ΕΟΠΥΥ: Χρηματοδοτικό κενό 2,35 δισ. ευρώ – Ποιοι καλύπτουν το έλλειμμα

Kάθε χρόνο τα έξοδα του EOΠYY ξεπερνούν τα 8 δισ. ευρώ και το συγκεκριμένο κενό καλύπτεται από τις επιπλέον επιβαρύνσεις των φαρμακευτικών εταιρειών, των ιδιωτικών κλινικών και γενικότερα των παρόχων και προμηθευτών του οργανισμού

Ο φετινός προϋπολογισμός εκτιμά πως τα έξοδα του ΕΟΠΥΥ θα είναι πάνω από 6 δισεκατομμύρια ευρώ, και πως αυτά καλύπτονται με έσοδα υψηλότερα στα περίπου 6,4 δισ. ευρώ. Η αλήθεια είναι πως κάθε χρόνο τα έξοδα ξεπερνούν τα 8 δισ. ευρώ και το συγκεκριμένο κενό καλύπτεται από τις επιπλέον επιβαρύνσεις των φαρμακευτικών εταιρειών, των ιδιωτικών κλινικών και γενικότερα των παρόχων και προμηθευτών του οργανισμού.

Όπως αποδεικνύεται από τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε χθες ο ΕΟΠΥΥ, το 2022 εκτιμάται πως θα κλείσει με τα έξοδα να διαμορφώνονται στα 8,7 δισ. ευρώ. Μάλιστα για την κάλυψη των εξόδων αυτών σημαντική είναι η συμβολή του rebate και clawback που εισπράττει ο οργανισμός από τις εταιρείες που αναφέραμε παραπάνω καθώς και από ιδιώτες. Συγκεκριμένα τα εκτιμώμενα έσοδα για το 2022 από τις επιβαρύνσεις rebate και clawback θα φτάσουν στα 2,35 δισ. ευρώ που σημαίνει ότι 1 στα 4 ευρώ (27%) που πληρώνει ο ΕΟΠΥΥ προέρχεται από τους ιδιώτες φορείς με τους οποίους συνεργάζεται.

Βέβαια δεν είναι μια καινούργια τακτική αυτό καθώς τα τελευταία χρόνια επαναλαμβάνεται συνεχώς. Όμως το πρόβλημα, όπως σημειώνουν οι εκπρόσωποι της αγοράς διογκώνεται.

Τι διαπιστώνεται από τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ

Σύμφωνα με την 13η Τροποποίηση Προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ, το 2022 τα έσοδα του οργανισμού προέρχονται κατά 4.578 εκατ. ευρώ από τις ασφαλιστικές εισφορές, από clawback και rebate 2,48 δισ. ευρώ, οι επιχορηγήσεις από τον τακτικό προϋπολογισμό του Κράτους φτάνουν τα 460 εκατ. ευρώ, από λοιπές επιχορηγήσεις και έσοδα ο οργανισμός λαμβάνει 619 εκατ. ευρώ, ενώ έλαβε και 135 ως έκτακτη επιχορήγηση για την αντιμετώπιση της covid-19 και είχε και 150 εκατ. ευρώ από επενδύσεις και 221,5 εκατ. ευρώ έσοδα από παρελθόντα έτη.

Την ίδια στιγμή τα υψηλότερα έξοδα του οργανισμού αφορούν στο φάρμακα. Όπως φαίνεται ο οργανισμός θα πρέπει να έχει αποζημιώσει μέχρι το τέλος του 2022 φαρμακευτικά σκευάσματα αξίας 4,48 δισ. ευρώ και έτσι φαίνεται πως αυτή την κατηγορία προέρχεται και το υψηλότερο μέρος του clawback.

Βέβαια αποκλειστικά για τα φάρμακα που αφορούν στα φαρμακεία και τις ιδιωτικές κλινικές, όπως αναφέρονταν στην 12η Τροποποίηση Προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ του 2022, διαπιστώνεται πως μέχρι το τέλος του έτους η φαρμακευτική δαπάνη που θα επιβαρύνει τον οργανισμό θα φτάσει τα 3.383 εκατομμύρια ευρώ, αν και ο προϋπολογισμός του οργανισμού φτάνει μόλις στα 2.088 εκατ. ευρώ. Η διαφορά των 1.295 εκατ. ευρώ, αναμένεται να επιβαρύνει τις φαρμακευτικές εταιρείες μέσω της διαδικασία των επιστροφών ήτοι μέσω του clawback.

Μάλιστα στο συγκεκριμένο προϋπολογισμό, τα ποσά clawback τα οποία καταγράφονται είναι μεγαλύτερα, κάτι το οποίο όμως αφορά τον τρόπο λογιστικοποίησης των συγκεκριμένων λογαριασμών από την οικονομική υπηρεσία του οργανισμού και δεν αφορά στις πραγματικές χρεώσεις των εταιρειών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της διοίκησης του οργανισμού, για το 2022 αναμένεται τα κόστη για φαρμακευτικά σκευάσματα νοσοκομειακής χρήσης (σκευάσματα τα οποία κατευθύνονται στις ιδιωτικές κλινικές-1Α), θα ανέλθουν στα 239 εκατ. ευρώ ενώ έχουν εξασφαλιστεί μόνο 87 εκατ. ευρώ. Για τα υπόλοιπα σκευάσματα τα οποία διακινούνται από τα ιδιωτικά φαρμακεία αλλά και τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, το αντίστοιχο κόστος εκτιμάται για φέτος στα 3.144 εκατ. ευρώ, αλλά τα διαθέσιμα του οργανισμού είναι μόλις 2.001 εκατ. ευρώ.

Επίσης για δαπάνες υγείας ιδιωτικού τομέα ο οργανισμός ξοδεύει 2,6 δισ. ευρώ.

 

 

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Αλτσχάιμερ: Νέο φάρμακο αναπτερώνει τις ελπίδες των ασθενών

Προ των πυλών η αδειοδότηση από τον FDA – Θα χορηγείται βάσει γενετικού ελέγχου

Ένα νέο φάρμακο για τη νόσο Αλτσχάιμερ βρίσκεται προ των πυλών της αδειοδότησής του από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ΗΠΑ, ενώ στις αρχές του 2023 αναμένεται να είναι διαθέσιμο και στην Ευρώπη. Η επιστημονική κοινότητα προτείνει η χορήγηση του να γίνεται βάσει γενετικού ελέγχου, ώστε να δίδεται σε πάσχοντες που μπορούν να αποκομίσουν τα περισσότερα οφέλη από την καινοτόμο θεραπεία.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περισσότερα από 55 εκατομμύρια άτομα νοσούν παγκοσμίως από άνοια, ενώ ετησίως διαγιγνώσκονται σχεδόν 10 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η δεύτερη συχνότερη μορφή άνοιας και συντελεί στο 60-70% των περιπτώσεων. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Εταιρεία Alzheimer Αθηνών υπάρχουν 160.000 άτομα με άνοια και 280.000 με ήπια νοητική διαταραχή (προστάδιο της άνοιας). Συνολικά, ο πληθυσμός των ανθρώπων με νοητικά προβλήματα πλησιάζει τις 500.000 στη χώρα μας και αν συνυπολογίσουμε ότι για κάθε ασθενή με άνοια επηρεάζεται σημαντικά η ζωή 2-3 φροντιστών-μελών της οικογένειας, η πάθηση αφορά άμεσα σε 1 εκατομμύριο Έλληνες.

Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι καθώς ο πληθυσμός των ηλικιωμένων σε κάθε χώρα αυξάνει, οι πάσχοντες από άνοια αναμένεται να ξεπεράσουν τα 78 εκατ. το 2030 και τα 139 εκατ. το 2050. Η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει τόσο στην εύστοχη διάγνωση και πρώιμη ανίχνευση της νόσου Αλτσχάιμερ όσο και σε αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, τα διαγνωστικά εργαλεία που είναι διαθέσιμα σήμερα δεν καταφέρνουν να εντοπίσουν τη νόσο πριν την εκδήλωση των συμπτωμάτων, ενώ οι φαρμακευτικές παρεμβάσεις είναι κατά κύριο λόγο ανακουφιστικές. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η κλινική διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ απαιτεί έναν περίπλοκο συνδυασμό εργαστηριακών, απεικονιστικών και γενετικών εξετάσεων, με αποτέλεσμα στο 2-40% των περιπτώσεων η διάγνωση να είναι λανθασμένη.

