Κατηγορία: Ενημέρωση

Στους άξονες της πολιτικής Υγείας την επόμενη μέρα, στην προτεραιοποίηση για ένα νέο Εθνικό Σύστημα Υγείας στο οποίο οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, ανεξαρτήτως εισοδήματος, με πολιτικές και διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν ανεμπόδιστη πρόσβαση με όρους ισότητας, αναφέρθηκε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, στο 22nd Healthworld Conference.

Η κ. Αγαπηδάκη ανέλυσε τις διαχρονικές παθογένειες του συστήματος αλλά και τους βασικούς άξονες και τις προτεραιότητες της πολιτικής Υγείας που θα εφαρμοστούν στο επόμενο διάστημα.

Ξεκινώντας, έδωσε το στίγμα των πολιτικών για το τι πρέπει να γίνει και τι σημαίνει μεταρρύθμιση στον τομέα της υγείας.

«Σας καλώ να σκεφτείτε πώς θέλετε να είστε σε δέκα χρόνια. Πώς θέλετε να ξυπνάτε, να κινείστε, να αισθάνεστε. Πώς θέλετε να είναι το σώμα σας, πώς θέλετε να είναι η καθημερινή σας λειτουργικότητα. Φαντάζομαι θέλετε να ξυπνάτε καλά, να μπορείτε να κάνετε μια σειρά από καθημερινές δραστηριότητες. Και το πώς θέλουμε να είμαστε το χτίζουμε σήμερα» σημείωσε η κ. Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Η κ. Αγαπηδάκη σημείωσε ότι η χώρα μας συζητάει αέναα, επί χρόνια «ένα συγκεκριμένο θέμα που παίζει στις ειδήσεις: Πότε έφτασε το ασθενοφόρο, αν προλάβαμε τον εμφραγματία. Δεν συζητάμε ποτέ πόσες φορές έχει χάσει το ΕΣΥ αυτόν τον άνθρωπο κατά τη διάρκεια της ζωής του πριν πάθει έμφραγμα. Λες και αυτό δεν είναι σημαντικό. Και όμως, είναι το πιο σημαντικό. Η συζήτηση που δεν κάνουμε είναι η πιο σημαντική και είναι αυτή που συνιστά ειδικά τη μεταρρύθμιση στον τομέα αυτόν».

Αγαπηδάκη: Σημασία στην πρόληψη 

Όπως είπε όταν έχεις «παρατημένο πληθυσμό σε όλο το προηγούμενο φάσμα, ειλικρινά αναρωτιέμαι, είναι πάρα πολύ σημαντικό να σώζουμε ζωές, συνειδητοποιούμε όμως ότι από την ώρα που έρχεται το ΕΚΑΒ, έχεις πάθει το έμφραγμα πας στο νοσοκομείο, ξεκινάς να ζεις μια ζωή με αρκετούς περιορισμούς. Μιλάμε για την περίπτωση που πάνε όλα καλά. Άρα, τι θέλω να πω με αυτό; Όση επένδυση και αν κάνουμε στον νοσοκομικοκεντρικό τομέα, στην τεχνολογία, ακόμα και αν είχαμε ιδανικά ένα νοσοκομείο σε κάθε σπίτι, μια μαγική κατάσταση στην οποία θα μπορούσαμε να έχουμε φάρμακα, επεμβάσεις παντού, αυτό στο τέλος της ημέρας θα μας οδηγούσε στο να έχουμε μια ζωή με περιορισμούς. Τι πρέπει, λοιπόν, να κάνουμε; Αυτό που δεν έχουμε κάνει ποτέ σε αυτήν τη χώρα: πρόληψη, πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, δημόσια υγείας».

Γιατί άραγε δεν το έχουμε καταφέρει ποτέ, αναρωτήθηκε η κ. Αγαπηδάκη. «Η δική μου προσωπική άποψη σε αυτό το ερώτημα είναι γιατί δεν αντιλαμβανόμαστε τι είναι αυτό το πράγμα. Υπάρχουν αρκετές προσπάθειες που έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια και δεν θέλω να μηδενίσω καμία, γιατί καθεμία ήταν η απάντηση σε αυτό το πρόβλημα».

