Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας παραμένει μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στις γυναίκες, παρότι σήμερα υπάρχουν ισχυρά «όπλα» πρόληψης. Ο εμβολιασμός κατά του HPV θεωρείται καθοριστικός για τη μείωση του κινδύνου, καθώς προστατεύει από τους τύπους του ιού που συνδέονται με την εμφάνιση προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου.
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Καρολίνσκα η οποία δημοσιεύθηκε στο “British Medical Journal“ (BMJ), ο εμβολιασμός κατά των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 18 ετών.
Οι επιστήμονες δεν διαπίστωσαν ενδείξεις εξασθένησης της προστατευτικής δράσης με την πάροδο του χρόνου.
Στη Σουηδία, ο εμβολιασμός κατά του HPV προσφέρεται σε όλα τα παιδιά ηλικίας 10 έως 12 ετών. Περίπου το 90% των παιδιών εμβολιάζονται, γεγονός που μειώνει, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Σε κλινικές μελέτες είχε εκτιμηθεί ότι τα ποσοστά προστασίας φτάνουν έως και το 88%, ωστόσο η διάρκεια της προστασίας δεν είχε μέχρι σήμερα αποσαφηνιστεί πλήρως.
Καρκίνος τραχήλου μήτρας: Τα αποτελέσματα της μελέτης
Η νέα μελέτη βασίστηκε σε σουηδικά μητρώα υγείας και περιέλαβε περισσότερα από 926.000 κορίτσια και γυναίκες που γεννήθηκαν μεταξύ 1985 και 2001 και παρακολουθήθηκαν έως και 18 χρόνια μετά τον εμβολιασμό.
Πρόκειται για δεδομένα “πραγματικών συνθηκών” (real-world data) εκτός κλινικών δοκιμών. Στην υπό μελέτη ομάδα διαγνώστηκαν 930 περιπτώσεις διηθητικού καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, εκ των οποίων οι 97 αφορούσαν εμβολιασμένες γυναίκες.
Οι γυναίκες που εμβολιάστηκαν πριν από την ηλικία των 17 ετών παρουσίασαν τη μεγαλύτερη προστασία, με σχεδόν 80% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου σε σύγκριση με τις ανεμβολίαστες. Ακόμη και όσες εμβολιάστηκαν στην ύστερη εφηβεία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή εμφάνισαν μειωμένο κίνδυνο. Δεν διαπιστώθηκαν ενδείξεις μείωσης της προστασίας κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης, ανεξάρτητα από την ηλικία εμβολιασμού.
Αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων
Η μελέτη ανέδειξε επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ ηλικιακών ομάδων που καλύφθηκαν από διαφορετικά εμβολιαστικά προγράμματα. Όσες έλαβαν το εμβόλιο μέσω του σχολικού συστήματος είχαν κατά 72% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε σύγκριση με μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες που μπορούσαν να εμβολιαστούν μόνο εκτός οργανωμένων προγραμμάτων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη βασίζεται σε μητρώα και ότι ορισμένοι παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής και οι σεξουαλικές συνήθειες, δεν καταγράφηκαν.
Επίσης, δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί ποιος τύπος HPV προκάλεσε κάθε περίπτωση καρκίνου. Ωστόσο, το μεγάλο μέγεθος του δείγματος και η μακρά περίοδος παρακολούθησης παρέχουν σαφή εικόνα της αποτελεσματικότητας του εμβολίου σε πραγματικές συνθήκες.
Η μεγαλύτερη έως σήμερα μετα-ανάλυση για τα κανναβινοειδή στην ψυχική υγεία καταλήγει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν αδύναμα, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται συχνότερα σε σχέση με το placebo.
Μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των κανναβινοειδών ως κύριας θεραπείας για ψυχικές διαταραχές και διαταραχές χρήσης ουσιών. Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 54 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 2.477 συμμετέχοντες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν από το 1980 έως τον Μάιο του 2025.
Οι συγγραφείς σημειώνουν εξαρχής ότι η ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων παραμένει χαμηλή. Σχεδόν οι μισές μελέτες είχαν υψηλό κίνδυνο μεροληψίας, ενώ η βεβαιότητα των στοιχείων για τα περισσότερα τελικά σημεία χαρακτηρίστηκε χαμηλή ή πολύ χαμηλή.
Πού φάνηκαν ορισμένα πιθανά οφέλη
Η ανάλυση εντόπισε ορισμένα θετικά σήματα, αλλά μόνο σε περιορισμένες ενδείξεις και συνήθως με χαμηλή βεβαιότητα.
Στη διαταραχή χρήσης κάνναβης, συνδυασμός κανναβιδιόλης (CBD) και δέλτα-9-τετραϋδροκανναβινόλης (THC) φάνηκε να μειώνει τα συμπτώματα στέρησης και τη συνολική ποσότητα χρήσης κάνναβης ανά εβδομάδα. Παράλληλα, σε ασθενείς με τικ ή σύνδρομο Tourette καταγράφηκε μείωση της βαρύτητας των τικ, κυρίως όταν χορηγήθηκε συνδυασμός CBD και THC.
Στην αϋπνία, τα κανναβινοειδή συνδέθηκαν με αύξηση του χρόνου ύπνου, τόσο με καταγραφή μέσω ηλεκτρονικής συσκευής όσο και μέσω ημερολογίου ύπνου. Επιπλέον, σε άτομα με διαταραχή αυτιστικού φάσματος παρατηρήθηκε μείωση ορισμένων αυτιστικών χαρακτηριστικών.