Ο FDA τον Ιούλιο του 2021, με μια ιστορική απόφαση, ενέκρινε το μονοκλωνικό αντίσωμα aducanumab (εμπορική ονομασία Aduhelm), των φαρμακευτικών εταιρειών Biogen και Eisai, ως το πρώτο στοχευμένο φάρμακο για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το σκεύασμα ενδείκνυται για χορήγηση σε ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση λόγω νόσου Αλτσχάιμερ ή ήπια άνοια. Το ενέσιμο μονοκλωνικό αντίσωμα βοηθά την εκκαθάριση της πρωτεΐνης β-αμυλοειδές από τον εγκέφαλο των ασθενών. Στο πλαίσιο των κλινικών δοκιμών, οι ασθενείς που έλαβαν το aducanumab είχαν κατά 22% βραδύτερη νοητική έκπτωση από τους ασθενείς που δεν πήραν το φάρμακο.

Ωστόσο, εκτός από τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας και τις ανεπιθύμητες ενέργειες (παροδικο οίδημα εγκεφάλου) το σκεύασμα δέχθηκε μεγάλη πολεμική αφού αφενός δεν αναστρέφει τη γνωστική εξασθένηση που προκαλεί η νόσος Αλτσχάιμερ και αφετέρου το κόστος ανέρχεται περίπου στα 56.000 δολάρια για έναν χρόνο.

Νέο φάρμακο κατά της νόσου Αλτσχάιμερ

Τώρα, Biogen και Eisai ετοιμάζονται να παρουσιάσουν τα αποτελέσματα μιας νέα κλινικής μελέτης φάσης 3 – την ερχόμενη εβδομάδα σε μεγάλο συνέδριο για τη νόσο Αλτσχάιμερ στο Σαν Φρανσίσκο – για το αντίσωμα lecanemab που στοχεύει το β-αμυλοειδές πριν τον σχηματισμό πλακών στον εγκέφαλο των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ και χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση δύο φορές την εβδομάδα. Να σημειωθεί ότι, το Aducanumab έχει ως στόχο την αφαίρεση των αμυλοειδικών πλακών αφότου αυτές έχουν σχηματιστεί. Οι αμυλοειδείς πλάκες πιστεύεται ότι είναι η κύρια αιτία της σταδιακής εξασθένησης της μνήμης.

Το lecanemab έρχεται να αναπτερώσει τις ελπίδες των ασθενών και των οικογενειών τους αφού στις κλινικές μελέτες πέτυχε να αναστείλει την εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ κατά 27% σε εύρος 18 μηνών καθώς παρατηρήθηκε βραδύτερη αύξηση του β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, σε ασθενείς που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια της ασθένειας. Ωστόσο, μερίδα ειδικών λέει ότι και αυτό το σκεύασμα στην ουσία μπορεί να ωφελήσει μόλις 1 στους 20 πάσχοντες.

Παρόλα αυτά στη Βρετανία εκτιμούν ότι θα μπορέσουν να αξιολογήσουν οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές το lecanemab στις αρχές του 2023. «Αν και όλα εξαρτώνται από τις ρυθμιστικές αρχές, εκτιμώ πως οι πρώτοι ασθενείς θα πάρουν το φάρμακο προς τα τέλη του 2023», εκτιμά ο Τζον Χαρντι, καθηγητής Μοριακής Βιολογίας στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου (UCL) και πρωτοπόρος της έρευνας για τη άνοια διεθνώς.

«Τα αποτελέσματα του lecanemab έρχονται να μας υπενθυμίσουν την επείγουσα ανάγκη για τη βελτίωση της διάγνωσης παθήσεων όπως η νόσος Αλτσχάιμερ», ανέφερε χαρακτηριστικά η Δρ Σούζαν Κοχλχαας, διευθύντρια έρευνας στην οργάνωση Alzheimer’s Research UK σε συνέντευξη Τύπου με αφορμή το επικείμενο αμερικανικό συνέδριο.

Χορήγηση βάσει γενετικού ελέγχου

Η Λιζ Κουλτχαρντ, επίκουρη καθηγήτρια Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ πρόσθεσε πως «μέχρι τώρα ως επαγγελματίες υγείας δεν χρησιμοποιούσαμε τον βιοχημικό ορισμό της νόσου Αλτσχάιμερ επειδή η πραγματική διάγνωση της γίνεται μετά θάνατον δια της εξέτασης του εγκεφάλου. Όμως τα τελευταία πέντε χρόνια είναι διαθέσιμα τα τεστ βιοδεικτών και μπορούμε με διαγνώσουμε τη νόσο. Η ακρίβεια αυτών των τεστ – που έχουν όμοιο ρόλο με τα τεστ βιοδεικτών για τον καρκίνο – φτάνει και το 70%».

Σύμφωνα με την Δρ Κουλτχαρντ η εξέταση αυτή θα πρέπει να γίνεται σε όλους τους ανθρώπους, από το 60ο έτος της ηλικίας και έπειτα. Ωστόσο παραδέχθηκε πως σήμερα τόσο στο βρετανικό όσο και σε άλλα συστήματα Υγείας, τέτοιες εξειδικευμένες εξετάσεις αφενός δεν γίνονται σε όλες τις υγειονομικές δομές και αφετέρου συνταγογραφούνται υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις για επιστημονικούς και οικονομικούς λόγους. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα ο γονιδιακός έλεγχος για τον καρκίνο μαστού/ωοθηκών μέχρι τώρα κόστιζε 700 ευρώ και μόλις πρόσφατα εντάχθηκε στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση και η συμμετοχή των ασθενών μειώθηκε στα 79 ευρώ.

Η επίκουρη καθηγήτρια Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ εκτιμά ότι μόλις το 5% των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ θα καταλήξει τελικά να πάρει το νέο φάρμακο για τη νόσο Αλτσχάιμερ, με τους περισσότερους εξ αυτών να πληρώνουν από την τσέπη τους το κόστος ενός τεστ βιοδεικτών προκειμένου να τεκμηριωθεί η διάγνωση, πριν προοδεύσει η ασθένεια μιας και το lecanemab είναι αποτελεσματικό αν ληφθεί στα πρώιμα στάδια, όπως και το aducanumab.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο καθηγητής Χάρντι τάσσεται υπέρ του ελέγχου του πληθυσμού με τεστ βιοδεικτών στην ηλικία των 60 ετών, ώστε να εντοπίζονται εκείνοι με πρώιμα σημάδια συσσώρευσης β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Αυτό θα δίνει στους επιστήμονες το πλεονέκτημα της στοχευμένης θεραπευτικής παρέμβασης μόνον σε όσους έχουν υπαρκτές ενδείξεις άνοιας, παρά την απουσία εμφανών συμπτωμάτων όπως η απώλεια μνήμης.

Πάντως, η Δρ Κουλτχαρντ προειδοποιεί ότι η ιδέα του προσυμπτωματικού ελέγχου για άνοια σε μεσήλικες χωρίς σημάδια της νόσου θα «εισέλθει πραγματικά στη σφαίρα της πραγματικότητας» μόνο εάν οι τρέχουσες κλινικές δοκιμές σε ασυμπτωματικά άτομα με στοιχεία συσσώρευσης β-αμυλοειδούς αποδειχθούν επιτυχείς.

«Προς το παρόν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο είναι λιγάκι αμφιλεγόμενο, εκτός εάν αν γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε με βάση το θετικό αποτέλεσμα του διαγνωστικού τεστ, εάν το άτομο είναι ασυμπτωματικό. Διότι δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το τεράστιο ψυχολογικό φορτίο που συνεπάγεται η νόσος Αλτσχάιμερ για τον ασθενή και την οικογένεια του», κατέληξε.

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Οστεοαρθρίτιδα: Βρέθηκαν δέκα νέοι γενετικοί τόποι που συνδέονται με τη νόσο

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ο εντοπισμός της γενετικής που κρύβεται πίσω από την ανάπτυξη της οστεοαρθρίτιδας είναι μόνο το πρώτο βήμα προς τον εντοπισμό της αλυσίδας των γεγονότων που οδηγούν σε βλάβη των αρθρώσεων – και τελικά, ένας τρόπος να σπάσει η αλυσίδα, προλαμβάνοντάς την έτσι. Σημειώνουν επίσης ότι απαιτείται περισσότερη δουλειά για τον εντοπισμό όλων των γενετικών παραγόντων που εμπλέκονται στη νόσο.