Κάθε κυβέρνηση, πρόσθεσε, επιχείρησε να δώσει μια απάντηση σε αυτό το πρόβλημα. «Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι δεν καταλαβαίνουμε, δεν έχουμε συναντίληψη για το ποιο είναι το ζήτημα εδώ. Το ζήτημα δεν είναι να κάνουμε μια τεχνική αλλαγή στο σύστημα και να πούμε “Ειρήνη, δεν θα περνάς την πόρτα του νοσοκομείου απευθείας, θα πηγαίνεις πρώτα από τον προσωπικό γιατρό. Δεν θα πηγαίνεις κατευθείαν στην ειδικότητα, θα πηγαίνεις πρώτα από το Κέντρο Υγείας”.

Να πάμε εμείς στον πολίτη…

Έχουμε μια προσέγγιση στο σύστημα Υγείας και ειδικά στα θέματα αυτά της πρόληψης σαν να είναι τεχνικά θέματα, που είναι λάθος. Νομίζω ότι αν είχαμε τη δυνατότητα να κάνουμε μια ευρύτερη συζήτηση με τους κορυφαίους καθηγητές στον χώρο διεθνώς, θα συμφωνούσαν ότι η πρόληψη είναι ένα πολύ ουσιαστικό θέμα, η μετατόπιση προς τη δημόσια υγεία και την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, συνιστά μια αλλαγή νοοτροπίας των πολιτών, του συστήματος, των γιατρών, των επαγγελματιών υγείας, του τρόπου που σκεφτόμαστε εν τέλει».

Με την ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) θέλουμε να πετύχουμε τη διαχείριση των χρονίων νοσημάτων στην κοινότητα, την αξιοποίηση της τηλεϊατρικής και την αλλαγή κουλτούρας, συνιστώντας μια μεγάλη γραμμή διαφοροποίησης που είναι ότι σταματάμε να περιμένουμε να έρθει ο πολίτης σε εμάς, είπε και συμπλήρωσε : «Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας σημαίνει ότι πάμε εμείς στον πολίτη, αυτό κάνουμε στη Θεσσαλία».

«Δεν μπορούμε να λύσουμε τα πάντα, όποιος έχει φαντασιώσεις παντοδυναμίας ειδικά στον χώρο της υγείας φοβάμαι ότι όχι μόνο θα απογοητευτεί, θα τραυματιστεί κιόλας, εγώ επιμένω στο εξής: πάμε να δώσουμε με την ενσωμάτωση της δημόσιας υγείας με την πρωτοβάθμια, κάτι στον κόσμο που είναι πολύ συγκεκριμένο και είναι σταθερό. Ο πολίτης πρέπει να ξέρει ότι οι ΤΟΜΥ και οι ΚΟΜΥ κάθε Δευτέρα, κάθε βδομάδα θα παρέχουν αυτό και αυτό. Αυτό πρέπει να γίνει βίωμα, αυτή η σταθερή φροντίδα που παρέχει το υπουργείο Υγείας στον πολίτη. Και νομίζω ότι όταν κλείσουμε μια διετία με αυτό το μοντέλο, πολλά θα έχουν αλλάξει και στον δημόσιο διάλογο και δεν θα συζητάμε πια πότε έφτασε το ΕΚΑΒ και ποιος έπαθε έμφραγμα, αλλά επιτέλους, πόσα χρόνια περισσότερα μπορούμε να ζήσουμε με υγεία», κατέληξε.

