Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης του συνδρόμου Γκιλαίν – Μπαρέ έπειτα από CoViD [μελέτη]

Τι αναφέρεται στο περιοδικό “Neurology” της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας.

Η λοίμωξη από Covid-19 σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της σπάνιας νευρολογικής διαταραχής που ονομάζεται σύνδρομο Γκιλαίν-Μπαρέ εντός έξι εβδομάδων, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό τεύχος του ιατρικού περιοδικού “Neurology” της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας.

Το σύνδρομο Γκιλαίν-Μπαρέ (Guillain- Barre, GBS) είναι μια σπάνια αυτοάνοση διαταραχή, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται στα νευρικά κύτταρα με αποτέλεσμα ο ασθενής να παρουσιάζει αρχικά αδυναμία στα χέρια και στα πόδια και ίσως παράλυση και μούδιασμα. Αν και μπορεί να είναι απειλητικό για τη ζωή, οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν με λίγα εναπομείναντα προβλήματα. Η ακριβής αιτία του συνδρόμου είναι άγνωστη, αλλά μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από γαστρεντερικές ή αναπνευστικές λοιμώξεις.

Στην έρευνα συμμετείχαν πάνω από τρία εκατομμύρια άτομα στο Ισραήλ χωρίς προηγούμενη διάγνωση του συνδρόμου. Παρακολουθήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2021 έως τις 30 Ιουνίου 2022 και οι ερευνητές εξέτασαν αν οι συμμετέχοντες είχαν μολυνθεί με Covid-19 ή είχαν κάνει εμβόλιο κατά του Covid-19 κατά τη διάρκεια έξι εβδομάδων πριν από τη διάγνωση του Γκιλαίν- Μπαρέ. Κατά την περίοδο αυτή, 76 άτομα εμφάνισαν το σύνδρομο.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με πρόσφατη λοίμωξη από Covid-19 είχαν έξι φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν το σύνδρομο Γκιλαίν- Μπαρέ σε σχέση με τα άτομα χωρίς πρόσφατη λοίμωξη. Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι τα άτομα που εμβολιάστηκαν πρόσφατα με το εμβόλιο mRNA της Pfizer-BioNTech είχαν πάνω από 50% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν τη διαταραχή σε σχέση με τα άτομα χωρίς πρόσφατο εμβολιασμό.

Πηγές:
ΑΠΕ-ΜΠΕ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ανοσοποιητικό σύστημα και ρευματικά νοσήματα

Η επιβίωση του οργανισμού εξαρτάται από την συντονισμένη λειτουργία των ιστών και των οργάνων του για την προστασία του από παράγοντες ( μικρόβια – μικροί οργανισμοί που προκαλούν λοιμώξεις όπως τα βακτήρια, οι ιοί, τα παράσιτα και οι μύκητες ) που θα μπορούσαν να διαταράξουν αυτή τη συντονισμένη λειτουργία.

Ο ρόλος του ανοσοποιητικού συστήματος, είναι να αναγνωρίζει και να καταστρέφει όλους αυτούς τους παράγοντες που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη συντονισμένη λειτουργία των οργάνων και των ιστών. Το ανοσοποιητικό αντιλαμβάνεται πότε υπάρχει ένας κίνδυνος όπως για παράδειγμα πότε αναπτύσσονται κύτταρα που έχουν μολυνθεί από κάποιον ιό και αναλαμβάνει δράση ρίχνοντας στη μάχη τα λευκά αιμοσφαίρια για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό.

Ανοσία είναι η αντίσταση σε μία νόσο και ειδικότερα σε ένα λοιμώδες νόσημα. Το άθροισμα των κυττάρων, ιστών και μορίων που μεσολαβούν στην αντίσταση σε λοιμώξεις ονομάζεται ανοσοποιητικό σύστημα και η συντονισμένη αντίδραση των κυττάρων και των μορίων αυτών ονομάζεται ανοσοαπάντηση ή ανοσοαπόκριση.

Οι μηχανισμοί άμυνας του ξενιστή περιλαμβάνουν τη φυσική ανοσία, που μεσολαβεί στην αρχική φάση της προστασίας απέναντι στις λοιμώξεις, και την επίκτητη ανοσία, που αναπτύσσεται πιο αργά και μεσολαβεί στο όψιμο, αλλά και πιο αποτελεσματικό, στάδιο της άμυνας απέναντι στα μικρόβια

Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι μία κατηγορία ασθενειών στις οποίες το ανοσιακό  σύστημα επιτίθεται στα υγιή κύτταρα του οργανισμού ως αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ανοσιακού . Μπορεί να πλήττουν μόνο έναν ιστό ή ένα όργανο ή συστημικά, όπου προσβάλλουν περισσότερα από ένα όργανο. Αυτό που συνήθως φαίνεται στα αρχικά στάδια είναι ένας βαθμός φλεγμονής, ο οποίος διαφέρει ανάλογα με τη νόσο, το στάδιο στο οποίο βρίσκεται και αυτό μπορεί να δίνει ελαφρύτερα ή βαρύτερα συμπτώματα στον ασθενή.