Πού δεν βρέθηκε ουσιαστικό όφελος
Αντίθετα, η μετα-ανάλυση δεν έδειξε σημαντικό όφελος για το άγχος, την ψύχωση και τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή μετατραυματικού στρες, τη νευρική ανορεξία και τη διαταραχή χρήσης οπιοειδών. Για τη διαταραχή χρήσης κοκαΐνης, μάλιστα, καταγράφηκε αύξηση της επιθυμίας για χρήση.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για διαταραχές όπως η ΔΕΠΥ, η διπολική διαταραχή, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και η διαταραχή χρήσης καπνού. Για την κατάθλιψη, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν βρέθηκαν καθόλου τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που να εξετάζουν την αποτελεσματικότητα των κανναβινοειδών ως κύρια θεραπεία.
Αυξημένες ανεπιθύμητες ενέργειες, χωρίς αύξηση σοβαρών συμβάντων
Στο πεδίο της ασφάλειας, το βασικό εύρημα είναι ότι τα κανναβινοειδή συνδέθηκαν με υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης συνολικών ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με τις ομάδες ελέγχου. Η ανάλυση έδειξε odds ratio 1,75, κάτι που μεταφράζεται πρακτικά στο ότι μία επιπλέον ανεπιθύμητη ενέργεια εμφανίζεται περίπου για κάθε επτά ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία.
Από την άλλη πλευρά, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα ούτε στις αποχωρήσεις από τις μελέτες. Παρ’ όλα αυτά, οι συγγραφείς τονίζουν ότι η απουσία σαφούς αύξησης στα σοβαρά συμβάντα δεν αρκεί για να στηρίξει ευρεία κλινική χρήση, ιδίως όταν το όφελος παραμένει αβέβαιο.
Μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην κλινική χρήση και στα τεκμήρια
Η μελέτη αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρόβλημα δημόσιας υγείας: η ιατρική χρήση κανναβινοειδών για ψυχικές διαταραχές και εξαρτήσεις έχει επεκταθεί σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία, όμως τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δεν ακολουθούν την ίδια πορεία.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ρυθμιστική διεύρυνση φαίνεται να βασίστηκε περισσότερο στην αντίληψη περί χαμηλού κινδύνου και λιγότερο σε ισχυρή τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας. Αυτό δημιουργεί ανησυχία, καθώς τέτοιες θεραπείες μπορεί να καθυστερούν ή ακόμη και να υποκαθιστούν παρεμβάσεις με καλύτερα αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, όπως οι ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και άλλες καθιερωμένες θεραπείες.
Πού χρειάζεται περισσότερη έρευνα
Παρά τα περιορισμένα ευρήματα, οι συγγραφείς δεν απορρίπτουν πλήρως το ερευνητικό πεδίο. Αντιθέτως, θεωρούν ότι υπάρχουν ενδείξεις που δικαιολογούν περαιτέρω μελέτη στη διαταραχή χρήσης κάνναβης, στην αϋπνία, στο σύνδρομο Tourette και στο φάσμα του αυτισμού.
Ωστόσο, επιμένουν ότι οι επόμενες μελέτες πρέπει να είναι μεγαλύτερες, με πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα, αυστηρότερο σχεδιασμό και πλήρη διαφάνεια στην καταγραφή πρωτοκόλλων, αποτελεσμάτων και πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης
Το τελικό μήνυμα της ανασκόπησης είναι σαφές: με τα σημερινά δεδομένα, η συστηματική χρήση κανναβινοειδών για ψυχικές διαταραχές και διαταραχές χρήσης ουσιών σπάνια δικαιολογείται. Υπάρχουν ορισμένα σημεία που παραμένουν υποσχόμενα, αλλά η συνολική εικόνα χαρακτηρίζεται από περιορισμένη αποτελεσματικότητα, χαμηλή βεβαιότητα στοιχείων και αυξημένο κίνδυνο για μη σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Με στόχο την ουσιαστική προστασία των ανηλίκων, παρουσιάστηκε το επιχειρησιακό σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών και αλκοόλ. Το βάρος πέφτει στους ελέγχους, την ψηφιακή εποπτεία και τη συμμόρφωση της αγοράς.
Σε κοινή ενημέρωση των υπουργείων Υγείας, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρουσιάστηκε ο οδικός χάρτης για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της δημόσιας υγείας και προστασίας των ευάλωτων ηλικιακών ομάδων.
Το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών, με στόχο την αποτελεσματικότερη επιτήρηση της αγοράς και την αυστηρή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας.
Εντατικοποίηση ελέγχων και αυστηρότερη εποπτεία
Κεντρικός άξονας του επιχειρησιακού σχεδιασμού αποτελεί η αύξηση της συχνότητας και της στόχευσης των ελέγχων σε σημεία πώλησης. Οι αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν τα φαινόμενα παράνομης διάθεσης προϊόντων σε ανηλίκους, αξιοποιώντας τόσο επιτόπιους ελέγχους όσο και ψηφιακά εργαλεία εποπτείας.
Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των επιχειρήσεων με το θεσμικό πλαίσιο. Η αυστηροποίηση των διαδικασιών αναμένεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για παραβατικές πρακτικές.
Δεδομένα και στοχευμένες παρεμβάσεις
Κατά την παρουσίαση του σχεδίου, δόθηκαν στοιχεία που αφορούν την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών και καπνικών προϊόντων από ανηλίκους, τα οποία αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των παρεμβάσεων. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν δεδομένα από τους ελέγχους που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, προσφέροντας μια εικόνα της υφιστάμενης κατάστασης στην αγορά.
Οι πληροφορίες αυτές αξιοποιούνται για τον σχεδιασμό πιο στοχευμένων δράσεων, με σκοπό την αντιμετώπιση των σημείων όπου εντοπίζονται τα μεγαλύτερα προβλήματα συμμόρφωσης.
Τα επόμενα βήματα για την εφαρμογή
Το επιχειρησιακό σχέδιο περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς και επόμενα βήματα για την περαιτέρω ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη διαρκούς αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων και προσαρμογής τους όπου απαιτείται.
