Συντάκτης: grammateia

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Έρευνα στον ελληνικό πληθυσμό γυναικών με εμπειρία καρκίνου του μαστού.

Η ψυχολογική παράμετρος πριν και μετά την αντιμετώπιση μιας βαριάς νόσου όπως ο καρκίνος είναι καθοριστική παράμετρος. Στο πλαίσιο αυτό το Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου θα διεξάγει ερευνητική μελέτη με θέμα “Ψυχομετρική Στάθμιση της Κλίμακας Ανησυχίας για τον Καρκίνο (Cancer Worry Scale – CWS) στον ελληνικό πληθυσμό γυναικών με εμπειρία καρκίνου του μαστού”.

Σκοπός της έρευνας είναι η αναγνώριση και η μέτρηση των παραγόντων που επηρεάζουν την στάση απέναντι στον φόβο υποτροπής, καθώς και η κλινική αξιολόγηση για την βελτίωση των υπηρεσιών υποστήριξης σε γυναίκες με εμπειρία καρκίνου.

Τέτοιου είδους έρευνες έχουν αξιοσημείωτο συμβολή στην ολιστική αντιμετώπιση που πρέπει να απολαμβάνει ένας ασθενής.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Νέα επιστημονική ανασκόπηση επαναφέρει τις ανησυχίες για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του ατμίσματος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιθανό να έχουν καρκινογόνο δράση, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία εξακολουθούν να έχουν σημαντικά κενά.

Η ανάλυση, που βασίστηκε σε ανασκοπήσεις και μεμονωμένες μελέτες που δημοσιεύθηκαν από το 2017 και μετά, εκτιμά ότι το άτμισμα νικοτίνης “πιθανότατα” συμβάλλει στην εμφάνιση καρκίνου του στόματος και του πνεύμονα. Ωστόσο, οι πραγματικοί κίνδυνοι, καθώς και το πώς συγκρίνονται με εκείνους του συμβατικού καπνίσματος, δεν μπορούν ακόμη να υπολογιστούν με ακρίβεια.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ένας βασικός λόγος είναι ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι σχετικά νέα προϊόντα, με παρουσία στην αγορά περίπου τα τελευταία 20 χρόνια.

Σε αντίθεση με το κάπνισμα, για το οποίο υπάρχουν δεκαετίες επιδημιολογικών δεδομένων που τεκμηριώνουν ξεκάθαρα τον καρκινικό κίνδυνο, για το άτμισμα απουσιάζουν ακόμη μακροχρόνιες πληθυσμιακές μελέτες. Συνεπώς, δεν έχει περάσει ακόμη αρκετός χρόνος ώστε να αποκαλυφθεί το πραγματικό φορτίο καρκίνου που θα μπορούσε να αποδοθεί αποκλειστικά στο άτμισμα.

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παρουσιάστηκαν ως λιγότερο βλαβερή εναλλακτική σε σχέση με το παραδοσιακό κάπνισμα και, ενδεχομένως, ως βοήθημα για τη διακοπή του. Έχει φανεί ότι το άτμισμα με νικοτίνη μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος σε σύγκριση με άλλα προϊόντα υποκατάστασης νικοτίνης. Παράλληλα, στις 5 Μαΐου 2026, ο FDA ανακοίνωσε για πρώτη φορά ότι επιτρέπει την προώθηση ατμιστικών προϊόντων με φρουτώδεις γεύσεις, επικαλούμενος την ανάγκη να υπάρχουν περισσότερες επιλογές για ενήλικες που επιθυμούν να εγκαταλείψουν το συμβατικό τσιγάρο.

Την ίδια στιγμή, όμως, κανένα ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν έχει εγκριθεί από τον FDA ως θεραπευτικό μέσο διακοπής καπνίσματος, ενώ οι υγειονομικές αρχές εκφράζουν εδώ και χρόνια ανησυχίες τόσο για τη διαφήμιση των προϊόντων αυτών προς τους εφήβους όσο και για την έλλειψη δεδομένων σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία.

