Συντάκτης: grammateia

Ανησυχητική αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου από τους εφήβους – Η νικοτίνη προκαλεί εξάρτηση από τις πρώτες δοκιμές, το άτμισμα συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στο αναπνευστικό – Ο καθηγητής κ. Παναγιώτης Μπεχράκης εξηγεί

Η ολοένα αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου από παιδιά και εφήβους αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το άτμισμα είναι λιγότερο επικίνδυνο από το κάπνισμα, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου δεν είναι αθώα, ιδιαίτερα όταν αφορά έναν αναπτυσσόμενο οργανισμό.

Η εικόνα στην Ελλάδα και διεθνώς

Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του CDC που παρουσιάζονται, το ηλεκτρονικό τσιγάρο αποτελεί από το 2014 το συχνότερα χρησιμοποιούμενο προϊόν καπνού μεταξύ των νέων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2022, το 14,1% των μαθητών λυκείου και το 3,3% των μαθητών γυμνασίου δήλωσαν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου τις τελευταίες 30 ημέρες. Αντίστοιχα, τα δεδομένα του ευρωπαϊκού προγράμματος ESPAD αποτυπώνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για ένα διεθνές φαινόμενο.

Γιατί οι έφηβοι δοκιμάζουν ηλεκτρονικό τσιγάρο;

Η έναρξη της χρήσης σπάνια είναι τυχαία. Η διαδικασία ξεκινά συνήθως από την περιέργεια, την επιθυμία δοκιμής, την κοινωνική επιρροή και την ανάγκη αποδοχής από την παρέα. Όπως παρουσιάζεται χαρακτηριστικά, η πορεία προς την εξάρτηση αρχίζει με την κοινωνική επιρροή και την περιέργεια, ακολουθεί η πρώτη δοκιμή, ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, εμφανίζεται η επιθυμία επανάληψης (craving), μειώνεται σταδιακά η αυτονομία του ατόμου απέναντι στη νικοτίνη και τελικά εγκαθίσταται η εξάρτηση.

Η ύπαρξη γεύσεων, η επιθετική εικόνα των προϊόντων και η λανθασμένη εντύπωση ότι πρόκειται για μία «ασφαλή» συνήθεια ενισχύουν ακόμη περισσότερο την ελκυστικότητα του ηλεκτρονικού τσιγάρου στις μικρές ηλικίες.

Υπάρχει κίνδυνος εξάρτησης;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: ναι.

Η νικοτίνη παραμένει μία από τις πλέον εθιστικές ουσίες. Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση, ο καπνός κατατάσσεται ως η τρίτη ισχυρότερη εξάρτηση μετά την ηρωίνη και την κοκαΐνη.

Η εξάρτηση στους εφήβους μπορεί να αναπτυχθεί πολύ νωρίτερα από όσο πιστεύουμε. Η μελέτη των DiFranza και συνεργατών, που παρουσιάζεται αναλυτικά, έδειξε ότι ακόμη και η δοκιμή ενός μόνο τσιγάρου μπορεί να προκαλέσει τα πρώτα σημάδια απώλειας αυτονομίας απέναντι στη νικοτίνη. Συγκεκριμένα, το 5,7% των εφήβων εμφάνισε απώλεια αυτονομίας μετά από ένα μόνο τσιγάρο, το ποσοστό αυξήθηκε στο 44% μετά από 5 έως 9 τσιγάρα, ενώ έφθασε στο 96% σε όσους είχαν καπνίσει περισσότερα από 100 τσιγάρα.

Τα ευρήματα αυτά αποδεικνύουν ότι ο εφηβικός εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στη νικοτίνη και ότι η διαδικασία της εξάρτησης μπορεί να ξεκινήσει από τις πρώτες κιόλας επαφές με αυτήν.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του ατμίσματος στην υγεία;

Τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται δείχνουν ότι ακόμη και πολύ σύντομη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου μπορεί να προκαλέσει άμεσες μεταβολές στη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος.

Σε εργαστηριακές μελέτες, μόλις πέντε λεπτά χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου οδήγησαν σε αύξηση της αντίστασης των αεραγωγών, αύξηση της αναπνευστικής αντίστασης και μεταβολές στους δείκτες φλεγμονής των αεραγωγών, ευρήματα παρόμοια με εκείνα που παρατηρούνται μετά το κάπνισμα συμβατικού τσιγάρου.

Σε άλλη μελέτη διάρκειας 30 λεπτών, τόσο υγιείς όσο και ασθματικοί εμφάνισαν μεταβολές στις μηχανικές ιδιότητες του αναπνευστικού συστήματος και στους δείκτες φλεγμονής μετά τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου. Οι επιδράσεις ήταν σαφώς εντονότερες στα άτομα με άσθμα.

Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο εκπέμπει πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) και αιωρούμενα μικροσωματίδια PM1 και PM2.5 στον αέρα. Η έκθεση σε αυτά μπορεί να προκαλέσει αίσθημα καύσου, κνησμό και ερεθισμό του αναπνευστικού, ενώ τα συμπτώματα μπορεί να επιμένουν και μετά το τέλος της έκθεσης.

Η σχέση με το άσθμα

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σχέση του ηλεκτρονικού ττσιγάρου με το άσθμα.

Η παρουσίαση περιλαμβάνει δεδομένα που δείχνουν ότι τόσο η ενεργητική χρήση όσο και η παθητική έκθεση στα αερολύματα του ηλεκτρονικού τσιγάρου σχετίζονται με δυσμενείς επιδράσεις στους νέους με άσθμα.

Μελέτες σε εφήβους κατέδειξαν συσχέτιση μεταξύ χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου και αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης άσθματος, ενώ άλλη μεγάλη μελέτη έδειξε ότι οι νέοι με άσθμα που εκτίθενται παθητικά στα αερολύματα ηλεκτρονικού ττσιγάρου εμφανίζουν συχνότερες παροξύνσεις της νόσου. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη προστασίας όχι μόνο των χρηστών αλλά και όσων εκτίθενται στο περιβάλλον του ατμίσματος.

Ο κίνδυνος δηλητηρίασης

Ένας λιγότερο γνωστός αλλά ιδιαίτερα σοβαρός κίνδυνος αφορά τα υγρά αναπλήρωσης του ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Η παρουσίαση αναφέρει σημαντική αύξηση των περιστατικών δηλητηρίασης παιδιών κατά την περίοδο 2010-2018, παράλληλα με την αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου. Οι περισσότερες δηλητηριάσεις οφείλονταν σε τυχαία κατάποση υγρών νικοτίνης, τα οποία συχνά φυλάσσονταν μαζί με φάρμακα ή σε δοχεία που έμοιαζαν με κολλύρια ή σιρόπια.

Παράλληλα, περιγράφονται περιστατικά εγκαυμάτων από εκρήξεις συσκευών, τραυματισμών, οφθαλμικών κακώσεων, ακόμη και δηλητηριάσεων από ενδοφλέβια ή άλλη λανθασμένη χρήση των υγρών αναπλήρωσης.

Τι λένε οι διεθνείς επιστημονικοί οργανισμοί;

Η θέση της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας είναι ενιαία.

Η European Respiratory Society δηλώνει ότι δεν μπορεί να συστήσει κανένα προϊόν που προκαλεί βλάβη στους πνεύμονες και δεν αποδέχεται το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως στρατηγική μείωσης της βλάβης σε επίπεδο πληθυσμού.

Η American Thoracic Society τονίζει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν είναι ασφαλή, ότι ενέχουν σημαντικό κίνδυνο εξάρτησης από τη νικοτίνη και αναπνευστικής νόσου και ζητά την απαγόρευση όλων των αρωματισμένων προϊόντων που προσελκύουν τους νέους.

Η American Cancer Society υπογραμμίζει ότι κανένα παιδί ή νέος δεν πρέπει να ξεκινά τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου, ενώ δεν συνιστά τη χρήση του ως μέθοδο διακοπής του καπνίσματος.

Αντίστοιχα, η Canadian Paediatric Society επισημαίνει ότι το άτμισμα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων, ψυχικών διαταραχών, χρήσης άλλων ουσιών και ακούσιων τραυματισμών στα παιδιά και τους εφήβους.

Η επιστημονική θέση που παρουσιάζεται είναι σαφής: οι πνεύμονες είναι φτιαγμένοι για να αναπνέουν καθαρό αέρα και όχι αερολύματα που περιέχουν νικοτίνη και άλλες δυνητικά τοξικές ουσίες.