Η επιτυχία της πρωτοβουλίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συνέπεια στην εφαρμογή και τη συνεργασία μεταξύ κράτους και αγοράς, με κοινό στόχο την προστασία των ανηλίκων και τη μείωση της έκθεσής τους σε επιβλαβείς συνήθειες.
Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Υγείας ΆδωνιςΓεωργιάδης, δήλωσε: «Η σημερινή πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με επίκεντρο την προστασία των ανηλίκων. Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα.
Η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας και το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελούν κρίσιμα εργαλεία που διασφαλίζουν διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις, αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες τηρούνται και οι παραβάσεις έχουν συνέπειες, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής. Η επιτυχία του εγχειρήματος απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, των επαγγελματιών και της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον, με περισσότερες προοπτικές για το μέλλον».
Καθολική εφαρμογή
Ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, δήλωσε: «Για πρώτη φορά η Πολιτεία περνά από τη γενική απαγόρευση στην ουσιαστική και καθολική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων. Με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, τη σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου της ηλικίας στους πωλητές και την αυστηροποίηση των κυρώσεων, δημιουργούμε ένα λειτουργικό σύστημα που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των νέων σε καπνό, νικοτίνη και αλκοόλ.
Η προστασία των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τήρησης της νομοθεσίας, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας ισχυρής κοινωνικής κουλτούρας πρόληψης και υπευθυνότητας. Η συνεργασία της Πολιτείας με την επιστημονική κοινότητα, τους επαγγελματίες της αγοράς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την οικογένεια είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα μέτρα να έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προάγει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, ενισχύοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και επενδύοντας στο μέλλον της κοινωνίας μας. Με συνέπεια, αποφασιστικότητα και σύγχρονες πολιτικές πρόληψης, διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο που προστατεύει ουσιαστικά τη νέα γενιά».
Επίλυση κοινωνικών προβλημάτων
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε: «Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές.
Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας».
Επιχειρησιακό σχέδιο
Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δήλωσε: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητά μας και σταθερό πυλώνα της πολιτικής μας για μια κοινωνία πιο ασφαλή, πιο υπεύθυνη και πιο οργανωμένη. Με τον νέο Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο και δημιουργούμε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και εφαρμογής της νομοθεσίας. Ενισχύουμε το επιχειρησιακό σκέλος της εφαρμογής του πλαισίου, με περισσότερους και πιο στοχευμένους ελέγχους.
Με τη συνεργασία των υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αξιοποιούμε τα νέα ψηφιακά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε σημεία πώλησης, χώρους διασκέδασης και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε όλη τη χώρα. Ειδικότερα, από 7 Ιουλίου2025, με την εφαρμογή του νέου Νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026 οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το αμέσως επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη, αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης».
Πηγη: https://healthpharma.gr
Μπλόκο στις πλαστές ταυτότητες για αγορά καπνού και αλκοόλ από ανηλίκους – Έρχεται έλεγχος ηλικίας μέσω Gov.gr Wallet
Φρένο στις πλαστές ταυτότητες για αγορά καπνού και αλκοόλ από ανηλίκους βάζουν τα συναρμόδια υπουργεία. Ειδικότερα σήμερα τα υπουργεία Υγείας, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρουσίασαν τον οδικό χάρτη και το επιχειρησιακό σχέδιο για την πλήρη εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης, βρέθηκε το νέο σύστημα ταυτοποίησης ηλικίας μέσω του Gov.gr Wallet, και Kids Wallet, το οποίο θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι ιδιοκτήτες και οι εργαζόμενοι στα καταστήματα, προκειμένου να διαπιστώνουν εύκολα και γρήγορα αν ο πελάτης είναι ανήλικος.
Ειδικότερα, όσον αφορά στα σημεία λιανικής πώλησης, οι πωλητές επιλέγουν στην εφαρμογή Gov.gr Wallet την ηλικιακή ομάδα για την επαλήθευση της ηλικίας (π.χ. πάνω από 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο πιθανός αγοραστής σκανάρει το QR code είτε μέσω του Gov.gr Wallet, είτε του Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση του πιστοποιητικού επιβεβαίωσης της ηλικίας.
Ακολούθως, στο Gov.gr Wallet του πωλητή εμφανίζεται πράσινη ή κόκκινη σήμανση ανάλογα με το εάν επιτρέπεται ή όχι η πώληση του προϊόντος βάσει της ηλικίας. Επισημαίνεται ότι δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία των αγοραστών.
Ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης
Η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους, να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.
Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων (alto.gov.gr).
Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα. Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Mε την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code.
Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου, όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.
Να υπενθυμιστεί τέλος ότι η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Τα λύματα των ευρωπαϊκών πόλεων αποτυπώνουν με ακρίβεια τις συνήθειες χρήσης ναρκωτικών. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση: χαμηλότερα επίπεδα σε ορισμένες ουσίες, αλλά σαφείς ενδείξεις ανόδου σε άλλες, αποκαλύπτουν μια μεταβαλλόμενη εικόνα δημόσιας υγείας.
Η πιο πρόσφατη έκθεση του ευρωπαϊκού δικτύου SCORE σε συνεργασία με τον EUDA ανέλυσε δείγματα λυμάτων από 115 πόλεις σε 25 χώρες, καλύπτοντας πληθυσμό περίπου 72 εκατομμυρίων πολιτών. Η μεθοδολογία βασίζεται στην ανίχνευση μεταβολιτών ναρκωτικών ουσιών, επιτρέποντας μια αντικειμενική αποτύπωση της κατανάλωσης.
Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σαφή μετατόπιση: η MDMA καταγράφει πτώση, ενώ η κοκαΐνη και η κεταμίνη ενισχύονται δυναμικά.
Η εικόνα της Ελλάδας: χαμηλότερα επίπεδα, αλλά αυξητική τάση
Στην Ελλάδα, τα επίπεδα χρήσης παραμένουν γενικά χαμηλότερα σε σύγκριση με χώρες της δυτικής και βόρειας Ευρώπης. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού.