Οστεοαρθρίτιδα: Μια ομάδα ερευνητών που συνδέεται με διάφορα ιδρύματα στην Αλαμπάμα συνέδεσε 10 γενετικούς τόπους με την ανάπτυξη της οστεοαρθρίτιδας. Στην εργασία τους που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Genetics, η ομάδα περιγράφει την ανάλυσή τους σε δεδομένα από το Million Veteran Program στις ΗΠΑ και τη UK Biobank στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια προοδευτική ασθένεια των αρθρώσεων που προκαλείται από φλεγμονή. Είναι ένας από τους πιο κοινούς τύπους αρθρίτιδας και συνήθως επηρεάζει τα γόνατα, τους γοφούς, τη σπονδυλική στήλη και τα χέρια. Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία και οι θεραπείες είναι περιορισμένες. Πολλοί άνθρωποι με την πάθηση καταλήγουν σε αντικατάσταση αρθρώσεων. Σε αυτή τη νέα προσπάθεια, οι ερευνητές βασίζονται σε προηγούμενες εργασίες σχετικά με γενετικούς παράγοντες που συνδέονται με την ανάπτυξή της.

Για να ανακαλύψουν ποια γονίδια μπορεί να είναι υπεύθυνα για την ανάπτυξη της οστεοαρθρίτιδας, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από το Πρόγραμμα Eκατομμυρίων Βετεράνων (Million Veteran Program) – μια βάση δεδομένων με πληροφορίες για την υγεία, γενετικά δεδομένα και άλλες πληροφορίες για περίπου 163.000 βετεράνους των ΗΠΑ. Διέκριναν 79.569 ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα από μια ομάδα ελέγχου 80.002 μη προσβεβλημένων ατόμων. Στη συνέχεια οι ερευνητές έκαναν το ίδιο με δεδομένα από τη βρετανική βιοτράπεζα. Μετά την ανάμειξη και την ανάλυση των δεδομένων και από τις δύο πηγές, οι ερευνητές απομόνωσαν 10 νέους γενετικούς τόπους που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα και επιβεβαίωσαν άλλους 17 που είχαν ήδη εντοπιστεί από άλλες ερευνητικές ομάδες. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης αυτό που περιγράφουν ως σημαντικές συσχετίσεις όταν διεξήγαγαν στρωματοποιημένη ανάλυση των δεδομένων με βάση την καταγωγή, οι οποίες θα μπορούσαν να συνδεθούν με τόπους που σχετίζονται με ιστούς που δεν σχετίζονται με τις αρθρώσεις. Και διεξήγαγαν επίσης μια ανάλυση εμπλουτισμού γονιδιακών συνόλων που βοήθησε στην ανάδειξη γενετικών μονοπατιών που συνδέονται με τα οστά, τους χόνδρους και άλλους συνδετικούς ιστούς. Στη συνέχεια διερεύνησαν πιθανές βιολογικές διεργασίες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη της οστεοαρθρίτιδας και πιθανές θεραπείες για τα συμπτώματα. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ο εντοπισμός της γενετικής που κρύβεται πίσω από την ανάπτυξη της οστεοαρθρίτιδας είναι μόνο το πρώτο βήμα προς τον εντοπισμό της αλυσίδας των γεγονότων που οδηγούν σε βλάβη των αρθρώσεων – και τελικά, ένας τρόπος να σπάσει η αλυσίδα, προλαμβάνοντάς την έτσι. Σημειώνουν επίσης ότι απαιτείται περισσότερη δουλειά για τον εντοπισμό όλων των γενετικών παραγόντων που εμπλέκονται στη νόσο.

 

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Ακμή: Η θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να έχει ακούσιες συνέπειες στον σκελετό των εφήβων

Ακμή: Η θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να έχει ακούσιες συνέπειες στον σκελετό των εφήβων

“Η θεραπεία εφήβων ποντικών με μινοκυκλίνη προκάλεσε αλλαγή στο μικροβίωμα του εντέρου και μεταβολή του μεταβολισμού των χολικών οξέων”, συνοψίζει ο Carson. “Διαπιστώσαμε ότι η αλλαγή αυτών των χολικών οξέων ανέστειλε τη λειτουργία των οστεοβλαστών και εξασθένησε τη σκελετική ωρίμανση”.

Ακμή: Κατά την εφηβεία, οι ορμόνες του φύλου οδηγούν σε σημαντικές φυσιολογικές αλλαγές. Μια από τις πιο καθολικές και μερικές φορές οδυνηρές εμπειρίες κατά την εφηβεία είναι η ανάπτυξη ακμής, μια δερματική πάθηση που προκύπτει από την απόφραξη των τριχοθυλακίων με έλαιο και νεκρά κύτταρα του δέρματος. Για ορισμένα άτομα των οποίων η ακμή είναι ανθεκτική στις τοπικές θεραπείες, χρησιμοποιούνται συστηματικά αντιβιοτικά για να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στον καθαρισμό του δέρματος.

Η θεραπεία της ακμής με συστηματικά αντιβιοτικά, όπως η μινοκυκλίνη, απαιτεί συχνά μακροχρόνια χρήση – μερικές φορές έως και δύο χρόνια, ωστόσο, οι επιπτώσεις μιας τέτοιας μακροχρόνιας χρήσης αντιβιοτικών είναι άγνωστες. Ερευνητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας (MUSC) δείχνουν σε εργασία που δημοσιεύθηκε online στις 22 Νοεμβρίου στο Περιοδικό Κλινικών Ερευνών Insight (Journal of Clinical Investigation (JCI) Insight) ότι υπάρχει ισχυρή σχέση μεταξύ της σύνθεσης του μικροβιώματος του εντέρου -μιας κοινότητας μικροοργανισμών που ζουν μαζί στο έντερο- και της υγιούς σκελετικής ωρίμανσης. Η μακροχρόνια χρήση ενός συστηματικού αντιβιοτικού, όπως η μινοκυκλίνη, μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες κατά το κρίσιμο στάδιο της ανάπτυξης των οστών των εφήβων. “Υπάρχουν διαρκείς αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου μετά από μακροχρόνια συστηματική θεραπεία με μινοκυκλίνη που οδηγούν σε μειωμένη οστική ωρίμανση”, δήλωσε ο Matthew Carson, πρώτος συγγραφέας αυτής της μελέτης και μεταπτυχιακός φοιτητής που μελετά τις επιδράσεις του μικροβιώματος του εντέρου στη σκελετική ανάπτυξη στο εργαστήριο Novince. “Από κλινική άποψη, όχι μόνο η θεραπεία με μινοκυκλίνη προκαλεί αλλαγές στον σκελετό που ωριμάζει, αλλά το μικροβίωμα και ο σκελετός δεν είναι σε θέση να ανακάμψουν πλήρως μετά την αντιβιοτική θεραπεία”, πρόσθεσε ο Chad Novince, D.D.S., Ph.D., κύριος ερευνητής και αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Επιστημών Στοματικής Υγείας του Κολλεγίου Οδοντιατρικής.

Η εργασία αυτή βασίζεται σε προηγούμενες εργασίες του εργαστηρίου Novince που έδειξαν ότι ένα κοκτέιλ αντιβιοτικών σε υψηλές δόσεις ενεργοποίησε μια προφλεγμονώδη ανοσολογική απόκριση που αύξησε τη δραστηριότητα των οστεοφάγων οστεοκλαστών και μείωσε την οστική ωρίμανση. Τα ευρήματα αυτής της μελέτης οδήγησαν την ομάδα Novince να αναρωτηθεί αν υπάρχουν κλινικά σενάρια στα οποία τα συστηματικά αντιβιοτικά θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις στον σκελετό ωρίμανσης. Έμαθαν ότι οι γιατροί συνταγογραφούν μινοκυκλίνη ως συστηματική αντιβιοτική θεραπεία για τη θεραπεία της εφηβικής ακμής. Η μινοκυκλίνη είναι μέλος της κατηγορίας των αντιβιοτικών τετρακυκλίνης, η οποία περιλαμβάνει επίσης την τετρακυκλίνη, τη δοξυκυκλίνη και τη σαρεκυκλίνη. Αυτά τα αντιβιοτικά δρουν εμποδίζοντας την ανάπτυξη και την εξάπλωση των βακτηρίων- στην ακμή, σκοτώνουν τα βακτήρια που μολύνουν τους πόρους και μειώνουν ορισμένες φυσικές λιπαρές ουσίες που προκαλούν ακμή. Για να διαπιστώσουν αν η συστηματική θεραπεία με μινοκυκλίνη θα είχε παρόμοια αποτελέσματα στον σκελετό με τις προηγούμενες θεραπείες με αντιβιοτικά, οι Carson και Novince χορήγησαν κλινικά σχετική δόση μινοκυκλίνης σε ποντίκια κατά τη διάρκεια της εφηβικής/μεταεφηβικής ανάπτυξης -την αντίστοιχη ηλικία της εφηβείας στους ανθρώπους. Διαπίστωσαν ότι η θεραπεία με μινοκυκλίνη δεν προκαλεί κυτταροτοξικές επιδράσεις ούτε προκαλεί προφλεγμονώδη απόκριση -όπως είχαν παρατηρήσει προηγουμένως- ωστόσο, υπήρξαν αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου που προκάλεσαν μειωμένη συσσώρευση οστικής μάζας και μειωμένη σκελετική ωρίμανση.

