Γιατί οι φάλαινες δεν παθαίνουν καρκίνο; Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ιατρικής
Οι φάλαινες τείνουν να έχουν χαμηλά ποσοστά καρκίνου, αλλά είναι η κύρια αιτία θανάτου για σκύλους και γάτες. Οι αλεπούδες και οι λεοπαρδάλεις είναι ευαίσθητες ενώ τα πρόβατα και οι αντιλόπες όχι. Οι νυχτερίδες προστατεύονται επίσης σχετικά καλά από τον καρκίνο, αλλά όχι τα ποντίκια ή οι αρουραίοι. Στους ανθρώπους, ο καρκίνος είναι η κύρια αιτία θανάτου που σκοτώνει περίπου 10 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως .
Ακόμη πιο αινιγματικό είναι το γεγονός ότι πολλά τεράστια πλάσματα, συμπεριλαμβανομένων των φαλαινών και των ελεφάντων, αποφεύγουν γενικά τον καρκίνο όταν, αντ ‘αυτού, θα πρέπει να διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο επειδή διαθέτουν τεράστιο αριθμό κυττάρων, καθένα από τα οποία θα μπορούσε να προκαλέσει όγκο.
«Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που εμφανίζεται όταν ένα κύτταρο στο σώμα υφίσταται μια σειρά μεταλλάξεων στο DNA του και αρχίζει να διαιρείται ανεξέλεγκτα και οι άμυνες του σώματος αποτυγχάνουν να σταματήσουν αυτή την ανάπτυξη», δήλωσε ο επικεφαλής του προγράμματος Alex Cagan. «Όσα περισσότερα κύτταρα διαθέτει ένα ζώο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να γίνει καρκινικό».
Από αυτή την προοπτική, υπάρχουν ορισμένα είδη φαλαινών που δεν θα πρέπει να μπορούν να φτάσουν την ηλικία του ενός έτους χωρίς να κολλήσουν καρκίνο, επειδή έχουν τόσα πολλά κύτταρα – αρκετά τετρασεκατομμύρια σε σύγκριση με τους ανθρώπους, που έχουν μόνο τρισεκατομμύρια, χιλιάδες φορές μείωση σε αριθμούς. Δεν είναι όμως αυτό που παρατηρείται. Οι φάλαινες με τόξο έχουν μέση διάρκεια ζωής από 100 έως 200 χρόνια, για παράδειγμα, ενώ οι ελέφαντες έχουν μέση διάρκεια ζωής περίπου 70 χρόνια. Ωστόσο, σε σύγκριση με τους ανθρώπους, έχουν όλοι χιλιάδες φορές περισσότερα κύτταρα, καθένα από τα οποία αποτελεί πιθανό σημείο εκκίνησης για μια μετάλλαξη που θα οδηγούσε σε καρκίνο.
Σε μια προσπάθεια να κατανοήσει αυτό το παράδοξο, η ομάδα Sanger μελέτησε μια σειρά ζώων που είχαν πεθάνει από φυσικά αίτια στο ζωολογικό κήπο του Λονδίνου. Όλα ήταν θηλαστικά και περιλάμβαναν λιοντάρια, τίγρεις, καμηλοπαρδάλεις, κουνάβια και λεμούριους με ουρά. Επιπλέον, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν γυμνοί μύες από διαφορετικό κέντρο. Οι επιστήμονες απομόνωσαν κύτταρα γνωστά ως κύτταρα εντερικής κρύπτης από κάθε ζώο που είχε λήξει πρόσφατα και μελέτησαν το γονιδίωμά τους. «Αυτά αναπληρώνονται συνεχώς από βλαστοκύτταρα και είναι ένας πρώτης τάξεως τρόπος σύγκρισης γονιδιωμάτων. Τα χρησιμοποιήσαμε για να μετρήσουμε τον αριθμό των μεταλλάξεων που συσσώρευε κάθε είδος κάθε χρόνο», πρόσθεσε ο Cagan.