Καρκινογόνος δράση

Η νέα ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Carcinogenesis, συγκέντρωσε τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την πιθανή καρκινογόνο δράση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, εξετάζοντας μελέτες βιοδεικτών σε χρήστες, αναφορές περιστατικών, πειραματικές έρευνες σε ζώα και αναλύσεις του αερολύματος που παράγεται από τις συσκευές. Τα δεδομένα δείχνουν ότι όσοι ατμίζουν εκτίθενται σε γνωστές ή ύποπτες καρκινογόνες ουσίες.

Σε χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων έχουν βρεθεί αυξημένοι δείκτες πτητικών οργανικών ενώσεων στα ούρα, όπως το ακρυλαμίδιο και το ακρυλονιτρίλιο, σε σύγκριση με μη χρήστες. Επίσης, παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα μετάλλων, όπως ο μόλυβδος και το κάδμιο, καθώς και ορισμένων πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων.

Σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η έκθεση των ατμιστών είναι αισθητά χαμηλότερη από εκείνη των καπνιστών. Παρ’ όλα αυτά, οι μελέτες βιοδεικτών δείχνουν ότι η χημική έκθεση από το άτμισμα μπορεί να συνδέεται με βλάβες στο DNA, οξειδωτικό στρες, χρόνια φλεγμονή και επιγενετικές αλλαγές σε δείγματα ιστών, σε σύγκριση με άτομα που δεν καπνίζουν.

Παράλληλα, εργαστηριακές αναλύσεις των αερολυμάτων από ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν εντοπίσει και τα 10 βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με καρκινογόνες ουσίες, όπως η δυνατότητα να επηρεάζουν την επιδιόρθωση του DNA, να προκαλούν φλεγμονή και να καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μελέτες σε ζώα, μάλιστα, υποδηλώνουν ότι η έκθεση στα αερολύματα αυτά μπορεί να οδηγήσει σε όγκους του πνεύμονα.

Το μεγάλο κενό παραμένει η απουσία επαρκών δεδομένων για καρκίνο σε ανθρώπους. Οι ερευνητές αναφέρουν μεμονωμένες περιπτώσεις καρκίνου του στόματος σε άτομα που άτμιζαν για περισσότερο από μία δεκαετία και, συνδυάζοντας αυτά τα περιστατικά με τα υπόλοιπα διαθέσιμα στοιχεία, θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ώστε να χαρακτηριστεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως πιθανός παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του στόματος και του πνεύμονα. Για να υπάρξουν πιο ασφαλή συμπεράσματα, τονίζουν ότι χρειάζονται μακροχρόνιες μελέτες που να συνδέουν τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων με περιστατικά καρκίνου σε μεγάλους πληθυσμούς.

Αερολύματα κάνναβης

Η ανασκόπηση περιορίστηκε στα ηλεκτρονικά τσιγάρα που χορηγούν νικοτίνη και δεν εξέτασε το άτμισμα κάνναβης. Υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι τα αερολύματα κάνναβης προκαλούν φλεγμονή, απόπτωση και ενεργοποίηση μηχανισμών που σχετίζονται με τον καρκίνο σε ανθρώπινα βρογχικά κύτταρα, όμως η ερευνητική βάση είναι ακόμη πιο περιορισμένη από εκείνη που αφορά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Η αβεβαιότητα γύρω από το θέμα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι ο καρκίνος εμφανίζεται συνήθως ύστερα από πολλά χρόνια. Ένα ακόμη εμπόδιο είναι η μεγάλη ποικιλία των προϊόντων: οι συσκευές διαφέρουν στον σχεδιασμό τους, τα υγρά έχουν διαφορετική σύσταση και οι χρήστες δεν ατμίζουν όλοι με τον ίδιο τρόπο, κάτι που δυσκολεύει τόσο την ακριβή μέτρηση της έκθεσης όσο και τη σύγκριση των μελετών. Επιπλέον, είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδραση του ατμίσματος από εκείνη του καπνίσματος, αφού πολλοί χρήστες κάνουν και τα δύο.

Όπως παρατηρούν οι ερευνητές, είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεθούν μεγάλες ομάδες ανθρώπων, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας, που να μην έχουν καπνίσει ποτέ αλλά να ατμίζουν συστηματικά επί πολλά χρόνια.

Συμπερασματικά λοιπόν, υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο και ότι η έκθεση σε αυτό συνδέεται με βλάβες σε σχέση με τη μη έκθεση. Από την άλλη, όλα δείχνουν ότι για τα περισσότερα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου, το άτμισμα είναι λιγότερο επιβλαβές από το παραδοσιακό κάπνισμα.

Εκείνο που παραμένει άγνωστο είναι το ακριβές μέγεθος αυτής της διαφοράς: πόσο πιο επιβλαβές είναι το άτμισμα σε σχέση με το να μην χρησιμοποιεί κανείς τίποτα και πόσο λιγότερο βλαβερό είναι σε σύγκριση με το κάπνισμα. Και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα έχει μεγάλη σημασία για τη δημόσια υγεία και την πολιτική ρύθμισης των προϊόντων αυτών.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr

Ερευνητές στις Ηνωμένες Πολιτείες εντόπισαν απροσδόκητα υψηλά ποσοστά DNA του βακτηρίου της φυματίωσης σε νοσηλευόμενους ασθενείς στη Βοστώνη, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο “Nature Communications”.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η νόσος ίσως παραμένει συχνά αδιάγνωστη στις ΗΠΑ.

Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε ένα νέο υπερευαίσθητο μοριακό τεστ, το λεγόμενο “TOP-TB assay”, το οποίο μπορεί να ανιχνεύει εξαιρετικά μικρές ποσότητες DNA του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης. Με αυτόν τον τρόπο είναι πιθανό να εντοπίζονται πολύ πρώιμα ή ήπια στάδια της νόσου που δεν ανιχνεύονται με τις κλασικές εξετάσεις.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν 297 δείγματα αναπνευστικού από ασθενείς δύο νοσοκομείων της Βοστώνης σε διάστημα έξι ετών.

Το τεστ ανίχνευσε TB-DNA στο 12-16% των δειγμάτων — ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που θα αναμενόταν με βάση τα χαμηλά επίπεδα φυματίωσης στην περιοχή.

Οι περισσότεροι ασθενείς με θετικό αποτέλεσμα είχαν αρνητικά αποτελέσματα στις καθιερωμένες εξετάσεις για λανθάνουσα φυματίωση, γεγονός που οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν πλήρως.

Τα θετικά δείγματα εμφανίστηκαν κυρίως σε άτομα άνω των 50 ετών, κάτι που συμφωνεί με την επανενεργοποίηση παλαιών λανθανουσών λοιμώξεων.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι το νέο τεστ ίσως αποκαλύπτει μια μέχρι σήμερα μη ανιχνεύσιμη, πολύ ήπια μορφή φυματίωσης με μικρό βακτηριακό φορτίο.

Ωστόσο, τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και πολυκεντρικές μελέτες πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα ή αλλάξουν οι ιατρικές οδηγίες.

Πηγη: https://www.iatronet.gr

Άνθρωποι που επισκέπτονται τακτικά μουσεία ή συμμετέχουν σε δημιουργικές δραστηριότητες μπορεί ενδεχομένως να γερνούν με πιο αργό ρυθμό σε βιολογικό επίπεδο, αναφέρει νέα έρευνα από τη Βρετανία.

Ερευνητές του University College London ανέλυσαν στοιχεία 3.500 ενηλίκων και διαπίστωσαν ότι άνθρωποι που συχνά ασχολούνται με τέχνες και πολιτιστικές δραστηριότητες δείχνουν σημάδια πιο αργής βιολογικής γήρανσης σε αρκετές μετρήσεις με βάση το DNA.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Innovation in Aging.

Η μελέτη εξέτασε δραστηριότητες όπως ζωγραφική, φωτογραφία, χορό, τραγούδι, επισκέψεις σε μουσεία και παρουσία σε πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Συγκρίθηκε η συμμετοχή σε αυτά με τα ΄΄επιγενετικά ρολόγια΄΄, επιστημονικά εργαλεία που εξετάζουν τις αλλαγές στο DNA με το πέρασμα του χρόνου.

Ενήλικες που συμμετείχαν πιο συχνά και σε ποικιλία δραστηριοτήτων έτειναν να έχουν σκορ πιο αργής γήρανσης έναντι αυτών που σπάνια συμμετείχαν.

Η σχέση φάνηκε ακόμα ισχυρότερη σε ενήλικες άνω των 40 ετών.

Οι ερευνητές επίσης παρατήρησαν ότι το μέγεθος της επίδρασης ήταν συγκρίσιμο με αυτό που συνδέεται με την άσκηση.

Ειδικοί προειδοποίησαν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι τέχνες απευθείας επιβραδύνουν τη γήρανση. «Είναι μελέτη παρατήρησης και όχι πείραμα», δήλωσε ειδικός.

Τα ευρήματα παρέμεναν σταθερά ακόμα και όταν ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως κάπνισμα, εισόδημα, σωματικό βάρος και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής.

Πηγη: https://www.iatronet.gr

Γυναίκες που πάσχουν από μυασθένεια Gravis μπορούν να συλλάβουν χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες, αναφέρει νέα μελέτη.

Η μελέτη στο Neurology υποδεικνύει ότι η κύηση δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών εξάρσεων ή επιδείνωσης των συμπτωμάτων της νόσου.

Η Dr. Anna Rostedt Punga, του Uppsala University, δήλωσε ότι πρόκειται για υπέροχα νέα για γυναίκες με μυασθένεια Gravis, καθώς προηγούμενες μικρές μελέτες έδωσαν αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 112 γυναίκες στη Σουηδία με τη νόσο, που είχαν 176 κυήσεις μεταξύ 1987 και 2019.

Η ομάδα συνέκρινε το ποσοστό νοσηλειών για μυασθένεια gravis σε γυναίκες τον χρόνο πριν την κύηση έναντι ενός χρόνου μετά τον τοκετό.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 11% των συμμετεχουσών είχαν τουλάχιστον μία νοσηλεία τον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό έναντι 7% τον χρόνο πριν την εγκυμοσύνη.

Συνολικά, οι γυναίκες δεν ήταν πιο πιθανό να νοσηλευτούν κατά τη διάρκεια της κύησης, κατέληξαν οι ερευνητές.

Επιπλέον, οι γυναίκες μείωσαν ή σταμάτησαν τη λήψη των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων που τους είχαν συνταγογραφηθεί σε 13 κυήσεις έναντι 6 κυήσεων όπου οι δόσεις αυξήθηκαν.

Όμως ήταν 5 φορές πιθανότερο να έχουν έξαρση μετά τον τοκετό έναντι πριν από αυτόν. Φάρμακα ξεκίνησαν ή κορυφώθηκαν σε 10 κυήσεις μετά τον τοκετό, ενώ δεν μειώθηκαν σε καμία.

Σχεδόν το 90% των γυναικών δεν εισήχθησαν σε νοσοκομείο λόγω της νόσου τους τον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό.

Πηγές:
Neurology

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ομάδα εμπειρογνωμόνων που έχει αναλάβει την παγκόσμια παρακολούθηση προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος πανδημίας ξεπερνά τις επενδύσεις πρόληψης.

Μια δεκαετία αφότου ο Έμπολα αποκάλυψε επικίνδυνα κενά στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση επιδημιών – και έξι χρόνια αφότου η COVID-19 μετέτρεψε αυτά τα κενά σε παγκόσμια καταστροφή – τα στοιχεία είναι σαφή: ο κόσμος δεν είναι ασφαλέστερος από πανδημίες.

Αυτό προκύπτει από νέα έκθεση του Συμβουλίου Παρακολούθησης Παγκόσμιας Ετοιμότητας (GPMB), με τίτλο “Ένας Κόσμος στα Πρόθυρα: Προτεραιότητες για ένα Μέλλον Ανθεκτικό στην Πανδημία”. Οι συντάκτες της διαπιστώνουν ότι, καθώς τα ξεσπάσματα μολυσματικών ασθενειών γίνονται συχνότερα και πιο καταστροφικά, με διευρυνόμενες επιπτώσεις στην υγεία, την οικονομία, τις πολιτικές και τις κοινωνικές επιπτώσεις και μειωμένη ικανότητα ανάκαμψης από αυτές.

Το συμβούλιο, που συγκαλείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και την Παγκόσμια Τράπεζα, προειδοποιεί ότι μια δεκαετία επενδύσεων δεν έχει καλύψει τον αυξανόμενο κίνδυνο πανδημίας. Νέες πρωτοβουλίες έχουν βελτιώσει πτυχές της ετοιμότητας, αλλά συνολικά αυτές οι προσπάθειες αντισταθμίζονται από τις αυξανόμενες επιπτώσεις του αυξανόμενου γεωπολιτικού κατακερματισμού, της οικολογικής αναστάτωσης και των παγκόσμιων ταξιδιών, ειδικά καθώς η αναπτυξιακή βοήθεια μειώνεται σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από το 2009.

Η έκθεση αναλύει μια δεκαετία Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Ανησυχίας (PHEICs), από τον Έμπολα στη Δυτική Αφρική έως την COVID-19 και το mpox, αξιολογώντας τις επιπτώσεις τους στα συστήματα υγείας, τις οικονομίες και τις κοινωνίες.

Μέτρα

Σε βασικά μέτρα – όπως η ισότιμη πρόσβαση σε διαγνωστικά, εμβόλια και θεραπευτικά μέσα – ο κόσμος κινείται προς τα πίσω. Τα εμβόλια Mpox έφτασαν στις πληγείσες χώρες χαμηλού εισοδήματος σχεδόν δύο χρόνια μετά την έναρξη της επιδημίας – ακόμη πιο αργά από τους 17 μήνες που χρειάστηκαν για τα εμβόλια COVID-19.

Ο κλιμακούμενος αντίκτυπος τέτοιων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης εκτείνεται πολύ πέρα ​​​​από τις επιπτώσεις στην υγεία και την οικονομία: τόσο ο Έμπολα όσο και η COVID-19 έπληξαν την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση, τις πολιτικές ελευθερίες και τους δημοκρατικούς κανόνες, ενισχύθηκαν από πολιτικοποιημένες αντιδράσεις, επιθέσεις σε επιστημονικά ιδρύματα και πόλωση που έχει ξεπεράσει τις κρίσεις, αφήνοντας τις κοινωνίες λιγότερο ανθεκτικές στην επόμενη έκτακτη ανάγκη.

Στην έκθεση τονίζεται ότι ο πραγματικός, βραχυπρόθεσμος κίνδυνος μιας ακόμη πανδημίας θα έπληττε έναν κόσμο πιο διχασμένο, πιο χρεωμένο και λιγότερο ικανό να προστατεύσει τους πολίτες του από ό,τι ήταν πριν από μια δεκαετία, εκθέτοντας όλες τις χώρες σε δυνητικά μεγαλύτερες επιπτώσεις στην υγεία, την κοινωνία και την οικονομία.

Επισημαίνονται οι δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών για βελτίωση της ετοιμότητας, ειδικά ως προς την παρακολούθηση των απειλών πανδημίας. Τονίζεται ότι χωρίς αποτελεσματική διακυβέρνηση και διασφαλίσεις θα μπορούσαν στην πραγματικότητα να μειώσουν την ασφάλεια της υγείας και να επιταχύνουν τα κενά πρόσβασης που καθόρισαν την COVID-19.

Έλλειψη λύσεων

“Ο κόσμος δεν στερείται λύσεων”, δήλωσε η συμπρόεδρος του GPMB, Κολίντα Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς. “Αλλά, χωρίς εμπιστοσύνη και ισότητα, αυτές οι λύσεις δεν θα φτάσουν στους ανθρώπους που τις χρειάζονται περισσότερο. Οι πολιτικοί ηγέτες, η βιομηχανία και η κοινωνία των πολιτών μπορούν ακόμα να αλλάξουν την πορεία της παγκόσμιας ετοιμότητας – εάν μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε μετρήσιμη πρόοδο πριν από την επόμενη κρίση”, σημείωσε.

Το GPMB – το οποίο θα ολοκληρώσει την εντολή του το 2026 – προσδιορίζει 3 συγκεκριμένες προτεραιότητες για τους πολιτικούς ηγέτες ώστε να αντιστρέψουν αυτές τις τάσεις: τη δημιουργία ενός μόνιμου, ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης για την παρακολούθηση του κινδύνου πανδημίας· την προώθηση της ισότιμης πρόσβασης σε εμβόλια, εξετάσεις και θεραπείες που σώζουν ζωές με τη σύναψη της Συμφωνίας για την Πανδημία· και την εξασφάλιση ισχυρής χρηματοδότησης τόσο για την ετοιμότητα όσο και για τις δραστηριότητες αντιμετώπισης της “Ημέρας Μηδέν”.

“Εάν η εμπιστοσύνη και η συνεργασία συνεχίσουν να κλονίζονται, κάθε χώρα θα είναι πιο εκτεθειμένη όταν χτυπήσει η επόμενη πανδημία. Η ετοιμότητα δεν είναι μόνο μια τεχνική πρόκληση – είναι μια δοκιμασία πολιτικής ηγεσίας”, δήλωσε η συμπρόεδρος του GPMB, Τζόι Φουμάφι.

Η έκθεση καταλήγει τονίζοντας ότι η ηγεσία θα δοκιμαστεί φέτος, καθώς οι κυβερνήσεις εργάζονται για την οριστικοποίηση της Συμφωνίας του ΠΟΥ για την Πανδημία και για να συμφωνήσουν σε μια ουσιαστική πολιτική διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση πανδημιών.

Η έκθεση GPMB 2026 δημοσιεύεται σήμερα στο περιθώριο της 79ης Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας.

Πηγη: https://www.iatronet.gr

Περισσότερες από 9.000 νόσοι έχουν αναγνωρισμένο γενετικό υπόβαθρο, ενώ εκτιμάται πως στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερες, λόγω της τεράστιας ετερογένειας των γονιδιακών παραλλαγών και των συνδυασμών τους. Η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι εφαρμογές της αναδεικνύονται ως εξαιρετικά κρίσιμα εργαλεία στα χέρια των ιατρών γενετιστών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάλυση, στο φιλτράρισμα, στην ιεράρχηση, στην ερμηνεία και στην πρόβλεψη της παθογένειας των παραλλαγών.

Την ώρα που η ιατρική γενετική έχει ήδη περάσει και στη φάση της θεραπευτικής, οι προοπτικές της επόμενης δεκαετίας, με τη συνδρομή και του ΑΙ, διαγράφονται ως πολλά υποσχόμενες. Η λειτουργική ερμηνεία των γενετικών παραλλαγών, ο διαχωρισμός αυτών που έχουν κλινική σημασία και η βαθύτερη κατανόηση της γενετικής νόσου θα αυξήσουν σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια και θα οδηγήσουν στην εξατομικευμένη ιατρική.

Σε διάλεξή του στο Aristotle Innovation Forum, ο διακεκριμένος καθηγητής Ιατρικής Γενετικής και αντεπιστέλλον μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής της Γαλλίας, Κωνσταντίνος Πάγκαλος (φωτογραφία), μίλησε για τις προκλήσεις, αλλά και τα ηθικά, νομικά και κοινωνικά ζητήματα αυτής της εξέλιξης.

Βιολογικά δίκτυα και μοριακοί δρόμοι

Μέσα στα επόμενα 5 ως 10 χρόνια θα μπορούμε να κατανοούμε καλύτερα τα λεγόμενα βιολογικά δίκτυα, τις γονιδιακές αλληλεπιδράσεις και τους μοριακούς δρόμους που επηρεάζουν τις αρρώστιες. “Ένα γονίδιο είναι κοντά σε κάποιο άλλο και κάνει κάτι συγκεκριμένο, ενώ όταν είναι κοντά σε διαφορετικό, κάνει κάτι άλλο”, σημείωσε ο καθηγητής, εξηγώντας πως η κατανόηση αυτών των δικτύων “θα βοηθήσει να μπούμε μέσα σε διάφορα πολύ διαδεδομένα νοσήματα που δεν τα θεωρούσαμε ποτέ τυπικά γενετικά”.

Βασικό πρόβλημα, στο οποίο θα βοηθήσει καθοριστικά η ΑΙ, είναι πως  μεταξύ των 20.000 ως 30.000 παραλλαγών που θα προκύψουν κατ’ άτομο στην ανάλυση, περιλαμβάνονται ένας μικρός αριθμός κλινικά σχετικών παραλλαγών, αλλά και δεκάδες άλλες αβέβαιης κλινικής σημασίας. “Η πρόκληση δεν είναι να βρούμε παραλλαγές, αλλά να ξεχωρίσουμε ποιες απ’ αυτές έχουν πρακτική κλινική σημασία”, επεσήμανε.

Πολυγονιδιακά νοσήματα

Μεγάλες κατηγορίες πολύ διαδεδομένων νοσημάτων, όπως τα καρδιαγγειακά, ο σακχαρώδης διαβήτης, σοβαρές ψυχικές διαταραχές και ορισμένοι τύποι καρκίνου, δεν έχουν ένα αιτιολογικό γονίδιο όπως σε άλλες νόσους (π.χ. κυστική ίνωση ή μεσογειακή αναιμία), αλλά οφείλονται σε αθροίσματα παραλλαγών.

“Η ΑΙ και η γονιδιωματική θα μας βοηθήσουν να μετρήσουμε τον κίνδυνο που έχει ένα συγκεκριμένο άτομο της οικογένειας για κάποιο καρδιολογικό νόσημα ή για καρκίνο, και με βάση αυτό ο ειδικός (καρδιολόγος ή ογκολόγος) θα ασχοληθεί με την αλλαγή των περιβαλλοντικών παραγόντων, ώστε να τον βοηθήσει”, σημείωσε ο κ. Πάγκαλος. Όπως εξήγησε, όταν η ποσοτική άθροιση συγκεκριμένων παραλλαγών φτάσει σε ένα ορισμένο επίπεδο, σε συνδυασμό με περιβαλλοντικούς παράγοντες (κάπνισμα, κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, αποχή από άσκηση, εργασία σε συνθήκες αυξημένου στρες κ.ά.), το άτομο είναι πολύ πιθανότερο να παρουσιάσει το νόσημα σε σχέση με άλλους. “Κάποιοι που δεν τα αθροίζουν ποσοτικά δεν θα παρουσιάσουν τη νόσο, όσο και αν πιέζονται. Γι’ αυτό ακούμε ‘αυτός καπνίζει σαν φουγάρο και δεν έχει πάθει καρκίνο του πνεύμονα’”, εξήγησε.

Ο Δείκτης Πολυγονιδιακού Κινδύνου (Polygenic Risk Score) δίνει μια τιμή (σκορ), με βάση τον οποίο εκτιμάται η γενετική του προδιάθεση και αποτυπώνεται σε καμπύλη με χαμηλό, μέτριο ή υψηλό ρίσκο. “Η ερμηνεία του σκορ θέλει προσοχή, καθώς δεν είναι διαγνωστικό εργαλείο, αλλά ένας δείκτης σχετικού κινδύνου”, διευκρίνισε ο καθηγητής.

Ογκογενετική 

Σε ό,τι αφορά τη μελέτη του γενετικού υπόβαθρου του καρκίνου, τα σύνθετα γενετικά δεδομένα του όγκου καθιστούν συχνά δύσκολη την ταξινόμηση. “Η ΑΙ υποστηρίζει την ακριβέστερη και ταχύτερη αναγνώριση αυτών των παθογόνων μεταλλάξεων, και μας βοηθάει στην διάγνωση, στην πρόγνωση, αλλά και στη θεραπευτική, υποδεικνύοντας το κατάλληλο φάρμακο για την συγκεκριμένη παραλλαγή, οδηγώντας στην ιατρική ακριβείας, που στην ουσία είναι και προσωποποιημένη ιατρική”, παρατήρησε ο κ. Πάγκαλος, κάνοντας μια προβολή στο μέλλον: “Δεν θα μπαίνουμε στο φαρμακείο και θα λέμε θέλουμε το τάδε αντιβιοτικό που δίνεται σε όλους, θα λέμε θέλουμε το αντιβιοτικό νούμερο τάδε, που πηγαίνει με το γονιδίωμά μου. Το ίδιο θα συμβαίνει με όλα τα φάρμακα και σε αυτό η ΑΙ θα βοηθήσει ιδιαίτερα”.

Ηθικά, νομικά και κοινωνικά ζητήματα

Ο καθηγητής επεσήμανε την ανάγκη θεσμοθέτησης ενός ηθικού και νομικού πλαισίου για την ΑΙ. “Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Ο άνθρωπος παραμένει στο επίκεντρο και η υπεύθυνη χρήση της είναι μια ιατρική υποχρέωση”, τόνισε, και αναφέρθηκε σε μια σειρά από ζητήματα:

Ηθικά:

• Διαφάνεια και ερμηνεία των αλγορίθμων.
• Κίνδυνος αυτοματοποίησης της απόφασης της ΑΙ.
• Σεβασμός στην αυτονομία του ασθενούς.

Νομικά:

• Προστασία των γενετικών δεδομένων.
• Ευθύνη σε περίπτωση λανθασμένης κλινικής απόφασης.
• Ρυθμιστικό πλαίσιο για τα κλινικά εργαλεία της ΑΙ.

Κοινωνικά:

• Πληθυσμιακή μεροληψία και ανισότητα.
• Δίκαιη πρόσβαση σε τεχνολογίες ΑΙ.
• Επιπτώσεις στη γενετική συμβουλευτική και στην εμπιστοσύνη ασθενούς – γιατρού.

Τι επιφυλάσσει το μέλλον

Το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ιατρική Γενετική διαμορφώνεται από τη μετάβαση, από εργαλεία υποβοήθησης προς ολοκληρωμένα συστήματα υποστήριξης κλινικών αποφάσεων, με έμφαση:

• Στη λειτουργική ερμηνεία των παραλλαγών (δεν αρκεί το «έχω μια μετάλλαξη», χρειάζεται το ποιο λειτουργικό πρόβλημα δημιουργεί).
• Στη βαθύτερη κατανόηση γονοτύπου – φαινοτύπου.
• Στην ενσωμάτωση κλινικών δεδομένων.
• Στον συνδυασμό διαφορετικών επιπέδων βιολογικής πληροφορίας και όχι μόνο του DNA, για την καλύτερη κατανόηση της νόσου.

“Η επιτυχία της ΑΙ στην Ιατρική Γενετική δεν θα κριθεί από την τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά από τον τρόπο ενσωμάτωσής της στην κλινική πράξη, με διαφάνεια, εκπαίδευση και σαφή ιατρική ευθύνη”, υπογράμμισε, ο κ. Πάγκαλος, καταλήγοντας πως “η ΑΙ είναι υποστηρικτικό εργαλείο, που διευκολύνει την ερμηνεία πολύπλοκων γενετικών δεδομένων, μειώνει τη διαγνωστική αβεβαιότητα, με απαραίτητη προϋπόθεση ότι δεν λαμβάνει η ίδια διαγνωστικές αποφάσεις”.

Πηγη: https://www.iatronet.gr

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/