Από μόνα τους, τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν μια σημαντική αλλά υποτιμημένη συνέπεια της μακροχρόνιας συστηματικής χρήσης αντιβιοτικών κατά την εφηβεία. Αλλά συνέχισαν επίσης να δείχνουν ότι η μακροχρόνια θεραπεία με μινοκυκλίνη εμπόδισε την ικανότητα του μικροβιώματος του εντέρου και του σκελετού να ανακάμψουν σε μια σταθερή κατάσταση ακόμη και μετά τη διακοπή της θεραπείας. Οι πρώτες έρευνες είχαν υποδείξει ότι το μικροβίωμα του εντέρου μας αναπτύσσεται σε μια ώριμη κατάσταση κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, αλλά αυτή η ιδέα έχει πρόσφατα αμφισβητηθεί, με πρόσφατες έρευνες να δείχνουν ότι το μικροβίωμα του εντέρου συνεχίζει να αναπτύσσεται σε μια σταθερή, ώριμη κατάσταση κατά την εφηβεία. “Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον είναι ότι αν προκαλέσετε αλλαγές στο μικροβίωμα κατά τη διάρκεια αυτής της εφηβικής φάσης, όταν ο μικροβιόκοσμος εξακολουθεί να εξελίσσεται προς μια σταθερή ενήλικη κατάσταση, θα έχετε βαθιές επιπτώσεις στον σκελετό που ωριμάζει”, εξήγησε ο Carson. Στην εφηβεία, συγκεντρώνουμε έως και το 40% της μέγιστης οστικής μας μάζας, η οποία συσχετίζεται με την ωρίμανση του μικροβιώματός μας. Εάν διαταράξουμε το σύστημα κατά τη διάρκεια αυτού του κρίσιμου παραθύρου ανάπτυξης και μειώσουμε τη μέγιστη οστική μας μάζα, μπορεί να μην είμαστε πλέον σε θέση να αντιμετωπίσουμε την καταιγίδα της φυσικής οστικής απώλειας ως συνέπεια της γήρανσης. Επομένως, η διαταραχή του μικροβιώματος κατά τη διάρκεια της εφηβείας μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στη σκελετική υγεία και στον κίνδυνο καταγμάτων.

Η ομάδα Novince ανέλυσε περαιτέρω τον τρόπο με τον οποίο το μικροβίωμα θα μπορούσε να επικοινωνεί με τη δομή του σκελετού και να την αλλάζει. Παραδόξως, η μεταβολή του μικροβιώματος του εντέρου με μινοκυκλίνη διέκοψε τη φυσιολογική επικοινωνία μεταξύ του ήπατος και του λεπτού εντέρου. Αυτή η επικοινωνία επικεντρώνεται γύρω από μικρά μόρια που ονομάζονται χολικά οξέα. Κανονικά, τα χολικά οξέα ταξιδεύουν από το ήπαρ στο λεπτό έντερο για να βοηθήσουν στην πέψη και να διασπάσουν τα λίπη, αλλά αυτή η άποψη για τα χολικά οξέα επεκτείνεται. “Τα χολικά οξέα δεν είχαν θεωρηθεί προηγουμένως ως σημαντικά μόρια επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και του σκελετού”, δήλωσε ο Novince. “Αλλάζοντας το μικροβίωμα του εντέρου, η σύνθεση των χολικών οξέων μεταβάλλεται, γεγονός που επηρεάζει τη φυσιολογία του ξενιστή, συμπεριλαμβανομένης της σκελετικής ωρίμανσης”. Το μικροβίωμα του εντέρου τροποποιεί συνεχώς τη δεξαμενή των χολικών οξέων στο λεπτό έντερο. Τα χολικά οξέα στη συνέχεια δρουν ως μόρια-αγγελιοφόροι και επικοινωνούν με τα κύτταρα του ξενιστή στο έντερο και σε απομακρυσμένες ανατομικές θέσεις. Για παράδειγμα, τα χολικά οξέα μπορούν να διεγείρουν τον σχηματισμό οστών όταν συνομιλούν με τους οστεοβλάστες. Είναι ενδιαφέρον ότι το τροποποιημένο μικροβίωμα του εντέρου που προέκυψε από τη θεραπεία με μινοκυκλίνη δημιούργησε μια διαφορετική δεξαμενή χολικών οξέων. Αυτό το διαφορετικό προφίλ χολικών οξέων απέτυχε να ενεργοποιήσει τους οστεοβλάστες που σχηματίζουν οστά και προκάλεσε σημαντική μείωση άνω του 30% στον οστικό σχηματισμό και την ανοργανοποίηση.

Η εργασία αυτή αποτελεί παράδειγμα των πλεονεκτημάτων μιας διεπιστημονικής προσέγγισης της επιστήμης. “Πρόκειται για μια πραγματικά συνεργατική επιστήμη, στην οποία νομίζω ότι βρισκόμαστε σήμερα”, δήλωσε ο Novince. “Για να προωθήσεις την επιστήμη υψηλού αντίκτυπου, πρέπει να φέρεις μαζί σου εμπειρογνώμονες από διαφορετικά επαγγέλματα και κλάδους. Είχαμε την τύχη να έχουμε μια πραγματικά ισχυρή ομάδα. Ήταν διασκεδαστικό – το όλο θέμα ήταν συναρπαστικό”. Συνοψίζοντας, η εργασία αυτή ενισχύει τη σημασία του δικτύου επικοινωνίας μεταξύ εντέρου-ήπατος-οστών. Αποκαλύπτει ότι η συστηματική θεραπεία με μινοκυκλίνη έχει ακούσιες, βαθιές και δια βίου επιδράσεις στον σκελετό. “Η θεραπεία εφήβων ποντικών με μινοκυκλίνη προκάλεσε αλλαγή στο μικροβίωμα του εντέρου και μεταβολή του μεταβολισμού των χολικών οξέων”, συνοψίζει ο Carson. “Διαπιστώσαμε ότι η αλλαγή αυτών των χολικών οξέων ανέστειλε τη λειτουργία των οστεοβλαστών και εξασθένησε τη σκελετική ωρίμανση”.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Οmicron: Νέα έρευνα εντοπίζει μια αυξανόμενη τάση αποφυγής αντισωμάτων από νέες υποπαραλλαγές του στελέχους

Όμως, η Liu έχει υποβάλει προς δημοσίευση μια εργασία σχετικά με μια άλλη υποπαραλλαγή που ονομάζεται XBB, μια ανασυνδυασμένη παραλλαγή που δημιουργήθηκε από την ανταλλαγή γενετικού υλικού μεταξύ δύο υποπαραλλαγών BA.2 omicron, η οποία παρουσιάζει αυτό που η ίδια αποκαλεί “εξαιρετική” αντίσταση στα εξουδετερωτικά αντισώματα που παράγονται από τον εμβολιασμό και την προηγούμενη μόλυνση.

Οmicron: Τρεις υποπαραλλαγές του στελέχους omicron του SARS-CoV-2 που κυκλοφορούν σήμερα -συμπεριλαμβανομένων δύο που αποτελούν σήμερα σχεδόν το 50% των αναφερόμενων λοιμώξεων COVID-19 στις ΗΠΑ- είναι καλύτερες στο να αποφεύγουν τα εξουδετερωτικά αντισώματα που παράγονται από εμβόλια και λοιμώξεις από ό,τι οι προηγούμενες εκδοχές του omicron, υποδηλώνει νέα έρευνα που δημοσιεύεται στο Cell Host & Microbe. Για τη μελέτη τους, οι επιστήμονες εξέτασαν εξουδετερωτικά αντισώματα σε δείγματα ορού αίματος από εμβολιασμένους και από επαγγελματίες υγείας που είχαν εμβολιαστεί μία φορά ή είχαν μολυνθεί πρόσφατα έναντι διαφόρων υποπαραλλαγών που κυκλοφορούν. Τρεις υποπαραλλαγές ξεχώρισαν για την ανθεκτικότητά τους στην ανοσολογική απάντηση των αντισωμάτων: Οι BQ.1, BQ.1.1 και BA.2.75.2.