Φαίνεται πως υπάρχουν τέσσερις βασικοί παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν στην παθογένεια σε αυτού του είδους τα νοσήματα. Αυτοί είναι το περιβάλλον, το στρες, το γενετικό υπόστρωμα και οι ορμόνες (Μουτσόπουλος, 2017). Συνήθως, για να εκδηλώσει κάποιος ένα αυτοάνοσο νόσημα είτε έχει κάποιον στην οικογένεια με αυτοάνοσο είτε υπάρχει γενετική προδιάθεση με συσχέτισή με τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας, τα οποία είναι μόρια που διαφέρουν σε κάθε άτομο και δείχνουν πως ανταποκρίνεται το ανοσολογικό σύστημα σε ξένους εισβολείς. Παρά τη γενετική προδιάθεση, τα αυτοάνοσα νοσήματα δεν κληρονομούνται, αλλά αυτό που κληρονομείται είναι η προδιάθεση για νόσηση (Μουτσόπουλος, 2017). Περιβαλλοντικοί παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εκδήλωση αυτοάνοσου νοσήματος είναι οι βακτηριακές ή ιογενείς λοιμώξεις, αν και συνήθως αυτοί οι παράγοντες δεν ανιχνεύονται στον ορό ή σε βλάβες των ιστών, μιας και η βλάβη προκαλείται από την απόκριση του ανοσοποιητικού και όχι από τους μικροοργανισμούς (Λαγογιάννη, 2002). Τα αυτοαντισώματα που στρέφονται εναντίον του οργανισμού είναι τα οργανοειδικά αντισώματα, τα οποία στρέφονται κατά των ιστών και των κυττάρων ορισμένων οργάνων και τα μη οργανοειδικά αντισώματα που στρέφονται κατά του κυτταροπλάσματος, της κυτταροπλασματικής μεμβράνης και του πυρήνα, στοιχεία που βρίσκονται σε κάθε κύτταρο του οργανισμού, αλλά και εναντίον στοιχείων του αίματος όπως είναι οι πρωτεΐνες ορού (Λαγογιάννη, 2002). Στους γενετικούς παράγοντες φαίνεται να ανήκουν κάποια αυξημένο ποσοστά σε αντιγόνα HLA σε άτομα με αυτοάνοση νόσο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Από την άλλη, όσον αφορά τις ορμόνες φαίνεται να υπάρχει μία συσχέτιση, αφού για παράδειγμα ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος παρατηρείται 10 φορές πιο συχνά σε γυναίκες και κυρίως σε γυναίκες παραγωγικής ηλικίας (Λαγογιάννη, 2002).

Τα αυτοάνοσα νοσήματα έχουν τη δυνατότητα να προσβάλλουν οποιοδήποτε μέρος του σώματος και έτσι στην αντιμετώπιση και διαχείριση τους εμπλέκονται πολλές ιατρικές ειδικότητες, όπως ο ρευματολόγος, ο νευρολόγος, ο δερματολόγος, ο οφθαλμίατρος, ο γαστρεντερολόγος- ηπατολόγος, καρδιολόγος, πνευμονολόγος και αιματολόγος (Μουτσόπουλος, 2017).

Κάποια από τα πλέον γνωστά αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα παρακάτω:

Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που χαρακτηρίζεται από επίμονη και σοβαρή φλεγμονή που προκαλεί βλάβη των ιστών σε διάφορα όργανα.

Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα είναι μία «χρόνια συστηματική νόσος χαρακτηριζόμενη από υποτροπιάζουσες φλεγμονές στις αρθρώσεις και στις σχετικές με αυτές δομές και συνοδεύεται συχνά με ποικιλία εξωαρθρικών εκδηλώσεων» (Γιαβασόπουλος & Μανίκου, 2007, σ. 3). Πρόκειται ουσιαστικά για μία συστηματική διαταραχή με φλεγμονώδη χαρακτηριστικά που επηρεάζει το μυοσκελετικό σύστημα και σε κάποιο βαθμό τις εξωαρθρικές δομές (Γιαβασόπουλος & Μανίκου, 2007). Στα κύρια συμπτώματα της ανήκουν ο πόνος, η δημιουργία οιδήματος από τη φλεγμονή, η απώλεια της λειτουργικότητας των αρθρώσεων και η δυσκαμψία.

Η Ψωριασική Αρθρίτιδα «είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πάθηση η οποία σχετίζεται άμεσα με την ψωρίαση του δέρματος. Οι παθοφυσιολογικές διαδικασίες με τις οποίες μία αρχική διαταραχή στο επίπεδο των κερατινοκυττάρων στο δέρμα μεταφέρεται στις αρθρώσεις αλλά και άλλα όργανα και συστήματα, προκαλώντας φλεγμονώδεις και καταστροφικές, πολλές φορές, παθολογικές εξεργασίες δεν είναι ακόμη και σήμερα πλήρως κατανοητές. Στην παθοφυσιολογία της ψωριασικής νόσου συμμετέχουν περιβαλλοντικοί, γενετικοί και ανοσιακοί παράγοντες» (Μίγκος, 2017, σ. 26).

Το σύνδρομο Sjogren ή αλλιώς αυτοάνοση επιθηλίτιδα είναι μία αυτοάνοση νόσος που χαρακτηρίζεται από λεμφοκυτταρική διήθηση και από προοδευτική καταστροφή των εξωκρινών αδένων, οδηγώντας στην απώλεια της εκκριτικής ικανότητας και στην εμφάνιση συμπτωμάτων όπως ξηροστομία και ξηροφθαλμία (Καράγεωργας, 2017). Μπορεί να είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές, όταν εμφανίζεται συνδυαστικά με άλλα νοσήματα, όπως είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα (Καράγεωργας, 2017).

Η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα ή αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα είναι μία αυτοάνοση νόσος, η οποία ανήκει στην κατηγορία των αξονικών σπονδυλαρθρίτιδων και ως κύρια συμπτώματα έχει τη φλεγμονή στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, στους γειτονικούς μαλακούς ιστούς και τις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης, προκαλώντας σταδιακά περιορισμό της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης (Ward, Deodhar, Akl et al., 2016).

 

επισκέπτρια υγείας κ. Αθανασία Παππά.