Θεανώ Καρποδίνη: Προσβασιμότητα, διαρκής βελτίωση της υγείας με ποιότητα και εξορθολογισμός των δαπανών

Στη συζήτηση συμμετείχε η Θεανώ Καρποδίνη, διοικήτρια του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ). Είναι πολύ σημαντικό να προλαμβάνουμε, να αντιμετωπίσουμε κάτι που θα μπορούσαμε επιτυχημένα να το είχαμε προλάβει, είπε. «Υπάρχει μια αισιοδοξία, μια συναντίληψη ότι δεν μιλάμε για τα μικρά, καθημερινά προβλήματα, αλλά κοιτάμε μπροστά. Κοιτάμε να κάνουμε τομές, όχι μικροδιορθώσεις για να αντιμετωπίσουμε πυροσβεστικά κάτι, μέχρι να προκύψει κάτι άλλο».

Πρόσθεσε ότι χρειάζεται μια αναδιοργάνωση, λέγοντας ότι «το δικό μας όραμα έχει πάντα στο επίκεντρο τον ασθενή. Διαχειριζόμαστε τα χρήματα των ασφαλισμένων. Επομένως, η διαφάνεια που ανέφερε και ο υπουργός αφορά πρωτίστως τους ασθενείς και τους συνεργαζόμενους μαζί μας». Οπως είπε τρεις άξονες, προσβασιμότητα, διαρκής βελτίωση της υγείας με ποιότητα και εξορθολογισμός των δαπανών, όχι με την έννοια του πώς θα μοιράσουμε καλύτερα μια πίτα, αλλά να υιοθετήσουμε βέλτιστες πρακτικές και μηχανισμούς, είναι τα βασικά στοιχεία.

Δημήτρης Φιλίππου: Προσβασιμότητα, διαφάνεια, δυνατότητα αυτοσυντήρησης, επάρκεια

Ο Δημήτρης Φιλίππου, πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), ανέφερε ότι το φάρμακο είναι το πολυτιμότερο και πιο διαδεδομένο μέσο για να επιτύχουμε αυτό που ονομάζεται Υγεία.Οι δράσεις και δραστηριότητες πρέπει να κυμαίνονται σε δύο επίπεδα: στο ευρωπαϊκό και το εθνικό με τις ιδιαιτερότητές του. Προσβασιμότητα, διαφάνεια, δυνατότητα αυτοσυντήρησης, επάρκεια, είναι οι λέξεις κλειδιά.

Έλενα Χουλιάρα: Συνεργασία όλων- Chr. Rodseth: Αποτελεσματική χρηματοδότηση- Γιάννης Τούντας: Επαναθεμελίωση του ΕΣΥ

Η Έλενα Χουλιάρα πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος AstraZeneca Ελλάδας & Κύπρου, ανέφερε ότι η πανδημία ανέδειξε με τον καλύτερο τρόπο ότι πρέπει να συνεργάζονται όλοι οι εμπλεκόμενοι για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στην Υγεία. Ο Christian Rodseth διευθύνων σύμβουλος Janssen Greece, Poland and Romania, μίλησε για αποτελεσματική χρηματοδότηση για τις ανάγκες των πολιτών και των ασθενών και ο Γιάννης Τούντας, ομότιμος καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ), είπε ότι πρώτη προτεραιότητα είναι το ΕΣΥ, «ένα ΕΣΥ που καταρρέει, που είναι προβληματικό που πρέπει να επανιδρυθεί». Όπως είπε, δεν αρκούν κάποιες μεταρρυθμίσεις. Χρειάζεται επαναθεμελίωση του ΕΣΥ, μακριά από τις αξίες του πελατειακού κράτους και τον κρατισμό.

 

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Κεντρικός άξονας μέχρι το τέλος του έτους είναι η αναγέννηση του ΕΣΥ με νόμο που θα έρθει στη Βουλή, ανέφερε ο Υπουργός Υγείας, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο οποίος αναφέρθηκε αναλυτικά στα βήματα που θα γίνουν, στις προσλήψεις, αλλά και στο θέμα των χειρουργείων.