Το μήνυμα προς τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και την κοινωνία είναι ξεκάθαρο. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν αποτελεί ακίνδυνη συνήθεια ούτε σύγχρονη εναλλακτική για τους εφήβους. Η πρόληψη της πρώτης δοκιμής παραμένει η αποτελεσματικότερη στρατηγική προστασίας των παιδιών από μια εξάρτηση που μπορεί να ξεκινήσει πολύ νωρίς και να τα συνοδεύει για πολλά χρόνια.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Έρευνα σε 310 κορίτσια στην Ισπανία δείχνει ότι υψηλότερα επίπεδα BPA και βενζοφαινονών λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες και σχετίζονται με την έλευση πρόωρης εφηβείας

Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Γρανάδας φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανησυχία για τις χημικές ουσίες που υπάρχουν σε προϊόντα καθημερινής χρήσης και τη πιθανή επίδρασή τους στην ανάπτυξη των παιδιών.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Pediatrics, διαπίστωσε ότι τα κορίτσια με υψηλότερα επίπεδα δισφαινόλης Α, γνωστής ως BPA, και βενζοφαινονών είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να μπουν πρόωρα στην εφηβεία ή να παρουσιάσουν διόγκωση των μαστών. 

Η BPA χρησιμοποιείται σε πλαστικά, ρητίνες και υλικά συσκευασίας, ενώ οι βενζοφαινόνες ως φίλτρα υπεριώδους ακτινοβολίας σε αντηλιακά, καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας.

Τι έδειξε η ανάλυση

Οι ερευνητές ιχνηλάτησαν φαινολικές ενώσεις και διάφορα μέταλλα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για κάθε διπλασιασμό των επιπέδων BPA στα ούρα, ο κίνδυνος εμφάνισης οποιουδήποτε στοιχείου πρόωρης εφηβείας αυξανόταν κατά 44%.

Όταν οι επιστήμονες εξέτασαν το συνολικό μείγμα φαινολών και μετάλλων, η πιθανότητα αυξανόταν κατά 20%, με την BPA να φαίνεται ότι είχε τη μεγαλύτερη συμβολή σε αυτή τη συσχέτιση.

Καθημερινές ουσίες με ορμονική δράση

Η BPA και οι βενζοφαινόνες μπορούν να μιμούνται, σε κάποιον βαθμό, τη δράση των οιστρογόνων. Αυτή η δραστηριότητα θεωρείται ένας πιθανός μηχανισμός μέσω του οποίου θα μπορούσαν να επιταχύνουν τη σεξουαλική ανάπτυξη στα κορίτσια.

Ταυτόχρονα, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι, παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τον Ιανουάριο του 2025 τη χρήση της BPA σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, οι πηγές έκθεσης παραμένουν πολλές και δεν είναι ακόμη σαφές αν τα τρέχοντα επίπεδα θεωρούνται ασφαλή για τα παιδιά.

Σε κάθε περίπτωση, η παρούσα μελέτη δεν υποστηρίζει ότι κάθε προϊόν που περιέχει τέτοιες ουσίες «οδηγεί» σε πρόωρη εφηβεία. Υπενθυμίζει, όμως, ότι η καθημερινή επαφή με τέτοια χημικά δεν είναι αμελητέα, ιδιαίτερα όταν αφορά παιδιά που βρίσκονται σε κρίσιμα στάδια της ανάπτυξης.

Πηγη:https://www.ygeiamou.gr/

Οι ερευνητές εξέτασαν αν η λήψη παρακεταμόλης στην εγκυμοσύνη επηρεάζει τον κίνδυνο αυτισμού ή ΔΕΠΥ στα παιδιά – Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics

Η παρακεταμόλη παραμένει το ασφαλέστερο αναλγητικό και αντιπυρετικό για λήψη κατά την εγκυμοσύνη, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη που έρχεται να βάλει τέλος στις ανησυχίες των τελευταίων ετών, σχετικά με πιθανή σύνδεσή της με τον αυτισμό και τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο  JAMA Pediatrics, αξιοποίησε μία από τις πιο αξιόπιστες μεθοδολογικές προσεγγίσεις για τη διερεύνηση του ζητήματος, συγκρίνοντας αδέλφια που είχαν διαφορετική έκθεση στην παρακεταμόλη κατά την ενδομήτρια ζωή. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά την επίδραση γενετικών και οικογενειακών παραγόντων που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.

Στη μελέτη συμμετείχαν περισσότερα από 120.000 αδέλφια από το Χονγκ Κονγκ, τα οποία παρακολουθήθηκαν για αρκετά χρόνια μετά τη γέννησή τους. Η ανάλυση δεν έδειξε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτισμού ή ΔΕΠΥ στα παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν λάβει παρακεταμόλη κατά την εγκυμοσύνη, ακόμη και όταν εξετάστηκαν η δόση του φαρμάκου ή το τρίμηνο της κύησης κατά το οποίο έγινε η λήψη.

