Κατηγορία: Γενικά

Νέα επιστημονική εργασία στο Science επαναφέρει με ένταση τη συζήτηση για τη μακροζωία, υποστηρίζοντας ότι η γενετική μπορεί να εξηγεί περίπου το μισό της διακύμανσης στη διάρκεια ζωής, όταν απομονώνονται καλύτερα οι εξωτερικές αιτίες θανάτου.

Νέα μελέτη στο Science αμφισβητεί την παλαιότερη εκτίμηση ότι η γενετική παίζει σχετικά περιορισμένο ρόλο στη μακροζωία και υποστηρίζει ότι, όταν απομονώνονται καλύτερα οι εξωτερικοί παράγοντες θνησιμότητας, η κληρονομικότητα της ανθρώπινης διάρκειας ζωής μπορεί να φτάνει περίπου το 50%.

Η εργασία με τίτλο Heritability of intrinsic human life span is about 50% when confounding factors are addressed δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026 και επιχειρεί να επανατοποθετήσει τη συζήτηση για το τι καθορίζει τη διάρκεια ζωής. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι προηγούμενες μελέτες πιθανόν υποεκτιμούσαν τον γενετικό ρόλο, επειδή δεν διαχώριζαν επαρκώς τους θανάτους από εξωγενείς παράγοντες, όπως τα ατυχήματα ή οι λοιμώξεις, από τις πιο «ενδογενείς» διαδικασίες γήρανσης.

Τι αλλάζει σε σχέση με όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα

Για χρόνια, οι πιο διαδεδομένες εκτιμήσεις τοποθετούσαν την κληρονομικότητα της διάρκειας ζωής περίπου στο 20%-25%, ενώ ορισμένες νεότερες αναλύσεις είχαν κατεβάσει το ποσοστό ακόμη χαμηλότερα. Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι αυτή η εικόνα ήταν πιθανώς ατελής, ακριβώς επειδή στο τελικό αποτέλεσμα «αναμειγνύονταν» αιτίες θανάτου που δεν σχετίζονται άμεσα με τη βιολογική γήρανση. Όταν αυτοί οι συγχυτικοί παράγοντες λαμβάνονται καλύτερα υπόψη, η γενετική συμβολή φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά.

Η διατύπωση, πάντως, χρειάζεται προσοχή. Η μελέτη δεν λέει ότι τα γονίδια «καθορίζουν απόλυτα» το πόσα χρόνια θα ζήσει κάθε άνθρωπος. Λέει ότι μπορούν να εξηγούν περίπου το 50% της διακύμανσης στη διάρκεια ζωής σε επίπεδο πληθυσμού, όταν αναλύεται η ενδογενής διάρκεια ζωής και περιορίζονται όσο γίνεται οι εξωγενείς επιδράσεις. Πρόκειται για μια σημαντική αλλά πιο τεχνική διαφορά, η οποία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να παρουσιαστεί το εύρημα δημόσια.

Πάνω σε ποια δεδομένα βασίστηκε η ανάλυση

Η ανάλυση αξιοποίησε, μεταξύ άλλων, στοιχεία από δίδυμους στη Σουηδία, πληθυσμιακά δεδομένα από τη Δανία και οικογένειες στις Ηνωμένες Πολιτείες με έντονη παρουσία υπεραιωνόβιων μελών. Η πολυεπίπεδη αυτή προσέγγιση έδωσε στους ερευνητές τη δυνατότητα να συγκρίνουν διαφορετικά ιστορικά, κοινωνικά και υγειονομικά περιβάλλοντα, αναζητώντας πιο σταθερά σήματα κληρονομικότητας στη διάρκεια ζωής.

Σύμφωνα με την εργασία, μεγάλο μέρος της μεθοδολογικής καινοτομίας βρίσκεται ακριβώς στην προσπάθεια να διαχωριστεί η «intrinsic» διάρκεια ζωής από θανάτους που προκύπτουν από εξωτερικά αίτια. Αυτή η διόρθωση εξηγεί γιατί η νέα εκτίμηση απομακρύνεται τόσο έντονα από τις παλαιότερες. Οι συγγραφείς θεωρούν ότι, χωρίς αυτόν τον καθαρισμό του σήματος, ο γενετικός ρόλος μοιάζει μικρότερος απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Η ιδέα της “γενετικής οροφής”

Το εύρημα αυτό ενισχύει την ιδέα ότι κάθε άνθρωπος ενδέχεται να έχει ένα βιολογικό δυναμικό μακροζωίας που σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το γενετικό του υπόβαθρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τρόπος ζωής είναι αδιάφορος, αλλά ότι ενδέχεται να λειτουργεί περισσότερο ως τροποποιητής της πορείας και όχι ως απόλυτος αρχιτέκτονας του τελικού ορίου. Η μελέτη ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από το «τι κάνουμε» μόνο, στο «με τι βιολογικό υπόστρωμα ξεκινάμε».

Σε αυτή τη βάση, οι συγγραφείς εκτιμούν ότι οι συνήθειες, όπως η διατροφή, η άσκηση ή το κάπνισμα, μπορούν πράγματι να επηρεάσουν τη διάρκεια ζωής, αλλά όχι απεριόριστα. Μπορούν να βελτιώσουν ή να επιβαρύνουν την πορεία της υγείας, να καθυστερήσουν ή να επιταχύνουν την εμφάνιση νοσημάτων, αλλά δεν φαίνεται να αναιρούν πλήρως τα όρια που θέτει η βιολογική κληρονομικότητα, ειδικά όταν μιλάμε για ακραία μακροζωία. Αυτή είναι η κεντρική λογική της μελέτης, όχι ότι ο τρόπος ζωής «δεν μετρά».

Δεν έχουν όλα τα αίτια θανάτου την ίδια γενετική βαρύτητα

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο είναι ότι η γενετική επίδραση δεν φαίνεται να είναι ίδια για όλες τις αιτίες θανάτου. Η μελέτη αναφέρει ότι ορισμένες καταστάσεις, όπως η άνοια, δείχνουν ισχυρότερη γενετική βάση, ενώ άλλες, όπως ο καρκίνος, εμφανίζουν πιο σύνθετη και λιγότερο άμεση κληρονομική επιρροή. Αυτό υποδηλώνει ότι η γενετική της μακροζωίας δεν είναι ένας ενιαίος μηχανισμός, αλλά ένα μωσαϊκό διαφορετικών βιολογικών διαδρομών.

Η παρατήρηση αυτή έχει σημασία και για την ιατρική της γήρανσης. Αν η μακροζωία και η ευαλωτότητα σε συγκεκριμένες νόσους συνδέονται με διαφορετικά γενετικά μοτίβα, τότε η μελλοντική έρευνα ίσως μπορέσει να εντοπίσει πιο στοχευμένα μοριακά μονοπάτια που ευνοούν όχι μόνο τα περισσότερα χρόνια ζωής, αλλά και τα περισσότερα υγιή χρόνια ζωής. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία που καθιστούν τη μελέτη σημαντική για τη γηριατρική και τη δημόσια υγεία.

Τι δεν πρέπει να παρεξηγηθεί

Παρά το ισχυρό μήνυμα για τη γενετική, οι ερευνητές δεν ακυρώνουν τη σημασία του τρόπου ζωής. Αντιθέτως, αναγνωρίζουν ότι οι συμπεριφορές υγείας επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής, τη νοσηρότητα και την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών. Η νέα εκτίμηση δεν σημαίνει ότι η υγιεινή ζωή είναι δευτερεύουσα, αλλά ότι ίσως δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει την ακραία μακροζωία ή τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους.

