Συντάκτης: grammateia

Υπουργική Απόφαση Αριθμ. Γ2α,β/οικ. 30334/2025

ΦΕΚ 3888/Β/21-7–2025

Όροι και προϋποθέσεις σύστασης και λειτουργίας Ειδικών Κέντρων Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου και της νόσου Πάρκινσον, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου (MRgFUS).

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:

1. Τα άρθρα 3 και 4 του ν. 1278/1982 «Για σύσταση Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας» (Α’105).

2. Τον ν. 1397/1983 «Εθνικό Σύστημα Υγείας» (Α’ 143).

3. Την παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 1471/1984 «Για τη ρύθμιση θεμάτων Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων, Αγροτικών Ιατρείων και Υγειονομικών Σταθμών και άλλων συναφών διατάξεων» (Α’ 112).

4. Την παρ. 3 του άρθρου 53 του ν. 1892/1990 «Γ ια τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (Α’ 101).

5. Το άρθρο 53 του ν. 2071/1992 «Εκσυγχρονισμός και Οργάνωση Συστήματος Υγείας» (Α’ 123).

6. Το άρθρο 19 του ν. 2519/1997 «Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός του Εθνικού Συστήματος Υγείας, οργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών, ρυθμίσεις για το φάρμακο και άλλες διατάξεις» (Α’165).

7. Το άρθρο 20 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’45).

8. Την παρ. 3 του άρθρου 46 του ν. 4600/2019 «Εκσυγχρονισμός και Αναμόρφωση Θεσμικού Πλαισίου Ιδιωτικών Κλινικών, Σύσταση Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, Σύσταση Εθνικού Αρχείου Νεοπλασιών και λοιπές διατάξεις» (Α’43).

9. Το π.δ. 121/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Υγείας» (Α’ 148).

10. Το π. δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 131).

11. Την υπ’ αρ. 37310/09-07-2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Υγείας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Υγείας, Μάριο Θεμιστοκλέους» (Β’ 4435).

12. Την υπ’ αρ. 806/11-06-2025 απόφαση της 58ης/ 23-05-2025 (Θ.10ο) Συνεδρίασης της Διοικούσας Επιτροπής του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (Κε.Σ.Υ.) «Καθορισμός όρων Προϋποθέσεων σύστασης, ίδρυσης και λειτουργίας Ειδικών Κέντρων Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου, της Νόσου Πάρκινσον και του Νευροπαθητικού Πόνου, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου (MRgFUS)», η οποία έγινε αποδεκτή από τον Υφυπουργό Υγείας.

13. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρησης στο ΕΜΔΔ – ΜΙΤΟΣ.

14. Την υπό στοιχεία Β2α,Β1α/οικ.30176/07-07-2025 εισήγηση του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με την περ. ε’ της παρ. 5 του άρθρου 24 του ν. 4270/2014 (Α’143).

15. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης δεν προκύπτει πρόσθετη δαπάνη σε βάρος του τακτικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Υγείας και του προϋπολογισμού των εποπτευόμενων φορέων του, αποφασίζουμε:

Τον καθορισμό όρων και προϋποθέσεων σύστασης και λειτουργίας Ειδικών Κέντρων Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου και της νόσου Πάρκινσον, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου (MRgFUS), ως ακολούθως:

Άρθρο 1

Καθορισμός ενδείξεων για την εφαρμογή της θεραπείας

1. Ιδιοπαθής τρόμος

Η θεραπεία χορηγείται μονόπλευρα στον κοιλιακό ενδιάμεσο πυρήνα του θαλάμου σε ασθενείς με ιδιοπαθή τρόμο μέτριο έως σοβαρό και ανθεκτικό στη θεραπεία:

Οι ασθενείς πρέπει να πληρούν όλα τα παρακάτω κριτήρια:

Α) Ανθεκτικό στη θεραπεία ιδιοπαθή τρόμο (ορίζεται ως ανθεκτικός σε τουλάχιστον δύο δοκιμές φαρμακευτικής θεραπείας, συμπεριλαμβανομένου τουλάχιστον ενός από τα φάρμακα πρώτης γραμμής).

Β) Μέτριο έως σοβαρό τρόμο θέσης ή ενεργείας στο επικρατούν άνω άκρο.

Γ) Ιδιοπαθή τρόμο που παρεμβαίνει στην καθ’ ημέρα λειτουργικότητα (ορίζεται με σκορ > 2 σε οποιοδήποτε από τα οχτώ (8) στοιχεία τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο αντίστοιχο σκέλος της κλίμακας κλινικής αξιολόγησης του τρόμου (Clinical Rating scale for Tremor – CRST).

Οι εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μα- γνητικού τομογράφου στον κοιλιακό ενδιάμεσο πυρήνα του θαλάμου μπορεί να είναι μία επιλογή για ασθενείς οι οποίοι δεν είναι ή έχουν πάψει να είναι υποψήφιοι για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση κατά την κρίση του θεράποντος Νευρολόγου (π.χ. προχωρημένη ηλικία >70 έτη), συννοσηρότητα με μεγαλύτερους χειρουργικής κινδύνους για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, απουσία στην εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση αλλά να μην έχουν διατηρηθεί τα ενδοκράνια ηλεκτρόδια, απουσία επιθυμίας των ασθενών να υποβληθούν στην πιο παρεμβατική και πολύπλοκη προσέγγιση της εν τω βάθει εγκεφαλικής διέγερσης. Οι ασθενείς πρέπει να είναι τουλάχιστον 22 ετών.

Η θεραπεία δεν ενδείκνυται για θεραπεία τρόμου κεφαλής ή φωνής.

Η παρουσία προχωρημένης νευροεκφυλιστικής νόσου (όπως παρεγκεφαλιδική αταξία) αποτελεί σχετική αντένδειξη για τη διαδικασία.

Αν ο τρόμος από την άλλη πλευρά συνεχίζει να παρεμβαίνει στην καθ’ημέρα λειτουργικότητα, οι ασθενείς μπορούν να επαναλάβουν τη θεραπεία στην πάσχουσα πλευρά πλέον, τουλάχιστον εννέα (9) μήνες μετά την πρώτη θεραπεία.

Σημειώνεται ότι υπάρχουν σχετικές εγκρίσεις από διεθνείς ρυθμιστικούς οργανισμούς όπως ο Αμερικάνικος Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) και το NICE για το MRgFUS στον κοιλιακό ενδιάμεσο πυρήνα του θαλάμου για την ένδειξη του ιδιοπαθούς τρόμου. Επιπλέον ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει δώσει σχετικό CE Mark (σήμανση CE).

2. Νόσος Πάρκινσον (ΝΠ)

Α) Εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στον κοιλιακό ενδιάμεσο πυρήνα του θαλάμου:

Μονόπλευρα για τρομώδη τύπο – ανθεκτικό στη θεραπεία (παραμένει ο τρόμος ως μείζον σύμπτωμα, ενώ η υπερτονία και η βραδυκινησία είναι καλά ελεγμένα) νόσου Πάρκινσον. Οι εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στον κοιλιακό ενδιάμεσο πυρήνα του θαλάμου μπορεί να είναι μία επιλογή για ασθενείς οι οποίοι δεν είναι υποψήφιοι για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση κατά την κρίση του θεράποντος Νευρολόγου, για λόγους όπως: Προχωρημένη ηλικία (γενικά >70 έτη), συννοσηρότητα με μεγαλύτερους χειρουργικούς κινδύνους για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, νοητική έκπτωση, προϋπάρχουσα δυσχέρεια βάδισης, (προκαλούμενη για παράδειγμα από περιφερική νευροπάθεια, ορθοπεδικά προβλήματα, ή στο πλαίσιο της ΝΠ), ή απουσία επιθυμίας να υποβληθούν σε αυτήν την πιο παρεμβατική και πολύπλοκη προσέγγιση, παρά την επεξήγηση για τα πλεονεκτήματά της (προσαρμοστικότητα, αμφοτερόπλευρη παρέμβαση).