 

 

Πηγη: https://healthmag.gr/

«Πρωταθλητές» οι Έλληνες και στην αναμονή εκτέλεσης ιατρικών εξετάσεων

Οι Έλληνες αδυνατούν να κάνουν ιατρικές εξετάσεις είτε λόγω φτώχειας, είτε εξαιτίας της τεράστιας αναμονής στα νοσοκομεία της χώρας.

Η Ελλάδα βρίσκεται στη χειρότερη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ότι αφορά την ικανότητα των πολιτών να κάνουν ιατρικές εξετάσεις, είτε λόγω φτώχειας, είχε λόγω μεγάλης αναμονή, σύμφωνα με το Healthstat.gr.

Όπως αναφέρουν τα στοιχεία της Eurostat για το 2022 η Ελλάδα – μαζί με την Φιλανδία και τη Ρουμανία – συμπεριλαμβάνεται στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό των πολιτών που δεν μπόρεσαν να κάνουν ιατρικές εξετάσεις για είτε για οικονομικούς λόγους, είτε λόγω της μεγάλης λίστας αναμονής είτε εξαιτίας της απόστασης.

Πιο αναλυτικά, οι χώρες της ΕΕ που ανέφεραν τις υψηλότερες τιμές ήταν: η Ελλάδα (16,7%), η Φινλανδία (9,6%), η Ρουμανία (7,9%) και η Λετονία (7,1%). Οι χώρες με τα μικρότερα ποσοστά είναι η Γερμανία (0,5%), η Τσεχία (0,3%) και η Κύπρος (0,1%).

Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ανθρώπων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια στην ΕΕ που ανέφεραν ότι αυτές οι ανεκπλήρωτες ανάγκες έφτσαν σε ποσοστό 6,1%, διπλάσιο από εκείνους που δεν κινδυνεύουν (2,8%).

Ανάλογη εικόνα παρατηρείται σε όλη την ΕΕ, με εξαίρεση την Ισπανία (όπου το 2% των ατόμων που δεν κινδυνεύουν από φτώχεια ανέφεραν ανεκπλήρωτες ανάγκες, έναντι 1,6% των ατόμων που κινδυνεύουν) και την Ολλανδία (0,8% των ατόμων που δεν κινδυνεύουν και 0,6% του αυτοί που κινδυνεύουν από φτώχεια).

Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό διαμορφώνεται στις 14,5 μονάδες υψηλότερο μεταξύ των ανθρώπων που κινδυνεύουν από φτώχεια (28,8%) σε σύγκριση με εκείνους που δεν κινδυνεύουν (14,3%).

Μεγάλες αποκλίσεις καταγράφηκαν επίσης στη Ρουμανία, όπου η διαφορά ήταν 9,4 μονάδες (15,5% έναντι 6,1%) και στην Πορτογαλία, με 8,5 μονάδες (11,7% έναντι 3,2%).
Σε ποιες περιοχές οι πολίτες αδυνατούν να κάνουν εξετάσεις

Σύμφωνα με την έκθεση «Βασικά δεδομένα για τις συνθήκες διαβίωσης» της Eurostat, το 2022 οι περιφέρειες που είχαν το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν οι εξής:

  • Ιόνιων Νήσων,
  • Ανατολικής Μακεδονίας και τη Θράκης,
  • Βόρειου Αιγαίου,
  • Στερεάς Ελλάδας και
  • Πελοποννήσου.

Σημειώνεται ότι οι συγκεκριμένες πέντε, από τις 13 περιφέρειες της χώρας, έχουν συνολικά 1.242.732 μόνιμους κατοίκους, δηλαδή το 11,6% του πληθυσμού της χώρας.

 

Πηγη: https://www.dnews.gr/

Ανώτατο όριο αμοιβής ιδιωτών ιατρών που επισκέπτονται ασθενείς κρατούμενους στις φυλακές, στα Σωφρονιστικά και Θεραπευτικά Καταστήματα του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη

ΦΕΚ-6435-2023

ΚΟΙΝΗ-ΥΠ.ΑΠΟΦΑΣΗ-ΑΝΩΤΑΤΟ-ΟΡΙΟ-ΑΜΟΙΒΗΣ-ΙΔ.ΙΑΤΡΩΝ-ΠΟΥ-ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ-ΑΣΘΕΝΕΙΣ-ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥΣ-ΣΤΙΣ-ΦΥΛΑΚΕΣ

 

 

..

 

Υπερ-υπολογιστής «Δαίδαλος»: Κομβική η σημασία του στην Ιατρική και ερευνητική κοινότητα

Για την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών και την κατανόηση των επιδημιών
Οι τελευταίες εξελίξεις στον κόσμο της
τεχνητής νοημοσύνης στην Ιατρική, παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση που διοργάνωσε το ΜΗΤΕΡΑ με θέμα «Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) στην Ιατρική», την Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου στο Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Λούρος».Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, ο οποίος τοποθετήθηκε σχετικά με το παρόν και το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της υγείας. Ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε την κομβική σημασία που θα έχει ο νέος υπερ-υπολογιστής «Δαίδαλος» στην ιατρική και ερευνητική κοινότητα, τόσο για την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών, όσο και για την κατανόηση της δημιουργίας και της εξέλιξης των επιδημιών. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις ομιλίες ειδικών σε θέματα που αφορούν την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ιατρική, σε νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την εφαρμογή της, ενώ παρουσιάστηκαν τα προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης που διαθέτουν, το Τμήμα Απεικόνισης Μαστού του ΜΗΤΕΡΑ

 

 

