Σημαντικό βήμα για την ιατρική ακριβείας η ανάλυση του πλήρους γονιδιώματος του όγκου

Η συναξιολόγηση των αποτελεσμάτων μοριακών αναλύσεων του όγκου κάθε ασθενούς μαζί με τα κλινικά και ιστοπαθολογικά του δεδομένα αποτελεί σημαντικό βήμα για την εφαρμογή της ιατρικής ακριβείας στην Ογκολογία.

Για τα περισσότερα νεοπλάσματα η κλινικά ενδεδειγμένη μοριακή ανάλυση αυτή τη στιγμή περιλαμβάνει έναν περιορισμένο αριθμό γονιδίων βάσει των οποίων λαμβάνονται και οι θεραπευτικές αποφάσεις. Το είδος της ανάλυσης που πραγματοποιείται καθορίζεται κάθε φορά από το υπό εξέταση νεόπλασμα και δεν υπάρχει κάποια καθιερωμένη μέθοδος που να εφαρμόζεται για όλους τους καρκίνους.

Όπως όμως αναφέρουν oι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μιχάλης Λιόντος (Επίκουρος Καθηγητής Ογκολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος Καθηγήτρια Προληπτικής Ιατρικής και Επιδημιολογίας) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ογκολογίας-Αιματολογίας και Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής) πρόσφατη δημοσίευση στο έγκριτο περιοδικό Nature Medicine δείχνει ότι η ανάλυση του συνόλου του γονιδιώματος του όγκου (Whole Genome Sequence-WGS) μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερες κλινικά σημαντικές πληροφορίες που θα υποστηρίξουν τις θεραπευτικές αποφάσεις για τους ασθενείς με καρκίνο.

Η μελέτη αφορούσε περίπου 13800 όγκους από αντίστοιχο αριθμό ασθενών με καρκίνο που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα 100.000 Genomes Project που πραγματοποιείται στο Ηνωμένο Βασίλειο με σκοπό να αξιολογήσει τη χρησιμότητα της πλήρους ανάλυσης του γονιδιώματος στη λήψη κλινικών αποφάσεων σε ασθενείς με καρκίνο αλλά και σπάνια νοσήματα. Στη μελέτη αυτή εντάχθηκαν ασθενείς με διάφορες νεοπλασίες, κυρίως όμως αναλύθηκαν ασθενείς με καρκίνο μαστού, κολοορθικό καρκίνο, σαρκώματα και καρκίνο νεφρού. Είναι φανερό και αναφέρεται και από τους ερευνητές ότι συχνοί όγκοι όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και ο καρκίνος του παγκρέατος υποεκπροσωπούνται σε αυτή την ανάλυση. Αυτό οφείλεται στην κακή ποιότητα των δειγμάτων που λαμβάνονται από ασθενείς με αυτά τα νεοπλάσματα με συνέπεια η ποσότητα του αλλά και η ποιότητα του DNA που απομονώνεται να είναι ανεπαρκής για τα καθιερωμένα πρότυπα των σύγχρονων μοριακών αναλύσεων.

Το πλεονέκτημα της ανάλυσης του συνόλου του γονιδιώματος είναι ότι προσφέρει πληροφορίες τόσο από μεταλλάξεις σε συγκεκριμένες θέσεις γονιδιών, όσο και από μεγάλες αναδιατάξεις του γονδιώματός μας, ενώ μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για το γενικό φορτίο μεταλλάξεων του όγκου αλλά και την παρουσία γενωμικής αστάθειας, πληροφορίες που τα τελευταία χρόνια έχουν σημαντικό ρόλο στην λήψη κλινικών αποφάσεων για τη χρήση ανοσοθεραπείας ή θεραπείας με αναστολείς PARP αντίστοιχα.

Η ανάλυση κατέδειξε ότι πάνω από τις μισές περιπτώσεις γλοιβλαστωμάτων αλλά και χαμηλής κακοήθειας γλοιωμάτων καθώς και οι όγκοι του δέρματος και της κεφαλής και τραχήλου έχουν μεταλλάξεις ή αναδιατάξεις του DNA που μπορεί να έχουν κλινική σημασία. Δυστυχώς για τους όγκους του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος δεν υπάρχουν επί του παρόντος φαρμακευτικές ουσίες που να στοχεύουν αυτές τις αλλαγές. Οι πληροφορίες όμως που συλλέγονται από τέτοιου είδους αναλύσεις μπορούν να παρέχουν το υπόβαθρο για την ανάπτυξη νέας γενιάς φαρμάκων που θα βοηθήσουν του ασθενείς με αυτά τα πολύ δύσκολα θεραπεύσιμα νεοπλάσματα.

Επιπλέον πληροφορίες συλλέγονται και από την ανάλυση αναδιατάξεων του DNA που πραγματοποιείται κατά το WGS. Ήδη για κάποιες γενετικές αναδιατάξεις υπάρχουν στοχεύουσες θεραπείες (πχ NTRK, ROS1, ALK, RET κα) και αυτές διαπιστώθηκαν μέσω της ανάλυσης. Βρέθηκαν όμως και συγκεκριμένες αναδιατάξεις που ήταν χαρακτηριστικές συγκεκριμένων νεοπλασμάτων όπως συνέβη για τους ασθενείς με μεσεγχυματογενές χονδροσάρκωμα και πλέον η αναδιάταξη αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της νόσου όταν υπάρχει διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα.

Είναι ενδιαφέρον να τονιστεί ότι η ανάλυση όλου του γονιδιώματος παρέχει και σημαντικές πληροφορίες για το συνολικό φορτίο των μεταλλάξεων του όγκου αλλά και την παρουσία γενωμικής αστάθειας. Γνωρίζουμε ότι το φορτίο των μεταλλάξεων χρησιμοποιείται στην κλινική πράξη για να ληφθούν θεραπευτικές αποφάσεις για τη χορήγηση ανοσοθεραπείας. Η παρούσα έρευνα όμως καταδεικνύει και την προγνωστική σημασία αυτής της πληροφορίας και θέτει το ζήτημα της καλύτερης αξιολόγησης αυτού του βιοδείκτη για τη χορήγηση ανοσοθεραπείας καθώς σε επίπεδο πληθυσμού δεν φάνηκε να υπάρχει διαφορά στην επιβίωση μεταξύ των ασθενών που είχαν υψηλό φορτίο μεταλλάξεων και όσων είχαν χαμηλό.
Αντίστοιχα, η μελέτη διαπίστωσε παρουσία γενωμικής αστάθειας σε υψηλό ποσοστό ασθενών (40%) με υψηλής κακοήθειας ορώδες καρκίνωμα ωοθηκών όπως αναμενόταν. Τέτοια όμως γενετικά χαρακτηριστικά αναδείχθηκαν και σε μικρό ποσοστό ασθενών με άλλα νεοπλάσματα που πιθανώς θα είχαν όφελος από τη χρήση των αναστολέων PAPR που χρησιμοποιούνται αυτή τη στιγμή στον καρκίνο ωοθηκών.

Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη ανάλυση περιελάμβανε παράλληλα με την ανάλυση του γονιδιώματος του όγκου και την εξέταση του αντίστοιχου DNA φυσιολογικών κυττάρων του ασθενούς (συνήθως πρόκειται για περιφερικό αίμα). Αυτό το είδος της ανάλυσης επέτρεψε την αναγνώριση γαμετικών μεταλλάξεων που συμβάλλουν στην κληρονομική προδιάθεση του καρκίνου. Το νεόπλασμα με το υψηλότερο ποσοστό κληρονομικής προδιάθεσης ήταν ο καρκίνος ωοθηκών με 13% των ασθενών να έχουν γαμετικές μεταλλάξεις κυρίως στα γονίδια BRCA1/2. Αντίστοιχα αποτελέσματα υπήρχαν για ασθενείς με κολοορθικό καρκίνο ή καρκίνο ενδομητρίου που φέρουν κληρονομούμενες μεταλλάξεις στα γονίδια του μηχανισμού MMR.