Ο κ. Μιχάλης Χρυσοχοΐδης μιλώντας στον ΣΚΑΙ σημείωσε ότι οι νέες διοικήσεις θα επιλέγονται με κριτήρια ικανότητας και αντικειμενικά κριτήρια, ενώ θα υπάρχει αξιολόγηση.

Ανέφερε πως θα προηγηθεί πρωτοβουλία για να μπει τάξη στα τμήματα επειγόντων περιστατικών στις εφημερίες, ενώ οι επόμενες κινήσεις αφορούν την συνολική ανασύνταξη του ΕΚΑΒ και την ίδρυση ενός δικτύου 17 μονάδων για εγκεφαλικά επεισόδια που αποτελούν μάστιγα για την χωρά. Μάλιστα, σε περίπου 12 μήνες θα λειτουργούν, θα είναι στελεχωμένες όλες οι μονάδες, ενώ οι πρώτες 5 μονάδες θα λειτουργούν πλήρως σε τρεις μήνες.

Επιπλέον, μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου 2023 δρομολογείται νομοσχέδιο για να υπάρχουν εξειδικευμένες μονάδες για το τραύμα, ενώ αυτές τις ημέρες προσλαμβάνονται 2.000 νοσηλευτές, σε ένα μηνά θα προσληφθούν ακόμη 2.000 για να καλυφθούν οι ανάγκες στα νοσοκομεία και προβλέπονται άλλες 6.000 -6.500 προσλήψεις σε γιατρούς και νοσηλευτές το επόμενο έτος.

Περαιτέρω, ο υπουργός ανέφερε για τους χρόνιους πάσχοντες ότι σήμερα ψηφίζεται διάταξη με την οποία τα φάρμακα θα πηγαίνουν με δαπάνες του Δημοσίου, στα σπίτια η στα νοσοκομεία που γίνεται η θεραπεία τους, κάτι που θα εφαρμοστεί από 1/1/2024.

Ακόμη, ανακοίνωσε ότι ετοιμάζεται ένα πρότυπο κέντρο για χημειοθεραπείες γυναικών με καρκίνο του μαστού στο Έλενα Βενιζέλου, με την συμβολή μεγάλων χορηγιών, αλλά και πως πρέπει να γίνει παρέμβαση και για την νέα πανδημία που είναι η άνοια.

Για τις λίστες χειρουργείων

Σύμφωνα με τον υπουργό, συζητείται ότι στη Βουλή νομοσχέδιο που έχει μια διάταξη που αφορά τις λίστες των νοσοκομείων και στόχος είναι να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα για να υπάρχει μια κοινή λίστα για τα χειρουργεία και με ποιον τρόπο θα διανέμονται στα νοσοκομεία οι άνθρωποι που περιμένουν πολύ καιρό.

Ο κ. Χρυσοχοΐδης υπογράμμισε πως σύντομα θα υπάρχουν λύσεις για τις λίστες χειρουργείων.

Για φάρμακα

Τέλος, ο υπουργός εξήγησε ότι το πρόβλημα με τα φάρμακα είναι παγκόσμιο.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως είπε, δημιουργείται μηχανισμός που όλοι οι παράγοντες θα είναι on line, θα υπάρχει διαφάνεια και θα γνωρίζουν όλοι ποια φάρμακα είναι ελλειπτικά και ποια είναι σε περίσσευμα, ενώ στη συνέχεια θα φτάνει στο κινητό του καταναλωτή που θα του λέει ποιο φάρμακο υπάρχει η όχι.

Επιπλέον, στόχος είναι η διασύνδεση των νοσοκομείων, το ένα να συμπληρώνει το άλλο και όχι η συγχώνευση.