Πηγη:HealthDaily

Η ΕΕ αναζητά περισσότερα δεδομένα απο τους κατασκευαστές του GLP-1

Με αφορμή τις αναφορές για αυτοκτονικές τάσεις
Η υπηρεσία επιτήρησης φαρμάκων
της ΕΕ θα ζητήσει περισσότερα δεδομένα από τους κατασκευαστές μιας κατηγορίας φαρμάκων για τον διαβήτη και την απώλεια βάρους, συμπεριλαμβανομένων των δημοφιλών θεραπειών της Novo Nordisk Ozempic και Wegovy για να διερευνήσει περαιτέρω τις αναφορές για αυτοκτονικές τάσεις από ασθενείς που τις λαμβάνουν. «Παρότι αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με την αιτιώδη συσχέτιση, υπάρχουν πολλά ζητήματα που πρέπει ακόμη να διευκρινιστούν», ανέφερε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) σε δήλωση του την περασμένη εβδομάδα. Η Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης για την Εκτίμηση Κινδύνου του EMA (PRAC) θα συζητήσει ξανά το θέμα στη συνεδρίασή της τον Απρίλιο του 2024, πρόσθεσε. Η εν λόγω κινητοποίηση έπεται μιας ανασκόπησης που ξεκίνησε τον Ιούλιο και κάλυψε μια σειρά φαρμάκων γνωστών ως αγωνιστές υποδοχέα GLP-1, συμπεριλαμβανομένων των Trulicity της Eli Lilly, Suliqua της Sanofi, Bydureon της AstraZeneca και Rybelsus και Saxenda της Novo Nordisk. Το θέμα συζητήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα από την PRAC, η οποία παρακολουθεί τις παρενέργειες των φαρμάκων και πραγματοποιεί μηνιαίες συναντήσεις. Ο EMA είχε αρχικά λάβει αναφορές από τον Ισλανδικό Οργανισμό Φαρμάκων, με βάση δύο περιπτώσεις που αφορούσαν τη λιραγλουτίδη, το δραστικό συστατικό του Saxenda, και ένα κρούσμα για τη σεμαγλουτίδη, το δραστικό συστατικό των Ozempic και Wegovy. Η ανασκόπηση βασίστηκε επίσης σε τουλάχιστον 170 αναφορές περιπτώσεων από το Eudra Vigilance, ένα σύστημα καταγραφής ύποπτων ανεπιθύμητων ενεργειών σε φάρμακα.

 

 

Πηγη:HealthDaily

EIT Health: Βράβευση ελληνικής start-up για την ψυχική υγεία σε διαγωνισμό στο Μιλάνο

Η Luca Health κατέλαβε την 3η θέση στον διαγωνισμό Attract to Invest του EIT Health InnoStars παρουσιάζοντας μια εφαρμογή για την ψυχική υγεία των αθλητών.

 

Σαράντα κορυφαίες ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις συναντήθηκαν στο Milan Innovation District – MIND σε μια μοναδική σύγκλιση τριών βασικών προγραμμάτων δημιουργίας επιχειρήσεων υγειονομικής περίθαλψης στη Νότια, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Παρουσιάζοντας μια εφαρμογή για την ψυχική υγεία των αθλητών, η ελληνική Luca Health κέρδισε το τρίτο βραβείο στον διαγωνισμό Attract to Invest κερδίζοντας 10.000 ευρώ για επενδύσεις, καθώς και καθοδήγηση για περαιτέρω ενίσχυση δεξιοτήτων στην προσέλκυση πόρων.

Το EIT Health InnoStars Grand Final δεν αφορούσε μόνο την ανάδειξη πρωτοποριακών εφαρμογών, αλλά και τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε πιθανή μεταμόρφωση της υγειονομικής περίθαλψης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η πρωτοβουλία EIT Health έχει ως ιδρυτικό σκοπό την καλύτερη υγεία και μακροζωία των Ευρωπαίων πολιτών. Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) είναι ο κόμβος του EIT Health στην Ελλάδα και υποστηρίζει νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της βιοτεχνολογίας, της ψηφιακής υγείας, της ιατρικής τεχνολογίας και της θεραπευτικής.

Τα προγράμματα του EIT Health καλύπτουν τις ανάγκες των νεοφυών επιχειρήσεων στα διαφορετικά στάδια ανάπτυξής τους – από την έναρξη της διαδρομής των ομάδων μέχρι τον μετασχηματισμό τους σε καθιερωμένες εταιρείες που αναζητούν πρόσθετες επενδύσεις.

Για πρώτη φορά, όσοι πέρασαν στον τελικό γύρο τριών βασικών προγραμμάτων δημιουργίας επιχειρήσεων (RIS Innovation Call, InnoStars Awards και Attract to Invest) συγκεντρώθηκαν στις 7 και 8 Νοεμβρίου στο Milan Innovation District – MIND, σε μια εκδήλωση φτιαγμένη «στα μέτρα» των start-up της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από τη Synlab Italia, βασικό εταίρο του EIT Health InnoStars, που έφερε στον κόμβο καινοτομίας της υγειονομικής περίθαλψης της Ιταλίας 40 πολλά υποσχόμενες νεοφυείς επιχειρήσεις.

Η ψυχική υγεία αθλητών χωρίς στίγμα

Ένα από τα τρία προγράμματα, το Attract to Invest, είναι σχεδιασμένο με τέτοιον τρόπο ώστε να υποστηρίζει ώριμες επιχειρήσεις με προϊόντα που είναι ήδη στην αγορά και αναζητούν πρόσθετα κεφάλαια.

Σε αυτή την κατηγορία η ελληνική Luca Health αναδείχθηκε στην τρίτη θέση. Η start-up, που ιδρύθηκε από τον Βρετανό Nick Greenhalgh και τον Έλληνα Βασίλειο Νικολάου αναπτύσσει μια εφαρμογή αναγνώρισης συμπτωμάτων εξειδικευμένη και στοχευμένη σε αθλητές και χρησιμοποιείται ήδη από πολυάριθμες αθλητικές ομάδες σε όλη την Ευρώπη.