Γιατί οι προηγούμενες μελέτες είχαν προκαλέσει ανησυχία

Ένας σημαντικός λόγος είναι ότι οι γυναίκες που λαμβάνουν παρακεταμόλη κατά την κύηση εμφανίζουν συχνά πυρετό, λοιμώξεις ή χρόνιο πόνο, καταστάσεις που από μόνες τους ενδέχεται να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εμβρύου. Έτσι, ήταν δύσκολο να διαχωριστεί εάν η αυξημένη πιθανότητα οφειλόταν στο φάρμακο ή στην υποκείμενη κατάσταση της μητέρας.

Τι σημαίνουν τα νέα ευρήματα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν τη συνολική επιστημονική εικόνα σύμφωνα με την οποία η παρακεταμόλη δεν αποτελεί αιτία αυτισμού ή ΔΕΠΥ όταν χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη.

Όσο διαρκεί η θεραπεία, η νόσος παραμένει υπό έλεγχο, ενώ με τη διακοπή της επανεμφανίζεται, λέει ο παθολόγος με εξειδίκευση στον σακχαρώδη διαβήτη και ταμίας της Πανελλήνιας Εταιρείας Μελέτης της Παχυσαρκίας, Ευάγγελος Φουστέρης

Μέσα σε 1-2 χρόνια μπορεί κάποιος να ανακτήσει το 100% του βάρους που έχασε, ανεξάρτητα από το αν η απώλεια βάρους επιτεύχθηκε με δίαιτα, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμό παρεμβάσεων, σύμφωνα με μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα της καθημερινής κλινικής πρακτικής και δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Βritish Mecical Journal, δηλώνει στο Πρακτορείο FM ο παθολόγος με εξειδίκευση στον σακχαρώδη διαβήτη και ταμίας της Πανελλήνιας Εταιρείας Μελέτης της Παχυσαρκίας, Ευάγγελος Φουστέρης. Η θεραπεία της παχυσαρκίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως η θεραπεία της υπέρτασης, του σακχαρώδη διαβήτη ή της υπερχοληστερολαιμίας. Όσο διαρκεί η θεραπεία, η νόσος παραμένει υπό έλεγχο, ενώ με τη διακοπή της επανεμφανίζεται, λέει χαρακτηριστικά, για να τονίσει στη συνέχεια ότι η παχυσαρκία είναι μία χρόνια νόσος και ως εκ τούτου ο ασθενής θα πρέπει να παίρνει την αγωγή σε όλη του τη ζωή.

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας βελτιώνει υπνική άπνοια, οστεοαρθρίτιδα, διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος

Ο εξειδικευμένος στο διαβήτη παθολόγος επικαλείται τη μελέτη SURMOUNT-Maintain που ανακοινώθηκε πρόσφατα στο πανευρωπαϊκό συνέδριο παχυσαρκίας στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία, οι ασθενείς που με την πάροδο του χρόνου απλά μείωναν τη δόση του φαρμάκου, πχ από το 15 μιλιγκράμ στα 5, έπαιρναν έξι κιλά. «Οι ασθενείς που συνέχισαν να λαμβάνουν την πλήρη δόση στα 15 μιλιγκράμ για περίπου τρία-τέσσερα χρόνια που διήρκεσε η μελέτη, διατήρησαν την απώλεια περίπου του 23% του σωματικού τους βάρους. Αντίθετα, όσοι διέκοψαν πλήρως τη θεραπεία και έλαβαν placebo επανέκτησαν σχεδόν ολόκληρο το βάρος που είχαν χάσει». Άρα, μιλάμε για μια χρόνια ρύθμιση για καλή καρδιομεταβολική υγεία, αναφέρει ο κ. Φουστέρης, τονίζοντας ότι το μεγαλύτερο όφελος των φαρμάκων δεν περιορίζεται στη μείωση του αριθμού που δείχνει η ζυγαριά. «Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας βελτιώνει συνολικά την καρδιομεταβολική υγεία, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης προδιαβήτη, σακχαρώδους διαβήτη, εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ συμβάλλει και στη βελτίωση άλλων σοβαρών επιπλοκών, όπως η λιπώδης νόσος του ήπατος, η αποφρακτική υπνική άπνοια, η οστεοαρθρίτιδα και οι διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος».

Σε ποιες περιπτώσεις δικαιολογείται διακοπή της αγωγής

Στο ερώτημα πότε δικαιολογείται διακοπή της αγωγής, ο κ. Φουστέρης απαντά ότι αυτό γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, «όταν κάποιος εμφανίσει σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια, για παράδειγμα παγκρεατίτιδα, ή όταν υπάρξει υπερβολική απώλεια βάρους με δείκτη μάζας σώματος κάτω από τα φυσιολογικά όρια, οπότε μπορεί να χρειαστεί μείωση ή διακοπή της θεραπείας, υπό στενή ιατρική παρακολούθηση».