Ο κοιμισμένος γίγαντας…

Θέλουμε να ξυπνήσουμε τον κοιμισμένο γίγαντα του ΕΣΥ γι’ αυτό και με τις 6.500 νέες προσλήψεις που θα γίνουν του χρόνου με γιατρούς και νοσηλευτές, θα προσλάβουμε και 250 επικουρικούς καθηγητές για να κάνουμε το ΕΣΥ πιο ελκυστικό για τους πολίτες», τόνιζε νωρίτερα ο υπουργός Υγείας Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, μιλώντας σήμερα στο 22nd Healthworld Conference με τίτλο «Making healthcare reform a political and investment priority»(κάνοντας την μεταρρύθμιση στην υγεία πολιτική και επενδυτική προτεραιότητα) το οποίο διοργανώνει το ΕλληνοΑμερικανικό Επιμελητήριο το διήμερο 2 και 3 Οκτωβρίου σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας.

Ο υπουργός Υγείας πρόσθεσε πως σχεδιάζεται αλλαγή στον τρόπο των εφημεριών και δημιουργία κέντρων αναφοράς για το τραύμα, τις μεταμοσχεύσεις και την καρδιολογία. «Αυτή τη φορά στην υγεία τα πράγματα θα διορθωθούν από την αρχή και δεν θα γίνουν μπαλώματα» τόνισε ο υπουργός Υγείας, ο οποίος παραδέχτηκε ότι παρότι οι συνθήκες αλλάζουν, καθώς αυξάνει το προσδόκιμο ζωής και οι χρόνιες νόσοι, τα προβλήματα που συζητούν οι άνθρωποι στον χώρο της Υγείας παραμένουν τα ίδια και δυσεπίλυτα εδώ και 30 χρόνια.

Διαχείριση πόρων

Οπως είπε, «στόχος είναι να προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε υγεία για όλους τους πολίτες», αλλά παράλληλα τόνισε πως θα πρέπει να γίνεται σωστή διαχείριση των πόρων. «Η πρόσβαση όλων των πολιτών στα καινοτόμα φάρμακα είναι δεδομένη αλλά από την άλλη θέλουμε τα φάρμακα αυτά να αξιολογούνται για την αποτελεσματικότητά τους και να υπάρξει διαφάνεια και δικαιοσύνη», συμπλήρωσε.

Ο υπουργός Υγείας, αναφερόμενος στους άξονες της πολιτικής του, έκανε λόγο για «ακινησία του ΕΣΥ που έχει οδηγήσει σε ένα μη αποτελεσματικό σύστημα ή τουλάχιστον ένα σύστημα όχι τόσο αποτελεσματικό όσο θα θέλαμε».

Ο ίδιος έκανε λόγο για διαρθρωτικές αλλαγές στη διοίκηση του ΕΣΥ και των νοσοκομείων τονίζοντας χαρακτηριστικά πως «δεν μπορεί να είναι υπουργός ο διοικητής του ΕΣΥ». Μάλιστα προανήγγειλε νέες διοικήσεις στα νοσοκομεία, με κριτήρια ικανότητας και αξιολόγηση προσθέτοντας ότι «είναι αδιανόητο να μην αξιολογείται κάνεις».

Μιλώντας για τους προϋπολογισμούς των νοσοκομείων, είπε ότι κάθε χρόνο «θα συντάσσεται προϋπολογισμός που πέρα από τα στοιχεία της νομιμότητας, οφείλει να καλύπτει και τις πραγματικές ανάγκες κάθε νοσοκομείου. Θα τελειώσει η διαδικασία των απευθείας αναθέσεων» τόνισε, κάνοντας λόγο για μία νέα πλατφόρμα όπου θα αναρτώνται όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα και θα φαίνονται σε πραγματικό χρόνο όλες οι παραγγελίες φαρμάκων από τα δημόσια νοσοκομεία.