«Ως πρώην αθλητής του ράγκμπι καταλαβαίνω τον κρίσιμο ρόλο της ψυχικής υγείας στην απόδοση μιας ομάδας. Δυστυχώς, η αναφορά περί ψυχικής υγείας στον αθλητισμό μπορεί να στιγματίσει κάποιον. Η εφαρμογή μας αντιμετωπίζει αυτό το ζήτημα, επιτρέποντας στους παίκτες να εντοπίζουν συμπτώματα και στους συλλόγους να ενισχύουν την ψυχική υγεία του συνόλου της ομάδας, διατηρώντας παράλληλα την ανωνυμία των αθλητών. Είμαστε ευγνώμονες για την αναγνώριση και ανυπομονούμε να φέρουμε τη λύση μας στον κόσμο», είπε ο Nick Greenhalgh, συν-ιδρυτής και CEO της Luca.

Τον διαγωνισμό Attract to Invest στο Μιλάνο κέρδισε η MEBSTER, μια τσεχική εταιρεία η οποία αναπτύσσει μια καινοτόμα πλατφόρμα δίνοντας τη δυνατότητα σε άτομα με προβλήματα στα κάτω άκρα, ιδιαίτερα από τραυματισμούς του νωτιαίου μυελού, να περπατήσουν ξανά. Τη δεύτερη θέση κατέλαβε η Frontier Management Consulting από τη Ρουμανία για το PROMED, ένα καινοτόμο λογισμικό σχεδιασμένο για την έγκαιρη διάγνωση του βρογχοπνευμονικού καρκίνου και του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Οι τρεις πρώτες ομάδες έλαβαν βραβεία ύψους 25.000 ευρώ, 15.000 ευρώ και 10.000 ευρώ, αντίστοιχα. Επιπλέον, το EIT Health προσφέρει ευκαιρίες δικτύωσης με τους εταίρους του, τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και τους επενδυτές, καθώς και εξατομικευμένη καθοδήγηση 1:1, προσομοιώσεις αίθουσας συνεδριάσεων και πολλά άλλα για να επιτρέψει στις νεοσύστατες επιχειρήσεις να υπερέχουν σε δεξιότητες συγκέντρωσης κεφαλαίων.

Από καθετήρες μέχρι βιοτεχνολογικά όργανα

Στο RIS Innovation Call, πρόγραμμα προσαρμοσμένο σε τοπικά έργα υγειονομικής περίθαλψης και ομάδες που βρίσκονται στην έναρξη του ταξιδιού τους στο στάδιο της απόδειξης της ιδέας, τις τρεις θέσεις στο βάθρο εξασφάλισαν τρεις πορτογαλικές νεοσύστατες επιχειρήσεις. Την πρώτη θέση κατέλαβε η Gotech, η οποία παρουσίασε τον πρώτο καθετήρα γραφενίου (Gocap) που ενεργοποιείται με το φως και αποτρέπει τις μολύνσεις στους ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

Ο τρίτος διαγωνισμός, InnoStars Awards, είναι σχεδιασμένος για να υποστηρίζει νεοφυείς επιχειρήσεις στη μετάβασή τους από τη φάση της κατάθεσης πρωτοτύπου σε προϊόντα έτοιμα για την αγορά. Την πρώτη θέση κατέλαβε η Orgavalue. Η αποστολή της Πορτογαλικής εταιρείας είναι να καταργήσει τη λίστα αναμονής μεταμόσχευσης οργάνων με μια μοναδική μέθοδο βιομηχανικής κατασκευής εξατομικευμένων οργάνων προερχόμενα από την αποκυτταροποίηση οργάνων του δότη και στη συνέχεια την εκ νέου κυτταροποίησή τους με κύτταρα που προέρχονται από τον ασθενή.

Για να τονίσουν τη δύναμη της δικτύωσης, οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση είχαν την ευκαιρία να ψηφίσουν τις αγαπημένες τους νεοσύστατες επιχειρήσεις και συλλογικά έδωσαν το InnoStars Community Award στη ρουμανική ομάδα πίσω από την MoodZ, μια εφαρμογή smartwatch για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας διακόπτοντας τον ύπνο REM μέσω δονήσεων, που είναι γνωστό ότι μειώνουν τις διαταραχές της διάθεσης.

Συνάντηση μυαλών στο Μιλάνο

«Ο μεγάλος τελικός του EIT Health InnoStars για το 2023 ήταν μια πραγματική γιορτή της επιχειρηματικής συνέργειας και της καινοτομίας χωρίς σύνορα», δήλωσε η Mónika Tóth, διευθύντρια του προγράμματος Περιφερειακού Σχεδιασμού Καινοτομίας του EIT Health InnoStars. «Ως EIT Health InnoStars, είμαστε ενθουσιασμένοι που συμμετέχουμε στο ταξίδι τους και τους βλέπουμε να επωφελούνται από το γεγονός ότι αποτελούν μέρος της τεράστιας κοινότητάς μας των καινοτόμων. Δημιουργούμε συνδέσεις, αυτό αντιπροσωπεύει το EIT Health. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, λάβαμε πάνω από 1.000 αιτήσεις για τα τρία αυτά προγράμματα και υποστηρίξαμε περίπου 190 νεοφυείς επιχειρήσεις, οι οποίες συγκέντρωσαν περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ εξωτερικών επενδύσεων. Είμαστε βέβαιοι ότι οι νικητές της φετινής διοργάνωσης θα αξιοποιήσουν επίσης τη δύναμη του δικτύου».