Οι BQ.1 και BQ.1.1 είναι υποπαραλλαγές των παραλλαγών BA.4/5 omicron που κυριαρχούν τους τελευταίους μήνες στις ΗΠΑ, και κάθε μία από αυτές αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το ένα τέταρτο των τρεχουσών λοιμώξεων, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC). Η BA.2.75.2, μια μετάλλαξη της παραλλαγής BA.2 omicron, ήταν η καλύτερη από όλες τις παραλλαγές που δοκιμάστηκαν στο να αποφεύγει τα εξουδετερωτικά αντισώματα, αλλά επί του παρόντος αντιπροσωπεύει μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των αναφερόμενων ασθενειών στις Ηνωμένες Πολιτείες. “Σε γενικές γραμμές, οι υποπαραλλαγές BQ.1 και BQ.1.1 είναι πολύ καλύτερες σε σύγκριση με τις προηγούμενες παραλλαγές στο να αποφεύγουν την αντίδραση αντισωμάτων με τη μεσολάβηση αναμνηστικού – οι τίτλοι εξουδετερωτικών αντισωμάτων είναι σαφώς πολύ χαμηλότεροι. Και αυτές οι δύο παραλλαγές γίνονται κυρίαρχες”, δήλωσε η Shan-Lu Liu, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια ιολογίας στο Τμήμα Κτηνιατρικών Βιοεπιστημών του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο. “Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση, ενώ ταξιδεύουμε και μαζευόμαστε κατά τη διάρκεια των διακοπών, ότι οι παραλλαγές του SARS-CoV-2 συνεχίζουν να εξελίσσονται”, δήλωσε η Liu, επίσης καθηγήτρια στο Τμήμα Μικροβιακών Λοιμώξεων και Ανοσίας. “Εάν εμβολιαστήκατε με το πρώτο αναμνηστικό πριν από έξι και πλέον μήνες, θα μπορούσατε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να κάνετε ένα δεύτερο αναμνηστικό, επειδή τα αντισώματα από ένα μόνο αναμνηστικό είναι πλέον πιθανώς πολύ χαμηλά για να είναι προστατευτικά”.

Παρόλο που το τρίτο αναμνηστικό, ένα επικαιροποιημένο δισθενές σκεύασμα, χορηγείται τώρα σε όσους είναι επιλέξιμοι, πάνω από το 48% του συνολικού πληθυσμού που δικαιούται αναμνηστικό δεν έχει λάβει ακόμη αναμνηστική δόση, σύμφωνα με τα στοιχεία του CDC. Το εργαστήριο της Liu έχει δείξει προηγουμένως ότι μια αναμνηστική δόση COVID-19 παρείχε ισχυρή και ευρεία αντισωματική προστασία έναντι μιας σειράς παραλλαγών της υποομάδας omicron και ότι μια δεύτερη αναμνηστική δόση αποκατέστησε τον φθίνοντα αριθμό αντισωμάτων σε προστατευτικά επίπεδα. Για την τρέχουσα μελέτη, τα δείγματα ορού προήλθαν από επαγγελματίες του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης που είχαν λάβει δύο δόσεις εμβολίου mRNA και μία αναμνηστική ένεση ή που είχαν μολυνθεί κατά τη διάρκεια ενός πρώιμου ή μεταγενέστερου κύματος omicron. Τα αποτελέσματα έδειξαν περίπου 20πλάσια μείωση των αντισωμάτων που δημιουργήθηκαν από το εμβόλιο και το μοναδικό αναμνηστικό και μπορούσαν να εξουδετερώσουν τις BQ.1 και BQ.1.1 σε σύγκριση με τα εξουδετερωτικά αντισώματα έναντι του αρχικού (μητρικού) ιού SARS-CoV-2. Ομοίως, τα επίπεδα (τίτλοι) εξουδετερωτικών αντισωμάτων, που δημιουργήθηκαν από τη μόλυνση κατά τη διάρκεια του κύματος BA.1 omicron, ήταν σημαντικά χαμηλότερα έναντι των υποπαραλλαγών BQ από ό,τι έναντι του γονικού ιού, ενώ οι τίτλοι αντισωμάτων έναντι των υποπαραλλαγών BQ που δημιουργήθηκαν από τη μόλυνση κατά τη διάρκεια του κύματος BA.4/5 δεν έφτασαν το επίπεδο ανίχνευσης. “Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι δεν μπορείτε να βασιστείτε στη φυσική μόλυνση για την προστασία από τις υποπαραλλαγές omicron που κυκλοφορούν σήμερα”, δήλωσε ο Liu, επίσης αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Ρετροϊών του Ohio State και συνδιευθυντής του προγράμματος Πρόγραμμα Ιών και Αναδυόμενων Παθογόνων (Viruses and Emerging Pathogens Program) στο Ινστιτούτο Λοιμωδών Νοσημάτων της πολιτείας του Ohio.

Η Liu και οι συνεργάτες της διεξήγαγαν μελέτες κυτταροκαλλιέργειας χρησιμοποιώντας ψευδοϊούς – έναν μη μολυσματικό ιικό πυρήνα που περιβάλλεται από διαφορετικές πρωτεΐνες αιχμής SARS-CoV-2 στην επιφάνεια, οι οποίες είναι δομημένες ώστε να ταιριάζουν με τις γνωστές παραλλαγές. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ανίχνευση εξουδετερωτικών αντισωμάτων στα δείγματα αίματος λαμβάνει υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα αντισωμάτων που παράγονται από τα άτομα. Σε αυτή τη μελέτη, ο συνεργάτης της πολιτείας του Ohio και συν-συγγραφέας Kai Xu δημιούργησε δομικά μοντέλα των μεμονωμένων αμινοξέων που έχουν αλλάξει από τις νεότερες μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη spike, εντοπίζοντας μερικά μόρια-κλειδιά που οι υποπαραλλαγές έχουν αναδιατάξει έτσι ώστε να μπορούν να εμποδίσουν τα αντισώματα να συνδεθούν με τα ιικά σωματίδια. Αυτή η μοντελοποίηση έδειξε ότι ένα από αυτά τα αμινοξέα, που ονομάζεται N460K, επιτρέπει επίσης στα σωματίδια BQ.1 και BQ.1.1 να εισέρχονται πιο αποτελεσματικά στα κύτταρα του ξενιστή και να αναγκάζουν τα κύτταρα του ξενιστή να συγχωνεύονται μεταξύ τους, ένα βήμα στην ιική λοίμωξη που μπορεί να αυξήσει την παθογένεια – η οποία συμβάλλει στην έναρξη της νόσου, την εξέλιξη σε πιο σοβαρά συμπτώματα και τη μεταδοτικότητα της νόσου. “Από τη δική μου οπτική γωνία, αυτό αποτελεί αιτία ανησυχίας επειδή η αρχική παραλλαγή omicron δεν ήταν πολύ παθογόνος – δεν προκαλούσε καθόλου μεγάλη συγχώνευση κυττάρων”, δήλωσε η Liu. “Αλλά τώρα βλέπουμε μια τάση με αυτές τις νέες υποπαραλλαγές αυξημένης κυτταρικής σύντηξης, και αυτή η τάση θέτει τον ιό σε καλύτερη θέση για να προκαλέσει μόλυνση και παθογένεια”.

Μελέτες άλλων εργαστηρίων σχετικά με την παραγωγή εξουδετερωτικών αντισωμάτων από το δισθενές αναμνηστικό υποδηλώνουν ότι το ενημερωμένο αναμνηστικό θα προσφέρει προστασία έναντι των νεότερων υποπαραλλαγών του omicron, δήλωσε η Liu. Όμως, η Liu έχει υποβάλει προς δημοσίευση μια εργασία σχετικά με μια άλλη υποπαραλλαγή που ονομάζεται XBB, μια ανασυνδυασμένη παραλλαγή που δημιουργήθηκε από την ανταλλαγή γενετικού υλικού μεταξύ δύο υποπαραλλαγών BA.2 omicron, η οποία παρουσιάζει αυτό που η ίδια αποκαλεί “εξαιρετική” αντίσταση στα εξουδετερωτικά αντισώματα που παράγονται από τον εμβολιασμό και την προηγούμενη μόλυνση. “Αυτός ο ιός μπορεί να κάνει απροσδόκητα πράγματα”, δήλωσε. “Πρέπει ακόμη να κάνουμε καλή δουλειά στην επιτήρηση και να παρακολουθούμε αυτές τις αναδυόμενες παραλλαγές που προκαλούν ανησυχία”. Πρόσθετοι συν-συγγραφείς, όλοι από την πολιτεία του Ohio, είναι οι Panke Qu, John Evans, Julia Faraone, Yi-Min Zheng, Claire Carlin, Mirela Anghelina, Patrick Stevens, Soledad Fernandez, Daniel Jones, Gerard Lozanski, Ashish Panchal, Linda Saif, Eugene Oltz και Richard Gumina.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Παρεμβάσεις που χρειάζονται για μια σύγχρονη φαρμακευτική πολιτική

Η καινοτομία πλήττεται. Πώς διαμορφώνεται η πρόσβαση των ασθενών σε ποσοστά και ημέρες.