Εν κατακλείδι, τα παρόντα αποτελέσματα αποδεικνύουν ότι η ανάλυση όλου του γονιδιώματος των ασθενών με καρκίνο μπορεί να παρέχει περισσότερες κλινικά χρήσιμες πληροφορίες από τον συνήθη έλεγχο των ασθενών και μάλιστα στο πλαίσιο μιας και μόνο εξέτασης. Η συζήτηση των αποτελεσμάτων αυτής της εξέτασης σε Ογκολογικά Συμβούλια των μοριακών χαρακτηριστικών του όγκου μπορεί να προσφέρει σημαντικές κλινικές κατευθύνσεις στην αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο και να λάβουν αυτοί οι ασθενείς θεραπείες που μπορεί επί του παρόντος να μην είναι εγκεκριμένες για τον τύπο του νεοπλάσματός τους, αλλά αναμένεται να τους βοηθήσουν με βάση τα μοριακά χαρακτηριστικά που προέκυψαν από την ανάλυση.

Βέβαια, η πραγματοποίηση τέτοιων αναλύσεων χρειάζεται σημαντικό επίπεδο οργάνωσης ώστε να περάσει στην κλινική πράξη.
Πρέπει να εξασφαλίζεται η ποιότητα των δειγμάτων για να είναι πληροφοριακό το αποτέλεσμα και βέβαια ο χρόνος που θα χρειάζεται για να επιστρέψει το αποτέλεσμα στον κλινικό γιατρό να είναι τέτοιος που θα υποβοηθά την λήψη αποφάσεων. Σίγουρα όμως, τα δεδομένα αυτά αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για τον καθορισμό του θεραπευτικού μονοπατιού του ασθενούς που θα περιλαμβάνει και τις πληροφορίες από την ανάλυση του γονιδιώματος του όγκου του.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Υπό στενή παρακολούθηση τα θεραπευτικά πρωτόκολλα: Με μηνύματα και κόφτες η συνταγογράφηση

Δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ η Υπουργική Απόφαση, με την οποία τίθενται σε εφαρμογή οι δείκτες παρακολούθησης θεραπευτικών πρωτοκόλλων συνταγογράφησης για εννέα παθήσεις. Πρόκειται για δείκτες που θα συνοδευτούν από προειδοποιητικά μηνύματα και περιορισμούς στη συνταγογράφηση.

Τις προσπάθειες διαρθρωτικής θωράκισης της φαρμακευτικής πολιτικής εντείνει το Υπουργείο Υγείας, με στόχο τον εξορθολογισμό της δαπάνης. Όπως έχει προαναγγείλει ο Υπ. Υγείας, Αδ. Γεωργιάδης ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη στενή εφαρμογή των διαρθρωτικών μέτρων και ιδιαίτερα των θεραπευτικών πρωτοκόλλων συνταγογράφησης.

Σε αυτή την κατεύθυνση, δημοσιεύθηκε η Υπουργική Απόφαση, που υπογράφουν ο κ. Γεωργιάδης και ο Υφυπουργός Υγείας, Μ. Θεμιστοκλέους με την οποία εφαρμόζονται δείκτες παρακολούθησης των υφιστάμενων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, ώστε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα τους.

«Οι δείκτες αποτελούν μέσο, ώστε να ελέγχεται ο βαθμός, στον οποίο τα πρωτόκολλα επιτελούν τον στόχο τους, ο οποίος είναι να χορηγείται στον κατάλληλο ασθενή, η κατάλληλη και πιο ασφαλής θεραπεία για το συγκεκριμένο στάδιο της νόσου, με ταυτόχρονο εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης», αναφέρει η Απόφαση.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για τα πρωτόκολλα:

α) για τον σακχαρώδη διαβήτη,

β) για τη δυσλιπιδαιμία,

γ) για την ψωρίαση

δ) για την ψωριασική αρθρίτιδα

ε) για την αξονική σπονδυλαρθρίτιδα

στ) για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα

ζ) για την ελκώδη κολίτιδα

η) για τη νόσο Crohn

θ) για την οστεοπόρωση.

Οι δείκτες και οι “κόφτες”

Η χρήση των δεικτών, λοιπόν, συνδέεται και με τις προσπάθειες ελέγχου της υπερσυνταγογράφησης ή της μη ορθής συνταγογράφησης, που φέρεται να συμβάλλει και στον εκτροχιασμό της φαρμακευτικής δαπάνης. Μάλιστα, με βάση τους δείκτες θα προστεθούν στο σύστημα ειδικά προειδοποιητικλα μηνύματα ή περιορισμοί κατά τη συνταγογράφηση.

Έτσι, ορίζονται τρεις βασικές κατηγορίες δεικτών παρακολούθησης θεραπευτικών πρωτοκόλλων καθορίζονται.

Αρχικά, εφαρμόζονται δείκτες παρακολούθησης του θεραπευτικού αποτελέσματος, όπως αυτό ορίζεται στο αντίστοιχο θεραπευτικό πρωτόκολλο συνταγογράφησης.

Η δεύτερη κατηγορία δεικτών αφορά τον ρυθμό ένταξης στο πρωτόκολλο και στις συνθήκες μετάβασης σε επόμενα βήματα.

«Ενδεικτικά αναφέρονται: συνολικός αριθμός ασθενών που είναι ενταγμένοι στο θεραπευτικό πρωτόκολλο, ποσοστό ασθενών σε κάθε βήμα του πρωτοκόλλου, αριθμός νέοδιαγνωσθέντων ασθενών, ποσοστό νέοδιαγνωσθέντων ασθενών που εισάγονται σε θεραπευτικό βήμα μεγαλύτερο του πρώτου και κατανομή ποσοστού με βάση την παράμετρο που επιλέχθηκε για την είσοδο σε βήμα μεγαλύτερο του πρώτου, μέσος χρόνος για να περάσει ο ασθενής από το πρώτο σε οποιοδήποτε επόμενο βήμα, ειδικότητες ιατρών που ενέταξαν ασθενείς στο πρωτόκολλο ή συνταγογράφησαν αγωγή με αλλαγή βήματος, ποσοστό συνταγογράφησης εκτός πρωτοκόλλου για πάθηση, για την οποία υπάρχει θεραπευτικό πρωτόκολλο», σύμφωνα με την ΥΑ.

Τέλος, προστίθενται και δείκτες μη ενδεδειγμένης συνταγογραφικής πρακτικής (ενδεικτικά αναφέρεται η συγχορήγηση φαρμάκων με αντένδειξη συγχορήγησης), οι οποίοι θα χρησιμοποιηθούν για την εισαγωγή προειδοποιητικών μηνυμάτων ή περιορισμών κατά τη συνταγογράφηση.

Η ΗΔΙΚΑ αναλαμβάνει την εξαγωγή, δύο φορές τον χρόνο, αλλά και την αξιολόγηση των δεικτών παρακολούθησης των θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

Εντός του Ιανουαρίου θα εξάγονται τα δεδομένα όλου του προηγούμενου έτους, και εντός του Ιουλίου τα δεδομένα του πρώτου εξαμήνου του τρέχοντος έτους. Στη συνέχει η ΗΔΙΚΑ θα αποστέλλει τα συγκεντρωτικά αριθμητικά δεδομένα στην αρμόδια υπηρεσία του Υπ. Υγείας, «από τα οποία δεν θα μπορεί να προκύψει ταυτοποίηση ούτε των ασθενών, ούτε των ιατρών», όπως διευκρινίζεται.

«Τα στοιχεία αυτά, θα αξιοποιούνται σε συνεργασία με την Επιτροπή παρακολούθησης της Φαρμακευτικής δαπάνης, ολοκλήρωσης των Διαγνωστικών Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων και δημιουργίας Μητρώων Ασθενών, για τη βελτίωση της αποδοτικότητας, τόσο των θεραπευτικών πρωτόκολλων, όσο και της συνταγογράφησης γενικότερα», καταλήγει η ΥΑ.