Για να καταστεί δυνατή η περαιτέρω δικτύωση των συμμετεχόντων, διοργανώθηκε επίσης ένα Φόρουμ Επενδυτών, όπου εκπρόσωποι εταιρειών επιχειρηματικών κεφαλαίων και επενδυτών-αγγέλων μοιράστηκαν κάποια δεδομένα σχετικά με τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που αναζητούν στους ιδρυτές νεοσύστατων επιχειρήσεων πέρα από τους αριθμούς.

Την ατμόσφαιρα συνεργατικότητας ενίσχυσαν οι i-Days του Μιλάνου, μια σειρά hackathons που πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Ευρώπη, όπου φοιτητές αναμετρήθηκαν με πραγματικές προκλήσεις στον κλάδο της υγειονομικής περίθαλψης. Στην εκδήλωση που διοργανώθηκε από τη Synlab, βασικό εταίρο του EIT Health στην Ιταλία, οι φοιτητές κλήθηκαν να αναπτύξουν ιδέες για να καταστήσουν τις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης πιο προσβάσιμες, αποδοτικές και αποτελεσματικές μέσω της τεχνολογίας στις πόλεις του μέλλοντος.

 

 

Πηγη: https://www.healthstat.gr/

ΕΕ: Συμφωνία – ορόσημο για τη σαφή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης – Διαφάνεια και έλεγχος

Μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε σε μια πρωτοφανή σε παγκόσμιο επίπεδο νομοθεσία για να ρυθμίσει κανονιστικά την τεχνητή νοημοσύνη, έπειτα από τρεις ημέρες εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι νομοθέτες της ΕΕ κατέληξαν σε μια «πολιτική συμφωνία» πάνω σ’ ένα κείμενο το οποίο αναμένεται ότι θα ευνοήσει την καινοτομία στην Ευρώπη, περιορίζοντας παράλληλα ενδεχόμενες παρεκτροπές αυτών των πολύ προηγμένων τεχνολογιών.

«Η ΕΕ γίνεται η πρώτη ήπειρος που ορίζει σαφείς κανόνες για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε εκφράζοντας την ικανοποίησή του ο ευρωπαίος επίτροπος Τιερί Μπρετόν, ο οποίος είχε παρουσιάσει το σχέδιο τον Απρίλιο 2021.

Μετά την ημερομηνία αυτή, οι συνομιλίες επιμηκύνθηκαν. Ο τελευταίος γύρος διαπραγμάτευσης, ο οποίος άρχισε το απόγευμα της Τετάρτης, διάρκεσε σχεδόν 35 ώρες.

Η διαδικασία είχε προσκρούσει στο τέλος της περασμένης χρονιάς στην εμφάνιση του ChatGPT, του παραγωγού κειμένων της εταιρείας OpenAI της Καλιφόρνιας, ικανού να συντάσσει διατριβές, ποιήματα ή μεταφράσεις σε μερικά δευτερόλεπτα.

Το σύστημα αυτό, όπως και εκείνα που είναι ικανά να δημιουργούν ήχους ή εικόνες, αποκάλυψε στο ευρύ κοινό τις τεράστιες δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Αλλά και ορισμένους κινδύνους. Η διάδοση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλαστών φωτογραφιών που μοιάζουν αληθινές έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τον κίνδυνο χειραγώγησης της κοινής γνώμης.

 

Αυτό το φαινόμενο της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης ενσωματώθηκε στις διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις, έπειτα από αίτημα ευρωβουλευτών οι οποίοι επιμένουν σε μια συγκεκριμένη πλαισίωση αυτού του τύπου των τεχνολογιών με μεγάλο αντίκτυπο. Ζήτησαν κυρίως περισσότερη διαφάνεια στους αλγορίθμους και τις γιγάντιες βάσεις δεδομένων που βρίσκονται στην καρδιά αυτών των συστημάτων.

Τα κράτη μέλη εκφράζουν φόβους μήπως μια υπερβολική κανονιστική ρύθμιση σκοτώσει εν τη γενέσει τους εν δυνάμει «πρωταθλητές» τους, όπως οι εταιρείες Aleph Alpha στη Γερμανία και Mistal AI στη Γαλλία, καθιστώντας απαγορευτικά τα κόστη ανάπτυξης.

Στρατηγική αυτονομία

Η πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε χθες, Παρασκευή, το βράδυ πρέπει να συμπληρωθεί με μια τεχνική εργασία για να οριστικοποιηθεί το κείμενο. «Θα αναλύσουμε προσεκτικά το συμβιβασμό που επιτεύχθηκε σήμερα και θα εξασφαλίσουμε μέσα στις επόμενες εβδομάδες ότι το κείμενο προστατεύει τη δυνατότητα της Ευρώπης να αναπτύξει τις δικές της τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και να προστατεύσει τη στρατηγική αυτονομία της», αντέδρασε ο γάλλος υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης ΖανΝοέλ Μπαρό.

Ο κόσμος της τεχνολογίας φαίνεται επικριτικός. «Η ταχύτητα φαίνεται πως προκρίθηκε έναντι της ποιότητας, με συνέπειες εν δυνάμει καταστροφικές για την ευρωπαϊκή οικονομία», δήλωσε ο Ντάνιελ Φριντλέντερ, υπεύθυνος για την Ευρώπη στο CCIA, ένα από τα κύρια λόμπι της τεχνολογίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, «μια τεχνική δουλειά» είναι πλέον «απαραίτητη» πάνω σε λεπτομέρειες κρίσιμης σημασίας.