Ψηφιακός φάκελος ασθενούς

Ο υπουργός Υγείας αναφέρθηκε επίσης στον ψηφιακό φάκελο του ασθενούς, στον υγειονομικό χάρτη, στον εκσυγχρονισμό του ΕΟΠΠΥ, στην ψηφιοποίηση των νοσοκομείων, στην ανασύσταση του ΕΟΦ, στην ενίσχυση της επιτροπής διαπραγμάτευσης για το φάρμακο και στην αναμόρφωση του ΕΚΑΒ.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο φάρμακο, μιλώντας για νέα εθνική πολιτική, σταθερούς κανόνες και πρόσβαση του ασθενούς σε αυτό με διαφάνεια. Οπως είπε: «20 καινοτόμα προϊόντα αποτελούν το 20% της φαρμακευτικής δαπάνης». Ωστόσο, ο υπουργός Υγείας είπε ότι το κράτος θα στηρίξει τη δημιουργία επενδύσεων στη χώρα από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία, για την παραγωγή γενόσημων φαρμάκων.

Τέλος, πρόσθεσε ότι το υπουργείο Υγείας σκοπεύει να δημιουργήσει κάποιες ομάδες εργασίας, ώστε αφού αξιολογηθούν τα καινοτόμα φάρμακα «να υπάρχει ένα αρχικό ταμείο για να γνωρίζουν και οι φαρμακευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα –με καθαρούς κανόνες– τι θα γίνεται με τα φάρμακά τους, ώστε να μπορούν να προβλέψουν τα επόμενα επιχειρηματικά τους βήματα στην Ελλάδα».

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr

Μεγάλο αγκάθι για το σύστημα υγείας στην Ελλάδα παραμένουν η υποχρηματοδότησή του και η συζήτηση για το πόσο και πού πρέπει να διατεθούν συγκεκριμένα κονδύλια. «Για το θέμα αυτό θα μπορούμε να συζητάμε για μέρες. Όμως αυτό είναι πολιτική επιλογή που θα καθορίσει τη χώρα που θέλουμε να είμαστε στο μέλλον», ανέφερε ο Ηλίας Μόσιαλος (London school of Economics and Poltical Science ISS) στο πρώτο μέρος του διήμερου συνεδρίου με τίτλο «Σχεδιάζοντας τον κλάδο Υγείας του Μέλλοντος: Χάρτης Ολιστικής Προσέγγισης».

Ο ίδιος σημείωσε, στο 22nd HEALTHWORLD CONFERENCE, ότι το σύστημα είναι οι άνθρωποί του, προσθέτοντας πως οι τομές που πρέπει να γίνουν στο ΕΣΥ όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό του είναι οι σημαντικότερες. «Αν δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προδιαγραφές της ιατρικής και της τεχνολογίας, τότε θα πρέπει να ξαναδούμε από την αρχή τον τρόπο εκπαίδευσης του προσωπικού αυτού», τόνισε επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να αναθεωρηθούν τα κριτήρια που γίνεται η πρόσληψή του.

«Ο μεγάλος ελέφαντας που δεν συζητάμε είναι η υποχρηματοδότηση του συστήματος. Πώς θα πείσουμε τους νέους γιατρούς που έφυγαν στο εξωτερικό, να επιστρέψουν στην Ελλάδα, πώς θα αμοιφθούν»; διερωτήθη ο κ. Μόσιαλος.

Το φάρμακο στα όρια του…

Ο ίδιος πρότεινε να φτάσει η χρηματοδότηση της υγείας στη χώρα μας στο 1,4% του ΑΕΠ σε βάθος χρόνου, στα επόμενα 4 με 5 χρόνια, όπως είπε χαρακτηριστικά. Μάλιστα, υποστήριξε ότι η γειτονική Ισπανία έχει 2,5% περισσότερες διαθέσιμες δαπάνες για την υγεία.
Σύμφωνα με τον κ. Μόσιαλο, στην Ελλάδα «το φάρμακο, που έχει φτάσει πια στα όριά του, όσον αφορά τη δαπάνη και μαζί με το προσωπικό του συστήματος αφορούν το 75% του συνόλου της χρηματοδότησης».

Όπως εξήγησε, ο σχεδιασμός του μέλλοντος πρέπει -όσον αφορά και τη χώρα μας αλλά και διεθνώς- να έχει υπόψη του τις νέες διεθνείς τάσεις στην υγεία, καθώς αυτές είναι σημαντικές για να προβλέψουμε το μέλλον.