Υπάρχουν και σαφείς περιορισμοί. Τα δεδομένα αφορούν κυρίως πληθυσμούς βόρειας ευρωπαϊκής καταγωγής και βασίζονται σε σύνθετα στατιστικά μοντέλα, άρα τα συμπεράσματα δεν μεταφέρονται αυτόματα σε κάθε πληθυσμό ή σε κάθε κοινωνικό πλαίσιο. Επιπλέον, η «κληρονομικότητα» ως μέγεθος δεν είναι σταθερή φυσική σταθερά. Εξαρτάται από το περιβάλλον, από τις συνθήκες θνησιμότητας και από τη δομή του πληθυσμού που μελετάται.

Γιατί η μελέτη τραβά τόσο μεγάλο ενδιαφέρον

Η νέα εκτίμηση ανεβάζει τη μακροζωία πιο κοντά σε άλλα σύνθετα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που έχουν ισχυρή γενετική συμβολή. Αυτό σημαίνει ότι η αναζήτηση γονιδίων και βιολογικών μηχανισμών που συνδέονται με τη μεγάλη διάρκεια ζωής μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο χρήσιμη για την ιατρική απ’ όσο θεωρούσε μέχρι τώρα μέρος της επιστημονικής κοινότητας. Αν η γενετική συμβολή είναι πράγματι τόσο μεγάλη, τότε η βιολογία της γήρανσης ίσως κρύβει περισσότερες δυνατότητες παρέμβασης απ’ όσες πιστεύαμε.

Το πιο ισορροπημένο συμπέρασμα, λοιπόν, δεν είναι ότι «όλα είναι γραμμένα στο DNA», αλλά ότι η βιολογική προδιάθεση φαίνεται να παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο είχαμε μάθει να πιστεύουμε. Ο τρόπος ζωής παραμένει κρίσιμος για την υγεία και τη λειτουργικότητα, αλλά η ακραία μακροζωία ίσως είναι, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, θέμα κληρονομικής αρχιτεκτονικής.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Το ανθρώπινο μικροβίωμα δεν θεωρείται πλέον ένας απλός βοηθός της πέψης, αλλά ένας κρίσιμος ρυθμιστής της υγείας και της νόσου. Καθώς η επιστήμη αποκαλύπτει τον ρόλο του στον μεταβολισμό, τη φλεγμονή και την ανταπόκριση στα φάρμακα, ανοίγει ο δρόμος για μια πιο ακριβή εξατομικευμένη ιατρική.

Η ιατρική μπαίνει σε μια νέα εποχή, στην οποία η γενετική από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει γιατί δύο άνθρωποι με παρόμοιο βιολογικό προφίλ δεν ανταποκρίνονται με τον ίδιο τρόπο στην ίδια θεραπεία. Όλο και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι το ανθρώπινο μικροβίωμα, αυτό το πολύπλοκο οικοσύστημα μικροοργανισμών που ζει κυρίως στο έντερο, μπορεί να αποτελέσει έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον της πραγματικά εξατομικευμένης ιατρικής.

Από την πέψη στη συνολική ρύθμιση της υγείας

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το μικροβίωμα παρουσιαζόταν κυρίως ως ένας σύμμαχος της πέψης. Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει ριζικά. Οι επιστήμονες το αντιμετωπίζουν πλέον ως ένα δυναμικό βιολογικό σύστημα που επηρεάζει τον μεταβολισμό, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, τη φλεγμονή και, ενδεχομένως, την εμφάνιση ή την πορεία πολλών νοσημάτων.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το γεγονός ότι το μικροβίωμα φαίνεται να επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται στα φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι δεν εξετάζουμε πλέον μόνο τον ασθενή και τη νόσο του, αλλά και το μικροβιακό περιβάλλον μέσα στο οποίο δρα κάθε θεραπεία.

Το “κρυφό στρώμα” πληροφορίας που λείπει από την κλασική ιατρική

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τέως Πρύτανης του ΕΚΠΑ, επισημαίνουν ότι η εξατομικευμένη ιατρική στηρίχθηκε έως σήμερα κυρίως στη μελέτη του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Η λογική ήταν σαφής: αν οι γιατροί εντοπίσουν μεταλλάξεις ή βιολογικούς δείκτες που συνδέονται με μια ασθένεια, μπορούν να επιλέξουν πιο στοχευμένη θεραπεία. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν εξηγεί τα πάντα. Το ανθρώπινο DNA παραμένει σε μεγάλο βαθμό κοινό από άτομο σε άτομο, ενώ το μικροβίωμα μπορεί να διαφέρει θεαματικά. Και αυτή ακριβώς η διαφορά ίσως αποτελεί το «κρυφό στρώμα» πληροφορίας που έλειπε από την κλασική ιατρική ανάγνωση.

Ένα γενετικό οπλοστάσιο μεγαλύτερο από το ανθρώπινο γονιδίωμα

Το έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, κυρίως βακτήρια, αλλά και ιούς, μύκητες και άλλους μικροβιακούς πληθυσμούς. Συλλογικά, αυτοί οι οργανισμοί διαθέτουν ένα γενετικό οπλοστάσιο πολύ μεγαλύτερο από το ανθρώπινο γονιδίωμα. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να επηρεάζουν αμέτρητες βιολογικές διεργασίες.

Μπορούν να μετατρέπουν συστατικά της τροφής σε βιοδραστικές ουσίες, να ενισχύουν ή να αποδυναμώνουν την ανοσιακή απόκριση και, όπως δείχνουν όλο και περισσότερα στοιχεία, να αλληλεπιδρούν άμεσα με φαρμακευτικές ουσίες. Έτσι, η σχέση μικροβιώματος και φαρμάκων αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πολλά υποσχόμενα πεδία της σύγχρονης βιοϊατρικής έρευνας.

Η αμφίδρομη σχέση με τα φάρμακα

Το εντερικό μικροβίωμα και τα φάρμακα αλληλεπιδρούν αμφίδρομα. Από τη μία πλευρά, ορισμένοι μικροοργανισμοί μπορούν να μεταβολίζουν ή να τροποποιούν φαρμακευτικές ουσίες, αλλάζοντας την αποτελεσματικότητα ή και την τοξικότητά τους. Από την άλλη, πολλά φάρμακα επηρεάζουν τη σύνθεση και τη λειτουργία του ίδιου του μικροβιώματος.

Αυτές οι αλληλεπιδράσεις ίσως εξηγούν γιατί ασθενείς με παρόμοια διάγνωση και κοινά κλινικά χαρακτηριστικά εμφανίζουν συχνά διαφορετική ανταπόκριση ή διαφορετικές παρενέργειες στην ίδια θεραπεία. Αν η επιστήμη καταφέρει να αποκωδικοποιήσει βαθύτερα αυτούς τους μηχανισμούς, τότε η ιατρική θα μπορεί στο μέλλον να σχεδιάζει θεραπείες με βάση όχι μόνο τη νόσο και το ανθρώπινο γονιδίωμα, αλλά και το μικροβιακό αποτύπωμα κάθε ασθενούς.

Γιατί η έρευνα στο μικροβίωμα παραμένει δύσκολη

Παρά τη μεγάλη πρόοδο, η έρευνα στο μικροβίωμα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ποια μικρόβια υπάρχουν στο έντερο. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι ακριβώς κάνουν, ποιες ουσίες παράγουν, ποιες βιοχημικές οδούς ενεργοποιούν και πώς αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπινους ιστούς και τις φαρμακευτικές ουσίες.