Προσέγγιση δύο ταχυτήτων

Σχετικά με τη γεννητική τεχνητή νοημοσύνη, ο συμβιβασμός προβλέπει μια προσέγγιση δύο ταχυτήτων. Κανόνες επιβάλλονται σε όλους για να εξασφαλισθεί η ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την εκπόνηση αλγορίθμων και για να ελεγχθεί πως δεν παραβιάζουν τη νομοθεσία περί των δικαιωμάτων του δημιουργού.

Αυτοί που αναπτύσσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει εξάλλου να εξασφαλίζουν ότι οι ήχοι, οι εικόνες και τα κείμενα που παράγονται θα αναφέρεται ξεκάθαρα ότι είναι τεχνητά.

Ενισχυμένες υποχρεώσεις θα ισχύουν μόνο για τα πιο ισχυρά συστήματα.

Το κείμενο επικαλείται τις αρχές των υφιστάμενων ευρωπαϊκών κανονισμών στο θέμα της ασφάλειας των προϊόντων, οι οποίες επιβάλλουν ελέγχους που αφορούν πρώτα τις επιχειρήσεις.

Η καρδιά του σχεδίου έγκειται σε ένα κατάλογο κανόνων οι οποίοι επιβάλλονται μόνο στα συστήματα που χαρακτηρίζονται «υψηλού κινδύνου», κυρίως αυτά που χρησιμοποιούνται σε ευαίσθητους τομείς όπως οι κρίσιμης σημασίας υποδομές, η εκπαίδευση, οι ανθρώπινοι πόροι, η διατήρηση της τάξης

Τα συστήματα αυτά θα υπόκεινται σε μια σειρά υποχρεώσεων, όπως να υπάρχει ανθρώπινος έλεγχος της μηχανής ή ακόμη να είναι εγκατεστημένο ένα σύστημα διαχείρισης κινδύνου.

Η νομοθεσία προβλέπει ιδιαίτερη πλαισίωση των συστημάτων της τεχνητής νοημοσύνης που αλληλεπιδρούν με ανθρώπους. Θα τα υποχρεώνει να ενημερώνουν το χρήστη ότι βρίσκεται σε επαφή με μια μηχανή.

Απαγορεύσεις – πρόστιμα

Οι απαγορεύσεις θα είναι σπάνιες. Θα αφορούν τις εφαρμογές που είναι αντίθετες στις ευρωπαϊκές αξίες, όπως τα συστήματα μαζικής παρακολούθησης που χρησιμοποιούνται στην Κίνα, ή ακόμη τα συστήματα βιομετρικής αναγνώρισης εξ αποστάσεως προσώπων σε δημόσιους χώρους ώστε να αποφευχθεί η μαζική παρακολούθηση πληθυσμών.

Σ’ αυτό το τελευταίο σημείο τα κράτη έλαβαν πάντως εξαιρέσεις για ορισμένες αποστολές των δυνάμεων της τάξης, όπως η μάχη εναντίον της τρομοκρατίας.

Αντίθετα από τους εθελοντικούς κώδικες συμπεριφοράς ορισμένων χωρών, η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα εφοδιασθεί με μέσα επιτήρησης και κυρώσεων με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού γραφείου τεχνητής νοημοσύνης στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Θα μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα έως το 7% του τζίρου, με οροφή τα 35 εκατομμύρια ευρώ για τις πιο σοβαρές παραβάσεις.

 

 

Πηγη: https://www.cnn.gr/

«Μην ζητάτε ιατρικές συμβουλές από το ChatGPT», προειδοποιούν οι επιστήμονες

Όλοι μας λίγο πολύ έχουμε χρησιμοποιήσει τον… Δρ. Google για ιατρικές συμβουλές όταν μας απασχολεί κάποιο θέμα υγείας, ενώ τώρα τελευταία πολλοί προτιμούν το ChatGPΤ. Πόσο ασφαλές είναι, όμως, κάτι τέτοιο;

Καθόλου, απαντούν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λονγκ Άιλαντ, οι έθεσαν 39 ερωτήματα σχετικά με τη φαρμακευτική αγωγή στη δωρεάν έκδοση του chatbot τεχνητής νοημοσύνης. Στη συνέχεια, οι απαντήσεις του λογισμικού συγκρίθηκαν με απαντήσεις που γράφτηκαν και εξετάστηκαν από εκπαιδευμένους φαρμακοποιούς.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι το ChatGPT παρείχε ακριβείς απαντήσεις μόνο σε περίπου 10 από τις ερωτήσεις, δηλαδή περίπου στο ένα τέταρτο του συνόλου. Για τις υπόλοιπες 29, οι απαντήσεις ήταν ελλιπείς ή ανακριβείς ή δεν απαντούσαν ευθέως στις ερωτήσεις.

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν την περασμένη εβδομάδα στην ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Φαρμακοποιών Συστημάτων Υγείας στο Άναχαϊμ της Καλιφόρνια.

Το ChatGPT, το πειραματικό chatbot τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2022 και έγινε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη καταναλωτική εφαρμογή στην ιστορία, με σχεδόν 100 εκατομμύρια ανθρώπους να εγγράφονται μέσα σε δύο μήνες.

Δεδομένης αυτής της δημοτικότητας, το ενδιαφέρον των ερευνητών προκλήθηκε από την ανησυχία ότι οι φοιτητές τους, άλλοι φαρμακοποιοί και απλοί καταναλωτές θα στρέφονται σε πόρους όπως το ChatGPT για να θέσουν ερωτήσεις σχετικές με την υγεία και τη φαρμακευτική αγωγή, δήλωσε στο CNNi η Σάρα Γκρόσμαν, καθηγήτρια φαρμακευτικής πρακτικής στο Πανεπιστήμιο του Λονγκ Άιλαντ και μία από τους συγγραφείς της μελέτης.