 

Εφαρμογή δεικτών παρακολούθησης Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων Συνταγογράφησης

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Η Κομισιόν ζητά την εξάλειψη του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων

Ενόψει της Διεθνούς Ημέρας μηδενικής ανοχής για τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων στις 6 Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ύπατος εκπρόσωπος/αντιπρόεδρος επιβεβαιώνουν την ισχυρή δέσμευση της ΕΕ για την εξάλειψη του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων παγκοσμίως

Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνιστά μορφή βίας κατά των κοριτσιών και των γυναικών. Ας είμαστε σαφείς: οι διαδικασίες αυτές δεν γίνονται για ιατρικούς λόγους. Η ζωή των κοριτσιών κινδυνεύει, τα ανθρώπινα δικαιώματά τους παραβιάζονται και τραυματίζονται σωματικά και ψυχολογικά για πάντα. Δεν υπάρχει απλώς καμία δικαιολογία για τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων.

Οι κοινότητες, οι κυβερνήσεις, οι οργανισμοί και οι διεθνείς εταίροι πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να προστατεύσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και την υγεία των γυναικών και των κοριτσιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους στο πλαίσιο μιας προσέγγισης μηδενικής ανοχής έναντι του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων και να αγωνίζεται για έναν κόσμο όπου κάθε κορίτσι και κάθε γυναίκα θα είναι απαλλαγμένες από κάθε μορφή βίας.

Πέρυσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση επικύρωσε τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για ένα κρίσιμο βήμα που υπογραμμίζει ότι η βία κατά των γυναικών συνιστά παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένα άλλο σημαντικό βήμα θα είναι η κατοχύρωση της αποτελεσματικής ποινικοποίησης του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων στο δίκαιο της ΕΕ. Προς το παρόν επεξεργαζόμαστε αυτούς τους κανόνες και θα αποτελέσουν μέρος ενός ευρύτερου νομικού πλαισίου για την καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών. Στην πρότασή μας για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας προτείνουμε να ποινικοποιηθεί ειδικά ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως αυτοτελές αδίκημα. Οι συμβάσεις βρίσκονται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση. Ετοιμάζουμε, επίσης, σύσταση για την πρόληψη, σε πρώτο στάδιο, των επιβλαβών πρακτικών κατά των γυναικών και των κοριτσιών. Στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο, οι γυναίκες και τα κορίτσια πρέπει να απαλλαγούν από τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων και από κάθε άλλη μορφή βίας», αναφέρει στη σχετική ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ιστορικό

Σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες για τη μερική ή ολική αφαίρεση των εξωτερικών γεννητικών οργάνων των γυναικών ή άλλον τραυματισμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων για μη ιατρικούς λόγους. Πρόκειται για μια μορφή βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών και έχει σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες για όλη τη ζωή τους. Εκτιμάται ότι 190.000 κορίτσια μόνο σε 17 ευρωπαϊκές χώρες διατρέχουν κίνδυνο ακρωτηριασμού, ενώ 600.000 γυναίκες ζουν με τις συνέπειες του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων στην Ευρώπη. Κάθε χρόνο τουλάχιστον 20.000 γυναίκες και κορίτσια έρχονται στην Ευρώπη ως αιτούσες άσυλο από χώρες στις οποίες διατρέχουν κίνδυνο ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σταθερά προσηλωμένη στον τερματισμό όλων των μορφών έμφυλης βίας, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, όπως περιγράφεται στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία 2020-2024, στη στρατηγική της ΕΕ για την ισότητα των φύλων 2020-2025, στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων III και στη στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία αποσκοπεί στον τερματισμό της βίας κατά των παιδιών. Σύμφωνα με αυτές τις πολιτικές και τη δέσμευσή μας για τον τερματισμό του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων στην Ευρώπη και παγκοσμίως, στηρίζουμε και συνεργαζόμαστε με τις επιζήσασες, τις πληττόμενες οικογένειες και κοινότητες, τους εμπειρογνώμονες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Η ποινικοποίηση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων αποτελεί απαίτηση βάσει της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης). Η σύμβαση αυτή υπογράφηκε απ’ όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και έχει κυρωθεί μέχρι σήμερα από 22 κράτη μέλη. Η σύμβαση άρχισε να ισχύει για την ΕΕ την 1η Οκτωβρίου 2023. Προσχωρώντας στη σύμβαση αυτή, η ΕΕ δεσμεύεται από φιλόδοξα και ολοκληρωμένα πρότυπα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών στους τομείς της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, του ασύλου και της μη επαναπροώθησης, καθώς και όσον αφορά τη δημόσια διοίκησή της.

Τον Μάρτιο του 2022 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, η οποία ποινικοποιεί ειδικά τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως αυτοτελές αδίκημα. Η πρόταση βρίσκεται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση. Η Επιτροπή θα εκδώσει επίσης σύντομα ειδική σύσταση για την πρόληψη και την καταπολέμηση των επιβλαβών πρακτικών κατά των γυναικών και των κοριτσιών, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, το 2024. Στη σύσταση θα περιλαμβάνονται συγκεκριμένες προτάσεις δράσεων προς τα κράτη μέλη και πρόσθετη και εξειδικευμένη στήριξη για την προστασία των θυμάτων επιβλαβών πρακτικών όπως ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων.

Το πρόγραμμα της Επιτροπής «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες (CERV)» παρέχει χρηματοδότηση σε έργα για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Τον Νοέμβριο του 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε νέα πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας. Η προθεσμία για την υποβολή των σχεδίων είναι η 24η Απριλίου 2024. Οι επιβλαβείς πρακτικές συγκαταλέγονται στις προτεραιότητες της πρόσκλησης, οι οποίες περιλαμβάνουν τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, τον ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων των ίντερσεξ ατόμων, την καταναγκαστική άμβλωση, την καταναγκαστική στείρωση, τους γάμους παιδιών και καταναγκαστικούς γάμους ή τη βία για λόγους τιμής.

Η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού (1989), στην οποία είναι συμβαλλόμενα μέρη όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, καταδικάζει επίσης τη βία κατά των παιδιών. Το 2021 η Επιτροπή ενέκρινε μια ολοκληρωμένη στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού προκειμένου να ενισχύσει τη δέσμευση της ΕΕ για την προστασία των παιδιών από τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων στα κράτη μέλη της ΕΕ και παγκοσμίως, και να τονίσει τη σημασία της εκπαίδευσης, της ευαισθητοποίησης και των νομικών μέτρων για την εξάλειψη των πρακτικών ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, με συγκεκριμένες δράσεις και συστάσεις για τον τερματισμό όλων των μορφών βίας κατά των παιδιών.

Στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης και της αναπτυξιακής συνεργασίας, η εξάλειψη του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στόχο του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία 2020-2024 και του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων 2021-2025. Αυτό αντικατοπτρίζεται στους πολιτικού διαλόγους, καθώς και σε συγκεκριμένες δράσεις. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι βασικός χορηγός του κοινού προγράμματος UNFPA-UNICEF για την εξάλειψη του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, αφού από το 2016 έχει συνεισφέρει συνολικά 18,5 εκατ. ευρώ. Η ΕΕ συνεισέφερε επίσης 60 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της πρωτοβουλίας της «Ομάδας Ευρώπη» για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα στην Αφρική και 23,5 εκατ. ευρώ στο περιφερειακό πρόγραμμα Spotlight για την Αφρική, το οποίο καταπολεμά την έμφυλη βία, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων σε 18 χώρες-εταίρους.

