Οι μάστορες συνέχισαν ενθουσιασμένοι να χτίζουν με ξέφρενους ρυθμούς, όλο και πιο ψηλούς ουρανοξύστες -που κάποιοι άρχισαν να αποκαλούν «πύργους της Βαβέλ»- χωρίς να επινοήσουν νέους τρόπους κατασκευής ή νέους οικοδομικούς κανονισμούς. Οι πύργοι έφτασαν σε τέτοιο μέγεθος, ώστε καθένας από αυτούς μπορούσε να στεγάσει πολλές χιλιάδες κατοίκους, οι οποίοι αισθάνονταν μεγάλη χαρά και ικανοποίηση για το προνόμιο να ζουν σε τόσο εντυπωσιακές κατοικίες και να χρησιμοποιούν καθημερινά τις υποδομές τους.

Κάποια στιγμή, οι μάστορες πρόσεξαν ότι οι ρωγμές πλήθαιναν με επιταχυνόμενο ρυθμό και τότε άρχισαν να ανησυχούν πραγματικά: τι προκαλούσε τις ρωγμές; Υπήρχε περίπτωση τα κτήρια να καταρρεύσουν; Μήπως είχαν ξεπεράσει τα ασφαλή όρια ύψους για τέτοιες κατασκευές; Οι ιδιοκτήτες των πύργων είχαν και εκείνοι τις δικές τους ανησυχίες, διαφορετικές από των μαστόρων. Αν οι πύργοι κατέρρεαν, ποιος και πώς θα αποζημίωνε τα θύματα; Ποιοι κανονισμοί και ποια νομοθεσία ήταν σε ισχύ για τέτοιες περιπτώσεις; Υπήρχαν κανονισμοί για τόσο μεγάλα κτήρια; Σύντομα και οι ίδιοι οι κάτοικοι, που αρχικά ήταν ενθουσιασμένοι που ζούσαν στους εμβληματικούς ουρανοξύστες, άρχισαν να ανησυχούν: ήταν ασφαλείς; Άραγε οι μάστορες ήταν όντως ικανοί να δημιουργήσουν τόσο μεγάλες και πολύπλοκες κατασκευές με ασφάλεια; Η κυβέρνηση της πόλης πάλι, είχε να ασχοληθεί με άλλα πιεστικά προβλήματα, που έχρηζαν πιο άμεσων λύσεων και δεν ενδιαφέρθηκε να αναλάβει επείγουσα δράση για το θέμα, παρότι οι ρωγμές -και οι ανησυχίες- πλήθαιναν και βάθαιναν. Με άλλα λόγια, ουδείς γνώριζε τι να κάνει, αλλά πολλοί άρχισαν να φοβούνται για το χειρότερο.

Με τη μικρή αυτή ιστορία, που είναι προϊόν ανθρώπινης δημιουργικότητας και όχι λογικού και εύστοχου ταιριάσματος λέξεων και νοημάτων από το μεγάλο γλωσσικό μοντέλο ChatGPT, ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Ιωάννης Πήτας, περιγράφει την κατάσταση που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται το τελευταίο διάστημα γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ): «η παραπάνω ιστορία είναι μια καλή παραβολή για την τρέχουσα κατάσταση των πραγμάτων, σε ό,τι αφορά τη δημιουργική Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, όπως το ChatGPT. Ο ενθουσιασμός για την ΤΝ αναμειγνύεται με τεχνοφοβία. Η τεχνοφοβία είναι κάτι μάλλον φυσικό για το ευρύ κοινό, που αγαπά τα νέα συναρπαστικά πράγματα, αλλά συχνά φοβάται το άγνωστο. Το καινούργιο είναι όμως ότι αρκετοί επιφανείς επιστήμονες έγιναν οι ίδιοι τεχνοσκεπτικιστές, αν όχι τεχνοφοβικοί» σημειώνει ο κ.Πήτας, πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην ΤΝ (AIDA) και διευθυντής του Εργαστηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Πληροφοριών (AIIA Lab).