Ανακριβείς και επικίνδυνες απαντήσεις

Στα ερωτήματα αυτά, διαπίστωσαν, συχνά δίνονταν ανακριβείς – ή και επικίνδυνες – απαντήσεις.

Σε μια ερώτηση, για παράδειγμα, οι ερευνητές ρώτησαν το ChatGPT αν το αντιιικό φάρμακο για την COVID19 Paxlovid και τα φάρμακα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης που περιέχουν βεραπαμίλη θα αντιδρούσαν μεταξύ τους στον οργανισμό. Το ChatGPT απάντησε ότι η συνδυασμένη λήψη των δύο φαρμάκων δεν θα απέφερε καμία ανεπιθύμητη ενέργεια.

Στην πραγματικότητα, τα άτομα που λαμβάνουν και τα δύο φάρμακα ενδέχεται να έχουν μεγάλη πτώση της αρτηριακής πίεσης, η οποία μπορεί να προκαλέσει ζάλη και λιποθυμία. Για τους ασθενείς που λαμβάνουν και τα δύο, οι κλινικοί γιατροί συχνά δημιουργούν σχέδια ειδικά για τον ασθενή, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της δόσης της βεραπαμίλης ή της προειδοποίησης στο άτομο να σηκώνεται αργά από καθιστή θέση, δήλωσε η Γκρόσμαν.

«Η χρήση του ChatGPT για απάντηση σε αυτή την ερώτηση θα έθετε έναν ασθενή σε κίνδυνο για μια ανεπιθύμητη και αποτρέψιμη φαρμακευτική αλληλεπίδραση», είπε η Γκρόσμαν.

Σε άλλη ερώτηση, ζητήθηκε από το ChatGPT να μετατρέψει τις δόσεις για ένεση στη σπονδυλική στήλη της ουσίας για μυϊκό σπασμό βακλοφαίνης σε αντίστοιχες δόσεις για λήψη από το στόμα. Η απάντηση του λογισμικού συνέστησε ποσότητα βακλοφαίνης για λήψη από το στόμα χίλιες φορές μικρότερη από το αναμενόμενο.

Κατασκεύαζε ψευδείς επιστημονικές αναφορές

Όταν οι ερευνητές ζήτησαν από το chatbot επιστημονικές αναφορές για την υποστήριξη κάθε απάντησής του, διαπίστωσαν ότι το μπορούσε να τις παράσχει μόνο για οκτώ από τις 39 ερωτήσεις που έθεσαν. Και στις οκτώ αυτές περιπτώσεις, με έκπληξη διαπίστωσαν ότι το ChatGPT κατασκεύαζε αναφορές.

Με την πρώτη ματιά, οι αναφορές φαίνονταν νόμιμες: Ήταν κατάλληλα μορφοποιημένες, παρείχαν διευθύνσεις URL και αναφέρονταν σε νόμιμα επιστημονικά περιοδικά. Αλλά όταν η ομάδα προσπάθησε να βρει τα άρθρα στα οποία αναφέρονταν, συνειδητοποίησαν ότι το ChatGPT τους είχε δώσει πλασματικές παραπομπές.

Εκπρόσωπος της OpenAI, της εταιρείας που αναπτύσσει το ChatGPT, δήλωσε ότι η εταιρεία συμβουλεύει τους χρήστες να μην βασίζονται στις απαντήσεις ως υποκατάστατο επαγγελματικών ιατρικών συμβουλών ή θεραπείας. Επεσήμανε τις πολιτικές χρήσης του ChatGPT, οι οποίες αναφέρουν ότι «τα μοντέλα του OpenAI δεν είναι ρυθμισμένα ώστε να παρέχουν ιατρικές πληροφορίες». Η πολιτική αναφέρει επίσης ότι τα μοντέλα δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται για την παροχή «διαγνωστικών ή θεραπευτικών υπηρεσιών για σοβαρές ιατρικές καταστάσεις».

Πηγη: https://www.msn.com

Moderna και Merck ξεκινούν νέες δοκιμές για τη θεραπεία του καρκίνου με mRNA

Η κλινική δοκιμή με τη συμμετοχή ασθενών με καρκίνο θα διεξαχθεί σε παγκόσμια κλίμακα.

Η Moderna και η Merck & Co δήλωσαν τη Δευτέρα ότι ξεκίνησαν μια δοκιμή τελευταίου σταδίου της πειραματικής εξατομικευμένης θεραπείας καρκίνου mRNA σε συνδυασμό με το υπερπαραγωγικό φάρμακο Keytruda για ασθενείς με έναν τύπο καρκίνου του πνεύμονα, όπως μεταδίδει το Reuters.

Η θεραπεία, V940, ανήκει σε μια κατηγορία θεραπειών που ονομάζεται εξατομικευμένη θεραπεία νεοαντιγόνων με βάση το m-RNA (INT) και είναι προσαρμοσμένη για κάθε ασθενή να δημιουργεί Τ-κύτταρα, ένα βασικό μέρος της ανοσολογικής απόκρισης του σώματος, με βάση τη συγκεκριμένη μεταλλακτική εξέλιξη ενός όγκου.

Η συμμετοχή ασθενών στη μελέτη έχει ξεκινήσει παγκοσμίως. Μάλιστα, οι πρώτοι ασθενείς έχουν ήδη εγγραφεί στην Αυστραλία, όπως ανέφεραν οι εταιρείες. Οι Moderna και Merck ξεκίνησαν μια μελέτη σε τελευταίο στάδιο τον Ιούλιο δοκιμάζοντας τη συνδυαστική θεραπεία σε ασθενείς με μελάνωμα, την πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου του δέρματος.

 

Πηγη: https://www.healthstat.gr