Η κοκαΐνη εμφανίζει αυξητικές τάσεις κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ ενδείξεις υπάρχουν και για την είσοδο συνθετικών ουσιών, όπως η κεταμίνη, σε πιο νεανικά πληθυσμιακά στρώματα.
Παράλληλα, η χρήση κάνναβης παραμένει σταθερή, με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή, ενώ οι αμφεταμίνες και η μεθαμφεταμίνη διατηρούν χαμηλή αλλά υπαρκτή παρουσία.
Η πτώση της MDMA και τι σημαίνει για τη νυχτερινή ζωή
Η μείωση της MDMA κατά 16% σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνδέεται με αλλαγές στη νυχτερινή διασκέδαση και τις κοινωνικές συνήθειες μετά την πανδημία.
Στην Ελλάδα, όπου η χρήση της MDMA παραδοσιακά συνδέεται με τη διασκέδαση, η τάση φαίνεται να ακολουθεί την ευρωπαϊκή πορεία, αν και με μικρότερη ένταση.
Κοκαΐνη και κεταμίνη: οι νέες δυναμικές ουσίες
Η αύξηση της κοκαΐνης κατά 22% και της κεταμίνης κατά 41% αποτελεί το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης.
Στην Ελλάδα, η κοκαΐνη εμφανίζει διείσδυση σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, ενώ η κεταμίνη, αν και λιγότερο διαδεδομένη, δείχνει να αποκτά παρουσία σε συγκεκριμένα αστικά περιβάλλοντα.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με τη διαθεσιμότητα των ουσιών όσο και με τις αλλαγές στις κοινωνικές συνήθειες.
Σαββατοκύριακο: ο «καθρέφτης» της χρήσης
Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα της μελέτης αφορά τη χρονική κατανομή της χρήσης. Πάνω από το 75% των πόλεων εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα κοκαΐνης και MDMA τα Σαββατοκύριακα.
Η Ελλάδα ακολουθεί την ίδια τάση, γεγονός που επιβεβαιώνει τον ισχυρό δεσμό μεταξύ ψυχαγωγίας και χρήσης συγκεκριμένων ουσιών.
Δημόσια υγεία: γιατί τα δεδομένα των λυμάτων έχουν σημασία
Η ανάλυση λυμάτων αποτελεί ένα από τα πιο αξιόπιστα εργαλεία επιτήρησης της χρήσης ουσιών, καθώς παρακάμπτει την υποκαταγραφή και τα κοινωνικά φίλτρα.
Για την Ελλάδα, τα δεδομένα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για:
την καλύτερη στόχευση προγραμμάτων πρόληψης, την έγκαιρη ανίχνευση νέων ουσιών, και τον σχεδιασμό πολιτικών δημόσιας υγείας.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι, παρά τα χαμηλότερα επίπεδα, η χώρα ακολουθεί σταδιακά τις ευρωπαϊκές τάσεις.
Το κρίσιμο μήνυμα
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός κινδύνου. Αντίθετα, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι τάσεις που καταγράφονται στην Ευρώπη αρχίζουν να εμφανίζονται και εγχώρια.
Η έγκαιρη παρέμβαση και η αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων, όπως αυτά των λυμάτων, θα καθορίσουν την εξέλιξη του φαινομένου τα επόμενα χρόνια.
Ένα από τα πιο ισχυρά όπλα κατά ορισμένων μορφών αιματολογικών καρκίνων, η θεραπεία με ανοσοκύτταρα CAR-T, απαιτεί μια περίπλοκη διαδικασία: οι γιατροί αφαιρούν ανοσοκύτταρα του ασθενούς, τα στέλνουν σε εξειδικευμένα εργαστήρια για γενετικό επαναπρογραμματισμό ώστε να καταπολεμούν τον καρκίνο και στη συνέχεια τα επιστρέφουν για έγχυση στον οργανισμό του ασθενούς. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο ανέπτυξαν μια μέθοδο για τον ακριβή επαναπρογραμματισμό αυτών των κυττάρων απευθείας μέσα στο σώμα.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που ερευνητές καταφέρνουν να ενσωματώσουν μια μεγάλη αλληλουχία DNA σε συγκεκριμένο σημείο στο γονιδίωμα Τ-κυττάρων χωρίς αυτά να αφαιρεθούν από το σώμα. Όταν το γονίδιο φτάσει σε αυτό το ακριβές σημείο παρακινεί τα ανοσοκύτταρα να δημιουργήσουν τα νέα CAR-T κύτταρα.
Πειράματα σε ποντίκια
Σε πειράματα σε ποντίκια, που περιγράφονται σε δημοσίευση στο περιοδικό Nature, οι ερευνητές κατάφεραν με τη μέθοδο αυτή να θεραπεύσουν επιθετική λευχαιμία, πολλαπλό μυέλωμα, ακόμα και έναν συμπαγή όγκο σαρκώματος. Μάλιστα, τα T κύτταρα που δημιουργήθηκαν μέσα στο σώμα φάνηκαν να ξεπερνούν σε απόδοση αυτά που κατασκευάστηκαν στο εργαστήριο.
«Πιστεύω ότι αυτή είναι μόνο η αρχή ενός μεγάλου κύματος νέων θεραπειών που θα είναι πραγματικά μετασχηματιστικές και θα σώσουν πολλές ζωές», σημειώνει ο Τζαστίν Εκέμ, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο και επικεφαλής της μελέτης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο επαναπρογραμματισμός των ανοσοκυττάρων μέσα στο σώμα θα μπορούσε να εξαλείψει και την ανάγκη για προπαρασκευαστική χημειοθεραπεία.
Θα χρειαστούν στη συνέχεια κλινικές δοκιμές για την αξιολόγηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της μεθόδου.
Νέο πρόγραμμα δωρεάν εξετάσεων για την υπέρταση δρομολογεί το υπουργείο Υγείας το επόμενο διάστημα, με στόχο τον εντοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών που παραμένουν αδιάγνωστοι.
Η νέα αυτή δράση εντάσσεται στο πρόγραμμα Προλαμβάνω, το οποίο υλοποιείται με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και αποσκοπεί στην ενίσχυση της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης χρόνιων νοσημάτων.
Όπως ανακοινώθηκε από την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας, το εν λόγω πρόγραμμα θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις ήδη υπάρχουσες παρεμβάσεις για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Η ανάγκη θεωρείται ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς εκτιμάται ότι περίπου 500.000 πολίτες στη χώρα ζουν με υπέρταση χωρίς να το γνωρίζουν.
Υπουργείο Υγείας: Μαζική συμμετοχή στο «Προλαμβάνω»
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας, μέχρι σήμερα περίπου 5,7 εκατομμύρια πολίτες έχουν υποβληθεί σε προληπτικές εξετάσεις μέσω του προγράμματος. Από αυτούς, περισσότεροι από 200.000 έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα ή νοσήματα που σχετίζονται με:
τον καρκίνο του μαστού
τον καρκίνο του παχέος εντέρου
τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας
τα καρδιαγγειακά νοσήματα
50.000 δικαιούχοι στο πρόγραμμα για την παχυσαρκία
Ιδιαίτερα αυξημένο είναι το ενδιαφέρον και για το πρόγραμμα αντιμετώπισης της παχυσαρκία ενηλίκων, στο οποίο έχουν ήδη ενταχθεί περίπου 50.000 πολίτες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το 10% των συμμετεχόντων εμφανίζει δείκτη μάζας σώματος άνω του 50, γεγονός που παραπέμπει σε σοβαρές μορφές παχυσαρκίας, με σημαντικές επιπτώσεις στην κινητικότητα και τη συνολική υγεία.
Υψηλή ανταπόκριση για τα νεφρά
Θετικά είναι τα πρώτα στοιχεία και για το πρόγραμμα πρόληψης της νεφρικής δυσλειτουργίας, το οποίο παρουσιάζει σημαντική συμμετοχή.
Μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί περίπου 1,8 εκατομμύρια παραπεμπτικά, ενώ μέσα σε μόλις έναν μήνα έχει ανταποκριθεί περίπου το 50% των πολιτών.
Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε άτομα με επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και η αυξημένη χοληστερίνη, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων που συχνά δεν εμφανίζουν συμπτώματα.
Μόνιμες θέσεις γιατρών θα προκηρύξει τις επόμενες 15 ημέρες το υπουργείο Υγείας.
Ειδικότερα όπως τόνισε ο υφυπουργός Υγείας σε δηλώσεις του συνολικά, για το 2026, ο σχεδιασμός προβλέπει 8.000 επιπλέον προσλήψεις εκ των οποίων 5.000 μόνιμες θέσεις και 3.000 θέσεις επικουρικού προσωπικού.
Συγκεκριμένα ανέφερε ότι: «αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η προκήρυξη του ΑΣΕΠ για νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό, με προθεσμία έως τις 20 Μαρτίου, που αφορά οργανισμούς του Υπουργείου Υγείας, νοσοκομεία και άλλους φορείς, για μόνιμες θέσεις ενώ, είναι ήδη ανοιχτή η πλατφόρμα και για επικουρικό προσωπικό».
Μόνιμες θέσεις γιατρών από το υπουργείο Υγείας
Πάντως το υπουργείο Υγείας προγραμματίζει μεγάλη προκήρυξη που θα ακολουθήσει για 850 μόνιμες θέσεις γιατρών, η οποία, σύμφωνα με τον υφυπουργό Υγείας, αναμένεται περίπου σε δύο εβδομάδες από σήμερα και θα αφορά νοσοκομεία σε όλη τη χώρα. Όπως σημείωσε, θα ακολουθήσουν στη συνέχεια και οι σχετικές διαδικασίες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.
Ο καρκίνος μαστού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου και νόσησης στις γυναίκες παγκοσμίως, και τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι το βάρος της νόσου όχι μόνο παραμένει μεγάλο, αλλά αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τη συστηματική ανάλυση της μελέτης Global Burden of Disease 2023, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Lancet και εξετάζει την πορεία του καρκίνου του μαστού από το 1990 έως το 2023, με προβλέψεις έως το 2050, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ανησυχητική, ιδιαίτερα για τις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος και με ασθενέστερα συστήματα υγείας.
Η μελέτη αποτυπώνει όχι μόνο πόσες γυναίκες νοσούν και πόσες χάνουν τη ζωή τους, αλλά και το συνολικό αποτύπωμα της νόσου στην ποιότητα ζωής, στην αναπηρία και στα χρόνια ζωής που χάνονται εξαιτίας της.
Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) παραθέτουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης.
Το 2023 εκτιμάται ότι καταγράφηκαν παγκοσμίως 2,30 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 764.000. Παράλληλα, η συνολική επιβάρυνση της νόσου αποτυπώθηκε σε 24,1 εκατομμύρια DALYs, δηλαδή σε χαμένα έτη υγιούς ζωής, λόγω πρόωρου θανάτου ή αναπηρίας.
«Πρόκειται για έναν δείκτη που μας βοηθά να αντιληφθούμε ότι ο καρκίνος του μαστού δεν αφορά μόνο τα περιστατικά που καταλήγουν μοιραία, αλλά και τις γυναίκες που ζουν με τη νόσο, με τις συνέπειες της θεραπείας ή με σημαντικούς περιορισμούς στην καθημερινότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, η έρευνα φωτίζει ολόκληρη τη διάσταση του προβλήματος και όχι μόνο την κορυφή του, που είναι η θνησιμότητα», αναφέρουν οι επιστήμονες.
Καρκίνος μαστού: «Σύμμαχος» η έγκαιρη διάγνωση
Ένα από τα πιο ουσιαστικά ευρήματα της ανάλυσης είναι ότι η παγκόσμια επιβάρυνση του καρκίνου του μαστού δεν κατανέμεται ισότιμα. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου η ηλικιακά τυποποιημένη επίπτωση του καρκίνου του μαστού ήταν σχετικά χαμηλή, με 44,2 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη, η ηλικιακά τυποποιημένη θνησιμότητα ήταν η υψηλότερη, φτάνοντας τα 24,1 ανά 100.000. Αντίθετα, στις χώρες υψηλού εισοδήματος παρατηρήθηκε η υψηλότερη επίπτωση, με 75,7 περιστατικά ανά 100.000, αλλά όχι η υψηλότερη θνησιμότητα.
Το στοιχείο αυτό δείχνει με καθαρό τρόπο ότι η συχνότερη διάγνωση μιας νόσου δεν συνεπάγεται απαραίτητα και περισσότερους θανάτους. Σε πολλά ανεπτυγμένα συστήματα υγείας, η πρόσβαση σε προσυμπτωματικό έλεγχο, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία φαίνεται ότι συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των απωλειών.
Η νόσος μέσα στον χρόνο
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση της πορείας της νόσου μέσα στον χρόνο. Από το 1990 έως το 2023, η ηλικιακά τυποποιημένη επίπτωση του καρκίνου του μαστού στις χώρες χαμηλού εισοδήματος αυξήθηκε κατά 147,2%, ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος η μεταβολή ήταν μόλις 1,2%. Την ίδια περίοδο, η ηλικιακά τυποποιημένη θνησιμότητα μειώθηκε στις πλούσιες χώρες κατά 29,9%, αλλά αυξήθηκε στις φτωχότερες κατά 99,3%.
Παρόμοια πορεία ακολούθησαν και οι ηλικιακά τυποποιημένοι δείκτες DALYs, επιβεβαιώνοντας ότι εκεί όπου η θνησιμότητα αυξάνεται, αυξάνεται ταυτόχρονα και η συνολική κοινωνική και υγειονομική επιβάρυνση. Ενώ ορισμένες χώρες καταφέρνουν να περιορίσουν τις συνέπειες της νόσου, άλλες βλέπουν το πρόβλημα να μεγαλώνει.
Παράγοντες κινδύνου
Η μελέτη αναδεικνύει επίσης τον ρόλο συγκεκριμένων παραγόντων κινδύνου. Το 2023, παράγοντες όπως οι διατροφικοί κίνδυνοι, η χρήση καπνού και τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα συνέβαλαν στο 28,3% των DALYs που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού.
Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος της συνολικής επιβάρυνσης της νόσου συνδέεται με παράγοντες που, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, μπορούν να προληφθούν ή να περιοριστούν μέσα από πολιτικές δημόσιας υγείας, ενημέρωση και καλύτερη πρόληψη.
Την ίδια στιγμή, η ανάλυση δείχνει ότι μεταξύ 1990 και 2023 μειώθηκαν τα DALYs που αποδίδονται στην υψηλή κατανάλωση αλκοόλ και στο κάπνισμα, εύρημα που υποδηλώνει ότι ορισμένες παρεμβάσεις μπορούν να έχουν αποτέλεσμα, χωρίς όμως αυτό να αρκεί για να αντιστραφεί συνολικά η τάση.
Μελλοντικές προβλέψεις
Οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ιδιαίτερα σοβαρές, τονίζουν οι επιστήμονες. Εφόσον οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, έως το 2050 τα νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες προβλέπεται να φτάσουν τα 3,56 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ οι θάνατοι αναμένεται να ανέλθουν στα 1,37 εκατομμύρια. Η προοπτική αυτή ενισχύει την ανάγκη για άμεση δράση, όχι μόνο σε επίπεδο θεραπείας αλλά και σε επίπεδο οργάνωσης των συστημάτων υγείας.
Η μελέτη ερμηνεύει τη σταθερή επίπτωση και τη μείωση της θνησιμότητας στις χώρες υψηλού εισοδήματος ως ένδειξη επιτυχίας στον προσυμπτωματικό έλεγχο, στη διάγνωση και στη θεραπεία. Αντίθετα, η ταυτόχρονη αύξηση επίπτωσης και θνησιμότητας σε άλλες περιοχές του κόσμου θεωρείται ένδειξη ελλειμμάτων στα συστήματα υγείας.
Ζήτημα ισότητας στην υγεία
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ο καρκίνος του μαστού δεν αποτελεί μόνο ιατρική πρόκληση, αλλά και ζήτημα ισότητας στην υγεία. Χωρίς αποτελεσματικές παρεμβάσεις, πολλές χώρες δεν θα καταφέρουν να πετύχουν τον φιλόδοξο στόχο της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας του ΠΟΥ για τον Καρκίνο του Μαστού, δηλαδή ετήσια μείωση κατά 2,5% των ηλικιακά τυποποιημένων δεικτών θνησιμότητας έως το 2040.
«Αν δεν υπάρξει άμεση και αποφασιστική κινητοποίηση, το αυξανόμενο βάρος της νόσου θα πλήξει ακόμη περισσότερο τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς και θα διευρύνει περαιτέρω τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. Πίσω από κάθε αριθμό της έρευνας βρίσκονται πραγματικές ζωές, οικογένειες και κοινότητες, και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τα ευρήματα της μελέτης τόσο κρίσιμα για το παρόν και ακόμη περισσότερο για το μέλλον», καταλήγουν οι ειδικοί.
Η επιστημονική πρόοδος στο πολλαπλόμυέλωμα επιταχύνεται, με νέες θεραπείες όπως CAR-T, τριστοχευμένα αντισώματα και καινοτόμα ανοσοθεραπευτικά να αλλάζουν τις προοπτικές για τους ασθενείς. Ειδικοί εκτιμούν ότι μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες σημαντικός αριθμός ασθενών θα μπορούσε ακόμη και να θεραπευτεί.