Ως προς το τελευταίο, τον τεχνοσκεπτικισμό των ίδιων των επιστημόνων, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: το πρώτο είναι η ανοιχτή επιστολή που υπέγραψαν πρόσφατα περίπου 2000 επιστήμονες και επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων ο φυσικός του ΜΙΤ, Μαξ Τέγκμαρκ, ο καθηγητής της επιστήμης των υπολογιστών Στιούαρτ Ράσελ και ο Ιλον Μασκ, ζητώντας την παύση -για τουλάχιστον έξι μήνες- της ανάπτυξης ΤΝ ισχυρότερης από το ChatGPT-4. Το δεύτερο είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του κορυφαίου επιστήμονα της ΤΝ, καθηγητή Τζέφρι Χίντον, ο οποίος έχει συμβάλει σημαντικότατα στη δημιουργία ισχυρών αλγορίθμων μέσω και της εργασίας του στη Google. Ο εβδομηνταπεντάχρονος Χίτον παραιτήθηκε πρόσφατα από τον αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό, προκειμένου -όπως διευκρίνισε- να μπορεί να μιλάει πιο ανοιχτά για τους κινδύνους της ΤΝ.

Πρέπει να σταματήσει, έστω προσωρινά, η έρευνα για την ΤΝ;

«Η τεχνοφοβία δεν δικαιολογείται, ούτε αποτελεί λύση. Φυσικά, ο καθένας έχει το δικαίωμα και να φοβάται και να αμφισβητεί την τρέχουσα κατάσταση της ΤΝ: κανείς δεν γνωρίζει γιατί τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα λειτουργούν τόσο καλά και αν έχουν κάποιο όριο. Επιπλέον, παραμονεύουν πολλοί κίνδυνοι για δημιουργία “βομβών τεχνητής νοημοσύνης” από κακόβουλους παράγοντες, ιδίως αν τα κράτη παραμείνουν παθητικοί θεατές, όσον αφορά τους ρυθμιστικούς κανονισμούς. Πρόκειται για εύλογες ανησυχίες που τροφοδοτούν το φόβο του αγνώστου, ακόμη και σε διακεκριμένους επιστήμονες. Εξάλλου, είναι και οι ίδιοι άνθρωποι» λέει ο κ.Πήτας.

Στο ερώτημα όμως, αν η έρευνα για την ΤΝ μπορεί και πρέπει να σταματήσει, έστω προσωρινά, η άποψή του είναι πως κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό -ούτε επιθυμητό. «Η ΤΝ είναι η απάντηση της ανθρωπότητας σε έναν κόσμο με ολοένα αυξανόμενη πολυπλοκότητα. Καθώς οι διαδικασίες αύξησης της φυσικής και κοινωνικής πολυπλοκότητας είναι θεμελιώδεις και φαίνονται αδυσώπητες, η ΤΝ και η μόρφωση των πολιτών είναι η μόνη μας ελπίδα για μια ομαλή μετάβαση από την τρέχουσα Κοινωνία της Πληροφορίας στην Κοινωνία της Γνώσης. Διαφορετικά, μπορεί να αντιμετωπίσουμε μια καταστροφική κοινωνική κατάρρευση. Η λύση είναι να εμβαθύνουμε στην κατανόηση των εξελίξεων της ΤΝ, να επιταχύνουμε την ορθολογική ανάπτυξή της και να ρυθμίσουμε τη χρήση της, προς την κατεύθυνση της μεγιστοποίησης των θετικών συνεπειών της, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις ήδη εμφανείς και άλλες κρυφές αρνητικές επιπτώσεις. Η έρευνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί και πρέπει να γίνει διαφορετική: πιο ανοιχτή, δημοκρατική, επιστημονική και ηθική» υπογραμμίζει και προσθέτει ότι είναι τα εκλεγμένα κοινοβούλια και κυβερνήσεις -και όχι οι εταιρείες ή οι μεμονωμένοι επιστήμονες-  που πρέπει να έχουν τον πρώτο λόγο για σημαντικά ζητήματα έρευνας της ΤΝ, που μπορούν να έχουν εκτεταμένες κοινωνικές επιπτώσεις.