Σχετικά με την ανησυχία που έχει προκαλέσει σε χιλιάδες ασθενείς που ήδη λαμβάνουν θεραπεία, ή περίμεναν να ενταχθούν σε αυτή, το ενδεχόμενο διακοπής του προγράμματος χρηματοδότησης των φαρμάκων παχυσαρκίας (κι ενώ η Πολιτεία αναζητεί λύση μέσω έκτακτης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης), ο κ. Φουστέρης επισημαίνει ότι σήμερα δεν υπάρχουν ισοδύναμες φαρμακευτικές επιλογές που να μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως τις σύγχρονες θεραπείες που χορηγήθηκαν μέσω του προγράμματος.

Οι ασθενείς να συνεχίσουν τη θεραπεία, έστω και με χαμηλότερη δόση

Όπως αναφέρει, η Ελλάδα υπήρξε από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που κάλυψαν, έστω και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, μιας χρόνιας νόσου που, όταν παραμένει αθεράπευτη, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών μεταβολικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών. «Η διακοπή της θεραπείας χωρίς ιατρική καθοδήγηση αποτελεί μια δυσάρεστη εξέλιξη, καθώς πολλοί ασθενείς αναγκάζονται να εγκαταλείψουν μια αγωγή που τους έχει ωφελήσει», τονίζει. Παράλληλα, συνιστά σε όσους έχουν τη δυνατότητα, να συνεχίσουν, έστω και προσωρινά τη θεραπεία με δική τους οικονομική επιβάρυνση, ακόμη και με χαμηλότερη δόση συντήρησης, προκειμένου να περιοριστεί η επανάκτηση του βάρους, μέχρι την επανέναρξη του προγράμματος αποζημίωσης, «το οποίο, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, αναμένεται να ξανατρέξει από τον Σεπτέμβριο».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Η κυρία Ιωάννα Σιαφάκα, Ομότιμη Καθηγήτρια Αναισθησιολογίας και Θεραπείας Πόνου και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας μιλά στο ygeiamou.gr για τον χρόνιο πόνο που υποτιμάται συχνά ως πρόβλημα υγείας παρότι έχει σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών

Ο χρόνιος πόνος δεν είναι απλώς ένα σύμπτωμα, αλλά μια σύνθετη και συχνά υποτιμημένη πάθηση που επηρεάζει βαθιά την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων – στις ΗΠΑ και την Ευρώπη περίπου το 30% του πληθυσμού (1 στους 3) βιώνει χρόνιο πόνο. Μετατρέπεται σε καθημερινό εμπόδιο, περιορίζει τη λειτουργικότητα και επηρεάζει την ψυχική υγεία, ενώ συχνά παραμένει αόρατος και μη αναγνωρισμένος από το περιβάλλον.

• Χρόνιος Νευροπαθητικός Πόνος, που προκύπτει από τραύματα ή νοσήματα του κεντρικού ή περιφερικού νευρικού συστήματος
• Καρκινικός πόνος
• Μεθερπητική νευραλγία (μετά από έρπητα ζωστήρα)
• Νευραλγία τριδύμου
• Πόνος μετά από αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ακόμη και σε παράλυτα μέλη)
• Χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος (π.χ. μετά από επέμβαση βουβωνοκήλης)
• Πόνος από οσφυαλγία, ισχιαλγία, κεφαλαλγίες, ριζίτιδες, μυοσκελετικά προβλήματα.

Παρότι η έγκαιρη παρέμβαση στην οξεία φάση είναι κρίσιμη για να μειωθούν οι πιθανότητες χρονιότητας στον πόνο, φαίνεται ότι στην Ελλάδα αυτή η «μάχη» χάνεται για τους ασθενείς και το σύστημα υγείας.

Θα μπορούσε η διεπιστημονική συνεργασία να δράσει προληπτικά στα περιστατικά, πχ στα χειρουργικά, ώστε να μην αναπτυχθεί χρόνιος πόνος;

Τι μπορούν να κάνουν οι ασθενείς;

Δείτε τις απαντήσεις στο vidcast που ακολουθεί

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Πέρα από τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η μελέτη αξιολογεί την πραγματική βιολογική επίδραση της νόσου στον οργανισμό. Τι δείχει για πρώτη φορά διεθνής συνεργασία με τη συμμετοχή του ΑΠΘ.