Με αφορμή τις τεράστιες ελλείψεις που υπάρχουν στην αγορά σε πάνω από 400 σκευάσματα, θα πρέπει η Πολιτεία να δει την φαρμακευτική πολιτική με διαφορετικό μάτι, λένε παράγοντες της αγοράς.

Σύμφωνα με τις πηγές μας, είναι απαραίτητο να διορθώσει τα κακώς κείμενα που δημιουργήθηκαν με εξωγενείς παρεμβάσεις και που δημιουργούν στρεβλώσεις, ελλείψεις και αποσύρσεις.

Όπως τονίζουν, “έχουμε πολλάκις αναφέρει ότι ο αυθαίρετος και εκ των πραγμάτων ανεπαρκής προϋπολογισμός είναι το πρώτο που πρέπει να διορθωθεί. Αλλά και μια σειρά μέτρων που έχουν ανακοινωθεί πρέπει να εφαρμοστούν άμεσα, όπως:

  1. Η αλλαγή στις ασφαλιστικές τιμές που θα δημιουργούσε χώρο για την καινοτομία, (άνω των 140 εκατ. ευρώ).
  2. Η δυνατότητα, με πρωτοβουλία των εταιριών, εξαίρεσης από την αποζημίωση χαμηλού κόστους σκευασμάτων θα έδινε στις φαρμακοβιομηχανίες τη δυνατότητα να τα “διατηρούν στην αγορά”.
  3. Η κατάργηση διατάξεων όπως οι υποχρεωτικές επιστροφές στις εταιρίες μετά τη λήξη τους, φαρμάκων, θα στερούσε τη δυνατότητα να δημιουργείται στοκ στην αλυσίδα διανομής σκευασμάτων προς εξαγωγή, μιας που οι εταιρίες έχουν αυστηρούς περιορισμούς στη διακίνηση ποσοτήτων πάνω από τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.
  4. Η κατάργηση της απαγόρευσης αύξησης τιμών θα έδινε τη δυνατότητα να διορθωθούν οι τιμές των μεγάλης θεραπευτικής αξίας παλαιότερων σκευασμάτων και η διατήρησή τους στην αγορά.

Απλά πράγματα, σε ένα σύνθετο περιβάλλον θα διόρθωναν σε μεγάλο βαθμό τις στρεβλώσεις. Το ερώτημα για τους παράγοντες της αγοράς είναι εάν τελικώς θα τολμήσουμε να δούμε το πρόβλημα κατάματα ή θα παραμείνουμε άπραγοι παζαρεύοντας αν θα πάρουμε δωρεάν 6 στα 10 ή και παραπάνω σκευάσματα.

Η Καινοτομία πλήττεται-Η πρόσβαση των ασθενών σε ποσοστά και μέρες

Εξαντλείται η αυστηρότητα της Πολιτείας και οι νομοθετικές της παρεμβάσεις μόνο στα καινοτόμα φάρμακα, τα οποία πέραν του ότι αναγκάζονται να δώσουν rebate και clawback, να δώσουν επιπλέον εκπτώσεις. Αυτό είναι αντίθετο με ό,τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο, όπου ουσιαστικά τα μη καινοτόμα φάρμακα (εκτός πατέντας και γενόσημα) δημιουργούν οικονομίες κλίμακος, ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος για την εισαγωγή των καινοτόμων σκευασμάτων στις αγορές. Για του λόγου το αληθές:

  • Μόνο το 11% των νέων θεραπειών είναι πλήρως διαθέσιμες στην Ελλάδα.
  • Στα ογκολογικά το 17% ενώ το 24% δεν είναι διαθέσιμο.
  • Στα Ορφανά το 11% ενώ το 44% δεν είναι διαθέσιμο.

Την ίδια στιγμή, ο χρόνος από την κεντρική έγκριση ως τη διαθεσιμότητα στην Ελλάδα είναι ο εξής:

  • 498 ημέρες απαιτούνται για την αποζημίωση.
  • Στα ογκολογικά 475.
  • Στα ορφανά 453.

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η κακοποίηση ως “κανονικότητα” – Πότε αυτή καταγγέλλεται

Τι έδειξαν τα ιατροδικαστικά αρχεία δεκαετίας στην Κεντρική Μακεδονία. Μιλά στο iatronet.gr η συντάκτρια της μελέτης, παιδίατρος, Ελισάβετ Αντωνιάδου.

Η χειροδικία, η απομόνωση, η στέρηση τροφής και άλλα είδη τιμωρίας εξακολουθούν και σήμερα να αποτελούν αποδεκτά μέσα πειθαρχίας και σωφρονισμού παιδιών για ένα τμήμα της κοινωνίας, ενώ θεωρούνται ως μέρος της “κανονικότητας” και για αρκετά παιδιά που τα υφίστανται. Ακόμα και η σεξουαλική κακοποίηση, στα αρχικά της στάδια, αποσιωπάται από ορισμένα θύματα, που θεωρούν πως δεν είναι ποινικά κολάσιμη πράξη, στο βαθμό που θα δικαιολογούσε μια καταγγελία στις αρμόδιες Αρχές.

Ενδεικτικά είναι τα ευρήματα αναδρομικής μελέτης δεκαετίας στα αρχεία της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Θεσσαλονίκης και του Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής του ΑΠΘ, που έκανε πριν από μερικά χρόνια η παιδίατρος δρ Ελισάβετ Αντωνιάδου, στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής. Η έρευνα κατέδειξε ελάχιστο αριθμό καταγγελιών για περιστατικά σωματικής κακοποίησης (μόλις 90 περιπτώσεις σε μια δεκαετία για ολόκληρη την Κεντρική Μακεδονία), και περισσότερες (226 στο ίδιο διάστημα) για περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης. Τα τελευταία αφορούν στην πλειονότητά τους ολοκληρωμένη σεξουαλική πράξη, αποκαλύφθηκαν από οικείους των παιδιών και όχι από τα ίδια, ενώ η καταγγελία έγινε με καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η επιβεβαίωση της κακοποίησης από τους ιατροδικαστές.

Μιλώντας στο iatronet.gr, η κ. Αντωνιάδου προσεγγίζει τα ευρήματα της μελέτης υπό το πρίσμα των καταιγιστικών αποκαλύψεων του τελευταίου διαστήματος. Διαπιστώνει απουσία ελέγχου στις δομές φιλοξενίας παιδιών, έλλειψη εκπαίδευσης του προσωπικού, αλλά και στρεβλή αντίληψη πολλών ακόμη και σήμερα για τα όρια του αποδεκτού.

226 περιστατικά σε μια δεκαετία

Οι 229 καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση αφορούσαν παιδιά ηλικίας από 3 μηνών ως και 17 ετών, με μέσο όρο ηλικίας τα 11,25 έτη. Τα 165 (72,1%) ήταν κορίτσια και τα 64 (27,9%) αγόρια.

Τα 75 (53,6%) παιδιά διέμεναν με την οικογένειά τους και αμφότερους τους γονείς τους και τα 49 (35,0%) με τον ένα γονέα. Επίσης, 14 παιδιά φιλοξενούνταν είτε σε κάποιο Ίδρυμα, είτε σε κάποιον από τους συγγενείς τους (θείο-α, μεγαλύτερο αδερφό).

Μόνο στο 19,2% των περιστατικών η καταγγελία έγινε μέσα στο πρώτο 24ωρο, ενώ στο 59,9% είχαν παρέλθει τουλάχιστον τρεις μέρες, γεγονός που περιόρισε στο ελάχιστο την πιθανότητα εύρεσης γενετικού υλικού. Έτσι, στο 79% των περιπτώσεων η ιατροδικαστική εξέταση των παιδιών απέβη αρνητική. “Ο έλεγχος του DNA πρέπει να γίνει εντός 24 ωρών, το πολύ 48. Αλλά κι αυτά που ήρθαν νωρίς, είχαν πλυθεί, είχαν αλλάξει εσώρουχο, είχαν καταστρέψει τα ρούχα που φορούσαν τη στιγμή της κακοποίησης”, εξηγεί η κ. Αντωνιάδου.