Μέχρι σήμερα, πολλά δεδομένα παραμένουν κυρίως περιγραφικά. Χαρτογραφούν τη σύνθεση του μικροβιώματος, αλλά δεν αποκαλύπτουν πάντοτε τη λειτουργία του. Επιπλέον, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα εργαστήρια διαφέρουν σημαντικά, κάτι που δυσκολεύει την αναπαραγωγή των ευρημάτων και καθυστερεί τη μετατροπή τους σε πρακτικά εργαλεία για την κλινική πράξη και τη φαρμακευτική ανάπτυξη.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει νέο δρόμο

Σε αυτό το δύσκολο τοπίο, η συνδυασμένη χρήση πειραματικών μεθόδων υψηλής απόδοσης και τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια νέα προοπτική. Οι ερευνητές δεν περιορίζονται πλέον μόνο σε στατικές παρατηρήσεις. Μπορούν να σχεδιάζουν μαζικά πειράματα, να εκθέτουν διαφορετικές μικροβιακές κοινότητες σε φάρμακα και να καταγράφουν με μεγάλη ακρίβεια τι αλλάζει πριν και μετά.

Η ανάλυση δεν αφορά μόνο τα ίδια τα μικρόβια, αλλά και τα μόρια που παράγουν, μετασχηματίζουν ή αφήνουν πίσω τους. Αυτή η πολυεπίπεδη καταγραφή δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να κατανοηθεί όχι απλώς ποιος βρίσκεται εκεί, αλλά ποιος κάνει τι και με ποιο βιολογικό αποτέλεσμα.

Η νέα λογική των βιοτεχνολογικών εταιρειών

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδύονται και νέες βιοτεχνολογικές εταιρείες, όπως η Outpost Bio στις Ηνωμένες Πολιτείες, που επιχειρούν να καταστήσουν την ανθρώπινη μικροβιολογία περισσότερο «υπολογίσιμη». Η βασική ιδέα είναι ότι δεν αρκεί η απλή συγκέντρωση υφιστάμενων δεδομένων από διαφορετικές πηγές. Χρειάζεται η συστηματική παραγωγή νέων, λειτουργικών και ανθρώπινων δεδομένων, με ελεγχόμενο και αναπαραγώγιμο τρόπο.

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται σε έναν διαρκή κύκλο ανάμεσα στο πείραμα και τον αλγόριθμο. Οι επιστήμονες πραγματοποιούν πειράματα σε ανθρώπινες μικροβιακές κοινότητες, συλλέγουν δεδομένα από πολλά επίπεδα ανάλυσης και στη συνέχεια εκπαιδεύουν μοντέλα μηχανικής μάθησης για να προβλέψουν πώς θα συμπεριφερθεί ένα φάρμακο ή ποιοι μεταβολίτες ενδέχεται να αποδειχθούν τοξικοί. Τα αποτελέσματα επιστρέφουν στο εργαστήριο, όπου σχεδιάζονται νέα πειράματα, με στόχο όλο και πιο αξιόπιστες προβλέψεις.

Από το εργαστήριο στην ανάπτυξη νέων θεραπειών

Η λογική αυτή μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη τη διαδρομή ανάπτυξης ενός φαρμάκου. Στα προκλινικά στάδια, μια φαρμακευτική εταιρεία θα μπορούσε να εξετάζει νωρίς αν μια υποψήφια ουσία επηρεάζεται από το μικροβίωμα ή αν προκαλεί ανεπιθύμητες μεταβολές σε αυτό.

Στις κλινικές δοκιμές, η ανάλυση του μικροβιώματος ενδέχεται να βοηθήσει στον εντοπισμό των ασθενών που είναι πιθανότερο να ανταποκριθούν καλύτερα ή να εμφανίσουν περισσότερες παρενέργειες. Και στην καθημερινή ιατρική πράξη, δεν μοιάζει πλέον απίθανο το ενδεχόμενο ένας γιατρός να επιλέγει κάποτε θεραπεία όχι μόνο με βάση τις εξετάσεις αίματος και το γενετικό προφίλ, αλλά και με βάση το μικροβιακό αποτύπωμα του εντέρου.

Η ιατρική του μέλλοντος θα κοιτά και τους “συγκάτοικούς” μας

Παρά τον ενθουσιασμό, βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή αυτής της διαδρομής. Πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά, τόσο σε επίπεδο βασικής βιολογίας όσο και σε επίπεδο εφαρμογής στην κλινική πράξη. Ωστόσο, η κατεύθυνση φαίνεται όλο και πιο καθαρή.

Η ιατρική του μέλλοντος δεν θα περιορίζεται μόνο στα ανθρώπινα κύτταρα. Θα χρειαστεί να λαμβάνει υπόψη και τους αόρατους μικροσκοπικούς «συγκάτοικούς» μας, οι οποίοι επηρεάζουν πολύ περισσότερα από όσα πιστεύαμε. Αν οι επιστήμονες καταφέρουν να μετατρέψουν την πολυπλοκότητα του μικροβιώματος σε πρακτική γνώση, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για θεραπείες πιο ακριβείς, πιο ασφαλείς και πραγματικά εξατομικευμένες.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Ο Μάρτιος είναι ο μήνας ευαισθητοποίησης για το Πολλαπλούν Μυέλωμα και την προσεχή Δευτέρα 30 Μαρτίου εορτάζεται η Διεθνής Ημέρα Μυελώματος.

Το πολλαπλούν μυέλωμα αποτελεί μια αιματολογική κακοήθεια που ανήκει στις πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες και αφορά στον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό κλωνικών πλασματοκυττάρων στο μυελό των οστών, παρουσιάζοντας μοναδικές προκλήσεις για τους πάσχοντες.

Ο μήνας Μάρτιος είναι παγκοσμίως αφιερωμένος στην ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση για το Πολλαπλούν Μυέλωμα (March Myeloma Action Month) με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ιδρύματος για το Μυέλωμα (IMF). Στη χώρα μας διαγιγνώσκονται ετησίως περίπου 600 συμπτωματικοί ασθενείς που πάσχουν από αυτή τη νόσο. Καταρρίπτοντας τους μύθους και μειώνοντας το στίγμα, στόχος είναι η ενίσχυση της κατανόησης και της υποστήριξης των ατόμων και των οικογενειών που αντιμετωπίζουν αυτή την ασθένεια.

Σωματικές και ψυχολογικές προκλήσεις

Η ζωή με το μυέλωμα συνεπάγεται διάφορες προκλήσεις, τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές. Συμπτώματα όπως ο πόνος στα οστά, η κόπωση και η ευαισθησία σε λοιμώξεις μπορούν να διαταράξουν σημαντικά την καθημερινή ζωή. Επιπλέον, η μακροχρόνια λήψη πολύπλοκων θεραπευτικών σχημάτων, συμπεριλαμβανομένης της στοχεύουσας θεραπείας, της ανοσοθεραπείας, της χημειοθεραπείας και της αυτόλογης μεταμόσχευσης αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων μυελού των οστών, υπογραμμίζει την ανάγκη για ισχυρά συστήματα υποστήριξης των ασθενών και των φροντιστών τους.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση του πολλαπλού μυελώματος. Η τακτική παρακολούθηση πρώιμων καταστάσεων όπως η ασυμπτωματική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας και το ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα, καθώς και η ευαισθητοποίηση για τα συμπτώματα της νόσου μπορούν να αποφέρουν βελτιωμένα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

Έρευνα και καινοτομία

Ο Μήνας Ευαισθητοποίησης και η Διεθνής Ημέρα Μυελώματος υπογραμμίζουν επίσης τη σημασία της συνεχούς έρευνας και καινοτομίας. Οι κλινικές δοκιμές διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην αξιολόγηση των νέων θεραπειών και στη διαμόρφωση του μέλλοντος της θεραπευτικής του πολλαπλού μυελώματος.

Η Μονάδα Πλασματοκυτταρικών Δυσκρασιών της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) αποτελεί κέντρο αναφοράς και συμμετέχει ενεργά στην έρευνα κατά του πολλαπλού μυελώματος, με μια σειρά από κλινικές μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη και αφορούν νεότερες και καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις τόσο για ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν πολλαπλούν μυέλωμα όσο και για ασθενείς με υποτροπή της νόσου.

Περισσότερες από 2.000 ερευνητικές εργασίες

Στα 30 χρόνια λειτουργίας της, τα μέλη της Μονάδας έχουν δημοσιεύσει πάνω από 2000 ερευνητικές εργασίες σε διεθνή περιοδικά που αφορούν στο νόσημα αυτό. Aπό αυτές τις εργασίες, άνω των 200 έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά υψηλού κύρους, με μεγάλο συντελεστή απήχησης, όπως τα New England Journal of Medicine, Lancet, Cell, Lancet Oncology, Journal of Clinical Oncology, JAMA, Annals of Oncology και Blood. Αφορούν μελέτες που έχουν αλλάξει τον τρόπο χειρισμού των πλασματοκυτταρικών νεοπλασιών και έχουν οδηγήσει σε πληθώρα εγκρίσεων νέων φαρμάκων για την αντιμετώπιση του πολλαπλού μυελώματος. Λόγω του ερευνητικού έργου των μελών της, η Μονάδα κατατάσσεται στα σημαντικότερα κέντρα παγκοσμίως στον τομέα του πολλαπλού μυελώματος.

Τα τελευταία 20 έτη η Μονάδα Πλασματοκυτταρικών Δυσκρασιών έχει αναπτύξει μια εξειδικευμένη μονάδα διεξαγωγής κλινικών μελετών που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο και συμμετέχει ενεργά στις εγκριτικές διαδικασίες όλων των νεότερων θεραπευτικών συνδυασμών. Η Μονάδα κατέχει από τον Ιούλιο του 2012 πιστοποίηση ποιότητας ISO 9001 για «θεραπευτικές, νοσηλευτικές και διοικητικές υπηρεσίες σε επίπεδο βραχείας νοσηλείας, διεξαγωγή κλινικών μελετών και μεταφραστική έρευνα» γεγονός που αποτυπώνει το υψηλής ποιότητας ερευνητικό κλινικό έργο που διεξάγεται. Υπό την διεύθυνση του Καθηγητή Μελέτιου-Αθανάσιου Δημόπουλου (τ. Πρύτανη ΕΚΠΑ) και τον συντονισμό του Καθηγητή Ευάγγελου Τέρπου, του Καθηγητή Ευστάθιου Καστρίτη και της Καθηγήτριας Μαρίας Γαβριατοπούλου, έχουν διεξαχθεί περισσότερες από 500 κλινικές δοκιμές όλων των φάσεων στη Μονάδα, από το 1993 έως σήμερα, και οι περισσότερες αφορούν στο πολλαπλούν μυέλωμα. Συνολικά έχουν ενταχθεί περισσότεροι από 5000 ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα. Μέσω των κλινικών μελετών οι ασθενείς μας έχουν πρόσβαση σε νέους παράγοντες προτού λάβουν έγκριση και πριν να είναι διαθέσιμοι στην καθημερινή κλινική πρακτική. Στη δεδομένη χρονική στιγμή περισσότεροι από 700 ασθενείς με πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες συμμετέχουν σε κλινικά πρωτόκολλα της Μονάδας.

Λίστα κλινικών μελετών

Ακολουθεί λίστα των κλινικών μελετών που είναι αυτή τη στιγμή ανοικτές για ένταξη ασθενών στη Μονάδα.

• ACT16482 : Phase 1-2 UMBRELLA Trial Evaluating Isatuximab With or Without Dexamethasone in Combination With Novel Agents Compared to Isatuximab With Pomalidomide and Dexamethasone in Relapsed or Refractory Multiple Myeloma (RRMM)
• DREAMM 10 : A Phase 3, randomized, open-label study of belantamab mafodotin administered in combination with lenalidomide and dexamethasone (BRd) versus daratumumab, lenalidomide, and dexamethasone (DRd) in participants with newly diagnosed multiple myeloma who are ineligible for autologous stem cell transplantation (TI-NDMM)- DREAMM-10
• GO43227 : A Multicenter Phase Ib Trial Evaluating The Safety, Pharmacokinetics, And Activity Of Subcutaneous Cevostamab Monotherapy In Patients With Relapsed Or Refractory Multiple Myeloma
• IM-048-022 : A Phase 3, Two-stage, Randomized, Multi-center, Controlled, Open- label Study Comparing Iberdomide Maintenance to Lenalidomide Maintenance Therapy after Autologous Stem Cell Transplantation (ASCT) in Participants with Newly Diagnosed Multiple Myeloma (NDMM)
• MagnetisMM-32 : A Phase 3, Open-Label Study Of Elranatamab Monotherapy Versus Elotuzumab, Pomalidomide, Dexamethasone (Epd) Or Pomalidomide, Bortezomib, Dexamethasone (Pvd) Or Carfilzomib, Dexamethasone (Kd) In Participants With Relapsed/ Refractory Multiple Myeloma Who Received Prior Anti-Cd38 Directed Therapy
• Majestec – 7: A Phase 3 Randomized Study Comparing Teclistamab in Combination with Daratumumab SC and Lenalidomide (Tec-DR) and Talquetamab in Combination with Daratumumab SC and Lenalidomide (Tal-DR) versus Daratumumab SC, Lenalidomide, and Dexamethasone (DRd) in Participants with Newly Diagnosed Multiple Myeloma Who are Either Ineligible or not Intended for Autologous Stem Cell Transplant as Initial Therapy
• R5458-ONC-2012/REGENERON /phase 1b : Phase 1b Study Of Regn5458 (Anti-Bcma X Anticd3 Bispecific Antibody) Plus Other Cancer Treatments For Patients With Relapsed/Refractory Multiple Myeloma
• CA057-1040 : A Phase 1b/2a, Multicenter, Open-label Study to Determine the Recommended Dose and Schedule, and Evaluate the Safety and Preliminary Efficacy of Mezigdomide in Combination With Elranatamab in Participants With Relapsed and/or Refractory Multiple Myeloma
• MOMMENT STUDY : A Prospective, Multinational Study of Real-Life Current Standards of Care in Patients with Relapsed and/or Refractory Multiple Myeloma
• ΜΜ-ΕΑΕ-001: A non-interventional, prospective cohort study of the effectiveness and safety of early-line selinexor-based therapy in patients with relapsed/refractory multiple myeloma (RRMM) treated with anti-CD38 containing regimens in the previous line, under real-world conditions in Greece
• BIOBANKING PROJECT : EMN Prospective Sample Collection Project
• Majestec-4 / ΕΜΝ30 : Phase 3 Study of Teclistamab in Combination With Lenalidomide and Teclistamab Alone Versus Lenalidomide Alone in Participants With Newly Diagnosed Multiple Myeloma as Maintenance Therapy Following Autologous Stem Cell Transplantation
• EAE140 : A Phase II Trial Aiming To Investigate The Safety And Clinical Activity Of Belantamab Mafodotin In Adult Patients With Primary Immune Thrombocytopenia Previously Treated With A Thrombopoietin Receptor Agonist And/Or Rituximab After Corticosteroid First-Line Therapy
• EUMELEIA: An Investigator-Initiated, Phase II, Multicenter, Open- Label, Single-Arm, Prospective Clinical Trial to Evaluate the Efficacy and Safety of Alternating Bortezomib-Based Regimens in Combination with DaratUMumab followed by Maintenance with Daratumumab in the Frontline Setting of Primary Plasma CEll LEukemIA: A Trial of the Greek Myeloma Study Group
• EMN33: A Phase 2, Multi-cohort Study Applying Innovative MRD Techniques for Transplant Eligible Participants with Previously Untreated Multiple Myeloma – TAURUS
• EMN39: A Randomized, Open-Label, Controlled Phase 3 Study Comparing Daratumumab, Lenalidomide and Dexamethasone Induction followed by Linvoseltamab Versus continued Daratumumab, Lenalidomide, and Dexamethasone in Newly Diagnosed Transplant Ineligible Multiple Myeloma Patients
• BGB-11417-105: Α phase 1b/2 Dose escalation and cohort expansion study to determine the safety and efficacy of BGB-114714 as monotherapy in combination with dexamethasone/carfilzomib, dexa/poma in patients with RRMM and t(11;14)

Νέες θεραπευτικές επιλογές

Συμπερασματικά, οι θεραπευτικές εξελίξεις στο πολλαπλούν μυέλωμα είναι διαρκείς και νέοι θεραπευτικοί συνδυασμοί εντάσσονται στη θεραπευτική φαρέτρα και προσφέρουν νέες επιλογές στους ασθενείς. Ωστόσο, το ερευνητικό ενδιαφέρον παραμένει έκδηλο με απώτερο στόχο την επίτευξη βαθιάς ύφεσης του νοσήματος και πιθανώς της ίασης. Αν και προς το παρόν δε συστήνεται μέθοδος διαλογής (screening) για το γενικό πληθυσμό, η συστηματική παρακολούθηση των ασθενών με μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας και ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα καθιστά δυνατή την έγκαιρη έναρξη θεραπείας πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων εκ της υποκείμενης νόσου.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Στον εκσυγχρονισμό του μηχανισμού επιδημιολογικής επιτήρησης της χώρας προχωρά ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση υγειονομικών κινδύνων και την πιο αποτελεσματική προστασία της δημόσιας υγείας. Στον απόηχο της πανδημίας και με την εμπειρία που αποκτήθηκε, η ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης αναδεικνύεται σε στρατηγική προτεραιότητα για την έγκαιρη αντιμετώπιση απειλών και την ενδυνάμωση της ανθεκτικότητας του συστήματος δημόσιας υγείας.

Στο πλαίσιο του έργου για την αναδιοργάνωση του μηχανισμού επιδημιολογικής επιτήρησης, ολοκληρώθηκε η καταγραφή των διαδικασιών συλλογής και επεξεργασίας επιδημιολογικών δεδομένων, καθώς και η χαρτογράφηση της λειτουργίας των εργαστηρίων που υποστηρίζουν την επιτήρηση. 

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση της υφιστάμενης λειτουργίας του μηχανισμού επιτήρησης και ανάλυση αποκλίσεων (Gap Analysis) σε σχέση με διεθνή πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές, και εξετάστηκαν οι μηχανισμοί προετοιμασίας και απόκρισης σε υγειονομικές απειλές και έκτακτα συμβάντα δημόσιας υγείας, με στόχο την ενίσχυση της ετοιμότητας του συστήματος και την ευθυγράμμισή του με σύγχρονες διεθνείς πρακτικές.

Η ανάλυση αποκλίσεων ανέδειξε τα σημεία που μπορούν να ενισχυθούν, θέτοντας τις βάσεις για τη διαμόρφωση ενός πιο σύγχρονου, αξιόπιστου και αποτελεσματικού μηχανισμού επιδημιολογικής επιτήρησης και απόκρισης σε απειλές Δημόσιας Υγείας. Στο επόμενο στάδιο του έργου θα προχωρήσει ο σχεδιασμός παρεμβάσεων και προτύπων διαδικασιών που θα ενισχύσουν τη λειτουργία του μηχανισμού επιτήρησης και απόκρισης, επιτρέποντας την ταχύτερη ανταπόκριση σε υγειονομικές κρίσεις και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την προστασία της υγείας του πληθυσμού.

Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας  «Ελλάδα 2.0» με την χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Με αφορμή την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Φυματίωσης, ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες να επιταχύνουν τις δράσεις για την καταπολέμηση της νόσου και να επεκτείνουν την πρόσβαση σε σωτήριες υπηρεσίες, αξιοποιώντας νέες καινοτομίες, όπως διαγνωστικά τεστ που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κοντά στον τόπο παροχής φροντίδας και δείγματα από επιχρίσματα γλώσσας που επιτρέπουν ταχύτερη ανίχνευση της νόσου και πρόσβαση σε περισσότερους ανθρώπους.

Οι νέες οδηγίες για διαγνωστικές εξετάσεις φυματίωσης αποτελούν ένα ακόμη βήμα προς την ταχύτερη διάγνωση και θεραπεία μιας από τις πιο θανατηφόρες λοιμώδεις νόσους παγκοσμίως. Τα φορητά και εύχρηστα τεστ φέρνουν τη διάγνωση πιο κοντά στους ασθενείς. Διατίθενται σε λιγότερο από το μισό κόστος πολλών υφιστάμενων μοριακών διαγνωστικών εξετάσεων και μπορούν να επεκτείνουν την πρόσβαση στον έλεγχο. Λειτουργούν με μπαταρία και δίνουν αποτελέσματα σε λιγότερο από μία ώρα, επιτρέποντας την ταχύτερη έναρξη θεραπείας.

«Γρήγορη και ακριβής διάγνωση»

«Αυτά τα νέα εργαλεία μπορούν να μεταμορφώσουν πραγματικά την αντιμετώπιση της φυματίωσης, φέρνοντας γρήγορη και ακριβή διάγνωση πιο κοντά στους ανθρώπους, σώζοντας ζωές, περιορίζοντας τη μετάδοση και μειώνοντας το κόστος», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Δρ. Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρέεσους. Ο ίδιος προσθέτει πως «ο ΠΟΥ καλεί όλες τις χώρες να επεκτείνουν την πρόσβαση σε αυτά και άλλα εργαλεία ώστε κάθε άτομο με φυματίωση να εντοπίζεται και να λαμβάνει άμεσα θεραπεία».

Πέρα από τη φυματίωση, αυτές οι συσκευές μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για άλλες ασθένειες όπως HIV, mpox και HPV, καθιστώντας τη διάγνωση πιο προσανατολισμένη στον ασθενή, πιο δίκαιη και ευθυγραμμισμένη με υπηρεσίες «όλα σε ένα».

Νέες μέθοδοι συλλογής δειγμάτων

Οι οδηγίες συνιστούν επίσης εύκολα στη συλλογή δείγματα από επιχρίσματα γλώσσας, καθώς και μια οικονομική στρατηγική συνδυασμού δειγμάτων πτυέλων (sputum pooling) για πιο αποδοτικό έλεγχο της φυματίωσης και της ανθεκτικής στη ριφαμπικίνη μορφής. Τα επιχρίσματα γλώσσας επιτρέπουν σε άτομα που δεν μπορούν να παράξουν πτύελα να εξεταστούν για πρώτη φορά, διευκολύνοντας τα μέγιστα την ανίχνευση της νόσου σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Ο συνδυασμός δειγμάτων μειώνει σημαντικά το κόστος και τον χρόνο ανάλυσης, ιδιαίτερα σε συνθήκες περιορισμένων πόρων.

Κίνδυνος για την παγκόσμια πρόοδο

Η φυματίωση παραμένει ακόμα και σήμερα μία από τις πιο θανατηφόρες λοιμώδεις ασθένειες. Καθημερινά, περισσότεροι από 3.300 άνθρωποι πεθαίνουν και περισσότεροι από 29.000 νοσούν. Από το 2000, οι παγκόσμιες προσπάθειες έχουν σώσει περίπου 83 εκατομμύρια ζωές, ωστόσο οι περικοπές στη χρηματοδότηση της υγείας απειλούν να ανατρέψουν αυτή την πρόοδο. Η ευρεία χρήση ταχέων διαγνωστικών εργαλείων παραμένει πρόκληση λόγω κόστους και εξάρτησης από κεντρικά εργαστήρια.

Η επέκταση δοκιμασμένων λύσεων, όπως τεστ ούρων για άτομα με HIV και απλές διαγνωστικές μέθοδοι κοντά στο σημείο φροντίδας, μπορεί να καλύψει τα κενά στη διάγνωση, να μειώσει τις καθυστερήσεις στη θεραπεία και να περιορίσει τη μετάδοση.

Παγκόσμια Ημέρα Φυματίωσης 2026

Με θέμα «Ναι! Μπορούμε να τερματίσουμε τη φυματίωση: Με ηγεσία από τις χώρες και δύναμη από τους ανθρώπους», ο ΠΟΥ καλεί σε άμεση δράση για:

• επιτάχυνση της εφαρμογής νέων διαγνωστικών τεχνολογιών,
• ενίσχυση της φροντίδας με επίκεντρο τον άνθρωπο,
• δημιουργία ανθεκτικών συστημάτων υγείας,
• αντιμετώπιση κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων της νόσου και
• προστασία βασικών υπηρεσιών υγείας.

Η Τερέζα Κασάεβα, υπεύθυνη του προγράμματος του ΠΟΥ για τη φυματίωση δηλώνει πως «η επένδυση στην καταπολέμηση της φυματίωσης είναι στρατηγική επιλογή, με απόδοση έως και 43 δολάρια για κάθε δολάριο που επενδύεται. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι αποφασιστική ηγεσία και άμεση εφαρμογή των συστάσεων του ΠΟΥ».

Περαιτέρω καινοτομία και έρευνα

Παρότι τα νέα διαγνωστικά εργαλεία αποτελούν σημαντική πρόοδο, η εξάλειψη της φυματίωσης απαιτεί συνεχή επένδυση στην έρευνα. Η παγκόσμια χρηματοδότηση παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια που απαιτούνται ετησίως.

Ο οργανισμός συνεργάζεται με εταίρους μέσω πρωτοβουλιών όπως το TB Vaccine Accelerator Council, για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της ισότιμης πρόσβασης σε νέα εμβόλια. Τέλος ο ΠΟΥ καλεί τόσο τις κυβερνήσεις όσο και τους εταίρους του σε παγκόσμιο επίπεδο να θέσουν τη φυματίωση στο επίκεντρο της υγειονομικής ασφάλειας και της καθολικής κάλυψης υγείας.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Στα αρχικά στάδια αυτών των αλλαγών, μια παθολογική μορφή της πρωτεΐνης tau αρχίζει να συσσωρεύεται σε μια μικρή περιοχή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο, η οποία σχετίζεται με τον ύπνο, την προσοχή και την εγρήγορση και ονομάζεται locus coeruleus. Στη συνέχεια, η tau εξαπλώνεται στον υπόλοιπο εγκέφαλο.

Η ανάπτυξη αυτών των συσσωματώσεων της πρωτείνης tau δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος έχει Αλτσχάιμερ -στην πραγματικότητα, συμβαίνει σχεδόν σε όλους σε κάποιο βαθμό. Επειδή όμως αυτές οι αλλαγές ξεκινούν στο κέντρο locus coeruleus, ορισμένοι ερευνητές του εγκεφάλου το θεωρούν κάτι σαν το… «καναρίνι μέσα ανθρακωρυχείο» και υπεύθυνο για την ανάπτυξη της νόσου.

Εξετάζεται αν η επιβράδυνση ή η αναστολή της δημιουργίας αυτών των συσσωματώσεων στη συγκεκριμένη περιοχή, ή γενικότερα η διατήρηση της υγείας της, μπορεί να διακόψει την εξέλιξη της νόσου και να προλάβει άλλες πτυχές της γνωστικής γήρανσης.

Νεότερες έρευνες και άλλα δεδομένα διερευνούν την ιδέα ότι μια θεραπεία με τη διακριτική ονομασία «διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου» η οποία χρησιμοποιείται ήδη ευρέως για άλλες παθήσεις, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο διατήρησης της σωστής λειτουργίας του εγκεφαλικού κέντρου locus coeruleus.

Το locus coeruleus και η νόσος Αλτσχάιμερ

Το locus coeruleus βρίσκεται στο εγκεφαλικό στέλεχος, το κατώτερο μέρος του εγκεφάλου. Το όνομά του, «μπλε σημείο», προέρχεται από μια χρωστική ουσία που ονομάζεται νευρομελανίνη και παράγεται από τα κύτταρά του.

Παίζει κρίσιμο ρόλο σε πολλές βασικές λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού. Παράγει σχεδόν όλη τη νορεπινεφρίνη του εγκεφάλου, μια ουσία σημαντική για τον ύπνο, την εγρήγορση, τη συγκέντρωση, τη μάθηση και ακόμη και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης, λαμβάνει σήματα από νεύρα που προέρχονται από όλο το σώμα και τον εγκέφαλο -συμπεριλαμβανομένου του πνευμονογαστρικού νεύρου, το οποίο μεταφέρει πληροφορίες από και προς την καρδιά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα.

Η έρευνα εξετάζει τη δομή αυτής της περιοχής, τον τρόπο με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους και πώς συνδέεται με άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Μελετάται επίσης το πώς αυτά αλλάζουν με την πάροδο των ετών και πώς επηρεάζουν τη σκέψη και τη μνήμη.

Μελέτες δείχνουν ότι από τη μέση ηλικία και μετά, τα νευρικά κύτταρα του locus coeruleus μπορεί να υποστούν βλάβες λόγω της συσσώρευσης της πρωτεΐνης tau, κάτι που σχετίζεται με μείωση της μνήμης. Αυτές οι αλλαγές προηγούνται και προβλέπουν τη διάγνωση και τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ.

Αυτό έχει οδηγήσει τους ερευνητές στην υπόθεση ότι η διατήρηση της υγείας αυτής της περιοχής μπορεί να προστατεύσει και τον υπόλοιπο εγκέφαλο.

Πνευμονογαστρικό νεύρο και υγεία του εγκεφάλου

Το πνευμονογαστρικό νεύρο μεταφέρει πληροφορίες μεταξύ του εγκεφάλου και των οργάνων του θώρακα και της κοιλιάς, όπως η καρδιά και το έντερο, βοηθώντας τον εγκέφαλο να παρακολουθεί και να ρυθμίζει βασικές λειτουργίες. Επιπλέον το νεύρο αυτό είναι υπεύθυνο για τη μετάδοση σημάτων «ηρεμίας και πέψης», προάγοντας τόσο την πεπτική λειτουργία όσο και την κυτταρική αποκατάσταση.

Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η διέγερση αυτού του νεύρου μπορεί να βοηθήσει στην επιληψία. Παρατήρησαν επίσης πρόσθετα οφέλη, όπως η βελτίωση της διάθεσης και της σκέψης.

Σήμερα, η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου έχει εγκριθεί για τη θεραπεία της επιληψίας, της ημικρανίας και της κατάθλιψης, καθώς επίσης και για την αποκατάσταση λειτουργιών έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σε περιπτώσεις επιληψίας και κατάθλιψης, συνήθως απαιτείται εμφύτευση συσκευής στο στήθος. Υπάρχουν όμως και μη επεμβατικές συσκευές που εφαρμόζονται είτε στον λαιμό είτε στο αυτί.

Προτού ακόμα ανακαλυφθεί η σχέση του locus coeruleus με το Αλτσχάιμερ, υπήρχαν υποθέσεις ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη και τη διάθεση. Αυτό πιθανώς συμβαίνει επειδή αυξάνει τα επίπεδα νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο, τα οποία είναι μειωμένα στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ.

Ρύθμιση της δραστηριότητας

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πλήρως πώς λειτουργεί αυτή η θεραπεία, αλλά μια βασική θεωρία είναι ότι ρυθμίζει τη δραστηριότητα των νευρώνων στο κέντρο locus coeruleus.

Υπερβολική δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει άγχος ή πανικό, ενώ πολύ χαμηλή δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη ή προβλήματα μνήμης.

Ορισμένες μορφές διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου δεν αυξάνουν ούτε μειώνουν τη δραστηριότητα, αλλά επηρεάζουν τον ρυθμό λειτουργίας των νευρώνων. Άλλες φαίνεται να αυξάνουν τη νορεπινεφρίνη, κάτι που μπορεί να εξηγεί και τη δράση τους στην επιληψία.

Έτσι, οι ερευνητές θεωρούν ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου μπορεί να λειτουργεί ως «ρυθμιστής», βοηθώντας το locus coeruleus να διατηρεί τη βέλτιστη λειτουργία του.

Μπορεί να αντιμετωπίσει την απώλεια μνήμης;

Τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επιβραδύνει ή ακόμη και να βελτιώσει τη μνήμη σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή ή στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.

Σε μία μελέτη που διεξήχθη σε 52 άτομα ηλικίας 55 έως 75 ετών, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία μετά από έξι μήνες θεραπείας.

Ακόμη και σε υγιείς ενήλικες, τόσο γύρω στα 60 όσο και σε ηλικίες 18–25 ετών, παρατηρήθηκαν βελτιώσεις μετά από μία μόνο συνεδρία.

Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά δίνει ελπίδα για έναν νέο τρόπο αντιμετώπισης των επιπτώσεων της γήρανσης και της νόσου Αλτσχάιμερ.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Το Υπουργείο Υγείας προχωρά σε εκτεταμένη ψηφιακή αναβάθμιση του ΕΣΥ το 2026, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη με στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών

Στην ψηφιακή αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) «ποντάρει» αρκετά το Υπουργείο Υγείας, ανανεώνοντας τις προσφερόμενες υπηρεσίες και μέσα στο 2026, με σκοπό την ενίσχυση της καθημερινής εμπειρίας των ασθενών.

Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας έχει σε εξέλιξη παρεμβάσεις που αξιοποιούν τις σύγχρονες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Υπουργός Υγείας, κ.  Άδωνις Γεωργιάδης, μάλιστα, έχει δηλώσει ότι θα αξιοποιηθεί κάθε πόρος του Ταμείου Ανάκαμψης, ώστε οι πολίτες να απαλλαγούν από πολύωρες καθυστερήσεις και προβλήματα που συναντούν στην καθημερινή τους επαφή με το σύστημα υγείας.

Ήδη το ψηφιακό σύστημα ιχνηλάτησης, γνωστό και ως «βραχιολάκι», εφαρμόζεται σε 34 νοσηλευτικά ιδρύματα μειώνοντας τις αναμονές στα Επείγοντα των νοσοκομείων. Επιπλέον, η αξιολόγηση από τους ίδιους τους πολίτες μετά το εξιτήριό τους έχει προσφέρει σημαντικές πληροφορίες στην ηγεσία του Υπουργείου Υγείας σε σχέση με κακώς κείμενα εντός των νοσοκομείων και την ανάγκη διορθωτικών κινήσεων.

Πλήρης διασύνδεση νοσοκομείων

Ένας ασθενής, που μεταφέρεται από ένα περιφερειακό νοσοκομείο σε ένα κεντρικό της Αθήνας, θα βρίσκει τα ιατρικά του στοιχεία στο σύστημα υποδοχής. Η διασύνδεση θα πραγματοποιηθεί μέσω του συστήματος RIS-PACS για την αποθήκευση και την άμεση προβολή των απεικονιστικών εξετάσεων.

Χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η τεχνητή νοημοσύνη θα χρησιμοποιείται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), ώστε να συμβάλλει στον ταχύτερο διαχωρισμό των περιστατικών, βάσει προτεραιότητας. Ήδη ένα πιλοτικό πρόγραμμα διαλογής των περιστατικών μέσω AI, έχει εφαρμοστεί στα Επείγοντα του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας και σήμερα εφαρμόζεται στο νοσοκομείο Λάρισας.

Healthflix

Το επόμενο διάστημα θα είναι διαθέσιμη η πλατφόρμα Healthflix, μια δωρεάν webTV για ζητήματα υγείας και αξιόπιστης ενημέρωσης για θέματα δημόσιας υγείας. Πρόκειται για κάτι που έχει ανακοινωθεί εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά ακόμη δεν έχει μπει σε εφαρμογή

Τηλεϊατρική

Εντός του πρώτου εξαμήνου του έτους αναμένεται να ξεκινήσει και η λειτουργία του Εθνικού Δικτύου Τηλεϊατρικής. Οι πολίτες θα μπορούν να πραγματοποιούν τηλεσυνεδρίες με γιατρούς και ταυτόχρονα θα λειτουργεί και νέο ψηφιακό σύστημα προγραμματισμού των απογευματινών χειρουργείων. Η τηλεϊατρική που εφαρμόζουν ήδη κάποια νησιά σε συνεργασία με τη 2η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής, Πειραιά και Αιγαίου έχει βοηθήσει πολύ τους νησιώτες σε θέματα υγείας, προσφέροντας σωστή κατεύθυνση σε ειδικούς γιατρούς και μειώνοντας τις μετακινήσεις.

Ψηφιακά ραντεβού και στα διαγνωστικά κέντρα

Εντός του επόμενου διμήνου πρόκειται να προστεθεί ακόμη μία υπηρεσία στο My health App που ήδη διευκολύνει τους πολίτες με τα ψηφιακά ραντεβού στους γιατρούς. Στην εφαρμογή θα ενταχθούν και τα ραντεβού στα διαγνωστικά κέντρα τα οποία θα είναι υποχρεωμένα να καταχωρούν τη διαθεσιμότητά τους. Έτσι, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν σε πραγματικό χρόνο τις διαθέσιμες ημερομηνίες και ώρες και να προγραμματίζουν άμεσα ηλεκτρονικά το ραντεβού τους μέσω της πλατφόρμας.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Με ένα βακτηριακό στέλεχος που μοιάζει να διαφέρει γενετικά από τις παραλλαγές που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν φαίνεται να συνδέεται η πρόσφατη επιδημία μηνιγγίτιδας στο Κεντ, που έχει προκαλέσει συναγερμό στις υγειονομικές αρχές σύμφωνα με άρθρο στο The Conversation του Mark Fielder Καθηγητή Ιατρικής Μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο Kingston.

Ένα στέλεχος διαφορετικό από τα άλλα

• Το στέλεχος μπορεί να είναι πιο μεταδοτικό ή λοιμογόνο
• Ο πληθυσμός που έχει προσβληθεί μπορεί να διαθέτει χαμηλότερη ανοσία από την αναμενόμενη
• Κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες -όπως πολυσύχναστοι χώροι, στενή επαφή και κοινή χρήση ποτών- μπορεί να διευκόλυναν τη μετάδοση

Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι η επιδημία είναι πιθανότατα αποτέλεσμα ενός συνδυασμού αυτών των παραγόντων.

Η θεραπεία παραμένει αποτελεσματική

Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι το στέλεχος εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις συνήθεις αντιβιοτικές θεραπείες. Οι δοκιμές έχουν επιβεβαιώσει την ευαισθησία σε φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως, όπως η πενικιλλίνη, η σιπροφλοξασίνη, η ριφαμπικίνη και η κεφοταξίμη. Προληπτικά αντιβιοτικά έχουν χορηγηθεί σε άτομα που είχαν στενή επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα.

Ο ρόλος των εμβολίων

Στο Ηνωμένο Βασίλειο διατίθενται δύο εμβόλια για την προστασία από το MenB, το στέλεχος που εμπλέκεται σε αυτή την επιδημία. Αυτά δρουν διεγείροντας το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να αναγνωρίζει συγκεκριμένες πρωτεΐνες στην επιφάνεια των βακτηρίων. Προκαταρκτικές δοκιμές υποδηλώνουν ότι το στέλεχος της επιδημίας ενδέχεται να καλύπτεται από τουλάχιστον ένα συστατικό του πρώτου εμβολίου, γεγονός που αποτελεί μια ελπιδοφόρα εξέλιξη. Ωστόσο, συνεχίζονται περαιτέρω αναλύσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κανένα από τα άτομα που προσβλήθηκαν δεν θα ήταν επιλέξιμο για τον προγραμματισμένο εμβολιασμό κατά του MenB, ο οποίος εισήχθη το 2015 και χορηγείται σε βρέφη. Τώρα, ωστόσο, σε μια προσπάθεια περιορισμού της επιδημίας, προσφέρεται εμβολιασμός στους μαθητές και τις στενές επαφές των κρουσμάτων.

Περιορισμένη, αλλά υπό παρακολούθηση

Προς το παρόν, η επιδημία έχει ταξινομηθεί στο χαμηλότερο ενεργό επίπεδο, πράγμα που σημαίνει ότι οι περιπτώσεις συνδέονται άμεσα και περιορίζονται στο Κεντ, χωρίς ενδείξεις ευρείας εθνικής μετάδοσης. Ωστόσο, οι αρχές προβλέπουν ότι ενδέχεται να εμφανιστούν επιπλέον περιπτώσεις εκτός της περιοχής, καθώς ορισμένα άτομα που εκτέθηκαν στο νυχτερινό κέντρο διασκέδασης ενδέχεται να έχουν ταξιδέψει εκτός περιοχής.

Αν και ο κίνδυνος ευρείας εξάπλωσης θεωρείται χαμηλός, οι υγειονομικές αρχές καλούν σε επαγρύπνηση. Οι συνεχιζόμενες εκτιμήσεις κινδύνου θα ενημερώνονται καθώς θα γίνονται διαθέσιμα νέα δεδομένα.

Συνεχιζόμενη έρευνα

Αυτή τη στιγμή διεξάγονται διάφορες μελέτες για την καλύτερη κατανόηση της επιδημίας. Οι ερευνητές αναλύουν δείγματα αίματος από νέους ανθρώπους για να εκτιμήσουν τα επίπεδα φυσικής ανοσίας στον ιό. Άλλη ερευνητική προσπάθεια επικεντρώνεται στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στο Club Chemistry μεταξύ 5 και 7 Μαρτίου, με στόχο να προσδιοριστεί πώς συνέβη η μετάδοση.

Καθώς οι επιστήμονες συνεχίζουν να εξετάζουν τα στοιχεία, η κατάσταση παραμένει υπό στενή παρακολούθηση.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί στη Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας και Δρεπανοκυτταρικής Νόσου του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών Ιπποκράτειο – Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν, ποια είναι η διαδικασία επιλογής και έως πότε υποβάλλονται αιτήσεις

Την έναρξη υποβολής αιτήσεων για το George Tolis Fellowship Programme 2026 ανακοίνωσε η Thalassaemia International Federation, προσφέροντας σε Έλληνες γιατρούς τη δυνατότητα εξειδικευμένης κλινικής εκπαίδευσης στη διαχείριση αιμοσφαιρινοπαθειών, σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο κέντρο αριστείας.

Η εκπαίδευση είναι εντατική, διάρκειας μίας εβδομάδας, και θα πραγματοποιηθεί σε δύο κύκλους, από 11 έως 15 Μαΐου και από 18 έως 22 Μαΐου 2026. Συνολικά θα επιλεγούν τέσσερις γιατροί (δύο ανά κύκλο), γεγονός που επιτρέπει την εξατομικευμένη εκπαίδευση και την ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευομένων στην κλινική πράξη.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκπαίδευση σε πραγματικές συνθήκες, συμμετοχή σε εξειδικευμένα ιατρεία, ανάλυση περιστατικών (case-based learning), διαδραστικές συζητήσεις με ειδικούς και καθοδήγηση από έμπειρους επαγγελματίες υγείας. Οι θεματικές ενότητες καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τη διαγνωστική προσέγγιση των αιμοσφαιρινοπαθειών, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα μεταγγίσεων, τη διαχείριση της σιδηροφόρτωσης, καθώς και τις καρδιολογικές, ενδοκρινολογικές, ηπατικές, νεφρολογικές και νευρολογικές επιπλοκές.

Το πρόγραμμα είναι αφιερωμένο στον καθηγητή George Tolis, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην κατανόηση των ενδοκρινολογικών επιπλοκών των αιμοσφαιρινοπαθειών και στην προώθηση της διεπιστημονικής συνεργασίας και της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να είναι ειδικευμένοι γιατροί στους τομείς της Αιματολογίας, της Παιδιατρικής ή της Παθολογίας, με τουλάχιστον δύο χρόνια εμπειρίας και ενεργή απασχόληση σε δημόσιο φορέα υγείας στην Ελλάδα. Παράλληλα, απαιτείται δέσμευση για συνέχιση της δραστηριότητας στον συγκεκριμένο τομέα.

Η αξιολόγηση των αιτήσεων θα πραγματοποιηθεί από επιτροπή που απαρτίζεται από μέλη του Scientific Advisory Board της TIF και εκπροσώπους του εκπαιδευτικού κέντρου, με βασικά κριτήρια την επιστημονική κατάρτιση, την κλινική εμπειρία και το κίνητρο των υποψηφίων.

Το πρόγραμμα παρέχει πλήρη οικονομική υποστήριξη, καλύπτοντας τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και βασικών αναγκών των συμμετεχόντων.

Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων είναι η 17η Απριλίου 2026.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Με απόφαση του Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη, ορίστηκε το νέο Επιστημονικό Συμβούλιο του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) μετά την παραίτηση όλων των μελών του, πριν λίγες μέρες, λόγω κόντρας με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Πάνο Ευσταθίου.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ανάμεσα στα 7 τακτικά μέλη, συγκαταλέγονται δύο – επιφανείς κατά τα άλλα – καθηγητές πνευμονολογίας, ενώ δεν υπάρχει κάποιος ειδικός επί των λοιμώξεων. Το νέο συμβούλιο λοιπόν έχει την ακόλουθη σύνθεση:

Tακτικά μέλη:

1. Πρόεδρος – Βασιλακόπουλος Θεόδωρος, Καθηγητής Πνευμονολογίας-Εντατικής Θεραπείας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

2. Αντιπρόεδρος – Λιακάκος Θεόδωρος, Ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

3. Λουκίδης Στυλιανός, Καθηγητής Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

4. Μάγειρα Ελένη, Καθηγήτρια Εντατικής Θεραπείας – Παθολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

5. Σεργεντάνης Θεόδωρος, Αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Μεθοδολογίας της Έρευνας, Τμήμα Πολιτικών Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

6. Χρυσοχόου Χριστίνα, Επίκουρη καθηγήτρια Καρδιολογίας – Καρδιακής Ανεπάρκειας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

7. Μάρκου Αθηνά, Επίκουρη καθηγήτρια Αναλυτικής Χημείας, Τμήμα Χημείας, ΕΚΠΑ

Αναπληρωματικά μέλη:

1. Κόλλιας Αναστάσιος, Καθηγητής Παθολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

2. Κολοβού Κυριακή, Επίκουρη Καθηγήτρια Δωρεάς Οργάνων & Παθολογίας Μεταμοσχεύσεων, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

3. Μπριασούλης Αλέξανδρος, Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

4. Πουλάκου Γαρυφαλλιά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας – Λοιμώξεων, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

5. Λιόντος Μιχαήλ, Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

6. Πιτυρίγκα Βασιλική, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

Πηγη: https://virus.com.gr/