Μία νέα διεθνής επιστημονική μελέτη έρχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο γίνεται κατανοητή και αξιολογείται η υπέρταση. Ερευνητές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το University of Oxford, το Khalifa University, και ακόμη δώδεκα κορυφαία πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό πλαίσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), το οποίο μπορεί να αναγνωρίζει, να ποσοτικοποιεί και να χαρτογραφεί τη συνολική πολυοργανική βλάβη που προκαλεί η νόσος, ανοίγοντας νέους δρόμους για την Ιατρική Ακριβείας και την εξατομικευμένη πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η εργασία δημοσιεύθηκε στο Circulation, το κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό της American Heart Association στον χώρο της καρδιαγγειακής ιατρικής.

Ένα νέο μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης για την υπέρταση

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η ανάπτυξη ενός νέου υπολογιστικού πλαισίου βασισμένου σε προηγμένες τεχνικές Contrastive Machine Learning. Οι ερευνητές ανέλυσαν 566 πολυτροπικούς βιοϊατρικούς δείκτες από περισσότερους από 27.000 συμμετέχοντες της UK Biobank, αξιοποιώντας δεδομένα από μαγνητικές τομογραφίες καρδιάς και εγκεφάλου, υπερηχογραφήματα αγγείων, ηλεκτροκαρδιογραφήματα, εξετάσεις αίματος, μετρήσεις σύστασης σώματος, αναπνευστικές δοκιμασίες και άλλες κλινικές πληροφορίες. Στη συνέχεια, το μοντέλο επικυρώθηκε επιτυχώς σε έναν ανεξάρτητο πληθυσμό περισσότερων από 5.500 ατόμων της αμερικανικής μελέτης ARIC, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων.

Από τη μέτρηση της πίεσης στη χαρτογράφηση της οργανικής βλάβης

Η σημαντικότερη καινοτομία της εργασίας είναι ότι μεταφέρει την αξιολόγηση της υπέρτασης από την απλή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στην εκτίμηση της πραγματικής βιολογικής επίδρασης της νόσου στον οργανισμό. Το νέο σύστημα υπολογίζει έναν συνολικό δείκτη πολυοργανικής βλάβης, τον HyperScore, ο οποίος αποτυπώνει το επίπεδο της συνολικής οργανικής επιβάρυνσης κάθε ασθενούς. Παράλληλα, εισάγει την έννοια των HyperTrajectories, έξι διαφορετικών διαδρομών εξέλιξης της υπέρτασης, αποδεικνύοντας ότι η νόσος δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους. Αντίθετα, αναγνωρίζονται διαφορετικοί φαινότυποι με κυρίαρχες επιπτώσεις στην καρδιά, στον εγκέφαλο, στα αγγεία, στους νεφρούς ή στον μεταβολισμό, γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περισσότερο στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Η συμβολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στη διεθνή ερευνητική προσπάθεια

Η συμμετοχή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου πραγματοποιήθηκε μέσω της Μονάδας Επεξεργασίας Σήματος και Βιοϊατρικής Τεχνολογίας (Signal Processing & Biomedical Technology Unit – SPBTU) του Εργαστηρίου Τηλεπικοινωνιών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Ο Καθηγητής Λεόντιος Χατζηλεοντιάδης, Διευθυντής της SPBTU, συμμετείχε στη μελέτη εκπροσωπώντας τόσο το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο όσο και το Healthcare Engineering Innovation Group (HEIG) του Khalifa University, αναδεικνύοντας τον διεθνή χαρακτήρα της ελληνικής ερευνητικής παρουσίας.

Η SPBTU αποτελεί μία από τις πλέον δραστήριες ελληνικές ερευνητικές μονάδες στους τομείς της Βιοϊατρικής Τεχνολογίας και της ΤΝ στην  Υγεία. Με πολυετή εμπειρία στην επεξεργασία βιοϊατρικών σημάτων και εικόνων, στην ανάπτυξη ψηφιακών βιοδεικτών, στην αξιόπιστη ΤΝ, στην ιατρική απεικόνιση και στις αποκεντρωμένες κλινικές μελέτες, η ομάδα συντονίζει και συμμετέχει σε σημαντικά έργα Horizon Europe και Horizon 2020, όπως τα AI-PROGNOSIS, iPROLEPSIS, MOSAIC, MULTIPULM, HosmartAI και PROTEIN, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση της επόμενης γενιάς τεχνολογιών ψηφιακής  υγείας.