Η επιστημονική κοινότητα βλέπει ολοένα μεγαλύτερη πρόοδο στη θεραπεία του Multiple Myeloma, με νέες τεχνολογίες και καινοτόμες θεραπείες να αλλάζουν σταδιακά το θεραπευτικό τοπίο. Σύμφωνα με ειδικούς, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών δημιουργούν ρεαλιστικές προσδοκίες ότι μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών θα μπορούσε ακόμη και να θεραπευτεί.
Η δυναμική αυτή ενισχύθηκε πρόσφατα με την έγκριση από U.S. Food and Drug Administration του συνδυασμού Tec-Dara της Johnson & Johnson, στο πλαίσιο του προγράμματος Commissioner’s National Priority Voucher.
Παράλληλα, η επανεμφάνιση του φαρμάκου Blenrep της GlaxoSmithKline, το οποίο είχε αποσυρθεί από την αγορά το 2022 αλλά επανεγκρίθηκε το 2025 σε συνδυαστική θεραπεία τρίτης γραμμής, δείχνει πόσο γρήγορα εξελίσσεται ο χώρος.
Σήμερα, εταιρείες όπως Takeda Pharmaceutical, Pfizer και Bristol Myers Squibb συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη νέων θεραπειών, με στόχο τη μακροχρόνια επιβίωση των ασθενών και, ενδεχομένως, τη θεραπεία της νόσου.
Η επόμενη φάση της έρευνας στο πολλαπλό μυέλωμα
Ο αιματολόγος Saad Usmani, μέλος της επιστημονικής επιτροπής του International Myeloma Foundation, εκτιμά ότι η έρευνα μπαίνει πλέον σε νέα εποχή.
Όπως σημειώνει, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει πλέον όχι μόνο πώς θα ελέγξει τη νόσο αλλά και πόσο θα πρέπει να διαρκεί η θεραπεία, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να ζουν για δεκαετίες με καλή ποιότητα ζωής.
Ο ίδιος εκτιμά ότι στο μέλλον θα είναι εφικτός ο έλεγχος της νόσου για πάνω από 20–25 χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αποκλείεται ακόμη και η πλήρης θεραπεία.
1. Lynozyfic – Διπλό ανοσολογικό «χτύπημα» στον καρκίνο
Το πρώτο από τα πολλά υποσχόμενα φάρμακα είναι το Lynozyfic της Regeneron Pharmaceuticals, ένα διειδικό αντίσωμα που στοχεύει ταυτόχρονα τις πρωτεΐνες BCMA και CD3.
Με αυτόν τον τρόπο φέρνει τα Τ-λεμφοκύτταρα σε άμεση επαφή με τα καρκινικά κύτταρα.
Στη μελέτη Phase 1/2 LINKER-MM1:
καταγράφηκε 70% συνολικό ποσοστό ανταπόκρισης
45% των ασθενών πέτυχαν πλήρη ανταπόκριση
Η θεραπεία έλαβε επιταχυνόμενη έγκριση για ασθενείς πέμπτης γραμμής θεραπείας.
2. ABBV-2001 – Η πρώτη τριστοχευμένη θεραπεία
Η AbbVie σε συνεργασία με την Ichnos Glenmark Innovation αναπτύσσει το πειραματικό φάρμακο ABBV-2001, ένα τριστοχευμένο αντίσωμα.
Το φάρμακο:
στοχεύει BCMA και CD38 στα κύτταρα μυελώματος
ενεργοποιεί CD3 στα Τ-λεμφοκύτταρα
Στη μελέτη TRIgnite-1 καταγράφηκε:
74% συνολικό ποσοστό ανταπόκρισης
30% βαθιά πλήρης ανταπόκριση
Η προσέγγιση αυτή ενδέχεται να ξεπεράσει τις υπάρχουσες διειδικές θεραπείες.
3. CB-011 – CAR-T θεραπεία “off-the-shelf”
Η Caribou Biosciences αναπτύσσει το CB-011, μια αλλογενή CAR-T θεραπεία που μπορεί να χορηγείται άμεσα.
Σε αντίθεση με τις κλασικές CAR-T θεραπείες, που χρησιμοποιούν κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, η CB-011 χρησιμοποιεί κύτταρα από υγιείς δότες που τροποποιούνται γενετικά.
Τα πρώτα δεδομένα Phase 1 έδειξαν:
92% συνολικό ποσοστό ανταπόκρισης
75% πλήρη ανταπόκριση
Η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την πρόσβαση των ασθενών στις CAR-T θεραπείες.
4. Cemsidomide – Νέα γενιά ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων
Η C4 Therapeutics αναπτύσσει το Cemsidomide, ένα από του στόματος φάρμακο που καταστρέφει τους μεταγραφικούς παράγοντες IKZF1 και IKZF3, οι οποίοι βοηθούν τα καρκινικά κύτταρα να επιβιώνουν.
Σε μελέτη Phase 1:
επιτεύχθηκε 50% ποσοστό ανταπόκρισης σε συνδυασμό με δεξαμεθαζόνη
η θεραπεία χαρακτηρίστηκε γενικά καλά ανεκτή
Η Phase 2 μελέτη MOMENTUM αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στο 2026.
5. Burixafor – Διευκολύνοντας τη μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων
Η Exicure αναπτύσσει το Burixafor, ένα φάρμακο που διευκολύνει τη συλλογή βλαστοκυττάρων για μεταμόσχευση.
Το φάρμακο μπλοκάρει τον υποδοχέα CXCR4, επιτρέποντας την απελευθέρωση των βλαστοκυττάρων από τον μυελό των οστών στην κυκλοφορία του αίματος.
Σε μελέτη Phase 2:
σχεδόν 90% των ασθενών πέτυχαν επαρκή συλλογή βλαστοκυττάρων
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να απλοποιήσει σημαντικά τη διαδικασία μεταμόσχευσης.