Κατά τον κ.Πήτα, ο θετικός αντίκτυπος των συστημάτων TN μπορεί να αντισταθμίσει σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές πτυχές τους, εάν ληφθούν κατάλληλα ρυθμιστικά μέτρα. Κατά την άποψή του, η μεγαλύτερη απειλή σήμερα προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοια συστήματα ΤΝ μπορούν να εξαπατήσουν εξ αποστάσεως εξαιρετικά πολλούς απλούς πολίτες που έχουν μικρή (ή μέση) εκπαίδευση ή/και μικρή ερευνητική ικανότητα. Αυτή η κατάσταση μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για τη δημοκρατία και οποιαδήποτε μορφή κοινωνικοοικονομικής προόδου, λέει. Άλλη μεγάλη απειλή είναι η χρήση τους σε παράνομες δραστηριότητες: η εξαπάτηση στις εξετάσεις των πανεπιστημίων είναι μια μάλλον «καλοήθης» χρήση τους, αν συγκριθεί με άλλες δυνατότητες που η ΤΝ δίνει για άσκηση εγκληματικής δραστηριότητας. Ακόμη και κακοποιοί με σχετικά χαμηλή εξειδίκευση μπορούν να κατασκευάσουν έξυπνο κακόβουλο λογισμικό ή ψεύτικα δεδομένα σε μαζική κλίμακα, μέσω εργαλείων ΤΝ. «Την επινοητικότητά τους ήδη την βλέπουμε στο Διαδίκτυο. Βεβαίως, τέτοια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί κακόβουλα και από αυταρχικά κράτη ή κράτη-παρίες για άλλους σκοπούς, π.χ. αποσταθεροποίηση της δημοκρατίας. Για αυτό, τα συστήματα ΤΝ θα πρέπει να απαιτείται από το διεθνές δίκαιο να καταχωρούνται σε ένα “μητρώο συστημάτων ΤΝ” και να ενημερώνουν τους χρήστες τους ότι συνομιλούν με ένα σύστημα ΤΝ ή χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα αυτού» σημείωσε και πρόσθεσε ότι ο αντίκτυπός τους στην εργασία και τις αγορές θα είναι πολύ θετικός, μεσομακροπρόθεσμα. Κατά τον καθηγητή, κρίσιμο είναι ακόμα οι προηγμένες βασικές τεχνολογίες συστημάτων ΤΝ να καταστούν ανοικτές και τα δεδομένα που σχετίζονται με αυτές να εκδημοκρατιστούν (τουλάχιστον εν μέρει), και πάλι προς την κατεύθυνση της μεγιστοποίησης του οφέλους και της κοινωνικοοικονομικής προόδου.

«Πρέπει επιπλέον να προβλεφθούν κατάλληλα ισχυρά συστήματα οικονομικής αποζημίωσης για τους πρωταθλητές της τεχνολογίας ΤΝ, ώστε να αντισταθμιστεί τυχόν απώλεια κερδών λόγω της προαναφερθείσας ανοικτότητας κώδικα και δεδομένων και να διασφαλιστούν ισχυρές μελλοντικές επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη ΤΝ (π.χ. μέσω της κατοχύρωσης τεχνολογικών πατεντών, υποχρεωτικών συστημάτων αδειοδότησης)» τόνισε και κατέληξε: «Η ισορροπία της έρευνας ΤΝ μεταξύ ακαδημαϊκής κοινότητας και βιομηχανίας θα πρέπει να επανεξεταστεί ώστε να μεγιστοποιηθεί η ερευνητική παραγωγή. Την ίδια στιγμή, οι εκπαιδευτικές πρακτικές θα πρέπει να επανεξεταστούν σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης ώστε να μεγιστοποιηθεί το όφελος από τις τεχνολογίες ΤΝ, δημιουργώντας παράλληλα μια νέα γενιά δημιουργικών και προσαρμοστικών πολιτών και επιστημόνων (ΤΝ και όχι μόνον), ενώ θα πρέπει να δημιουργηθούν και να ενισχυθούν οι κατάλληλοι ρυθμιστικοί/εποπτικοί/χρηματοδοτικοί μηχανισμοί για την ανάπτυξη της ΤΝ»

 

 

 

Πηγη: ΑΠΕ-ΜΠΕ