Διεθνής συνεργασία κορυφαίων πανεπιστημίων

Η διεθνής αυτή συνεργασία συγκέντρωσε επιστήμονες από το University of Oxford, το Khalifa University, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το McGill University, το King’s College London, το London School of Hygiene & Tropical Medicine, το St George’s, University of London, το University of Bristol, το Brighton and Sussex Medical School, τα University of Brighton και University of Sussex, καθώς και το University of Cape Town και το South African Medical Research Council. Η συνύπαρξη ειδικών στη Βιοϊατρική Μηχανική, την Καρδιολογία, την Ιατρική Απεικόνιση, την Επιδημιολογία και την ΤΝ ανέδειξε τη δύναμη της διεπιστημονικής συνεργασίας στην αντιμετώπιση σύνθετων προβλημάτων υγείας.

Η υπέρταση ως «σιωπηλός δολοφόνος»

Η αρτηριακή υπέρταση χαρακτηρίζεται εδώ και δεκαετίες ως ο «σιωπηλός δολοφόνος». Παρότι αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως, η πραγματική της επίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό εξελίσσεται αθόρυβα. Πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα, προκαλεί σταδιακές αλλοιώσεις στην καρδιά, στον εγκέφαλο, στους νεφρούς, στα αιμοφόρα αγγεία και σε άλλα ζωτικά όργανα, οι οποίες συχνά παραμένουν αδιάγνωστες μέχρι να εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποκαλύπτει τις «αόρατες» διαδρομές της υπέρτασης

Ο Καθηγητής Λεόντιος Χατζηλεοντιάδης δήλωσε: «Η εργασία αυτή αποτυπώνει τη μετάβαση της Τεχνητής Νοημοσύνης από την απλή ανάλυση δεδομένων στην παραγωγή νέας βιοϊατρικής γνώσης. Η υπέρταση δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο που εξελίσσεται διαφορετικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, επηρεάζοντας διαφορετικά όργανα και βιολογικά συστήματα. Με τη βοήθεια προηγμένων αλγορίθμων μπορέσαμε να αποκαλύψουμε αυτές τις μέχρι σήμερα αόρατες διαδρομές εξέλιξης της νόσου, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για πιο έγκαιρη διάγνωση, καλύτερη πρόγνωση και πραγματικά εξατομικευμένη θεραπεία. Η συμμετοχή της ομάδας μας σε αυτή τη διεθνή συνεργασία, επιβεβαιώνει ότι η έρευνα που αναπτύσσεται στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο συνδιαμορφώνει τις διεθνείς εξελίξεις στη Βιοϊατρική Μηχανική, την Ιατρική Ακριβείας και την αξιόπιστη Τεχνητή Νοημοσύνη.»

Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στην αιχμή της διεθνούς έρευνας

Ο Πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητής Παντελής Μικρόπουλος, δήλωσε: «Η Μονάδα Επεξεργασίας Σήματος και Βιοϊατρικής Τεχνολογίας του Εργαστηρίου Τηλεπικοινωνιών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Αριστοτελείου, υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή κ. Λεόντιου Χατζηλεοντιάδη, μέσω της ενεργούς συμμετοχής της σε μία υψηλού επιπέδου διεθνή συνεργασία, με επικεφαλής το University of Oxford, ανέδειξε τη δυναμική του Τμήματός μας στην παραγωγή έρευνας αιχμής με ουσιαστικό επιστημονικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Προϊόν αυτής της διεθνούς συνεργασίας, αποτέλεσε μία δημοσίευση εργασίας στο Circulation, ένα από τα κορυφαία επιστημονικά περιοδικά παγκοσμίως στον χώρο της καρδιαγγειακής ιατρικής, η οποία πρωτοποριακά αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη στρατηγικά στην υπηρεσία της υγείας. Η διεθνής εξωστρέφεια, η διεπιστημονική συνεργασία και η ανάπτυξη τεχνολογιών που υπηρετούν τον άνθρωπο, αποτελούν στρατηγικούς άξονες του Τμήματός μας. Συγχαίρω θερμά τον Καθηγητή κ. Λεόντιο Χατζηλεοντιάδη και όλους τους ερευνητές της ομάδας για αυτή τη σημαντική επιτυχία, η οποία αποτελώντας σημαντική διάκριση για το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Αριστοτελείου, ενισχύει περαιτέρω τη διεθνή παρουσία και το κύρος του ιδρύματος.».

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η πρόσφατη έξαρση κρουσμάτων χανταϊού που συνδέθηκε με το ερευνητικό κρουαζιερόπλοιο Hondius ανέδειξε για ακόμη μία φορά το διαχρονικό ερώτημα της ύπαρξης αποτελεσματικών θεραπειών και εμβολίων.

Παρότι ο ΠΟΥ θεωρεί ότι το συγκεκριμένο ξέσπασμα έχει πλέον τερματιστεί, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι επιδημίες εμφανίζονται περιοδικά και η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις παραμένει επιτακτική.

Σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιιικό φάρμακο για τη θεραπεία των λοιμώξεων από χανταϊούς. Σύμφωνα με τους γερμανούς ιολόγους Δρ Χάνα Σ. Σβάρτσερ-Σπέρμπερ και Δρ Ρόλαντ Σβάρτσερ από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ντούισμπουργκ-Έσσεν, οι ερευνητικές προσπάθειες επικεντρώνονται σε δύο βασικούς στόχους: την αναστολή της αντιγραφής του ιικού RNA και την παρεμπόδιση της εισόδου του ιού στα κύτταρα.

Ένας από τους πιο μελετημένους υποψήφιους παράγοντες είναι η φαβιπιραβίρη, αντιιικό που αναπτύχθηκε αρχικά για τη γρίπη. Εργαστηριακές και προκλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να αναστέλλει την αναπαραγωγή διαφόρων χανταϊών.

Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αποτελεσματικότητά της στον άνθρωπο δεν έχει ακόμη αποδειχθεί. Επιπλέον, τα αντιιικά φάρμακα εκτιμάται ότι πρέπει να χορηγούνται πολύ νωρίς μετά τη μόλυνση, καθώς σε προχωρημένα στάδια της νόσου η απλή αναστολή του πολλαπλασιασμού του ιού πιθανότατα δεν επαρκεί.

Παράλληλα, διερευνώνται θεραπείες που στοχεύουν όχι τον ίδιο τον ιό αλλά τους μηχανισμούς του οργανισμού. Αναστολείς κινασών, οι οποίοι επηρεάζουν κυτταρικά μονοπάτια που σχετίζονται με τη λειτουργία του ενδοθηλίου και τη διαπερατότητα των αγγείων, έχουν παρουσιάσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε πειραματικά μοντέλα.

Ωστόσο, η χρήση τους στην κλινική πράξη δεν μπορεί ακόμη να συστηθεί, καθώς ενδέχεται να συνοδεύεται από σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ικατιμπάντη (Icatibant), φάρμακο που χρησιμοποιείται για το κληρονομικό αγγειοοίδημα. Η δράση της θεωρείται θεωρητικά εύλογη, επειδή η βραδυκινίνη φαίνεται να συμβάλλει στην αυξημένη αγγειακή διαπερατότητα που χαρακτηρίζει τις σοβαρές λοιμώξεις από χανταϊούς.

Αν και έχουν δημοσιευθεί μεμονωμένες περιπτώσεις επιτυχούς χρήσης, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή κλινικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητά της.

Αντίθετα, η χορήγηση κορτικοστεροειδών δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Σε τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, η υψηλή δόση μεθυλπρεδνιζολόνης σε ασθενείς με καρδιοπνευμονικό σύνδρομο από τον ιό Andes δεν έδειξε σαφές θεραπευτικό όφελος.

Στον τομέα της πρόληψης, η ανάπτυξη εμβολίων βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο.

Στην Κίνα και τη Νότια Κορέα χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια αδρανοποιημένα εμβόλια έναντι ορισμένων ασιατικών χανταϊών, όπως ο Hantaan και ο Seoul. Ωστόσο, η προστασία που προσφέρουν έναντι άλλων στελεχών παραμένει ασαφής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα νεότερα εμβόλια DNA. Κλινικές μελέτες Φάσης Ι για εμβόλια κατά των ιών Andes, Hantaan και Puumala έχουν δείξει ότι είναι ασφαλή και προκαλούν ικανοποιητική ανοσολογική απόκριση.

Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετάβαση από τις πρώτες κλινικές δοκιμές στη μαζική διάθεση ενός αποτελεσματικού εμβολίου αποτελεί μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία.

Η ανάπτυξη ενός καθολικού εμβολίου που θα προστατεύει από όλα τα είδη χανταϊών παραμένει προς το παρόν επιστημονικός στόχος και όχι κλινική πραγματικότητα.

Επιπλέον, ακόμη και αν ένα τέτοιο εμβόλιο καταστεί διαθέσιμο, η χρήση του θα εξαρτηθεί από το επίπεδο κινδύνου.

Για τον γενικό πληθυσμό σε περιοχές με χαμηλή συχνότητα εμφάνισης της νόσου, ο μαζικός εμβολιασμός δύσκολα θα δικαιολογούνταν, ενώ για εργαζομένους σε εργαστήρια ή κατοίκους ενδημικών περιοχών τα οφέλη θα μπορούσαν να είναι σημαντικά μεγαλύτερα.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/