«Αυτό που βρήκαμε ήταν πολύ εντυπωσιακό. Ο αριθμός των μεταλλάξεων που συσσωρευόταν κάθε χρόνο διέφερε πάρα πολύ. Ουσιαστικά, τα μακρόβια είδη βρέθηκαν να συσσωρεύουν μεταλλάξεις με πιο αργό ρυθμό ενώ τα βραχύβια είδη το έκαναν με ταχύτερο ρυθμό. Για παράδειγμα, στους ανθρώπους, λαμβάνουμε περίπου 47 μεταλλάξεις το χρόνο, ενώ στο ποντίκι, είναι περίπου 800 μεταλλάξεις το χρόνο. Οι τελευταίοι ζουν περίπου 4 χρόνια. Η μέση διάρκεια ζωής του ανθρώπου είναι 83,6 χρόνια».
Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι, στο τέλος μιας διάρκειας ζωής, όλα τα διαφορετικά ζώα που μελετήθηκαν είχαν συγκεντρώσει περίπου 3.200 μεταλλάξεις. «Ο παρόμοιος αριθμός μεταλλάξεων στο τέλος της διάρκειας ζωής αυτών των διαφορετικών ζώων είναι εντυπωσιακός, αν και δεν είναι ακόμη σαφές εάν αυτό είναι μια αιτία γήρανσης», είπε ο Cagan.
Ωστόσο, το πώς ακριβώς τα μακρόβια ζώα επιβραδύνουν τον ρυθμό των μεταλλάξεων του DNA τους δεν είναι σαφές. Επιπλέον, η σχέση μεταξύ των ποσοστών μετάλλαξης και της διάρκειας ζωής έχει τεκμηριωθεί μόνο για ζώα που έχουν χαμηλή έως μεσαία διάρκεια ζωής.
«Μπορούμε να μελετήσουμε μόνο πλάσματα που έχουν πεθάνει από φυσικούς θανάτους και αυτές οι πολύ μεγάλες προσδοκίες ζωής θα είναι εξ ορισμού σπάνιες», είπε ο Spiro. «Θα πρέπει να περιμένουμε για να λάβουμε αυτά τα δεδομένα».
Επιπλέον, η πρώτη φάση του έργου Sanger-Zoo εξέταζε μόνο θηλαστικά. Τώρα επεκτείνεται σε φυτά, έντομα και ερπετά. «Τα κοινωνικά έντομα όπως τα μυρμήγκια είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα», είπε ο Cagan. «Τα μυρμήγκια εργάτριες και η βασίλισσά τους έχουν το ίδιο γονιδίωμα, αλλά η βασίλισσα ζει 30 χρόνια ενώ οι εργάτριες ζουν ένα ή δύο. Αυτό υποδηλώνει ότι η βασίλισσα μπορεί να ενεργοποιεί καλύτερη επισκευή του DNA, αν και θα μπορούσαν να υπάρχουν άλλες εξηγήσεις».
Ο Cagan πρόσθεσε ότι η έρευνά τους έδειξε ότι το ποντίκι, το οποίο χρησιμοποιείται σε πειράματα καρκίνου, μπορεί να μην είναι το καλύτερο μοντέλο για έρευνα λόγω της πολύ μικρής διάρκειας ζωής του.
«Τώρα μπορούμε να σκεφτούμε να εξετάσουμε πολύ μακροβιότερα είδη που μπορεί να είναι πιο σχετικά και να είναι χρήσιμα μοντέλα για την κατανόηση της αντοχής στον καρκίνο».
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η σύνδεση μεταξύ των ποσοστών μετάλλαξης, των όγκων και της γήρανσης προσφέρει νέα κατανόηση και των δύο διεργασιών και θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτιωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο και θεραπείες για τον καρκίνο που μπορεί να μετριάσουν τις χειρότερες επιπτώσεις της γήρανσης, λένε οι επιστήμονες.
Πηγη: https://healthmag.gr/