Η ΕΕ επιδιώκει να μετασχηματίσει τα κοινωνικά και τα έμφυλα πρότυπα μέσα από τη συνεργασία με άνδρες και αγόρια, η οποία έχει καθοριστική σημασία για την εξάλειψη του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων και των γάμων παιδιών. Έως το 2023, πάνω από 6 εκατομμύρια αγόρια και άνδρες έχουν συμμετάσχει σε συνεδρίες διαλόγου και εκπαίδευσης που ενισχύουν τη θετική αρρενωπότητα και τη δέσμευση των ανδρών για την πρόληψη επιβλαβών πρακτικών και προάγουν τη χειραφέτηση των κοριτσιών, χάρη σε περίπου 900.000 θρησκευτικούς, παραδοσιακούς και κοινοτικούς ηγέτες που κινητοποιήθηκαν από το πρόγραμμα.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

ΕΕΠΑΟ: Αισιόδοξα μηνύματα ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά του Καρκίνου στο Παιδί και στον Έφηβο

H Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικής Αιματολογίας–Ογκολογίας (ΕΕΠΑΟ), με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου στο Παιδί και στον Έφηβο, όπως έχει καθιερωθεί η 15η Φεβρουαρίου, μεταφέρει τα αισιόδοξα μηνύματα που η Επιστημονική κοινότητα καταθέτει, στις καθημερινές μάχες που δίδονται κατά του Καρκίνου της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας.

Ησυνεχής βελτίωση της επιβίωσης σε συνδυασμό με καλύτερη ποιότητα ζωής για τους επιβιώνοντες από Καρκίνο της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας, τεκμηριώνεται με ταυτόσημα υψηλά αποτελέσματα τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας.

Σε μία χώρα με τον πληθυσμό της Ελλάδας αναμένουμε και αυτό ισχύει, σχεδόν κάθε μέρα του χρόνου ένα παιδί να διαγιγνώσκεται με καρκίνο. Αν και σε ορισμένους τύπους καρκίνου η επιβίωση αγγίζει το 95%, δυστυχώς υπάρχουν κακοήθεις νεοπλασίες που υπολείπονται. Από τα πέντε παιδιά που θα διαγνωστούν, με την εντυπωσιακή πρόοδο που έχει επιτευχθεί, τα τέσσερα επιτυγχάνουν πλήρη ίαση.

Τα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης είναι αποτέλεσμα της σύγχρονης τεκμηριωμένης γνώσης σχετικά με τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας η οποία διατρέχει όλα τα στάδια από τη διάγνωση έως τη θεραπεία και την αποκατάσταση. Νέα, ισχυρά, ασφαλή, στοχευμένα και αποτελεσματικά όπλα προσφέρονται καθημερινά ταυτόχρονα και ισότιμα με όλες τις προηγμένες επιστημονικά χώρες.

Η Εταιρεία μας έχει αναλάβει αυτό τον κρίσιμο ρόλο ώστε τα ιατρικά επιτεύγματα που συντελούνται διεθνώς να βρίσκουν άμεση εφαρμογή στην κλινική πράξη και στη χώρα μας. Μέσω των δράσεων της ΕΕΠΑΟ συμμετέχουμε σε συνεργατικές ερευνητικές μελέτες, διεθνή πρωτόκολλα, διεθνείς επιστημονικούς φορείς και πρωτοβουλίες οι οποίες συχνά ξεκινούν ή συντονίζονται από τη χώρα μας.

Στην θεραπευτική μας φαρέτρα περιλαμβάνονται νέες θεραπευτικές και διαγνωστικές επιλογές, εξειδικευμένες μοριακές και κυτταρικές αναλύσεις, στοχευμένες θεραπείες, μονοκλωνικά αντισώματα, CAR-T cell θεραπείες και γενικότερα η ιατρική της ακριβείας, χωρίς να είναι αναγκαία η μετακίνηση των ασθενών και των οικογενειών τους σε κέντρα του εξωτερικού.

Την 15η Φεβρουαρίου, όλοι εμείς οι αφοσιωμένοι σε αυτή τη μάχη γιατροί, νοσηλευτές, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, εκπαιδευτικοί, φαρμακοποιοί, φυσιοθεραπευτές, διατροφολόγοι KAI οι μικροί ασθενείς μας και οι οικογένειές τους, δίνουμε το αισιόδοξο μήνυμα προς την κοινωνία μας, που βιώνουμε καθημερινά : το παιδί και ο έφηβος με καρκίνο λαμβάνει τη βέλτιστη θεραπεία μέσα στις καλύτερες συνθήκες περίθαλψης μέσω της ολιστικής αντιμετώπισής του.

Με την ευκαιρία μάλιστα της τρέχουσας προσπάθειας της Πολιτείας για εκπόνηση Εθνικού Σχεδίου Δράσης Κατά του Καρκίνου, έχουμε δηλώσει προς την Πολιτεία και τον Υπουργό Υγείας , τις προτάσεις μας και την ανάγκη , για ενεργό συμμετοχή της Εταιρείας μας στην εκπόνηση αυτού του σχεδίου, ειδικά για τις δράσεις που αφορούν το παιδί και τον Έφηβο με καρκίνο.

Η συνεργασία και ο γόνιμος, διαρκής διάλογος με την Πολιτεία είναι προτεραιότητα της Εταιρείας μας καθώς η συνδρομή της είναι απαραίτητη και η ευαισθησία απέναντι στους μικρούς ασθενείς θα πρέπει να είναι αυξημένη.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά του Καρκίνου της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας, αποτελεί άμεση προτεραιότητα για τη χώρα μας, όπως ήδη έχει γίνει για την πλειοψηφία των Χωρών της Ευρωπαικής Ένωσης, στοχεύοντας στη βέλτιστη κάλυψη των πραγματικών αναγκών των παιδιών και εφήβων μας, που πάσχουν ή νόσησαν από καρκίνο και των οικογενειών τους.

Η εναρμόνιση της Εθνικής Πολιτικής Υγείας με την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή και ο σχεδιασμός και εκπόνηση του σχετικού Σχεδίου απαιτεί , αυτονόητα, τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων: Υπουργείου Υγείας και Παιδείας, Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας (ΕΕΠΑΟ), Παιδιάτρων, Παιδοχειρουργών, Νευροχειρουργών, Ορθοπαιδικών με εμπειρία στην Ογκολογία, Ακτινοθεραπευτών, Παθολογοανατόμων, Παιδοψυχιάτρων, Λοιμωξιολόγων, Ιατρών άλλων ειδικοτήτων αλλά ΚΑΙ Συλλόγων ασθενών, αποθεραπευμένων καθώς και γονέων παιδιών με νεοπλασματική νόσο.

Η στελέχωση των Τμημάτων Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας, Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών, Αιμοδοσιών, Εργαστηρίων, Νοσοκομειακών Φαρμακείων και όλων των συνεργαζομένων Τμημάτων με επιστημονικά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, επάρκεια φαρμάκων, λειτουργία εξειδικευμένων εργαστηρίων και υλικοτεχνική υποδομή αποτελεί μείζονα προϋπόθεση.

Καθώς όμως οι πόροι, υλικοί και ανθρώπινοι, της πολιτείας είναι πεπερασμένοι, ο καθένας μπορεί να στηρίξει παντοιοτρόπως τους συλλόγους και φορείς υποστήριξης των παιδιών και των οικογενειών τους, που είναι καθημερινοί αρωγοί στο κλινικό, επιστημονικό και ερευνητικό μας έργο καθώς και με το να γίνει εθελοντής αιμοδότης και εθελοντής δότης μυελού των οστών.

Καλούμε λοιπόν όλους να συνδράμουν και να γίνουν συνοδοιπόροι μας σ’ αυτή τη μάχη. Εμείς, τα μέλη της Εταιρείας μας θα συνεχίσουμε να φροντίζουμε καθημερινά τους μικρούς ασθενείς μας χωρίς να λησμονούμε ποτέ τα παιδιά που δεν τα κατάφεραν σε αυτόν τον αγώνα και στεκόμαστε δίπλα στις οικογένειές τους.