Την καταγγελία έκανε η μητέρα, η γιαγιά ή η αδελφή του θύματος στο 59% των περιπτώσεων. Στο 24,7% αυτή έγινε από το νοσηλευτικό ή εκπαιδευτικό ίδρυμα που φρόντιζε το παιδί, ενώ στο 15,2% την έκανε το ίδιο το παιδί.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων (65,2%) η καταγγελλόμενη κακοποίηση αφορά ολοκληρωμένη σεξουαλική πράξη από τον δράστη, ενώ στο 34,8% αναφέρεται σε θωπείες, φιλιά. “Ο δράστης συνήθως περνάει από στάδια: προσέγγιση στην αρχή, ασέλγεια, περνάει χρόνος από ένα στάδιο στο άλλο. Πολλά παιδιά στα αρχικά στάδια δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτό που γίνεται είναι ποινικά κολάσιμο, αλλά το εκλαμβάνουν ως ένα μέρος της φυσιολογικότητας”, σημειώνει η παιδίατρος και προσθέτει: “Επίσης, οι δράστες ξέρουν συνήθως πού στοχεύουν: σε παιδιά που έχουν ελλιπή γονεϊκή προστασία. Αν ο δράστης δεν είναι εντός της οικογένειας, έρχεται να καλύψει το κενό της απουσίας επίβλεψης από τον γονέα, το παιδί ξεγελιέται και νιώθει πως κάτι πρέπει να δώσει, χωρίς να συνειδητοποιεί στην αρχή πως αυτό που συμβαίνει είναι μεμπτό”.

Σωματική κακοποίηση

Συνολικά, καταγράφηκαν 90 περιστατικά κατά την ίδια δεκαετία, από τα οποία τα 49 (54,4%) αφορούν σε αγόρια και τα 41 (45,6%) σε κορίτσια, με τον μέσο όρο ηλικιών τα 9 έτη.

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων (82,7%) το συμβάν καταγγέλθηκε εντός 5 ημερών και αφορούσε κυρίως σε αναφερόμενες κακώσεις που προήλθαν από χειροδικία (52,2%). Παράλληλα, στο 69,0% των περιστατικών αναφέρεται κακοποίηση και σε προηγούμενο χρόνο. Εντοπίστηκαν 5 (5,6%) περιπτώσεις βαριάς κακοποίησης που είχαν σαν συνέπεια το θάνατο του παιδιού. Τρεις θάνατοι οφείλονται σε βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, ένας σε ασφυξία και ένας ήταν αποτέλεσμα βαριάς αφυδάτωσης και παραμέλησης.

Στο 68,2% των περιπτώσεων οι δράστες της κακοποίησης ήταν ενήλικοι άνδρες. Στο 77,7% φέρεται να είναι ένας από τους δύο γονείς, συνήθως ο πατέρας (54,4%). Επιπρόσθετα, φαίνεται να υπάρχει σημαντική σχέση ανάμεσα στο φύλο του δράστη και την κακοποίηση και άλλων μελών της οικογένειας, με τους άνδρες δράστες να κακοποιούν συχνότερα (77,5%) και άλλα άτομα εντός του οικογενειακού πλαισίου (αδερφός/ή-μητέρα).

Στο 82,2% των παιδιών που προσήλθαν για ιατροδικαστικό έλεγχο εντοπίσθηκαν βλάβες, οι οποίες θα μπορούσαν να οφείλονται σε πιθανή κακοποίηση, ενώ στο 17,8% δεν διαπιστώθηκε κάποια εμφανής κάκωση.

Κλειδί η απουσία ελέγχου

Σχολιάζοντας τις αποκαλύψεις που αφορούν στην Κιβωτό του Κόσμου, η κ.Αντωνιάδου εντοπίζει το πρόβλημα στην έλλειψη ελέγχου, λογοδοσίας και ενός συστήματος καταγραφής. “Στέλνουμε τα παιδιά, που είναι ήδη θύματα, και εκεί θυματοποιούνται ξανά, δευτερογενώς”, παρατηρεί και προσθέτει: “Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις η σωματική τιμωρία θεωρείται μέρος της διαπαιδαγώγησης. Η πειθαρχία επιβάλλεται μέσω του ξύλου, της απομόνωσης ή της τιμωρίας. Κάποιος που έχει μεγαλώσει με αυτά, θα κάνει αυτά που ξέρει. Στο τέλος το πρόβλημα είναι η απουσία ελέγχου και ειδικής εκπαίδευσης του προσωπικού αυτών των δομών, από τη μαγείρισσα μέχρι τον εκπαιδευτικό”.

Η ίδια θεωρεί πως δεν αυξήθηκαν τώρα τα περιστατικά, αλλά αυτό που βλέπαμε ήταν πάντα η κορυφή του παγόβουνου, και καταλήγει με την επισήμανση πως “το καλό με αυτή την υπόθεση είναι πως πλέον ανοίγουν πιο εύκολα τα στόματα”.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Σοκάρει έκθεση του ΕΟΠ: Η ατμοσφαιρική ρύπανση σκότωσε πάνω από 230.000 Ευρωπαίους

Η ρύπανση της ατμόσφαιρας με μικροσωματίδια προκάλεσε 238.000 πρόωρους θανάτους στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020, τονίζει έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα, αριθμό ελαφρά αυξημένο σε ετήσια βάση, λόγω της πανδημίας του νέου κορονοϊού.

«Η έκθεση σε συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων υψηλότερες από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας οδήγησε σε 238.000 πρόωρους θανάτους» σε όλη την ΕΕ, αναφέρει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος στη νέα έκθεσή του.

Πρόκειται για ελαφριά αύξηση σε σύγκριση με το 2019, όταν τα μικροσωματίδια, που διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες, οδήγησαν στον πρόωρο θάνατο περίπου 231.000 ανθρώπων.

Η αύξηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη σταθερή τάση μείωσης την τελευταία εικοσαετία, την υποχώρηση των θανάτων κατά συνολικά 45% από το 2005 ως το 2020, αν και ο αριθμός παραμένει «μεγάλος», σημειώνεται στην έκθεση.

Η αύξηση εξηγείται κυρίως από το γεγονός ότι η COVID-19, η ασθένεια που προκαλεί ο νέος κορονοϊός, πλήττει πιο σκληρά ανθρώπους με συννοσηρότητες που συνδέονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση (πάσχουν από καρκίνους, πνευμονικές παθήσεις, ή διαβήτη τύπου 2).

Εξάλλου, «αν συγκρίνουμε το 2020 με το 2019, ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που μπορούσαν να αποδοθούν στην ατμοσφαιρική ρύπανση αυξήθηκε λόγω των (μικροσωματιδίων) PM2,5 αλλά μειώθηκε λόγω του NO2 (σ.σ. του διοξειδίου του αζώτου) και του O3 (του όζοντος)», εξηγεί ο ΕΟΠ στην έκθεσή του.

Σε ό,τι αφορά τα σωματίδια του όζοντος, ειδικά αυτά που εκπέμπονται εξαιτίας των οδικών μεταφορών και των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, η τάση το 2020 ήταν πτωτική, με πάνω από 24.000 θανάτους (–3% σε έναν χρόνο).

Ως προς το διοξείδιο του αζώτου, αέριο που παράγεται κυρίως από τα οχήματα και τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς που καίνε ορυκτά καύσιμα, καταγράφηκαν 49.000 πρόωροι θάνατοι (–22% σε έναν χρόνο), κάτι που εν μέρει εξηγείται από τη μείωση της κίνησης στους δρόμους κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Ο ΕΟΠ, που έχει την έδρα του στην Κοπεγχάγη, δεν προσθέτει αυτούς τους απολογισμούς, για να αποφεύγει διπλές καταμετρήσεις, όπως λέει.

Με βάση την ετήσια έκθεσή του, η ΕΕ βρίσκεται στον σωστό δρόμο για να επιτύχει τον στόχο να μειώσει κατά 50% και πλέον τους πρόωρους θανάτους το 2030 σε σύγκριση με το 2005.

Τα χρόνια του 1990, τα μικροσωματίδια προκαλούσαν σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόωρους θανάτους τον χρόνο στις 27 χώρες μέλη της ΕΕ. Το 2005, εκτιμάται πως πέθαναν 431.000 άνθρωποι.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνεχίζεται να χαρακτηρίζεται η κυριότερη περιβαλλοντική απειλή για την υγεία των Ευρωπαίων.

 

Πηγη: https://www.dikaiologitika.gr/

Ξεσηκωμός για το νομοσχέδιο Γκάγκα – Σε κινητοποιήσεις οι εργαζόμενοι για τα ιδιωτικά ιατρεία και χειρουργεία των γιατρών του ΕΣΥ

Θύελλα αντιδράσεων από τους εργαζόμενους του ΕΣΥ για το νομοσχέδιο Γκάγκα που κατατέθηκε στη Βουλή

Επί ποδός είναι οι εργαζόμενοι του ΕΣΥ για το νομοσχέδιο Γκάγκα το οποίο εκτός των άλλων δίνει το δικαίωμα στους γιατρούς του δημοσίου να δουλεύουν παράλληλα και στον ιδιωτικό τομέα.