Προς μια νέα εποχή θεραπείας
Παρά την πρόοδο, το πολλαπλό μυέλωμα παραμένει σήμερα μια νόσος που ελέγχεται αλλά δεν θεραπεύεται οριστικά.
Ωστόσο, οι νέες τεχνολογίες — από τα CAR-T έως τα τριστοχευμένα αντισώματα — δημιουργούν ολοένα πιο ισχυρές προοπτικές για μακροχρόνια ύφεση και πιθανή θεραπεία στο μέλλον.
Οι επόμενες δεκαετίες ενδέχεται να μετατρέψουν το πολλαπλό μυέλωμα από μια χρόνια απειλή σε νόσο με οριστική αντιμετώπιση για μεγάλο αριθμό ασθενών.
Με αιχμή την πρόληψη, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη παρουσιάζει τα αποτελέσματα του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», που έχει ήδη οδηγήσει 5,7 εκατομμύρια πολίτες σε εξετάσεις και 200.000 σε έγκαιρη διάγνωση σοβαρών νοσημάτων.
Στη σημασία της πρόληψης ως βασικού πυλώνα μεταρρύθμισης του Εθνικού Συστήματος Υγείας αναφέρθηκε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, σε συνέντευξή της στον Real FM 97,8.
Όπως υπογράμμισε, για δεκαετίες η κουλτούρα στη χώρα βασιζόταν στην αντιμετώπιση της νόσου μετά την εμφάνισή της. Πλέον, η στρατηγική μετατοπίζεται στην έγκαιρη πρόληψη, με στόχο τη μείωση της νοσηρότητας και των πρόωρων θανάτων.
«ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»: Μαζική συμμετοχή και έγκαιρη διάγνωση
Το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» έχει ήδη οδηγήσει 5,7 εκατομμύρια πολίτες σε προληπτικές εξετάσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου 200.000 άτομα εντοπίστηκαν έγκαιρα με ευρήματα που αφορούν σοβαρά νοσήματα, όπως καρκίνος του μαστού, του παχέος εντέρου, του τραχήλου της μήτρας και καρδιαγγειακές παθήσεις.
Η έγκαιρη διάγνωση, όπως επισημάνθηκε, αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης, ενώ παράλληλα μειώνει την επιβάρυνση του συστήματος υγείας.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε περίπου 6 εκατομμύρια δικαιούχους, ανεξαρτήτως ασφαλιστικής κάλυψης, και υλοποιείται μέσω δικτύου 15.000 δημόσιων και ιδιωτικών δομών.
Νέα προγράμματα για υπέρταση και νεφρική υγεία
Στο επόμενο διάστημα αναμένεται η έναρξη προγράμματος πρόληψης για την υπέρταση, καθώς εκτιμάται ότι περίπου 500.000 πολίτες στη χώρα παραμένουν αδιάγνωστοι.
Παράλληλα, υψηλή συμμετοχή καταγράφεται στο πρόγραμμα ελέγχου νεφρικής λειτουργίας. Ήδη έχουν αποσταλεί 1,8 εκατομμύρια παραπεμπτικά, με το 50% των πολιτών να ανταποκρίνεται μέσα σε έναν μήνα. Η εξέταση περιλαμβάνει απλές αιματολογικές μετρήσεις που μπορούν να εντοπίσουν έγκαιρα δυσλειτουργίες χωρίς εμφανή συμπτώματα.
Παχυσαρκία: Ολιστική προσέγγιση για βαριά περιστατικά
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων. Μέχρι σήμερα έχουν ενταχθεί περίπου 50.000 δικαιούχοι, με το 10% να εμφανίζει πολύ υψηλό δείκτη μάζας σώματος.
Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζεται ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει φαρμακοθεραπεία, ιατρική παρακολούθηση, διατροφική υποστήριξη και άσκηση, με στόχο τη σταδιακή βελτίωση της υγείας και της λειτουργικότητας.
Κινητές Ομάδες Υγείας και πρόληψη στην πράξη
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι Κινητές Ομάδες Υγείας, με 180 κλιμάκια να επισκέπτονται περιοχές σε όλη τη χώρα. Μέσα από τις δράσεις αυτές έχουν εντοπιστεί πολίτες με σοβαρές διαταραχές λιπιδίων χωρίς προηγούμενη διάγνωση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η έγκαιρη ανίχνευση οδήγησε σε άμεση ιατρική παρέμβαση, αποτρέποντας σοβαρά καρδιαγγειακά επεισόδια.
Ενίσχυση δομών και προσωπικού στο ΕΣΥ
Σε επίπεδο υποδομών, βρίσκονται σε εξέλιξη ανακαινίσεις σε 156 Κέντρα Υγείας και περισσότερα από 80 νοσοκομεία. Το προσωπικό του ΕΣΥ εμφανίζεται αυξημένο κατά 10% σε σχέση με το 2019, ενώ παρέχονται οικονομικά κίνητρα για στελέχωση απομακρυσμένων περιοχών.
Παράλληλα, προωθούνται νέες δομές στη Δυτική Αθήνα, όπως παράρτημα παιδιατρικού νοσοκομείου στο Ίλιον και Πανεπιστημιακό Κέντρο Υγείας στο Περιστέρι, με στόχο την αποσυμφόρηση μεγάλων νοσοκομείων.
Μετασχηματισμός με επίκεντρο τον πολίτη
Η συνολική στρατηγική, όπως αποτυπώνεται, εστιάζει στη μετατροπή του συστήματος υγείας σε ένα μοντέλο πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης.
Η υγεία, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, εμφανίζει πλέον χαμηλότερη θέση στις βασικές ανησυχίες των πολιτών σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, εξέλιξη που αποδίδεται στη βελτίωση των υπηρεσιών. Ωστόσο, η ανάγκη για συνεχή ενίσχυση και μεταρρύθμιση παραμένει.