Ταυτόχρονα συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τα εκατοντάδες παιδιά που συνεχίζουν τη ζωή τους ως υγιείς ψυχικά και σωματικά νεαροί ενήλικες.

Η σημερινή ημέρα, είναι μία πολύτιμη ευκαιρία ενημέρωσης, εγρήγορσης και εθελοντικής δραστηριοποίησης στον καθημερινό μας αγώνα, ΚΑΤΑ του Καρκίνου στο Παιδί και στον Έφηβο.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Η Κομισιόν θεσπίζει αυστηρότερες ποινές για τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την επικαιροποίηση των διατάξεων του ποινικού δικαίου σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση των παιδιών.

Ησεξουαλική κακοποίηση παιδιών είναι ένα ειδεχθές έγκλημα που έχει οξυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι εν λόγω αναθεωρημένοι κανόνες διευρύνουν τους ορισμούς των αδικημάτων και θεσπίζουν αυστηρότερες ποινές και ειδικότερες απαιτήσεις για την πρόληψη και την παροχή βοήθειας στα θύματα. Συμπληρώνουν την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή το 2022 — η οποία θεσπίζει υποχρεώσεις που έχουν οι διαδικτυακές εταιρείες να εντοπίζουν, να καταγγέλλουν και να αφαιρούν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών από τις υπηρεσίες τους.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η απειλή της κακοποίησης είναι πραγματική και έχει αυξηθεί σε ολόκληρη την ΕΕ. Μόνο μέσα στο 2022 υπήρξαν 1,5 εκατομμύριο καταγγελίες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στην ΕΕ. Ένα στα πέντε παιδιά υποφέρει από κάποια μορφή σεξουαλικής βίας, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου. Το διαδίκτυο έχει επιδεινώσει σημαντικά την εξάπλωση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, επιτρέποντας στους δράστες να συναντώνται διαδικτυακά και να ανταλλάζουν άμεσα βίντεο και φωτογραφίες σοβαρής σεξουαλικής βίας κατά παιδιών — συχνά πολύ μικρών παιδιών.

Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ στον τομέα αυτό συμφωνήθηκαν το 2011. Πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται στις τελευταίες εξελίξεις και να ενισχύουν την πρόληψη και την προστασία των θυμάτων. Βασικές πτυχές της πρότασης περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα εξής:

  • Διεύρυνση του ορισμού των ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών σε όλα τα κράτη μέλη: τα νέα αυτά αδικήματα περιλαμβάνουν τη ζωντανή μετάδοση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και την κατοχή και ανταλλαγή παιδοφιλικών εγχειριδίων. Οι νέοι κανόνες επικαιροποιούν επίσης τους ορισμούς του εγκλήματος ώστε να συμπεριληφθεί το υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών σε υλικό βαθυπαραποίησης (deep fakes) ή υλικό που παράγεται από ΤΝ.
  • Ενίσχυση της δίωξης, της πρόληψης και της στήριξης: Η πρόταση θα ορίσει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα θύματα μπορούν να καταγγείλουν τη σεξουαλική κακοποίηση που υπέστησαν και να ασκήσουν αγωγή κατά του δράστη. Οι νέοι κανόνες θα παρέχουν επίσης στα θύματα δικαίωμα χρηματικής αποζημίωσης για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων βλαβών που προκαλεί η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Επιπλέον, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να θεσπίσουν μηχανισμό συντονισμού για τη βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων προγραμμάτων για την πρόληψη και την παροχή βοήθειας στα θύματα.
  • Ενίσχυση της πρόληψης: Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να εντείνουν τις επενδύσεις στην ευαισθητοποίηση, ιδίως όσον αφορά τους διαδικτυακούς κινδύνους, ώστε να εξασφαλιστεί ότι το διαδίκτυο είναι ασφαλέστερο και καλύτερο για τα παιδιά και τους νέους. Επιπλέον, οι νέες απαιτήσεις θα διασφαλίζουν ότι οι υπεύθυνοι προσλήψεων για δραστηριότητες που συνεπάγονται στενή επαφή με παιδιά και οι οργανώσεις που ασχολούνται με την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών θα πρέπει να ζητούν το ποινικό μητρώο των υποψηφίων.
  • Θα καταστεί επίσης υποχρεωτική η καταγγελία αδικήματος τουλάχιστον από επαγγελματίες που εργάζονται σε στενή επαφή με παιδιά με στόχο την αντιμετώπιση μιας σημαντικής πρόκλησης στις προσπάθειες για την ανάσχεση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής, Μαργαρίτης Σχοινάς δήλωσε τα εξής: «Το έργο μας για την οικοδόμηση μιας Ένωσης Ασφάλειας της ΕΕ περιλαμβάνει την καταστολή του ειδεχθούς εγκλήματος της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Κλείνουμε τα κενά που επιτρέπουν στους εγκληματίες να διαπράττουν τα εγκλήματά τους – τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου. Με μια νέα δέσμη ποινικών νόμων, θα καταστήσουμε ευκολότερη την άσκηση δίωξης των δραστών, θα διευκολύνουμε τις έρευνες και θα παράσχουμε καλύτερη στήριξη στα θύματα. Δίνουμε επίσης νέα έμφαση στην πρόληψη, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι δεν θα αντιμετωπίσουμε μόνο περιστατικά εκμετάλλευσης, αλλά θα εξαλείψουμε προδραστικά τις συνθήκες που ευνοούν πρωτίστως την εκμετάλλευση».

Από την πλευρά της, η Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, Ίλβα Γιόχανσον δήλωσε: «Οι ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογίες δημιουργούν νέες δυνατότητες για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών στο διαδίκτυο και εγείρουν προκλήσεις για τις αρχές επιβολής του νόμου όσον αφορά τη διερεύνηση αυτού του εξαιρετικά σοβαρού και μεγάλης κλίμακας εγκλήματος. Η ύπαρξη ισχυρού ποινικού δικαίου είναι απαραίτητη και σήμερα κάνουμε ένα βασικό βήμα για να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε αποτελεσματικά νομικά εργαλεία για τη διάσωση των παιδιών και την προσαγωγή των δραστών ενώπιον της δικαιοσύνης. Υλοποιούμε τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2020».

Τώρα εναπόκειται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν την πρόταση. Μόλις εκδοθεί, η νέα οδηγία θα τροποποιήσει την ισχύουσα οδηγία και θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Γιατί οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν Αλτσχάιμερ; Μελέτη αποκαλύπτει τι άλλαξε και εμείς παθαίνουμε

Μπορεί να πιστεύετε ότι η άνοια που σχετίζεται με την ηλικία, δηλαδή η νόσος Αλτσχάιμερ, ήταν μαζί μας από παλιά, με την ασθένεια να εκτείνεται πίσω, μέχρι τον αρχαίο κόσμο.

Αλλά μια νέα ανάλυση κλασικών ελληνικών και ρωμαϊκών ιατρικών κειμένων υποδηλώνει ότι η σοβαρή απώλεια μνήμης -που εμφανίζεται σε επιδημικά επίπεδα σήμερα- ήταν εξαιρετικά σπάνια πριν από 2.000 έως 2.500 χρόνια, την εποχή του Αριστοτέλη, του Γαληνού και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου.

Η έρευνα του USC, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Alzheimer’s Disease, ενισχύει την ιδέα ότι η νόσος Αλτσχάιμερ και οι σχετικές άνοιες είναι ασθένειες του σύγχρονου περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής, με την καθιστική συμπεριφορά και την έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση να ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό.

«Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν πολύ λίγες αναφορές για κάτι που θα έμοιαζε με ήπια γνωστική εξασθένηση», είπε ο πρώτος συγγραφέας Caleb Finch της μελέτης, καθηγητής στη Σχολή Γεροντολογίας Leonard Davis του Πανεπιστημίου USC. «Όταν φτάσαμε στους Ρωμαίους, ανακαλύψαμε τουλάχιστον τέσσερις δηλώσεις που υποδηλώνουν σπάνιες περιπτώσεις προχωρημένης άνοιας -δεν μπορούμε να πούμε αν είναι Αλτσχάιμερ. Πάντως, υπήρξε μια εξέλιξη από τους αρχαίους Έλληνες στους Ρωμαίους».