Το νομοσχέδιο Γκάγκα κατατέθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης στη Βουλή χωρίς μάλιστα να αλλάξει τίποτε στο επίμαχο άρθρο 10 το οποίο δίνει τη δυνατότητα στους ιατρούς πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης που υπηρετούν σε νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ., υπό προϋποθέσεις, να λειτουργούν ιδιωτικό ιατρείο ή να παρέχουν υπηρεσίες προς ιδιωτικές κλινικές, ιδιωτικά διαγνωστικά ή θεραπευτικά εργαστήρια και γενικότερα σε κάθε είδους ιδιωτικές επιχειρήσεις, που παρέχουν ή καλύπτουν υπηρεσίες υγείας.

Παρότι όπως είχε γράψει το HealthReport.gr είχε γίνει προσπάθεια να αλλάξει το άρθρο 10 με δεδομένες τις αντιδράσεις ακόμη και από γαλάζια στελέχη, τελικώς φαίνεται ότι υπερίσχυσε η άποψη της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας Μίνας Γκάγκα και όχι του υπουργού Θάνου Πλεύρη ο οποίος τασσόταν ανεπισήμως τουλάχιστον κατά της ρύθμισης.

Γεγονός βέβαια που αποδεικνύει ότι η Μίνα Γκάγκα μάλλον είναι πιο ισχυρή στα υψηλά κλιμάκια του Μεγάρου Μαξίμου από ότι ο Θάνος Πλεύρης.

Όπως και να ‘χει όμως πρόκειται για μία ρύθμιση που πρωτίστως καταργεί ουσιαστικά το δωρεάν ΕΣΥ αφού οι πολίτες αργά ή γρήγορα θα κληθούν να πληρώνουν από την τσέπη τους για να γιατρευτούν αφού τεχνηέντως θα οδηγούνται από τους γιατρούς του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα όπου θα πληρώνουν αδρά. Το πρόσχημα βέβαια θα είναι ότι δεν υπάρχει χρόνος ελεύθερος στο ΕΣΥ ή άδειο χειρουργείο για άμεσα επέμβαση.
Στο πόδι οι εργαζόμενοι για το νομοσχέδιο Γκάγκα

Οι αλλαγές αυτές που πλήττουν τους πολίτες οικονομικά αλλά και υγειονομικά έχουν ξεσηκώσει τους εργαζόμενους του ΕΣΥ. Άλλωστε ανοίγει η πόρτα ώστε όλες οι επόμενες προσλήψεις να μην είναι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, κάτι που αναμένεται να συμβεί βέβαια και σε όσους θα εργασθούν από τώρα και στον ιδιωτικό τομέα.

Οι νοσοκομειακοί γιατροί (ΟΕΝΓΕ) αλλά και αυτοί της Αθήνας (ΕΙΝΑΠ) είναι ήδη επί ποδός ενώ οι εργαζόμενοι στο ΕΣΥ (ΠΟΕΔΗΝ) κατεβαίνουν σε κινητοποιήσεις.
Όλοι οι υγειονομικοί ζητούν την απόσυρση του νομοσχεδίου καθώς όπως σημειώνουν : «Θεμελιώδης αρχή σύστασης του Εθνικού Συστήματος Υγείας είναι η πλήρης και αποκλειστική απασχόληση του προσωπικού. Το νομοσχέδιο δίνει τη δυνατότητα σε γιατρούς του ΕΣΥ να εργάζονται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις υγείας και ιδιώτες γιατρούς να εργάζονται με μερική απασχόληση στα νοσοκομεία.

Οι ρυθμίσεις αυτές θα αυξήσουν περαιτέρω την ιδιωτική δαπάνη υγείας και την προκλητή ζήτηση υπηρεσιών. Οι εν λόγω ρυθμίσεις είναι συνέχεια της θεσμοθέτησης των απογευματινών χειρουργείων στα νοσοκομεία επί πληρωμή των ασθενών».

Να σημειωθεί ότι την Παρασκευή αναμένεται να συνεδριάσει η αρμόδια Επιτροπή της Βουλής παρουσία των εμπλεκόμενων φορέων ώστε να συζητηθούν οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου Γκάγκα. Την ημέρα αυτή η ΠΟΕΔΗΝ έχει προγραμματίσει 4ωρη στάση εργασίας 11:00 πμ-15:00 και συγκέντρωση στις 12 το μεσημέρι έξω από το κοινοβούλιο.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Σακχαρώδης διαβήτης: Πώς δρα το πρώτο φάρμακο που καθυστερεί την εμφάνισή του

Ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να καθυστέρηση την εμφάνιση του χάρη σε ένα νέο φάρμακο

Ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να καθυστερήσει να εμφανιστεί χάρη σε ένα νέο φάρμακο που ενέκρινε ο αμερικανικός FDA (Food and Drug Administration)

Συγκεκριμένα την περασμένη Πέμπτη o FDA των ΗΠΑ ενέκρινε τον φαρμακευτικό παράγοντα Tzield (teplizumab) για την καθυστέρηση εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΣΔ1) σε ενήλικες και παιδιατρικούς ασθενείς 8 ετών και άνω που είναι υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση της πάθησης.

Υψηλού κινδύνου σημαίνει ότι έχουν τουλάχιστον 2 θετικά αυτοαντισώματα σχετιζόμενα με ΣΔ1 και ήπια υπεργλυκαιμία, αλλά χωρίς ανάγκη για ινσουλινοθεραπεία.

Πότε εμφανίζεται ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1

Ο ΣΔ1 εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και καταστρέφει τα β κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Τα άτομα με ΣΔ1 έχουν αυξημένη γλυκόζη και απαιτείται καθημερινή ινσουλινοθεραπεία, με ενέσεις ή αντλία, για να επιβιώσουν, ενώ πρέπει να ελέγχουν τακτικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αν και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ο ΣΔ1 συνήθως διαγιγνώσκεται σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Ένα άτομο διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο για ΣΔ1 εφόσον έχει γονέα ή αδελφό με ΣΔ1, αν και οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν σχετικό οικογενειακό ιστορικό.

Πώς δρα το φάρμακο

Το Tzield δρα στο ανοσοποιητικό σύστημα και καθυστερεί την εξέλιξη του ΣΔ1. Συγκεκριμένα, μπορεί να απενεργοποιήσει τα κύτταρα εκείνα του ανοσοποιητικού που επιτίθενται στα β παγκρεατικά κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη, ενώ αυξάνει την αναλογία των κυττάρων που βοηθούν στον μετριασμό της ανοσολογικής απόκρισης. Το Tzield χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση μία φορά την ημέρα για 14 συνεχόμενες ημέρες.

Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του Tzield αξιολογήθηκαν σε μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή με 76 ασθενείς υψηλού κινδύνου για ΣΔ1. Στη δοκιμή αυτή, οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν Tzield ή εικονικό φάρμακο μία φορά την ημέρα μέσω ενδοφλέβιας έγχυσης για 14 ημέρες.

Ο πρωταρχικός δείκτης μέτρησης της αποτελεσματικότητας ήταν ο χρόνος από την τυχαιοποίηση ως τη διάγνωση ΣΔ1. Τα αποτελέσματα της δοκιμής έδειξαν ότι σε μια μέση παρακολούθηση 51 μηνών, το 45% από τους 44 ασθενείς που έλαβαν Tzield διαγνώστηκαν αργότερα με ΣΔ1, σε σύγκριση με το 72% των 32 ασθενών που έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Ο χρόνος από την τυχαιοποίηση ως την εμφάνιση ΣΔ1 ήταν 50 μήνες για τους ασθενείς που έλαβαν Tzield και 25 μήνες για εκείνους που έλαβαν εικονικό φάρμακο. Αυτό αντιπροσωπεύει μια στατιστικά και κλινικά σημαντική καθυστέρηση στην ανάπτυξη ΣΔ1.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες του Tzield περιλαμβάνουν:

μειωμένα επίπεδα λευκών αιμοσφαιρίων, εξάνθημα και κεφαλαλγίες.

Η έγκριση χρήσης του Tzield συνοδεύεται από προειδοποιήσεις και προφυλάξεις σχετικά με λοιμώξεις, κίνδυνο αντιδράσεων υπερευαισθησίας, καθώς και την ανάγκη χορήγησης όλων των απαραίτητων εμβολιασμών για την ηλικία πριν από την έναρξη της θεραπείας με Tzield

ΠΗΓΗ: ΕΚΠΑ

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr