E. coli: Εξαπλώνεται ταχύτατα με τον ιό της γρίπης των χοίρων

Το κολοβακτηρίδιο ή E. coli (Escherichia coli), ένα βακτήριο που ζει φυσιολογικά στο ανθρώπινο έντερο, μπορεί να εξαπλώνεται στους πληθυσμούς με ρυθμό συγκρίσιμο με εκείνον του ιού της γρίπης των χοίρων, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Για πρώτη φορά, ερευνητές από το Wellcome Sanger Institute στη Βρετανία, σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια του Όσλο, του Ελσίνκι και το Aalto στη Φινλανδία, κατόρθωσαν να υπολογίσουν πόσο αποτελεσματικά μπορούν τα εντερικά βακτήρια να μεταδoθούν από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Το E. coli είναι μια από τις κύριες αιτίες λοιμώξεων παγκοσμίως. Αν και τα περισσότερα στελέχη του είναι ακίνδυνα και ζουν φυσιολογικά στο έντερο, το βακτήριο μπορεί να περάσει στο σώμα μέσω άμεσης επαφής (όπως το φιλί) ή έμμεσων τρόπων (όπως κοινές επιφάνειες, τρόφιμα ή χώρους διαβίωσης). Όταν εισέρχεται στο ουροποιητικό σύστημα, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, ακόμη και σηψαιμία, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Εντοπισμός επικίνδυνων στελεχών στους πληθυσμούς

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, εξέτασε τρία βασικά στελέχη του E. coli που κυκλοφορούν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία. Δύο από αυτά είναι ανθεκτικά σε πολλές κατηγορίες κοινών αντιβιοτικών και αποτελούν τις συχνότερες αιτίες λοιμώξεων του ουροποιητικού και του αίματος στις δύο χώρες.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η καλύτερη παρακολούθηση αυτών των στελεχών θα μπορούσε να καθοδηγήσει τη δημόσια υγεία και να αποτρέψει επιδημίες δύσκολων στη θεραπεία λοιμώξεων. Σε βάθος χρόνου, η κατανόηση των γενετικών παραγόντων που βοηθούν το E. coli να εξαπλώνεται μπορεί να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες θεραπείες και να μειώσει την εξάρτηση από τα ευρέως φάσματος αντιβιοτικά.

Εφαρμόζοντας «ιικά» μοντέλα μετάδοσης στα βακτήρια

Οι επιστήμονες μετρούν τη μεταδοτικότητα ενός παθογόνου μέσω του δείκτη R₀ (βασικός αριθμός αναπαραγωγής) — ενός μέτρου που αποτυπώνει τον ρυθμό εξάπλωσής του και δείχνει πόσα άτομα μπορεί να μολύνει ένας φορέας. Μέχρι σήμερα, ο δείκτης αυτός χρησιμοποιούνταν κυρίως για ιούς, καθώς τα βακτήρια του εντέρου συνήθως ζουν στο σώμα χωρίς να προκαλούν νόσο.

Για να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο, οι ερευνητές συνδύασαν δεδομένα από τη μελέτη UK Baby Biome με γενετικές πληροφορίες από προγράμματα επιτήρησης λοιμώξεων αίματος από E. coli στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία. Με τη βοήθεια της πλατφόρμας ELFI3 (Engine for Likelihood-Free Inference), ανέπτυξαν ένα νέο μοντέλο ικανό να εκτιμήσει το R₀ για τρία κύρια στελέχη του E. coli. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ένα συγκεκριμένο στέλεχος, το ST131-A, μπορεί να εξαπλωθεί μεταξύ ανθρώπων με ρυθμό συγκρίσιμο με εκείνον ιών που προκάλεσαν παγκόσμιες επιδημίες, όπως η γρίπη των χοίρων (H1N1) — παρότι το συγκεκριμένο βακτήριο δεν μεταδίδεται μέσω αεροσταγονιδίων.

Τα άλλα δύο στελέχη, ST131-C1 και ST131-C2, αν και ανθεκτικά σε πολλαπλά αντιβιοτικά, εξαπλώνονται πιο αργά μεταξύ υγιών ατόμων. Ωστόσο, σε νοσοκομεία και άλλες δομές υγείας, όπου οι ασθενείς είναι πιο ευάλωτοι, η μετάδοσή τους μπορεί να είναι πολύ ταχύτερη.

Η σημασία του δείκτη R₀ για τα βακτήρια

Ο καθορισμός ενός δείκτη R₀ για βακτήρια ανοίγει τον δρόμο για βαθύτερη κατανόηση της εξάπλωσης των βακτηριακών λοιμώξεων. Επιτρέπει τον εντοπισμό των πιο επικίνδυνων στελεχών και τη βελτίωση των στρατηγικών δημόσιας υγείας.

«Το E. coli είναι από τα πρώτα βακτήρια που αποικίζουν το έντερο ενός βρέφους. Για να κατανοήσουμε πώς τα βακτήριά μας διαμορφώνουν την υγεία μας, πρέπει να γνωρίζουμε από πού ξεκινάμε — και γι’ αυτό η μελέτη UK Baby Biome είναι τόσο σημαντική» εξήγησε ο Δρ. Τρέβορ Λόλεϊ από το Wellcome Sanger Institute.

«Η δυνατότητα του υπολογισμού του R₀ για το E. coli μάς επιτρέπει να δούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια πώς εξαπλώνονται τα βακτήρια στους πληθυσμούς και να τα συγκρίνουμε με άλλες λοιμώξεις. Τώρα που γνωρίζουμε πόσο γρήγορα εξαπλώνονται ορισμένα στελέχη, είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε τους γενετικούς παράγοντες πίσω από αυτή τη συμπεριφορά — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις, ιδιαίτερα για τα πολυανθεκτικά βακτήρια» δήλωσε ο καθηγητής Τζούκα Κοράντερ, επικεφαλής της έρευνας.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Ψυχική υγεία: Η σιωπηλή κρίση που προκαλούν τα social media

Η ψυχική υγεία των εφήβων βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αυξανόμενης ανησυχίας παγκοσμίως, καθώς νέα επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν τη βαθιά επίδραση που ασκούν τα κοινωνικά δίκτυα, όπως το TikTok και το Instagram, στην αυτοεκτίμηση, τον ύπνο και τη συναισθηματική ισορροπία των νέων.

Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC), η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές στους εφήβους αυξήθηκαν κατά 25% την τελευταία τριετία, με την υπερβολική χρήση των social media να συνδέεται άμεσα με την αύξηση των περιστατικών.

Ο ρόλος των αλγορίθμων στην ενίσχυση της ανασφάλειας

Οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων “μαγνητίζουν” την προσοχή των νέων μέσα από συνεχή ροή περιεχομένου που συνδέεται με πρότυπα ομορφιάς, συγκρίσεις και “τέλεια” ζωές.

Έρευνα του Πανεπιστημίου του Cambridge αποκάλυψε ότι οι έφηβες ηλικίας 14-16 ετών είναι οι πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της πλατφόρμας TikTok, ενώ στα αγόρια παρατηρείται αύξηση των αισθημάτων απομόνωσης και θυμού.

Η χρήση των φίλτρων, οι ακραίες δίαιτες, αλλά και η διαρκής ανάγκη για διαδικτυακή επιβεβαίωση, συμβάλλουν στην εμφάνιση διαταραχών εικόνας σώματος και προβλημάτων ύπνου.

Πολιτική πίεση στην Ευρώπη για ρύθμιση των κοινωνικών δικτύων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει νέους κανονισμούς για τον περιορισμό των αλγορίθμων που προωθούν επιβλαβές περιεχόμενο σε ανήλικους, μετά από σειρά περιστατικών αυτοτραυματισμού που συνδέθηκαν με το Instagram και το TikTok.

Η Επίτροπος Υγείας της Ε.Ε., Στέλλα Κυριακίδη, δήλωσε πρόσφατα ότι “η προστασία της ψυχικής υγείας των νέων είναι προτεραιότητα δημόσιας πολιτικής και όχι απλώς θέμα γονικής ευθύνης”.

Πολλές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ολλανδία, ήδη προχωρούν σε νομοθετικές παρεμβάσεις για περιορισμό του χρόνου χρήσης και επιβολή ηλικιακών φίλτρων στις πλατφόρμες.

Οι ψυχολόγοι μιλούν για “ψηφιακή εξάρτηση”

Στην Ελλάδα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το φαινόμενο έχει λάβει διαστάσεις ψηφιακού εθισμού.

Η παιδοψυχίατρος Ελένη Χαραλάμπους εξηγεί ότι “πολλά παιδιά χάνουν τον ύπνο τους, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν στο σχολείο και βιώνουν συνεχές άγχος αποσύνδεσης”.

Η ίδια επισημαίνει ότι η εκπαίδευση γονέων και η ενημέρωση στα σχολεία για υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου είναι τα δύο βασικά “όπλα” πρόληψης.

Η απάντηση βρίσκεται στην εκπαίδευση και την ισορροπία

Οι ψυχολόγοι συμφωνούν ότι ο πλήρης αποκλεισμός των social media δεν είναι ρεαλιστικός. Αντίθετα, προτείνουν την εκμάθηση “ψηφιακής παιδείας” ήδη από το δημοτικό, ώστε τα παιδιά να μάθουν να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση, να διαχειρίζονται τον χρόνο οθόνης και να καλλιεργούν δεξιότητες συναισθηματικής ανθεκτικότητας.

Η ενίσχυση των δημόσιων προγραμμάτων ψυχικής υγείας για νέους και η συνεργασία σχολείων με ψυχολόγους αποτελούν πλέον προτεραιότητες για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η κρίση ψυχικής υγείας στους νέους δεν είναι απλώς ζήτημα τεχνολογίας, αλλά κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο που απαιτεί συντονισμένη δράση από πολιτεία, σχολεία, οικογένειες και ίδιους τους τεχνολογικούς κολοσσούς.

Καθώς το TikTok και το Instagram συνεχίζουν να αποτελούν βασικά κανάλια κοινωνικής αλληλεπίδρασης, το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να αποκοπούν οι νέοι από αυτά — αλλά πώς θα τα χρησιμοποιούν χωρίς να χάνουν τον έλεγχο της ψυχικής τους ισορροπίας.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Το 40% των περιπτώσεων καρκίνου συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση προόδου της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα στον Καρκίνο (AACR) για το έτος 2025, εκτιμάται ότι περίπου το 40% των περιπτώσεων καρκίνου συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης και των παρεμβάσεων δημόσιας υγείας. Οι σημαντικότερες στρατηγικές περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, εμβολιασμούς και μέτρα προστασίας από περιβαλλοντικούς κινδύνους. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής) συνοψίζουν τα συμπεράσματα της έκθεσης.

Εξάλειψη της χρήσης καπνού

Το κάπνισμα παραμένει η κύρια αιτία καρκίνου που μπορεί να προληφθεί, υπεύθυνη για σχεδόν το 30% των θανάτων από τη νόσο στις ΗΠΑ. Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος τις τελευταίες δεκαετίες, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα αρωματισμένα προϊόντα καπνού αποτελούν νέες προκλήσεις, ιδιαίτερα για τους νέους. Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου, ακόμη και λίγα χρόνια μετά τη διακοπή.

Υγιεινή διατροφή, σωματικό βάρος και άσκηση

Η παχυσαρκία, η κακή διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ και η έλλειψη άσκησης ευθύνονται για περισσότερο από το 20% των νέων περιστατικών καρκίνου. Η υπερβολική κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, ζαχαρούχων ποτών και υπερ-επεξεργασμένων τροφών επίσης αυξάνει τον κίνδυνο. Αντίθετα, η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, ψαριού και δημητριακών ολικής άλεσης προσφέρει προστασία. Επιπλέον, η τακτική σωματική δραστηριότητα συνδέεται με μείωση του κινδύνου για εννέα διαφορετικούς τύπους καρκίνου.

Εμβολιασμοί και λοιμώξεις

Ο εμβολιασμός κατά του ιού HPV σχεδόν εξαλείφει τον κίνδυνο καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό, όπως αυτόν του τραχήλου της μήτρας. Παρά τη διαθεσιμότητα του εμβολίου, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλότερα από τα αναμενόμενα, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ.

Περιβαλλοντικοί και εργασιακοί κίνδυνοι

Η έκθεση σε ρύπους, χημικές ουσίες, ακτινοβολία και καρκινογόνους παράγοντες στο χώρο εργασίας αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Αντίστοιχα, οι εργαζόμενοι σε βραδινές βάρδιες εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες

Το χρόνιο στρες, η κατάθλιψη και το άγχος φαίνεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, τόσο έμμεσα (μέσω ανθυγιεινών συνηθειών) όσο και άμεσα (μέσω φλεγμονής και εξασθένησης του ανοσοποιητικού).

Συμπερασματικά, η πρόληψη κατά του καρκίνου απαιτεί συνδυασμό ατομικών επιλογών και συλλογικών παρεμβάσεων. Πολιτικές που περιορίζουν την κατανάλωση καπνού, προάγουν την υγιεινή διατροφή, ενισχύουν την πρόσβαση σε εμβόλια και μειώνουν την περιβαλλοντική έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες μπορούν να μειώσουν σημαντικά την εμφάνιση καρκίνου και να βελτιώσουν τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγη: https://healthmag.gr/

Διαδικτυακή ενημέρωση για το 1ο Open Call του έργου UNITE

Από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας,
εταίρος του ευρωπαϊκού έργου UNITE – European Digital Health Valleys, διοργανώνει διαδικτυακή ενημερωτική εκδήλωση την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 11:00 π.μ. (ώρα Ελλάδας), με αντικείμενο την παρουσίαση του 1ου Open Call του έργου.

Το έργο UNITE αποτελεί ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ενίσχυση των οικοσυστημάτων ψηφιακής υγείας, με στόχο την υποστήριξη της καινοτομίας, της διασύνδεσης και της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, ερευνητικών φορέων, οργανισμών υγείας και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων άνοιξε στις 15 Οκτωβρίου 2025 και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 15 Ιανουαρίου 2026.

Σκοπός της ενημερωτικής εκδήλωσης είναι η παρουσίαση των βασικών στοιχείων της πρόσκλησης και των προϋποθέσεων συμμετοχής για ελληνικούς φορείς, καθώς και η παροχή διευκρινίσεων επί ερωτημάτων που θα υποβληθούν εκ των προτέρων.

Για τη συμμετοχή στην εκδήλωση, οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να προχωρήσουν σε εγγραφή και υποβολή ερωτημάτων έως τις 20/11/2025, μέσω της σχετικής φόρμας
https://docs.google.com/forms/d/e/1F
AIpQLSceofcEuo7b5gDSFUiiD7Oz6taJJDE0MJdzfos6DaIg9p5Esg/viewform.

Η έγκαιρη υποβολή των ερωτημάτων είναι σημαντική.

 

Πηγη:HealthDaily

Χ. Κράββαρη: Ενισχύεται η θέση της Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό και Διεθνή διάλογο

 Χ. ΚΡΑΒΒΑΡΗ: ΕΝΙΣΧΥΕΤΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΛΟΓΟ

Για τη μείωση της βλάβης από το κάπνισμα
Η Κοινή Δράση για την Προαγωγή της Υγείας και την Πρόληψη των Νοσημάτων
(Joint Action on Health Promotion and Disease Prevention) αποτελεί τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στον τομέα της προαγωγής της υγείας και της πρόληψης των ασθενειών, με ιδιαίτερη εστίαση στην πρόληψη του καπνίσματος στους νέους, τόνισε η Χριστίνα Μαρία Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, μιλώντας στην εναρκτήρια συνάντηση της Ευρωπαϊκής Κοινής Δράσης, η οποία έλαβε χώρα στις 4 Νοεμβρίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρουσία εκπροσώπων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ακαδημαϊκών φορέων, καθώς και των ευρωπαϊκών ομάδων που συμμετέχουν στο έργο. Όπως τόνισε η κα. Κράββαρη, η παραπάνω συνεργασία υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Καταπολέμηση του Καρκίνου και ενσωματώνει τη Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ για μια Ευρώπη χωρίς καπνό έως το 2040, ένας στόχος ρεαλιστικός, αλλά και απολύτως αναγκαίος για το μέλλον των νέων Ευρωπαίων. Επεσήμανε ότι η εθνική στρατηγική της Ελλάδας για τον έλεγχο του καπνού στηρίζεται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο δημόσιας υγείας, πλήρως ευθυγραμμισμένο με τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας μας, και ιδίως με τη Σύμβαση-Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον Έλεγχο του Καπνού (FCTC), η οποία κυρώθηκε με τον Νόμο 3420/2005, ενώ συμπληρώθηκε και με σειρά άλλων νομοθετημάτων στα επόμενα χρόνια, έως την ψήφιση του Νόμου 5216/2025, που αποτελεί ορόσημο στην προστασία της δημόσιας υγείας, εισάγοντας ρυθμίσεις για τον καπνό και το αλκοόλ. Η Γενική Γραμματέας ανέφερε ότι η στρατηγική του υπουργείου Υγείας επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες: • Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών για την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας. • Πρόληψη και διακοπή του καπνίσματος μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας και των δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας. • Ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού, με ιδιαίτερη έμφαση στους εφήβους και τους νέους ενήλικες.
Η νέα νομοθεσία του 2025 αποτελεί ουσιαστική μεταρρύθμιση, καθώς εισάγει
ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, ελέγχου και προστασίας, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή διάλογο για τη μείωση της βλάβης. Σύμφωνα με τον νέο νόμο: Όλα τα προϊόντα καπνού, ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα και φυτικά υποκατάστατα υπάγονται πλέον στο ίδιο ρυθμιστικό πλαίσιο. Επιβάλλεται απαγόρευση πώλησης και διάθεσης προϊόντων καπνού και νικοτίνης σε ανηλίκους, καθώς και απαγόρευση διαδικτυακών πωλήσεων. Οι λιανέμποροι υποχρεούνται να επαληθεύουν την ηλικία του καταναλωτή με φυσική ή ψηφιακή ταυτότητα. Θεσπίζονται αυστηρές ποινές και υψηλά πρόστιμα για παραβάσεις που αφορούν ανηλίκους. Τέλος, οι έλεγχοι ενισχύονται με ψηφιακά εργαλεία παρακολούθησης, διασφαλίζοντας διαφάνεια και αξιοπιστία. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα εισάγει ειδικές ρυθμίσεις για τα προϊόντα υποκατάστασης νικοτίνης, υιοθετώντας σαφή και απόλυτη απαγόρευση διάθεσης στους ανηλίκους. Η Εθνική Αρχή Δημόσιας Υγείας ενισχύεται θεσμικά και τεχνικά, ώστε να επιβλέπει την αγορά προϊόντων καπνού και νικοτίνης, να συλλέγει δεδομένα και να διαχειρίζεται αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών.

 

 

Πηγη;HealthDaily

ΥΠ.ΥΓΕΙΑΣ Γ1γ/ΓΦ/3.3/12Β/13/18Α/Ζ/ΓΠ/38704/ Ανάπτυξη, οργάνωση και υλοποίηση παρέμβασης του Υπουργείου Υγείας σε εθνικό επίπεδο, με θέμα: “Πρόγραμμα Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας Παιδιών και Εφήβων ΔΙΩΝΗ”, για τον παιδικό μαθητικό πληθυσμό, για το σχολικό έτος 2025-2026

38704-25…..

 

 

..

Ν. 5243/2025 (ΦΕΚ-187 Α/ Ρυθμίσεις για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας

187a-25 ΦΕΚ

 

 

 

..

Ο Άτλας της ανοσίας: Μελέτη αλλάζει τον τρόπο που σχεδιάζονται τα εμβόλια

Ο Άτλας της Ανθρώπινης Ανοσολογικής Υγείας, που χαρτογραφεί 71 τύπους ανοσοκυττάρων, υπόσχεται μια νέα εποχή εξατομικευμένων εμβολίων για τους άνω των 65 ετών – και φέρνει την ιδέα της προσαρμοσμένης ανοσίας στο κατώφλι της ιατρικής πραγματικότητας.

Καθώς πλησιάζει η εποχή της γρίπης και ξεκινά ο ετήσιος εμβολιασμός, μια νέα μελέτη από το Ίδρυμα Allen (Allen Institute) ρίχνει φως σε ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα της ιατρικής: γιατί τα εμβόλια έχουν πιο αδύναμη δράση στους ανθρώπους άνω των 65 ετών;

Η απάντηση δεν περιορίζεται στη φθορά του σώματος. Οι επιστήμονες δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο το ανοσοποιητικό μας σύστημα ωριμάζει αλλάζει προβλέψιμα με την ηλικία – μια φυσική, όχι παθολογική, εξέλιξη.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, συνοψίζουν τα ευρήματα της έρευνας που ανοίγουν νέους δρόμους για πιο αποτελεσματικά εμβόλια στους ηλικιωμένους.

Ο «Άτλας» του ανθρώπινου ανοσοποιητικού

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature, ανέλυσε δείγματα από 96 υγιείς εθελοντές ηλικίας 25–65 ετών, παρακολουθώντας τους για δύο χρόνια. Οι συμμετέχοντες εμβολιάζονταν ετησίως κατά της γρίπης, ενώ οι ερευνητές συγκέντρωναν δείγματα αίματος με χρήση πρωτοποριακών τεχνικών όπως μονοκυτταρική αλληλούχιση RNA, πρωτεωμική και φασματική κυτταρομετρία.

Από τα δεδομένα αυτά δημιουργήθηκε ο Άτλας της Ανθρώπινης Ανοσολογικής Υγείας (Human Immune Health Atlas) — μια πρωτοφανής βάση δεδομένων που χαρτογραφεί 71 τύπους ανοσοκυττάρων και την εξέλιξή τους με την ηλικία. Το εργαλείο αυτό, πλέον διαθέσιμο παγκοσμίως, αποτελεί θεμέλιο για την επόμενη γενιά εμβολίων και θεραπειών.

Τα Τ λεμφοκύτταρα: οι «διευθυντές ορχήστρας» της ανοσίας

Κεντρικός άξονας της μελέτης ήταν τα Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία συντονίζουν την άμυνα του οργανισμού και καθοδηγούν τα Β κύτταρα στην παραγωγή αντισωμάτων μετά τον εμβολιασμό.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι, με την ηλικία, τα Τ λεμφοκύτταρα μνήμης μεταβάλλονται σε τύπους που θυμίζουν περισσότερο τα Th2 κύτταρα, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό ανταποκρίνεται στα εμβόλια.

Έτσι, ακόμα κι αν το εμβόλιο περιέχει τα σωστά ιικά στοιχεία, η «ασθενής» επικοινωνία μεταξύ Τ και Β κυττάρων μειώνει την παραγωγή αντισωμάτων.

Δεν φταίει η φλεγμονή – φταίει ο προγραμματισμός

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά συμπεράσματα ήταν ότι οι αλλαγές αυτές δεν οφείλονται στη φλεγμονή ή σε χρόνιες λοιμώξεις, όπως θεωρούσαν πολλοί. Η φλεγμονή μπορεί να συνοδεύει τη γήρανση, αλλά δεν είναι η αιτία της ανοσολογικής μεταβολής.

Η γήρανση του ανοσοποιητικού είναι προγραμματισμένη και φυσιολογική — όχι απαραίτητα παθολογική. Αυτό αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε την ανάπτυξη εμβολίων για ηλικιωμένους: δεν πρόκειται για «αντιμετώπιση φθοράς», αλλά για προσαρμογή στη βιολογική ωρίμανση.

Επανεφεύρεση των εμβολίων για τη νέα εποχή

Τα αποτελέσματα ανοίγουν τον δρόμο για ανασχεδίαση εμβολίων που θα στοχεύουν ειδικά τις ανάγκες των μεγαλύτερων ηλικιών. Οι επιστήμονες εξετάζουν ήδη:

  • Ενισχυτές (adjuvants) προσαρμοσμένους στις ηλικιακές μεταβολές.
  • Γονιδιακές θεραπείες με τεχνολογία CRISPR, για «επαναπρογραμματισμό» των Τ λεμφοκυττάρων ώστε να αντιδρούν όπως τα νεότερα.
  • Τεχνικές εμπνευσμένες από την καρκινική ανοσοθεραπεία (CAR-T) που μπορούν να αξιοποιηθούν για πιο αποδοτικά εμβόλια.
Πέρα από τα εμβόλια – ένα νέο μοντέλο υγείας

Η έρευνα προσφέρει έναν βαθύτερο χάρτη της ανθρώπινης ανοσίας. Οι ίδιες κυτταρικές αλλαγές που μειώνουν την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, πιθανώς συνδέονται με την αυξημένη ευαισθησία των ηλικιωμένων σε λοιμώξεις ή με ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση, όπως καρδιαγγειακά και νευροεκφυλιστικά νοσήματα.

Η γήρανση του ανοσοποιητικού δεν είναι παρακμή· είναι αναπροσαρμογή. Η κατανόησή της ανοίγει τον δρόμο για εξατομικευμένα εμβόλια και θεραπείες που θα λαμβάνουν υπόψη τη βιολογική ηλικία και τη μοναδική ανοσολογική «υπογραφή» κάθε ανθρώπου.

Η επιστήμη βρίσκεται σε σημείο καμπής. Για πρώτη φορά, μπορούμε να «μετρήσουμε» τη βιολογία της γήρανσης και να σχεδιάσουμε εμβόλια που λειτουργούν μαζί με το σώμα – όχι ενάντια στη φθορά του.

Ο επόμενος στόχος είναι σαφής: εμβόλια που δεν γνωρίζουν ηλικία, αλλά προσαρμόζονται σε αυτήν.

 

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/