Οι αρχαίοι Έλληνες αναγνώριζαν ότι η γήρανση συνήθως έφερνε προβλήματα μνήμης που θα αναγνωρίζαμε ως ήπια γνωστική εξασθένηση, αλλά τίποτα δεν πλησιάζει σε σημαντική απώλεια μνήμης, ομιλίας και λογικής όπως αυτή προκαλείται από το Αλτσχάιμερ και άλλους τύπους άνοιας.

Ο Δρ. Finch και ο επίσης συγγραφέας Stanley Burstein, ιστορικός στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια εξέτασαν ένα σημαντικό μέρος της αρχαίας ιατρικής γραφής του Ιπποκράτη και των οπαδών του. Το κείμενο καταγράφει παθήσεις των ηλικιωμένων, όπως κώφωση, ζάλη και πεπτικές διαταραχές -αλλά δεν κάνει καμία αναφορά στην απώλεια μνήμης.

Ο μόλυβδος στην αρχαία Ρώμη προκάλεσε Αλτσχάιμερ και «έριξε» τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Αιώνες αργότερα, στην αρχαία Ρώμη, εμφανίζονται μερικές αναφορές. Ο Δρ. Galen παρατηρεί ότι στην ηλικία των 80 ετών, ορισμένοι ηλικιωμένοι αρχίζουν να δυσκολεύονται να μάθουν νέα πράγματα. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος σημειώνει ότι ο ρήτορας Valerius Messalla Corvinus ξέχασε το όνομά του. Ο Κικέρων παρατήρησε με σύνεση ότι «η ανοησία των ηλικιωμένων… είναι χαρακτηριστικό των ανεύθυνων ηλικιωμένων, αλλά όχι όλων των ηλικιωμένων».

Ο Δρ. Finch εικάζει ότι καθώς οι ρωμαϊκές πόλεις γίνονταν πιο πυκνές, η ρύπανση αυξανόταν, αυξάνοντας τα κρούσματα γνωστικής παρακμής. Επιπλέον, οι Ρωμαίοι αριστοκράτες χρησιμοποιούσαν μαγειρικά σκεύη από μόλυβδο, σωλήνες νερού από μόλυβδο και πρόσθεταν ακόμη και οξικό μόλυβδο στο κρασί τους για να το γλυκάνουν -δηλητηριάζοντας άθελά τους την ισχυρή νευροτοξίνη.

Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς αναγνώρισαν την τοξικότητα του υλικού που περιέχει μόλυβδο, αλλά μικρή πρόοδος σημειώθηκε στην αντιμετώπιση του προβλήματος μέχρι τον 20ο αιώνα. Μερικοί μελετητές κατηγορούν τη δηλητηρίαση από μόλυβδο για την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο μοναδικός σύγχρονος λαός που δεν έχει Αλτσχάιμερ

Για αυτή την εργασία, ο Δρ. Finch δεν σκέφτηκε μόνο τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή τους Έλληνες. Ελλείψει δημογραφικών δεδομένων για την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, ο επιστήμονας στράφηκε σε ένα εκπληκτικό μοντέλο για την αρχαία γήρανση: τους σημερινούς Tsimane Amerindians, έναν αυτόχθονα λαό του Αμαζονίου της Βολιβίας.

Οι Tsimane —όπως οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι— έχουν έναν προβιομηχανικό τρόπο ζωής που είναι πολύ δραστήριος σωματικά  και έχουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά άνοιας.

Μια διεθνής ομάδα γνωστικών ερευνητών με επικεφαλής τη Margaret Gatz, καθηγήτρια ψυχολογίας, γεροντολογίας και προληπτικής ιατρικής στο USC Leonard Davis School, διαπίστωσε ότι μεταξύ των ηλικιωμένων Tsimane, μόνο περίπου το 1% πάσχει από άνοια. Αντίθετα, το 11% των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω που ζουν στις ΗΠΑ έχουν άνοια, σύμφωνα με την Ένωση Αλτσχάιμερ.

«Τα δεδομένα των Tsimane, τα οποία είναι αρκετά βαθιά, είναι πολύτιμα. Αυτός είναι ο καλύτερα τεκμηριωμένος μεγάλος πληθυσμός ηλικιωμένων που έχουν ελάχιστη άνοια. Και όλα αυτά δείχνουν ότι το περιβάλλον είναι ένας τεράστιος καθοριστικός παράγοντας στον κίνδυνο άνοιας. Μας δίνουν ένα πρότυπο για να κάνουμε αυτές τις ερωτήσεις», καταλήγει ο Δρ. Finch.

 

 

Πηγη: https://www.oloygeia.gr/

Γεωργιάδης: «Τα απογευματινά χειρουργεία δεν θα λειτουργήσουν σε όλες τις κλινικές της χώρας»

Στις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης σχετικά με τη λειτουργία των απογευματινών χειρουργείων εντός του ΕΣΥ αναφέρθηκε μεταξύ άλλων σε τηλεοπτική του συνέντευξη ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης.

Συγκεκριμένα, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινή Ζώνη» με τους Γιώργο Κακούση και Άννα Λιβαθυνού, στο ACTION 24, ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε στο θέμα των απογευματινών χειρουργείων λέγοντας τα εξής: «Αυτοί που λένε όλα αυτά περί της ιδιωτικοποιήσεως του ΕΣΥ και ότι κλείνουμε το μάτι στους ιδιώτες και τα λοιπά, είναι οι ίδιοι που πριν από 22 χρόνια έλεγαν ακριβώς τα ίδια επιχειρήματα όταν κάναμε τα απογευματινά ιατρεία. Ξέρετε ότι ο μέσος χρόνος αναμονής στα πρωινά ιατρεία από έξι μήνες έχει πέσει στους δύο μήνες γιατί λειτούργησαν τα απογευματινά ιατρεία; Αυτό που εφαρμόσαμε με επιτυχία εδώ και 22 χρόνια με τα απογευματινά ιατρεία, θα το κάνουμε τώρα για τα χειρουργεία. Τόσο απλά. Τα απογευματινά χειρουργεία δεν θα λειτουργήσουν σε όλες τις κλινικές της χώρας. Θα λειτουργήσουν στις κλινικές που μπορούν. Οι ίδιες οι κλινικές θα κρίνουν εάν έχουν το επαρκές προσωπικό που προβλέπει ο νόμος. Ο στόχος μου είναι να μπορέσουν να λειτουργήσουν από 1η Μαρτίου».

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

ΚΕΠΑ: Αύξηση του αριθμού και των ειδικοτήτων του σώματος γιατρών

«Για πρώτη φορά στην ιστορία του ΚΕΠΑ προχωρούμε στην ενίσχυση του αριθμού και των ειδικοτήτων του σώματος γιατρών που πιστοποιούν την αναπηρία. Μέχρι τώρα, το σώμα γιατρών, όχι μόνο δεν ανανεώθηκε ποτέ αλλά και αρκετοί έχουν αποχωρήσει λόγω συνταξιοδότησης ή για προσωπικούς λόγους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σήμερα, να έχουμε μόνο 500 γιατρούς στο ΚΕΠΑ, γεγονός που καθυστερεί τη διαδικασία πιστοποίησης της αναπηρίας.

ΚΕΠΑ: Υπεγράφη από την υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Δόμνα Μιχαηλίδου, η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για την αύξηση του αριθμού και των ειδικοτήτων του σώματος γιατρών του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ). Ο αριθμός των γιατρών που πιστοποιούν την αναπηρία στο ΚΕΠΑ υπερδιπλασιάζεται και από 500 που είναι σήμερα, θα φθάσει τους 1.200.