Β) Εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στον υποθαλαμικό πυρήνα: Μονόπλευρα σε ασθενείς με ΝΠ με ασύμμετρη/μονό- πλευρη εξωπυραμιδική σημειολογία, με κυρίαρχο τον σοβαρό τρόμο ανθεκτικό στη θεραπεία. Οι εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στον υποθαλαμικό πυρήνα μπορεί να είναι μία επιλογή για νέους ασθενείς (< 70 ετών), οι οποίοι δεν είναι υποψήφιοι για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, λόγω συννοσηρότητας με μεγαλύτερους χειρουργικής κινδύνους για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, ή δεν επιθυμούν να υποβληθούν σε αυτήν την πιο παρεμβατική και πολύπλοκη προσέγγιση, παρά την επεξήγηση για τα πλεονεκτήματα της (προσαρμοστικότητα, αμφοτερόπλευρη παρέμβαση). Η επέμβαση με MRgFUS στον υποθαλαμικό πυρήνα, στην περίπτωση που επιλεγεί, θα πρέπει να γίνεται μόνο στο πλαίσιο καταχώρησης σε επίσημο Εθνικό Μητρώο ή κλινικών μελετών και μόνον σε κέντρα με σχετική εμπειρία.

Γ) Εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στην ωχρά σφαίρα:

Μονόπλευρα σε ασθενείς με ΝΠ με ασύμμετρη/μο- νόπλευρη εξωπυραμιδική σημειολογία, με σημαντικές κινητικές διακυμάνσεις, και ιδιαίτερα υπερκινησίες, συμπτώματα ανθεκτικά στην φαρμακευτική θεραπεία. Οι εστιασμένοι υπέρηχοι υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου στην ωχρά σφαίρα μπορεί να είναι μία επιλογή για ασθενείς, οι οποίοι δεν είναι υποψήφιοι για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, λόγω συννοσηρότητας με μεγαλύτερους χειρουργικούς κινδύνους για εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση, ή δεν επιθυμούν να υποβληθούν σε αυτήν την πιο παρεμβατική προσέγγιση, παρά την επεξήγηση για τα πλεονεκτήματά της (προσαρμοστικότητα, αμφοτερόπλευρη παρέμβαση). Η επέμβαση με MRgFUS στην ωχρά σφαίρα, στην περίπτωση που επιλεγεί, θα πρέπει να γίνεται μόνο στο πλαίσιο καταχώρησης σε επίσημο Εθνικό Μητρώο ή κλινικών μελετών και μόνον σε κέντρα με σχετική εμπειρία.

Σημειώνεται ότι υπάρχουν σχετικές εγκρίσεις από διεθνείς ρυθμιστικούς οργανισμούς όπως ο Αμερικάνικος Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) για θαλαμοτομή και ωχροτομήγια το MRgFUS για την ένδειξη της ΝΠ, ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει δώσει σχετικό CE Mark (σήμανση CE) νια το MRgFUS νια την ένδειξη της ΝΠ.

Άρθρο 2

Καθορισμός αντενδείξεων για την εφαρμογή της θεραπείας

Η θεραπεία αυτή δεν πρέπει να χορηγείται σε εγκυμονούσες γυναίκες, ασθενείς με προχωρημένη νεφρική νόσο ή υπό αιμοκάθαρση, ασθενείς με ασταθείς καρδιακές νόσους ή σοβαρή αρτηριακή υπέρταση, ασθενείς με οποιαδήποτε ένδειξη κατάχρησης αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών, ασθενείς με ιστορικό ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας χωρίς σαφές αίτιο, ασθενείς με αιμορραγικές ή/ και θρομβωτικές παθήσεις, ή ιστορικό χειρουργείου ενδοκρανιακά. Επίσης, αποκλείονται ασθενείς οι οποίοι λαμβάνουν στην παρούσα φάση αντιπηκτική αγωγή ή γενικά φάρμακα που αυξάνουν τον αιμορραγικό κίνδυνο, ασθενείς με ιστορικό αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων ή ενδοκράνιων όγκων καθώς και ασθενείς οι οποίοι δε δύνανται να ανεχθούν την παρατεταμένη ακινησία κατά τη διάρκεια αυτής της θεραπείας. Τέλος, ασθενείς με νευροψυχιατρικές νόσους, μη ορθώς ελεγμένες στην παρούσα φάση (π.χ. σοβαρή κατάθλιψη στην οποία καθίσταται δυσχερής ακόμα και η συναίνεση του ασθενούς για την προαναφερθείσα θεραπεία και ενδεχομένως δύναται να περιορίσει το κλινικό όφελος του ασθενούς), ή με σοβαρή νοητική έκπτωση (όπως θα μπορούσε να ορισθεί με Mini-Mental state Examination <24) δε θα πρέπει να προβούν σε αυτήν την παρέμβαση επίσης.

Στην παρούσα φάση, τονίζεται ότι τα επιστημονικά δεδομένα είναι ανεπαρκή για την εφαρμογή αυτής της παρεμβατικής θεραπείας σε ασθενείς με νευροπαθητικό πόνο και δεν υπάρχουν σχετικές εγκρίσεις από διεθνείς ρυθμιστικούς οργανισμούς όπως ο Αμερικάνικος Οργανισμός Φαρμάκων (FDA). Με βάση τα ανωτέρω, συστήνεται, τα κέντρα τα οποία θα λειτουργήσουν και θα προσφέρουν αυτή την παρεμβατική θεραπεία, να χρησιμοποιούν αυστηρά κριτήρια επιλογής ασθενών με βάση μόνο την ένδειξη του ιδιοπαθούς τρόμου και της ΝΠ όπως περιγράφονται ανωτέρω.

Άρθρο 3

Προϋποθέσεις σύστασης και λειτουργίας Ειδικών Κέντρων Θεραπείας

1. Ο τρόπος διενέργειας της παρεμβατικής θεραπείας, όπως αυτός περιγράφεται στα άρθρα 1 και 2 αποτελεί όρο και προϋπόθεση σύστασης και λειτουργίας Ειδικών Κέντρων Θεραπείας σε ειδικά εξοπλισμένο Νοσοκομείο ή Ιδιωτική Κλινική και όχι σε εξωτερικό ή Ιδιωτικό Ιατρείο.

2. Το κέντρο να διαθέτει σύστημα παροχής εστιασμένων υπερήχων σε ένα εστιακό εγκεφαλικό στόχο, το οποίο να λειτουργεί μέσα σε ένα συμβατό (με βάση τις οδηγίες της κατασκευάστριας εταιρείας του MRgFUS) μαγνητικό τομογράφο 1,5Τ ή 3Τ και να μην ενέχει κινδύνους σε οποιοδήποτε περιβάλλον μαγνητικού συντονισμού.

3. Το εγκατεστημένο απεικονιστικό σύστημα (μαγνητικός τομογράφος) να είναι εφοδιασμένο με τα κατάλληλα πρωτοκολλά σάρωσης του εγκεφάλου και να έχει δυνατότητα δημιουργίας θερμικού χάρτη σε πραγματικό χρόνο.

4. Ο χώρος του μαγνήτη (εντός και εκτός αίθουσας) να είναι ικανός να δεχθεί όλα τα επιμέρους τμήματα του συστήματος παροχής εστιασμένων υπερήχων.

5. Το κέντρο θα πρέπει να διαθέτει θύρα δικτύου για την δυνατότητα απομακρυσμένου ελέγχου.

6. Η θεραπεία να εκτελείται από εκπαιδευμένη/πιστοποιημένη ομάδα Νευροεπιστημόνων (Νευρολόγο και Νευροχειρουργό) από το ειδικό κέντρο θεραπείας η οποία θα έχει ολοκληρώσει σχετικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε κέντρα αναφοράς του εξωτερικού.