Στο πλαίσιο αυτό συγκροτείται το Ειδικό Σώμα Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) του ν. 4961/2022, στο οποίο εντάσσονται όλοι οι υφιστάμενοι ιατροί του ΚΕΠΑ, ενώ θα προκηρυχθούν επιπλέον θέσεις γιατρών. Παράλληλα, αυξάνεται και ο αριθμός των ειδικοτήτων. Για πρώτη φορά -από τότε που δημιουργήθηκε το ΚΕΠΑ το 2010- στις Επιτροπές θα ενταχθούν, παιδίατροι, αναπτυξιολόγοι και παιδοψυχίατροι. Για την καλύτερη και ταχύτερη εξυπηρέτηση των συμπολιτών μας με αναπηρία, θα υλοποιηθεί πρόγραμμα επιμόρφωσης του σώματος γιατρών και του διοικητικού προσωπικού των κέντρων. Επίσης, θα δημιουργηθεί και πλατφόρμα για να υποστηρίξει τις λειτουργίες των Επιτροπών και τον καλύτερο και ταχύτερο προγραμματισμό των ραντεβού.

Η Δόμνα Μιχαηλίδου, Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, δήλωσε: «Για πρώτη φορά στην ιστορία του ΚΕΠΑ προχωρούμε στην ενίσχυση του αριθμού και των ειδικοτήτων του σώματος γιατρών που πιστοποιούν την αναπηρία. Μέχρι τώρα, το σώμα γιατρών, όχι μόνο δεν ανανεώθηκε ποτέ αλλά και αρκετοί έχουν αποχωρήσει λόγω συνταξιοδότησης ή για προσωπικούς λόγους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σήμερα, να έχουμε μόνο 500 γιατρούς στο ΚΕΠΑ, γεγονός που καθυστερεί τη διαδικασία πιστοποίησης της αναπηρίας. Με τη σημερινή Απόφαση υλοποιούμε τη δέσμευση της Κυβέρνησης για την ενίσχυση των Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας. Οφείλουμε μια αξιοπρεπή καθημερινότητα στους συμπολίτες μας με αναπηρία και το κάνουμε πράξη. Δεν αφήνουμε κανέναν πίσω».

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Βλεννομυκητίαση Ινδία: Βασικά ευρήματα μεταξύ νοσηλευόμενων ασθενών με τη μόλυνση

“Η μελέτη ενισχύει την κατανόησή μας για τη νόσο, η οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί για να επιστήσει μεγαλύτερη προσοχή στην πολιτική στο πρόβλημα και να αναπτύξει αποτελεσματικές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Τα ευρήματα αυτής της έρευνας θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν τους κλινικούς ιατρούς στην επινόηση τυπικών πρωτοκόλλων και στρατηγικών θεραπείας και στον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου για θνησιμότητα», είπε ο Δρ Rizwan Suliankatchi Abdulkader.

Βλεννομυκητίαση Ινδία: Η βλεννομυκητίαση είναι μια σχετικά σπάνια αλλά σοβαρή μυκητιασική λοίμωξη που αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο για την κακή πρόγνωσή της και την υψηλή θνησιμότητα. Λόγω της πανδημίας COVID-19, η επίπτωση της βλεννομυκητίασης έφτασε σε υψηλά επίπεδα κατά την περίοδο 2021–2022 στην Ινδία. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Mycology και με επικεφαλής τον Δρ. Rizwan Suliankatchi Abdulkader (Ινδικό Συμβούλιο Ιατρικής Έρευνας) (Indian Council of Medical Research) δημιούργησε μια πολυκεντρική αμφισκοπική ομάδα ασθενών που νοσηλεύτηκαν με βλεννομυκητίαση σε όλη την Ινδία και ανέφεραν το αρχικό τους προφίλ, τα κλινικά χαρακτηριστικά και τα αποτελέσματά τους κατά την έξοδο.

Η βλεννομυκητίαση διαγνώστηκε με βάση μυκητολογική επιβεβαίωση σε άμεση μικροσκόπηση (λευκή χρώση ΚΟΗ/Calcofluor), καλλιέργεια, ιστοπαθολογία ή υποστηρικτικά στοιχεία από ενδοσκόπηση ή απεικόνιση. Μετά από συναίνεση (NIE/IHEC/202107-02), οι εκπαιδευμένοι συλλέκτες δεδομένων χρησιμοποίησαν ιατρικά αρχεία και τηλεφωνικές συνεντεύξεις για να συλλέξουν δεδομένα σε ένα προ-δοκιμασμένο δομημένο ερωτηματολόγιο. Στην αρχή, στρατολόγησαν 686 ασθενείς από 26 νοσοκομεία της μελέτης, εκ των οποίων το 72,3% ήταν άνδρες, το 78% είχε προηγούμενο ιστορικό διαβήτη, το 53,2% είχε ιστορικό θεραπείας με κορτικοστεροειδή και το 80% σχετίστηκε με COVID-19. Ο πόνος, το μούδιασμα ή το πρήξιμο του προσώπου ήταν τα πιο κοινά συμπτώματα (73,3%). Η λιποσωμική αμφοτερικίνη Β ήταν το πιο κοινό σκεύασμα φαρμάκου που χρησιμοποιήθηκε (67,1%) και η ενδοσκοπική χειρουργική των κόλπων ήταν η πιο κοινή χειρουργική επέμβαση (73,6%). Κατά το εξιτήριο, η νόσος ήταν σταθερή στο 43,3%, σε ύφεση για το 29,9%, αλλά το 9,6% πέθανε κατά τη διάρκεια της νοσηλείας. Μεταξύ των επιζώντων, οι κοινώς αναφερόμενες αναπηρίες περιελάμβαναν παραμόρφωση του προσώπου (18,4%) και δυσκολίες στη μάσηση/κατάποση (17,8%).

Αν και ο κίνδυνος θνησιμότητας ήταν μόνο 1 στους 10, η αναπηρία λόγω της νόσου ήταν πολύ υψηλή. “Η μελέτη ενισχύει την κατανόησή μας για τη νόσο, η οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί για να επιστήσει μεγαλύτερη προσοχή στην πολιτική στο πρόβλημα και να αναπτύξει αποτελεσματικές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Τα ευρήματα αυτής της έρευνας θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν τους κλινικούς ιατρούς στην επινόηση τυπικών πρωτοκόλλων και στρατηγικών θεραπείας και στον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου για θνησιμότητα», είπε ο Δρ Rizwan Suliankatchi Abdulkader.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Θ. Αγοραστός: Τι είναι το self-sampling και πως θα συμβάλλει στον έλεγχο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Πρόσβαση στη δωρεάν μοριακή εξέταση για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αναμένεται να δώσει στις γυναίκες των απομακρυσμένων περιοχών της Ελλάδας, το self-sampling.

Αν και στο εξωτερικό υπάρχει ευρεία εφαρμογή, στην Ελλάδα η τεχνική του self-sampling αναμένεται να δοκιμαστεί για πρώτη φορά, στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, το οποίο εξήγγειλε πρόσφατα η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα.

Από τις αρχές Μαρτίου περίπου 2.432.000 γυναίκες θα αρχίσουν να λαμβάνουν τα πρώτα sms στο κινητό τους, όπως είπε, με σκοπό να κλείσουν το ραντεβού τους για δωρεάν εξέταση για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Σύμφωνα με τον κ. Θεόδωρο Αγοραστό, Καθηγητή Μαιευτικής, γυναικολογίας ΑΠΘ και Πρόεδρο Δ.Σ Ελληνικής εταιρείας HPV, το πρόγραμμα αναμένεται να προσφέρει σημαντικό έργο, αν και έπρεπε να είχε ξεκινήσει από το 2020, όπως λέει στο iatropedia.gr.

“Έπρεπε να ξεκινήσει το 2020 και να συνεχίζεται μέχρι το 2025 και τώρα φτάσαμε στο 2024 και για τον τράχηλο δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. Είναι θετικό, ωστόσο, ότι και ο υπουργός ο κ. Γεωργιάδης και η αναπληρώτρια η κα. Αγαπηδάκη ανέφεραν δημόσια πρόσφατα ότι θα ξεκινήσει το πρόγραμμα αυτό από τον Μάρτη”, σημειώνει ο ίδιος.

Πώς θα καλυφθεί όλος ο ελληνικός πληθυσμός

Ένα σημαντικό πρόβλημα στο οποίο κλήθηκε να δώσει λύση το Υπουργείο Υγείας είναι αυτό της προσβασιμότητας όλων των γυναικών της χώρας στον δωρεάν προληπτικό έλεγχο, ο οποίος θα περιλαμβάνει δωρεάν τέστ Παπανικολάου, HPV DNA τέστ κολποσκόπηση και βιοψία.

Το HPV DNA τεστ συγκεκριμένα, είναι η μοριακή εξέταση υψηλής ακρίβειας που δίνει την πληροφορία ποια γυναίκα έχει τον ιό HPV και άρα υψηλό κίνδυνο να αναπτύξει καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Η λήψη κολπικού δείγματος για την διενέργεια της εξέτασης αυτής στις γυναίκες απομακρυσμένων παραμεθόριων περιοχών και νησιών, συναντά σημαντικές δυσκολίες.

Παίρνοντας τον λόγο η κα. Αγαπηδάκη, ανακοίνωσε ότι η Πολιτεία αναμένεται να εφαρμόσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την τεχνική του self-sampling.

“Είναι η πρώτη φορά που ανακοινώνεται και το βρίσκω πάρα πολύ σημαντικό. Ελπίζω και περιμένω να το δω να υλοποιείται” , αναφέρει ο Καθηγητής Θεόδωρος Αγοραστός, και εξηγεί τη μέθοδο:

“Έχει βρεθεί από μελέτες πως εάν μια γυναίκα βάλει μια μπατονέτα και πάρει δείγμα από τον κόλπο της και το στείλει στο εργαστήριο, η αξιοπιστία έχει αποδειχθεί ότι είναι ίδια με αυτή που θα είχαμε εάν το δείγμα το είχε πάρει ο γιατρός. Αυτό λέγεται self sampling. Δεν είναι self testing, είναι self sampling, δηλαδή αυτο-δειγματοληψία, όχι αυτο-εξέταση. Είναι πάρα πολύ σημαντικό για πάρα πολλές γυναίκες”, τονίζει ο ειδικός.

Self-sampling: Γιατί είναι σημαντικό και πως γίνεται

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) και πάρα πολλοί διεθνείς Οργανισμοί με τις οδηγίες τους έχουν αποδεχθεί και προτείνουν το self sampling.

Χώρες, όπως η Αυστραλία, η Σουηδία, η Ολλανδία, η Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο κ.α. προτείνουν το τεστ στις γυναίκες που έχουν δυσκολίες πρόσβασης. Η Ολλανδία και Σουηδία το εφαρμόζουν οριζόντια σε όλες ανεξαιρέτως τις γυναίκες.

“Η γυναίκα μπορεί να κάνει μόνη της τη λήψη στο σπίτι της και να στείλει το δείγμα με κούριερ, ή να το δώσει στο φαρμακείο και το φαρμακείο να το στείλει το δείγμα στο εργαστήριο για να γίνει ο έλεγχος. Αν η γυναίκα βρεθεί αρνητικήστο HPV DNA test, δηλαδή αν δεν έχει τον ιό, τότε η γυναίκα αυτή πρέπει να ξανακάνει έλεγχο σε 5 χρόνια. Μέχρι τότε δεν χρειάζεται να κάνει ούτε ΠΑΠ ΤΕΣΤ ούτε τίποτε άλλο. Αν βρεθεί θετική στο HPV DNA test τότε θα πρέπει να πάει στον γιατρό ο οποίος θα κάνει περαιτέρω εξετάσεις. Κι αυτές είναι: και τεστ Παπανικολάου και κολποσκόπηση και βιοψία για να δει, εάν ο ιός που υπάρχει έχει αλλοιώσει τα κύτταρα”, τονίζει ο κ. Αγοραστός.

Σύμφωνα με την Ειρήνη Αγαπηδάκη, το πρόβλημα με τις εξετάσεις στις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, θα λυθεί τόσο με τις Κινητές Ομάδες Υγείας (ΚΟΜΥ), που θα μπορούν να προσεγγίζουν απομακρυσμένες περιοχές για να κάνουν μαζικά δειγματοληψίες, όσο και με την πρακτική της αυτοδειγματοληψίας, δηλαδή του self-sampling.

Συγκεκριμένα οι γυναίκες – δικαιούχοι του προγράμματος, θα λαμβάνουν ένα ειδικό kit το οποίο θα περιέχει τη μικροσυσκευή, ένα φιαλίδιο και τις οδηγίες και με αυτό θα λαμβάνουν μόνες τους το δείγμα από τον κόλπο.

Ακολούθως, το δείγμα αυτό θα αποστέλλεται στο πιστοποιημένο εργαστήριο για HPV DNA test.

“Ή μπορεί να λειτουργήσει σωστά και μέσω των Φαρμακείων, όπως γίνεται και στο εξωτερικό”, αναφέρει ο γιατρός

Εναλλακτικά, όπως λέει και σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη που είχε γίνει στον ελληνικό πληθυσμό, μπορεί να γίνει και με την πολύτιμη συμβολή του δικτύου μαιών, που υπάρχει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.

“Υπάρχει ένα καταπληκτικό δίκτυο μαιών οι οποίες είναι καλές στη δουλειά τους και θέλουν να συμμετέχουν και έχουν και χρόνο και διάθεση. Μπορεί το κράτος να εκμεταλλευτεί αυτές τις δομές, δηλαδή τις μαίες και να γίνει το πρόγραμμα μέσω αυτών”, καταλήγει ο Καθηγητής.

Στόχος, η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως το 2030

Στόχος της χώρα μας, πάντως, είναι να εναρμονιστεί με την παγκόσμια και ευρωπαϊκή στρατηγική, η οποία προβλέπει μεταξύ άλλων:

  • Το 70% των γυναικών να εξετασθεί προληπτικά για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας με ένα τεστ υψηλής ακριβείας (HPV testing) σε ηλικία 35 ετών και ξανά σε ηλικία 45 ετών,
  • Tο 90% των γυναικών με (προ)καρκίνο τραχήλου μήτρας να τύχει ενδεδειγμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης και υποστηρικτικής φροντίδας.

Να σημειωθεί πως εάν ο καρκίνος διαγνωστεί στα πρώτα στάδια, οι πιθανότητες επιβίωσης αυξάνονται εκθετικά, ενώ πραγματοποιούνται λιγότερα ή και καθόλου χειρουργεία. Η θεραπεία που ακολουθείται είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, πιο ήπια.

Στο πλαίσιο της παγκόσμιας στρατηγικής για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έως το 2030, σημαντικό θεωρείται, το 90% των κοριτσιών μέχρι 15 ετών να έχει εμβολιαστεί πλήρως κατά της μόλυνσης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).

Ένας στόχος από τον οποίο η Ελλάδα βρίσκεται πολύ μακριά, σύμφωνα με τον Καθηγητή Αγοραστό:

“Ο εμβολιασμός είναι ο πιο σημαντικός πυλώνας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Υπάρχει από το 2008, έχουν περάσει 15 – 16 χρόνια και είμαστε δυστυχώς σε μια κάλυψη του πληθυσμού γύρω στο 50%. Μιλάμε για τα κορίτσια κάτω των 15 ετών. Πρέπει να φτάσουμε στο 90%. Και γι’ αυτό απαιτείται η Πολιτεία να αναλάβει άμεσα να κάνει μια εκστρατεία ενημέρωσης του κόσμου”, καταλήγει.

 

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/