7. Το κέντρο προτείνει τον Επιστημονικά υπεύθυνό του και τους ιατρούς που θα στελεχώνουν το κέντρο καθώς και το λοιπό προσωπικό.

8. Το κέντρο θα πρέπει να διαθέτει κατάλληλα εκπαιδευμένο υποστηρικτικό προσωπικό το οποίο να περιλαμβάνει Αναισθησιολόγο, Ακτινολόγο, και Τεχνολόγο του τμήματος μαγνητικού τομογράφου. Η εκπαίδευση αυτή να πραγματοποιείται σύμφωνα με το εκπαιδευτικό πρωτόκολλο της εκάστοτε κατασκευάστριας εταιρείας του και δύναται να περιλαμβάνει ενδεικτικά την παρακολούθηση σχετικών σεμιναρίων και συνεδρίων επιστημονικών οργανώσεων ή εναλλακτικά σεμινάρια εκπαίδευσης που διοργανώνονται από την κατασκευάστρια εταιρία σε θεωρητικό και κλινικό επίπεδο.

9. Η πραγματοποίηση των πρώτων δεκαπέντε (κατ’ ελάχιστο) θεραπειών να γίνεται υπό την επίβλεψη έμπειρου και εξειδικευμένου προσωπικού της εκάστοτε κα- τασκευάστριας εταιρείας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο που ισχύει και εφαρμόζεται (από τον κατασκευαστή) για όλα τα νέα κέντρα θεραπείας παγκοσμίως.

10. Το τμήμα του μαγνητικού τομογράφου θα πρέπει να διαθέτει μέσα παρακολούθησης του ασθενούς κατά τη διάρκεια της θεραπείας (π.χ. μόνιτορ ασθενούς, ηχοσυστήματα, παλμικό οξύμετρο, νοσηλευτή στην αίθουσα ΜΚ, αναισθησιολόγο).

11. Το τμήμα του μαγνητικού τομογράφου θα πρέπει να πληροί τους όρους και προϋποθέσεις που ισχύουν για τη λειτουργία του τμήματος μαγνητικού τομογράφου (π.χ. χώροι αναμονής ασθενών και συγγενών, προετοιμασίας ασθενούς, στελέχωση Τμήματος κ.λπ.).

12. Τα δεδομένα επιλογής των ασθενών η έκβαση και οι τυχόν παρενέργειες των θεραπειών που θα διενεργούνται στα ειδικά κέντρα να καταγράφονται σε ένα Εθνικό Μητρώο Δεδομένων που θα τηρείται στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (Κε.Σ.Υ.) και θα αφορά την επεμβατική θεραπεία του MRgFUS.

Άρθρο 4

Διαδικασία σύστασης, λειτουργίας, συνέχισης ή διακοπής λειτουργίας των Ειδικών Κέντρων Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου και της νόσου Πάρκινσον, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου MRgFUS)

1. Τα Νοσοκομεία για τη σύσταση, λειτουργία, τη συνέχιση λειτουργίας ή τη διακοπή λειτουργίας του Ειδικού Κέντρου Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου και της νόσου Πάρκινσον, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου MRgFUS), υποβάλουν τις αιτήσεις τους διαμέσου των Υγειονομικών Περιφερειών (Δ.Υ.ΠΕ) με όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά στην αρμοδιότητα Υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας (Διεύθυνση Οργάνωσης και Λειτουργίας Μονάδων Υγείας και Εποπτευομένων Φορέων) για αρχικό έλεγχο πληρότητας φακέλου. Ακολούθως, η υποβληθείσα αίτηση διαβιβάζεται στο Κε.Σ.Υ. το οποίο γνωμοδοτεί προκειμένου να εκδοθούν εν συνεχεία οι αποφάσεις σύστασης και λειτουργίας, συνέχισης ή διακοπής λειτουργίας τους.

2. Οι Ιδιωτικές Κλινικές για τη σύσταση, λειτουργία, τη συνέχιση λειτουργίας, ή τη διακοπή λειτουργίας του Ειδικού Κέντρου Θεραπείας του Ιδιοπαθούς Τρόμου και της νόσου Πάρκινσον, μέσω εστιασμένων υπερήχων υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου (RgFUS), υποβάλουν τις αιτήσεις τους, με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, στην αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας (Διεύθυνση Οργάνωσης και Λειτουργίας Νοσηλευτικών Μονάδων και Εποπτευομένων Φορέων) για αρχικό έλεγχο πληρότητας του φακέλου. Ακολούθως, οι υποβληθείσες αιτήσεις διαβιβάζονται στο Κε.Σ.Υ., το οποίο γνωμοδοτεί προκειμένου να εκδοθούν εν συνεχεία οι αποφάσεις σύστασης και λειτουργίας, συνέχισης ή διακοπής λειτουργίας τους.

3. Η κάθε μεταβολή του Επιστημονικά Υπεύθυνου ή στην στελέχωση του Ειδικού Κέντρου, γνωστοποιείται στο Κε.Σ.Υ., μέσω της αρμόδιας Διεύθυνσης του Υπουργείου Υγείας και ακολουθείται η ίδια διαδικασία αξιολόγησης και ορισμού τους, όπως ορίζει η παρούσα απόφαση.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 8 Ιουλίου 2025

Ο κ. Υφαντόπουλος είναι καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής, του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ, Ακαδημαϊκός Συντονιστής της ειδίκευσης Διοίκηση Υπηρεσιών Υγείας στο University of Athens MBA και Επίτιμος Καθηγητής του τμήματος διοίκησης επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.

Ο Αριστοτέλης στα «Ηθικά Νικομάχεια» υποστηρίζει ότι «Η Ευζωία είναι το ύψιστο αγαθό και ο τελικός σκοπός του ανθρώπου» Ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» αναφέρει ότι «Το ΕΥΖΗΝ είναι η ΕΥΖΩΙΑ της Ψυχής». Στο ίδιο πνεύμα η 70η Σύνοδος του ΟΗΕ στον τρίτο στόχο για την βιώσιμη ανάπτυξη των αναπτυγμένων και υπανάπτυκτων χωρών της υφηλίου προτείνει την «εξασφάλιση υγιούς ζωής και την προώθηση της ευημερίας για όλους σε όλες τις ηλικίες».

Στο άρθρο αυτό θα συνδυάσουμε διαφορετικές ιστορικές πηγές με τις επιστήμες της δημόσιας υγείας και των οικονομικών της υγείας για να εξετάσουμε τη διαχρονική εξέλιξη της επιβίωσής μας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Επιπλέον θα αποτολμήσουμε κάποιες προβλέψεις για την Ευζωία μας το 2050.

Ιστορική Αναδρομή

Κατά την αρχαιότητα, πολλές ιστορικές πηγές από την Αίγυπτο, την Ελλάδα και τη Ρώμη εκτιμούν την μακροζωία να κυμαίνεται από 20 έως 35 χρόνια. Οι πόλεμοι, οι μολυσματικές ασθένειες, ο υποσιτισμός και τα υψηλά ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας καταγράφονται ως οι κύριοι παράγοντες για τη σύντομη διάρκεια ζωής. Τον Μεσαίωνα (500–1500 μ.Χ.) οι μεγάλοι δολοφόνοι όπως ο Μαύρος Θάνατος (πανούκλα) είχαν σημαντικό αντίκτυπο στη μείωση του πληθυσμού. Το προσδόκιμο ζωής κυμάνθηκε γύρω στα 30 με 40 χρόνια.

Με την εγκαθίδρυση της αγροτικής επανάστασης, (1500-1800) η βελτίωση στη διατροφή και τις συνθήκες υγιεινής αύξησαν το προσδόκιμο ζωής στα 30 έως 40 χρόνια. Η Βιομηχανική Επανάσταση (18ος–19ος αιώνας) βελτίωσε κατά 10 χρόνια το προσδόκιμο ζωής φθάνοντας στα 40-50 χρόνια. Τον 20ον αιώνα η πρόοδος στην ιατρική, στην υγιεινή, στη διατροφή τις συνθήκες διαβίωσης, στις μεταρρυθμίσεις των συστημάτων υγείας για καθολική κάλυψη του πληθυσμού διπλασίασαν το προσδόκιμο ζωής ξεπερνώντας τα 70 χρόνια. Ο 21ος αιώνας και η ψηφιακή επανάσταση συνέβαλε μεν στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης στα 85 χρόνια για τις ανεπτυγμένες χώρες, αλλά ταυτόχρονα επιδείνωσε τις ανισότητες υγείας ανάμεσα σε φτωχούς και πλούσιους καθώς και ανάμεσα στα δημοκρατικά και ολιγαρχικά πολιτικά καθεστώτα Το χάσμα επιβίωσης μεταξύ των εθνών έφτασε τα 33,5 χρόνια το 2022. Η μικρότερη τιμή στο προσδόκιμο επιβίωσης καταγράφηκε στο Τσαντ, τη Νιγηρία και την Κεντρική Αφρική (52,5 χρόνια) και η υψηλότερη στο Μονακό, το Χονγκ Κονγκ και την Ιαπωνία. (86 χρόνια).

Ευζωία και προσδόκιμο επιβίωσης

Ένας δείκτης της ευζωίας ενός πληθυσμού είναι το προσδόκιμο επιβίωσης που μετρά την μακροβιότητα των πολιτών και έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα σε πολλές έρευνες. Εξετάζοντας την διαχρονική εξέλιξη της μακροβιότητας των Ελλήνων (μπλε σκιασμένη γραμμή στην εικόνα 1) για την περίοδο των τελευταίων 62 χρόνων (1960-2022) σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ορισμένων χωρών της Κεντροανατολικής Ευρώπης παρατηρούμε μια σημαντική βελτίωση της κατάστασης υγείας των Ελλήνων σε σχέση με τον μέσο Ευρωπαίο πολίτη. Την χρονική περίοδο 1960-2019 οι Έλληνες κέρδισαν 12,4 χρόνια επιβίωσης έναντι 12,3 στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 (μέσος όρος), 10,2 στην Πολωνία και 9,8 στην Ρουμανία. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην αύξηση αυτή είναι πολλοί και ποικίλλουν από Χώρα σε Χώρα ανάλογα με το πολιτικό καθεστώς, την οργανωτική δομή, τις μεταρρυθμίσεις, την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης και τους ρυθμούς κοινωνικό οικονομική ανάπτυξης.

Επιβίωση και Πολιτικός κύκλος

Είναι ενδιαφέρον να εξετάσουμε περαιτέρω, την επίδραση των πολιτικών εξελίξεων στους δείκτες υγείας. Η Ελλάδα πριν την προσχώρησή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, (την τότε ΕΟΚ,} παρουσίαζε χαμηλότερα επίπεδα προσδόκιμου επιβίωσης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετα την δικτατορία, και την επαναεγκαθίδρυση της δημοκρατίας στη Χώρα μας, σε συνδυασμό με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, αυξήθηκε και το προσδόκιμο επιβίωσης ξεπερνώντας τον μέσο όρο των 27 Ευρωπαϊκών Κρατών Μελών. (βλ εικόνα 1). Στον αντίποδα βρέθηκαν οι Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης με σημαντικές αποκλείσεις από την γενικότερη τάση επιβίωσης των υπολοίπων Χωρών της Δυτικής και Νότιας Ευρώπης. Ενδιαφέρον παράδειγμα μελέτης αποτελεί η Ρουμανία όπου λόγω του ολοκληρωτικού καθεστώτος του Τσαουσέσκου, οι δείκτες επιβίωσης παρουσίασαν στασιμότητα και σημαντικές αποκλείσεις από τον μέσο όρο των ΕΕ-27. Οι Ρουμάνοι «πλήρωσαν με την ζωή τους» το καθεστώς αυτό, χάνοντας πολύτιμα χρόνια επιβίωσης. Μετα την ένταξη της Ρουμανίας και της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε σημαντικά παρουσιάζοντας εντυπωσιακές συγκλίσεις με τις υπόλοιπες Χώρες της ΕΕ-27. Η προσχώρηση στην «Ευρωπαϊκή Οικογένεια» συνέβαλλε στην εξωστρέφεια, στο άνοιγμα της οικονομίας και στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης λόγω της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, ό,τι κερδήθηκε σε όρους διαβίωσης της τελευταίας δεκαετίας απολέσθηκε λόγω της επιδημίας του COVID-19 μέσα στα τελευταία 2 χρόνια. Η Ελλάδα έχασε 1,5 έτος, η Πορτογαλία 0,4 χρόνια, η Πολωνία 2,4, η Ρουμανία 2,8 και ο μέσος Ευρωπαίος 1,2 χρόνια από την ζωή του.

Προβλέψεις για το 2050

Το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2050, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων εξελίξεων στη δημόσια υγεία, την ιατρική, την τεχνητή νοημοσύνη, και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη. Το παγκόσμιο προσδόκιμο επιβίωσης θα αυξηθεί από 73,6 χρόνια το 2022 σε 78,1 έτη το 2050. (Αύξηση κατά 4,5 έτη) Οι γυναίκες θα φθάσουν τα 80,5 έτη και οι άνδρες τα 76 έτη.

Στην Ελλάδα από μελέτες μας που έχουν εκπονηθεί στο Πανεπιστήμιο Αθηνών προβλέπεται ότι το προσδόκιμο ζωής θα αυξηθεί από 79 χρόνια για τους άνδρες το 2024 στα 84 χρόνια το 2050 και από 83 χρόνια στις γυναίκες το 2024 θα φθάσουν στα 87 χρόνια το 2050. Η ευεξία στην Ελλάδα του 2050 θα έχει μεταμορφωθεί σημαντικά, Οι βασικές πτυχές αύξησης της μακροζωίας στην Ελλάδα θα αποδοθούν1) στην πρόληψη και πρώιμη ανίχνευση των χρόνιων παθήσεων (καρδιαγγειακών, αναπνευστικών, καρκίνων ) 2) στην ψηφιακή και τεχνολογική μεταμόρφωση του συστήματος υγείας με την εφαρμογή της Τηλεϊατρικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης στη διάγνωση και πρόληψη, στην εξατομικευμένη φροντίδα και στην επιτάχυνση ανακάλυψης νέων θεραπειών και φαρμάκων.3) στην κλιματική αλλαγή και τα κύματα καύσωνα που ζούμε ήδη αυτές τις μέρες και 4) στην ολιστική προσέγγιση της σωματικής και ψυχικής υγείας με έμφαση στην Μεσογειακή Διατροφή και στη φυσική δραστηριότητα.

Η Υγεία και η Ευεξία στην Ελλάδα το 2050 θα χαρακτηρίζονται από ένα πιο τεχνολογικά προηγμένο, εξατομικευμένο και προληπτικό σύστημα φροντίδας. Ωστόσο, η διαχείριση του γηράσκοντοςπληθυσμού και η αντιμετώπιση των χρόνιων παθήσεων θα αποτελέσουν την κεντρική πρόκληση, απαιτώντας συνεχή προσαρμογή, καινοτομία και επενδύσεις για να εξασφαλιστεί ότι οι Έλληνες θα ζουν όχι μόνο περισσότερο, αλλά και με καλύτερη ποιότητα ζωής.

Who is Who – Ποιος είναι ο θεμελιωτής των Οικονομικών της Υγείας στην Ελλάδα

Ο καθηγητής Γιάννης Υφαντόπουλος (D.Phil.) είναι ένας ιδιαίτερα αναγνωρισμένος Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας του ΕΚΠΑ στην Ελλάδα και το Εξωτερικό και θεωρείται θεμελιωτής των οικονομικών της υγείας στην Ελλάδα. Πρόσφατα αναγορεύθηκε Επίτιμος Καθηγητής του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) και αξιολογήθηκε από το πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ μεταξύ του 2% των επιφανέστερων οικονομολόγων παγκοσμίως. Έχει εκτεταμένη ερευνητική δραστηριότητα και συμβουλευτική εμπειρία σε Διεθνείς Οργανισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ΟΟΣΑ και Π.Ο.Υ. Έχει μελετήσει εκτενώς πώς οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες (εισόδημα, εκπαίδευση, διαβίωση) επηρεάζουν την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία (HRQoL) και το προσδόκιμο ζωής. Σε πρόσφατη δημοσίευση με τίτλο “Προσδόκιμο ζωής από τους προϊστορικούς χρόνους έως τον 21ο αιώνα” (2024). υποστηρίζει ότι από 20 χρόνια που ήταν η επιβίωση στην αρχαία Ελλάδα, το 2050 θα φθάσει στα 84 χρόνια για τους άνδρες και 87 για τις γυναίκες. Ο καθηγητής ωστόσο υπογραμμίζει ότι το να ζούμε απλώς περισσότερο δεν είναι αρκετό. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί τόσο στη ποιότητα όσο και στην ποσότητα. Κρίσιμο ρόλο διαδραματίζουν οι πολιτικές για βιώσιμη ανάπτυξη, επαρκή χρηματοδότηση, καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού καθώς και οι συνεχείς μεταρρυθμίσεις για τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτική περίθαλψη.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ προσφέρουν εθελοντική υποστήριξη σε Κέντρα Υγείας, τα οποία βρίσκονται σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Βόρειας Ελλάδας, καθώς και στο Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής (Πολύγυρος).

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του ΑΠΘ, τα Κέντρα Υγείας τα οποία περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα είναι τα εξής: Κέντρο Υγείας Νέων Μουδανιών, Καλλικράτειας, Κασσανδρείας, Νέας Μαδύτου, Αγίου Νικολάου, Παλαιοχωρίου, Ροδολίβους, Νέας Ζίχνης, Ροδόπολης, Ιάσμου, Νιγρίτας, Καστοριάς, Αλεξανδρούπολης, Λιτοχώρου και Κατερίνης.

Η δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος, με τίτλο «Ε.Κ.Υ.Β.Ε. 2025 – Ενίσχυση Κέντρων Υγείας Βορείου Ελλάδος», και αποτελεί μία πρωτοβουλία του Παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Επιστημονικής Εταιρείας Φοιτητών Ιατρικής Ελλάδας (ΕΕΦΙΕ), με έδρα το ΑΠΘ. Το πρόγραμμα τελεί υπό την αιγίδα της 3ης και της 4ης Υγειονομικής Περιφέρειας.

Στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση του έργου των ιατρών των Μονάδων Υγείας στη Βόρεια Ελλάδα από τις φοιτήτριες και τους φοιτητές του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ, κατά τους θερινούς μήνες, όπου παρουσιάζονται αυξημένες ανάγκες, αλλά και η πρακτική άσκηση και βελτίωση των ιατρικών δεξιοτήτων των φοιτητριών και φοιτητών Ιατρικής του ΑΠΘ.

Το πρόγραμμα, συνολικής χρονικής διάρκειας οκτώ εβδομάδων, ξεκίνησε στις 21 Ιουλίου 2025 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Τι ακριβώς είναι η υγρή βιοψία και γιατί είναι τόσο σημαντική;

Ο καρκίνος είναι μία από τις πιο σοβαρές ασθένειες της εποχής μας. Για την έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπισή του, οι γιατροί βασίζονται σε πολλές εξετάσεις, με πιο γνωστή την παραδοσιακή βιοψία. Όμως, τα τελευταία χρόνια, μια νέα, πιο απλή και λιγότερο επώδυνη μέθοδος έχει κάνει την εμφάνισή της: η υγρή βιοψία.

Αλλά τι είναι ακριβώς η υγρή βιοψία και γιατί είναι τόσο σημαντική;

Τι είναι η υγρή βιοψία;

Η υγρή βιοψία είναι μια εξέταση που γίνεται με τη λήψη ενός δείγματος αίματος, αντί για τη χειρουργική λήψη ιστού από τον όγκο (όπως γίνεται με την κλασική βιοψία). Μέσα στο αίμα των ανθρώπων με καρκίνο κυκλοφορούν μικρά κομμάτια γενετικού υλικού (DNA) από τα καρκινικά κύτταρα. Η υγρή βιοψία εντοπίζει αυτά τα κομμάτια και δίνει στους γιατρούς πολύτιμες πληροφορίες.

Οι εφαρμογές σήμερα

Σήμερα, οι υγρές βιοψίες χρησιμοποιούνται κυρίως για τρεις λόγους:

1. Διάγνωση: Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να βοηθήσει στην πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου, ακόμα και πριν εμφανιστούν συμπτώματα με βασική εφαρμογή την εξέταση Colon AIQ για τον καρκίνο παχέος εντέρου που παρέχεται από την IQ Genomix.

2. Παρακολούθηση της θεραπείας: Οι γιατροί μπορούν να βλέπουν πώς ανταποκρίνεται ο όγκος στη θεραπεία, χωρίς να χρειάζεται να επαναλάβουν επώδυνες εξετάσεις όπως γίνεται από την εξέταση Signatera που παρεχεται από την GeneKor IAE.

3. Ανίχνευση υποτροπής: Ακόμα και όταν ο καρκίνος φαίνεται να έχει εξαφανιστεί, η υγρή βιοψία μπορεί να εντοπίσει μικρές ποσότητες καρκινικού DNA στο αίμα, δίνοντας έγκαιρα σήμα για πιθανή επιστροφή της νόσου.

Έχει ήδη εγκριθεί η χρήση της υγρής βιοψίας σε ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως του πνεύμονα, του μαστού και του παχέος εντέρου.

Τα πλεονεκτήματα

• Είναι ανώδυνη και γρήγορη, αφού γίνεται απλώς με μια αιμοληψία.
• Είναι πιο ασφαλής, γιατί δεν χρειάζεται χειρουργική παρέμβαση.
• Μπορεί να επαναλαμβάνεται συχνά, διευκολύνοντας την παρακολούθηση της ασθένειας.
• Παρέχει πλούσια γενετική πληροφορία, που βοηθά στην επιλογή της πιο κατάλληλης θεραπείας για κάθε ασθενή (εξατομικευμένη ιατρική).

Το μέλλον των υγρών βιοψιών

Το μέλλον αυτής της μεθόδου είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Οι επιστήμονες εργάζονται πάνω στη βελτίωσή της, ώστε να μπορεί:

1. Να ανιχνεύει πολλούς τυπους καρκίνου ταυτοχρονα πολύ νωρίς, ίσως και χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.
2. Να βοηθά στον προληπτικό έλεγχο του πληθυσμού, κάτι που θα μπορούσε να σώσει πολλές ζωές.
3. Να δίνει ακριβή πληροφορία για το γενετικό προφίλ του όγκου, διευκολύνοντας τις στοχευμένες θεραπείες (targeted therapies).

Μπορεί να φαντάζει σαν επιστημονική φαντασία, όμως ήδη πολλές μελέτες δείχνουν πως η υγρή βιοψία θα γίνει βασικό εργαλείο στην καθημερινή ιατρική πράξη.

Ένα βήμα προς την ελπίδα

Η υγρή βιοψία δεν είναι πανάκεια και δεν αντικαθιστά πλήρως την παραδοσιακή βιοψία — τουλάχιστον όχι ακόμα. Όμως είναι ένα τεράστιο βήμα προς μια πιο ανθρώπινη, πιο έγκαιρη και πιο στοχευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου.
Με άλλα λόγια, η υγρή βιοψία, μας φέρνει πιο κοντά σε έναν κόσμο όπου ο καρκίνος θα αντιμετωπίζεται όχι με φόβο, αλλά με γνώση, τεχνολογία και ελπίδα.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Αθήνας παρουσιάζουν τα ευρήματα που αποτυπώνονται σε πρόσφατη δημοσίευση.

Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Αν και η κύρια αιτία του είναι το κάπνισμα, οι επιστήμονες στρέφουν τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον τους και σε άλλους πιθανούς παράγοντες κινδύνου.

Πρόσφατη μελέτη μεγάλης κλίμακας από τη Σουηδία, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA Network Open, αναδεικνύει τη διάμεση πνευμονική νόσο (Interstitial Lung Disease – ILD) ως σημαντικό και μέχρι σήμερα παραγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα.

Η πιο γνωστή μορφή ILD είναι η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση, ωστόσο υπάρχουν δεκάδες ακόμα υποκατηγορίες με παρόμοια συμπτώματα, όπως δύσπνοια, ξηρός βήχας και γενικευμένη κόπωση. Οι αιτίες μπορεί να περιλαμβάνουν την έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους, επαγγελματικούς κινδύνους, αυτοάνοσα νοσήματα, λοιμώξεις ή και γενετικούς παράγοντες.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος (τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, νοσοκομείο Αλεξάνδρα) αναφέρουν ότι η σουηδική μελέτη ανέλυσε δεδομένα από πάνω από 5,4 εκατομμύρια άτομα που γεννήθηκαν μεταξύ 1932 και 1987 και παρακολουθήθηκαν για σχεδόν τρεις δεκαετίες, από το 1987 έως το 2016.

Μεταξύ αυτών, περίπου 14.600 είχαν διαγνωστεί με κάποια μορφή διάμεσης πνευμονικής νόσου. Οι ερευνητές εξέτασαν κατά πόσο τα άτομα αυτά εμφάνισαν καρκίνο του πνεύμονα σε μεγαλύτερη συχνότητα από τον γενικό πληθυσμό.

Τα αποτελέσματα  έδειξαν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα ήταν τουλάχιστον διπλάσιος στους πάσχοντες από ILD, ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο και η ύπαρξη νοσημάτων που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Ένα από τα πιο ισχυρά σημεία της μελέτης ήταν η σύγκριση ασθενών με ILD με τα υγιή αδέρφια τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές εξάλειψαν την επίδραση των κοινών γονιδίων ή του οικογενειακού περιβάλλοντος, δείχνοντας ότι η ILD συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο ανεξαρτήτως κληρονομικών παραγόντων. Ο αυξημένος κίνδυνος παρέμεινε μάλιστα ισχυρός και στατιστικά σημαντικός και στα δύο σκέλη της ανάλυσης – τόσο στον γενικό πληθυσμό όσο και στη σύγκριση μεταξύ αδερφών.

Τύποι καρκίνου

Το ενδιαφέρον δεν περιορίστηκε μόνο στην παρουσία καρκίνου αλλά και στους διάφορους ιστολογικούς τύπους του. Η μελέτη έδειξε ότι η ILD αυξάνει τον κίνδυνο για όλους τους βασικούς τύπους καρκίνου του πνεύμονα: αδενοκαρκίνωμα, πλακώδες καρκίνωμα, μικροκυτταρικό καρκίνο και άλλες λιγότερο συχνές μορφές. Ιδιαίτερα έντονος ήταν ο συσχετισμός με τον μικροκυτταρικό καρκίνο, που θεωρείται ένας από τους πιο επιθετικούς και δύσκολα αντιμετωπίσιμους τύπους.

Η αιτία αυτής της σχέσης μεταξύ διάμεσης πνευμονικής νόσου και καρκίνου του πνεύμονα πιθανόν εντοπίζεται στην παθοφυσιολογία της ILD. Η χρόνια φλεγμονή και οι συνεχείς μικροτραυματισμοί του πνευμονικού ιστού δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί την κυτταρική δυσπλασία και τελικά τη μετάλλαξη των κυττάρων. Οι μεταλλάξεις αυτές μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη κακοήθων όγκων. Επιπλέον, είναι πλέον γνωστό ότι ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις που παρατηρούνται σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση εμφανίζονται και σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, υποδηλώνοντας κοινές μοριακές οδούς.

Η μελέτη φέρνει στο προσκήνιο μια σημαντική κλινική ανάγκη: οι ασθενείς με διάμεση πνευμονική νόσο θα πρέπει να παρακολουθούνται πιο στενά για ενδείξεις καρκίνου του πνεύμονα. Οι ερευνητές προτείνουν να ενταχθεί η ILD στα προγνωστικά μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση κινδύνου και για τον σχεδιασμό προληπτικών ελέγχων, ιδιαίτερα σε άτομα που δεν έχουν ιστορικό καπνίσματος. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου και κατ’ επέκταση τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών.

Αποφυγή καπνίσματος

Αν και η διάμεση πνευμονική νόσος δεν είναι πάντα δυνατό να προληφθεί, ειδικά όταν οφείλεται σε άγνωστα ή γενετικά αίτια, η αποφυγή καπνίσματος και έκθεσης σε τοξικές ουσίες παραμένει ζωτικής σημασίας. Παράλληλα, η έγκαιρη διάγνωση της ILD και η σωστή ιατρική παρακολούθηση μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και ενδεχομένως να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Συνοψίζοντας, η διάμεση πνευμονική νόσος δεν είναι απλώς μια χρόνια αναπνευστική πάθηση που περιορίζει τη λειτουργία των πνευμόνων. Όπως αποδεικνύει η συγκεκριμένη μελέτη, αποτελεί και έναν σημαντικό ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα.

Η αναγνώριση αυτού του κινδύνου αποτελεί σημαντικό βήμα προς την καλύτερη πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη στοχευμένη αντιμετώπιση μιας από τις πλέον επιθετικές μορφές καρκίνου της εποχής μας.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS), προσαρμοσμένη στην εγκεφαλική δραστηριότητα και το μοτίβο βάδισης ενός ασθενούς, μπορεί να βελτιώσει αποτελεσματικά την ικανότητα βάδισης, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η νόσος του Πάρκινσον μπορεί να επηρεάσει δραματικά την ικανότητα ενός ασθενούς να περπατάει, με το «βάδισμα του Πάρκινσον» να αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης και να μειώνει την ικανότητά του να μετακινείται.

Ωστόσο, η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS), προσαρμοσμένη στην εγκεφαλική δραστηριότητα και το μοτίβο βάδισης ενός ασθενούς, μπορεί να βελτιώσει αποτελεσματικά την ικανότητα βάδισης, σύμφωνα με νέα μελέτη.

«Αυτή η εργασία όχι μόνο εμβαθύνει την κατανόησή μας για το πώς η DBS επηρεάζει την κίνηση, αλλά υπογραμμίζει επίσης την υπόσχεση της εξατομικευμένης νευροδιαμόρφωσης για τη νόσο του Πάρκινσον και άλλες νευρολογικές διαταραχές, φέρνοντάς μας πιο κοντά σε πιο έξυπνες και αποτελεσματικές θεραπείες νευροδιαμόρφωσης», δήλωσε  η επικεφαλής ερευνήτρια Δρ. Ντόρις Γουάνγκ, του University of California-San Francisco.

Για τη νέα μελέτη, οι ερευνητές συνεργάστηκαν με τρεις  ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον για να βρουν έναν τρόπο βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της DBS στην αντιμετώπιση των προβλημάτων βάδισης.

Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων στην κλινική, οι ασθενείς περπατούσαν σε μια κυκλική διαδρομή έξι μέτρων, ενώ οι ερευνητές άλλαζαν τις ρυθμίσεις DBS και κατέγραφαν την εγκεφαλική και κινητική τους δραστηριότητα.

Με βάση αυτές τις μετρήσεις, οι ερευνητές ανέπτυξαν έναν δείκτη απόδοσης βάδισης (WPI) που παρείχε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η νόσος του Πάρκινσον επηρεάζει την κίνηση ενός ατόμου.

Η ομάδα εντόπισε επίσης πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας που συνδέονται με καλύτερο βάδισμα, ιδιαίτερα στην ωχρά σφαίρα, ένα μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με την απώλεια μυϊκής κίνησης σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον.

«Τα αποτελέσματά μας επιβεβαίωσαν ότι οι αλλαγές στις ρυθμίσεις του DBS καταγράφηκαν αποτελεσματικά από το WPI, ευθυγραμμιζόμενες με τις αξιολογήσεις των ασθενών και των κλινικών ιατρών κατά τη διάρκεια κάθε επίσκεψης», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Hamid Fekri Azgomi.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πόσο βαθιά μπορούν να κολυμπούν παιδιά και ηλικιωμένοι; Πού πρέπει να επιβληθεί η παρουσία απινιδωτή; Ο Α. Στεφανάκης του KIDS SAVE LIVES προτείνει νομοθετικές παρεμβάσεις που χαρίζουν ζωή.

Πριν από δύο Κυριακές ένας 18χρονος ανασύρθηκε χωρίς τις αισθήσεις του από τον πυθμένα πισίνας σε υδάτινο πάρκο της Δράμας. Μια νοσηλεύτρια – πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια της ανθρωπιστικής οργάνωσης KIDS SAVE LIVES που του έδωσε εμφυσήσεις και μια γιατρός που του έκανε ΚΑΡΠΑ, αποδείχτηκαν φύλακες άγγελοι του νεαρού, ο οποίος παραδόθηκε εν ζωή στο πλήρωμα του ΕΚΑΒ.

Νωρίτερα, στις αρχές του καλοκαιριού, η εφαρμογή iSAVElives που έχει αναπτύξει η οργάνωση χτύπησε τέσσερις φορές μέσα σε λίγες ώρες, για ισάριθμα έκτακτα περιστατικά, όλα στα όρια του Δήμου Κασσάνδρας στο πρώτο «πόδι» της Χαλκιδικής. Οι κοντινότεροι πρώτοι ανταποκρινόμενοι έσπευσαν σε όλα, μαζί με αυτόματους εξωτερικούς απινιδωτές.

Όμως η εθελοντική δράση δεν αρκεί από μόνη της. «Είναι πολιτική απόφαση να σώζονται ζωές», λέει στο iatronet.gr ο ιδρυτής και επικεφαλής του KIDS SAVE LIVES, Αναστάσης Στεφανάκης και προτείνει ένα πλαίσιο νομοθετικών παρεμβάσεων σε αυτή την κατεύθυνση.

Κολύμβηση ηλικιωμένων

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ατυχημάτων του οργανισμού Safe Water Sports σε συνεργασία με το Λιμενικό Σώμα και τα συναρμόδια υπουργεία, το 2024 καταγράφηκαν 395 θάνατοι στο νερό (388 στη θάλασσα και οι υπόλοιποι σε πισίνες, λίμνες, ποτάμια). Το 83% των θυμάτων ήταν άτομα άνω των 60 ετών.

«Είναι νόμιμο σήμερα να κολυμπάει κάποιος μέχρι τις σημαδούρες. Βλέπουν οι ναυαγοσώστες κάποιους ηλικιωμένους, τους συμβουλεύουν να μην κολυμπούν τόσο μακριά, και αυτοί λένε ‘όχι, έχω δικαίωμα να φτάσω μέχρι τις σημαδούρες’», παρατηρεί ο κ. Στεφανάκης και προτείνει να θεσμοθετηθούν όρια: «Αν δεν μπορεί κάποιος να προστατεύσει τον εαυτό του, οφείλει να τον προστατεύσει το κράτος. Θα μπορούσε ο νόμος να αλλάξει και να λέει αν είσαι παιδί ή ηλικιωμένος ή αν έχεις βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό επιτρέπεται να κολυμπήσεις μέχρι το ύψος των ώμων. Να έχεις το κεφάλι σου έξω από το νερό, ώστε όταν ζαλιστείς ή παραπατήσεις να μπορεί να σε τραβήξει κάποιος και έτσι να έχουμε ένα περιστατικό λιποθυμίας και όχι ένα περιστατικό πνιγμού».

Απινιδωτές, εκπαίδευση ΚΑΡΠΑ

Η εκπαίδευση τουλάχιστον του 15% των πολιτών της χώρας στη βασική υποστήριξη ζωής θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των θυμάτων καρδιακής ανακοπής που θα επιστρέψει στη ζωή. Ο κ.Στεφανάκης και οι πιστοποιημένη εθελοντές του KIDS SAVE LIVES, που έχουν εκπαιδεύσει μεγάλο αριθμό μαθητών σε εθελοντική βάση, προσπαθούν επί χρόνια να θεσμοθετηθεί το μάθημα της ΚΑΡΠΑ στα σχολεία. Η πρόσκληση στο Μέγαρο Μαξίμου και η συνάντηση με τον πρωθυπουργό τον περασμένο Απρίλιο έδωσε προωθητική δύναμη στην προσπάθεια. «Ο πρωθυπουργός δεσμεύτηκε πως το Kids Save Lives θα συνεργαστεί πλέον με θεσμοθετημένο τρόπο με το Υπουργείο Παιδείας. Είμαστε κοντά. Έχουμε κάνει συναντήσεις και αναμένουμε τις αποφάσεις», λέει.

Άλλη παρέμβαση σε αυτή την κατεύθυνση είναι η σύνδεση της απόκτησης διπλώματος οδήγησης με την προσκόμιση πτυχίου ή βεβαίωσης εκπαίδευσης στη βασική υποστήριξη ζωής, στα πρότυπα ανάλογων πρωτοβουλιών που έχουν αναλάβει χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, οι ΗΠΑ, η Βουλγαρία κ.ά.

Ο επικεφαλής της οργάνωσης προτείνει, επίσης, να υποχρεωθούν βάσει νόμου ορισμένες εγκαταστάσεις που συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό ανθρώπων και έχουν ένα βαθμό επικινδυνότητας, να διαθέτουν αυτόματο απινιδωτή. «Σε ξενοδοχεία, πισίνες, υδάτινα πάρκα και άλλους χώρους, να μην είναι μια αδύναμη σύσταση η ύπαρξη απινιδωτή, αλλά να είναι προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας», σημειώνει, προσθέτοντας: «Με πολύ αγώνα φτάσαμε στους 3.000 απινιδωτές –μόνο εμείς βάλαμε τον τελευταίο χρόνο 120, με δωρεές- αλλά δεν φτάνουν. Πρέπει οι Δήμοι, οι Περιφέρειες και το κεντρικό κράτος να αναλάβουν την ευθύνη που τους αναλογεί. Η Ολλανδία έχει 30.000. η Ιαπωνία 670.000».

Τελευταία νομοθετική παρέμβαση που προτείνει ο κ.Στεφανάκης είναι αυτή που θα υποχρεώνει τους γονείς που αγοράζουν στα παιδιά τους ένα ποδήλατο ή ένα πατίνι να παίρνουν και κράνος και να το φοράνε υποχρεωτικά στα παιδιά. Αυτό, όπως λέει, αφενός θα τα προστατεύσει από έναν σοβαρό τραυματισμό στο κεφάλι όσο είναι παιδιά, και αφετέρου θα δημιουργήσει μια κουλτούρα πρόληψης και χρήσης κράνους όταν στα 18 τους χρόνια πάρουν μια μηχανή.

iSAVElives

Η εφαρμογή iSAVElives για κινητά τηλέφωνα, που ανέπτυξε το 2022 η KIDS SAVE LIVES σε συνεργασία με τη Microsoft και είναι διαθέσιμη στο Playstore και στο Appstore για συσκευές με λειτουργικό Android και IOS, αντίστοιχα, θα εμπλουτιστεί σύντομα με νέες δυνατότητες με τη συνεργασία της IDEAL Software Solutions.

Η εφαρμογή μετατρέπει τον πολίτη – αυτόπτη μάρτυρα ενός περιστατικού καρδιακής ανακοπής σε συμμέτοχο και σημαντικό κρίκο μιας αλυσίδας ζωής. Κινητοποιεί ταυτόχρονα τον ίδιο για τις κινήσεις που πρέπει να κάνει, τον κοντινότερο εκπαιδευμένο πρώτο ανταποκρινόμενο που διαθέτει απινιδωτή, αλλά και το ΕΚΑΒ.

Μέχρι σήμερα περίπου 60.000 άνθρωποι την έχουν «κατεβάσει» στις έξυπνες συσκευές τους.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ερευνητές χρησιμοποιούν προηγμένα μαθηματικά μοντέλα για να εξηγήσουν γιατί η νόσος Αλτσχάιμερ εξαπλώνεται άνισα στον εγκέφαλο.

Τα μαθηματικά μπορεί να μην είναι το πρώτο πράγμα που συνδέουν οι άνθρωποι με την έρευνα για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Αλλά για τον Πέδρο Μάια, επίκουρο καθηγητή μαθηματικών και επιστήμης δεδομένων στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Άρλινγκτον, η ανάλυση του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου αλληλεπιδρούν σαν ένα δίκτυο αποκαλύπτει νέες γνώσεις για μια από τις πιο καταστροφικές εγκεφαλικές διαταραχές στον κόσμο.

Η τελευταία ανακάλυψη του Δρ. Maia χρησιμοποιεί προηγμένα μαθηματικά μοντέλα για να εξηγήσει γιατί η νόσος Αλτσχάιμερ εξαπλώνεται άνισα στον εγκέφαλο. Η εργασία του αποκαλύπτει γιατί ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου είναι πιο ευάλωτες σε βλάβες από την πρωτεΐνη tau, ενώ άλλες περιοχές παραμένουν πιο ανθεκτικές.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Brain.

Ο Μάια δημιούργησε ένα μαθηματικό εργαλείο – που ονομάζεται εκτεταμένο μοντέλο διάχυσης δικτύου – το οποίο παρακολουθεί πώς η πρωτεΐνη tau συσσωρεύεται και εξαπλώνεται μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων περιοχών του εγκεφάλου.

Χρησιμοποιώντας αυτό το μοντέλο, οι ερευνητές μπορούν να ταξινομήσουν τα γονίδια σε τέσσερις κατηγορίες: αυτά που ακολουθούν τα μοτίβα δικτύου του εγκεφάλου και αυξάνουν την ευπάθεια· αυτά που ακολουθούν τα μοτίβα και παρέχουν προστασία· αυτά που δρουν ανεξάρτητα αλλά αυξάνουν τον κίνδυνο· και αυτά που δρουν ανεξάρτητα και βοηθούν στην προστασία του εγκεφάλου.

Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στην προώθηση της έρευνας για τη νόσο Αλτσχάιμερ, βοηθώντας στην απάντηση ενός ερωτήματος που ταλαιπωρεί τους ερευνητές εδώ και χρόνια: Γιατί ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου επιδεινώνονται ραγδαία, ενώ άλλες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άθικτες;

«Η ιδέα είναι ότι ο εγκέφαλος δεν είναι ομοιόμορφος – διαφορετικές περιοχές αποτελούνται από διαφορετικά είδη κυττάρων και γονιδίων και συνδέονται επίσης διαφορετικά», συνέχισε. «Οι περιοχές που είναι πιο συνδεδεμένες ή πιο κοντά στις πληγείσες περιοχές είναι πιο ευάλωτες. Οι απομονωμένες περιοχές τείνουν να είναι πιο ανθεκτικές».

Η μελέτη χρησιμοποίησε δεδομένα από 196 άτομα. Από αυτούς τους συμμετέχοντες, 102 είχαν διαγνωστεί με ήπια γνωστική εξασθένηση πρώιμου σταδίου, 47 με ήπια εξασθένηση σε τελικό στάδιο και 47 με νόσο Αλτσχάιμερ. Προηγούμενη έρευνα του Maia βασίστηκε σε πιο ελεγχόμενες μελέτες που χρησιμοποίησαν μοντέλα τρωκτικών.

«Τα ανθρώπινα δεδομένα, παρόλο που είναι πιο δύσκολο να τα επεξεργαστούμε δεδομένων των εμπλεκόμενων μεταβλητών, μας δίνουν άμεση εικόνα για το πώς εξελίσσεται η νόσος Αλτσχάιμερ σε πραγματικούς ανθρώπους», δήλωσε ο Maia. «Αν θέλουμε να αναπτύξουμε θεραπείες που να λειτουργούν σε ανθρώπους, χρειαζόμαστε δεδομένα που προέρχονται από ανθρώπους».

Πηγές:
Brain.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πηγη: https://www.dnews.gr/

Καινοτόμα μέθοδος σταθεροποίησης πρωτεϊνικών συμπλεγμάτων με εφαρμογή σε ανθεκτικές μορφές καρκίνου του μαστού ανέδειξαν ερευνητές.  Διεθνής επιστημονική συνεργασία με επίκεντρο το Πανεπιστήμιο Κρήτης φέρνει στο φως μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για τον καρκίνο του μαστού.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, παρουσιάζει τις λεγόμενες «μοριακές κόλλες» ως ελπιδοφόρα λύση για ασθενείς με αντοχή στην ενδοκρινική θεραπεία.

Η επιστημονική ομάδα και το αντικείμενο της έρευνας

Η ερευνητική ομάδα του αναπληρωτή καθηγητή Κωνσταντίνου Νεοχωρίτη (Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης), σε συνεργασία με την καθηγήτρια Michelle Arkin (UCSF) και τον καθηγητή Christian Ottmann (TU Eindhoven), ανέπτυξε μια καινοτόμα μέθοδο ανακάλυψης μοριακών κολλών για τη σταθεροποίηση του πρωτεϊνικού συμπλέγματος 14-3-3/ERα.

Τι είναι οι «μοριακές κόλλες»

Πρόκειται για μικρά οργανικά μόρια που λειτουργούν ως χημικοί σύνδεσμοι μεταξύ δύο πρωτεϊνών, ενισχύοντας τη φυσική τους αλληλεπίδραση. Στην προκειμένη περίπτωση, στόχος ήταν η ενίσχυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της ρυθμιστικής πρωτεΐνης 14-3-3 και της πρωτεΐνης υποδοχέα οιστρογόνων ERα, με σκοπό την καταστολή της μεταγραφικής δραστηριότητας του ERα σε καρκινικά κύτταρα που έχουν αναπτύξει αντοχή στις συμβατικές θεραπείες.

Καινοτομία στη σύνθεση και επιλογή μορίων

Η σύνθεση των μορίων επιτεύχθηκε μέσω αντιδράσεων πολλαπλών συστατικών (MCRs), επιτρέποντας τη γρήγορη παραγωγή και δοκιμή δεκάδων ενώσεων με δομική ποικιλομορφία. Με τη βοήθεια δομικών και βιοφυσικών μελετών, οι ερευνητές κατάφεραν να αποσαφηνίσουν τον τρόπο δέσμευσης των μορίων και να επιλέξουν τις πιο δραστικές.

Εφαρμογές και προοπτικές

Η συγκεκριμένη προσέγγιση ανοίγει νέους δρόμους για την αντιμετώπιση μορφών καρκίνου του μαστού που δεν ανταποκρίνονται στις υπάρχουσες θεραπείες, προσφέροντας ελπίδα για στοχευμένες φαρμακολογικές παρεμβάσεις με υψηλή αποτελεσματικότητα.

Πηγη: https://virus.com.gr/