Ανάμεσα σε αυτές ανέφερε ότι η περίοδος μετά την πανδημία είναι πολύ δύσκολη για όλα τα συστήματα υγείας, καθώς «έμειναν πολύ πίσω οι εξετάσεις και οι θεραπείες ασθενών με χρόνια νοσήματα και πλέον οι λίστες αναμονής είναι μεγάλες σε όλα τα συστήματα τα οποία δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στη ζήτηση».

Μίλησε, επίσης, για τις επιπτώσεις που έχει κλιματική αλλαγή, με 10%-15% του προβλήματος να αφορά το αποτύπωμα του άνθρακα στην υγεία, το οποίο συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή, η οποία, με τη σειρά της, δοκιμάζει την υγεία των πολιτών.

Πανδημίες και γήρανση πληθυσμού

Επίσης, αναφέρθηκε στις μεγάλες πόλεις (mega cities), οι οποίες θα διπλασιαστούν τα επόμενα 20 χρόνια και έθεσε το ερώτημα πώς θα λειτουργούν αυτές οι πόλεις και πώς θα ελέγχουν πιθανή διασπορά των ιών και των πανδημιών.

Ένα άλλο ζήτημα που έφερε στο τραπέζι ο κ. Μόσιαλος ήταν η γήρανση του πληθυσμού σε όλον τον κόσμο αλλά και το μείζον θέμα της συννοσηρότητας στις νεότερες ηλικίες, 25-65 ετών.

Τέλος, μίλησε για τις πολιτικές και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες, σε παγκόσμιο επίπεδο που επηρεάζουν, όπως σημείωσε, την υγεία καθώς αναπτύσσονται πολλαπλά και παράπλευρα κέντρα αποφάσεων, τα οποία δεν είναι και τόσο σίγουρο ότι θα συνεργαστούν στο μέλλον αρμονικά στην περίπτωση μίας νέας πανδημίας.

«Μέχρι σήμερα δεν είναι καλύτερη τεχνητή νοημοσύνη από τον καλό γιατρό, αλλά θα γίνει καλύτερη στα επόμενα χρόνια και αυτό είναι κάτι που πρέπει να δούμε και να προβληματίσει όλους μας», κατέληξε ο κ. Μόσιαλος.

Το τραπέζι με τον Ηλία Μόσιαλο συντόνισε ο ομότιμος καθηγητής Παθολογίας-Νεφρολογίας, στην Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ και πρόεδρος στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Ιωάννης Μπολέτης.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Περαιτέρω μείωση κατά 10,3% σημείωσαν οι γεννήσεις στην Ελλάδα πέρυσι και ανήλθαν σε 76.541 (39.558 αγόρια και 36.983 κορίτσια) σε σχέση με το 2021 που ήταν 85.346 (43.998 αγόρια και 41.348 κορίτσια). Στις γεννήσεις δεν συμπεριλαμβάνονται οι γεννήσεις νεκρών βρεφών, οι οποίες το 2022 ανήλθαν σε 446, μειωμένες κατά 1,5% σε σχέση με το 2021 που ήταν 453.

Από την άλλη πλευρά, οι θάνατοι το 2022 ανήλθαν σε 140.801 (70.802 άνδρες και 69.999 γυναίκες), καταγράφοντας μείωση 2,2% σε σχέση με το 2021 που ήταν 143.923 (73.420 άνδρες και 70.503 γυναίκες). Οι θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανήλθαν σε 239, μειώνοντας το δείκτη βρεφικής θνησιμότητας (θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανά 1.000 γεννήσεις ζώντων) από 3,48 το 2021 σε 3,12 το 2022.

Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία φυσικής κίνησης πληθυσμού από την ΕΛΣΤΑΤ, οι γάμοι το 2022 ανήλθαν σε 43.355 (21.381 θρησκευτικοί και 21.974 πολιτικοί), παρουσιάζοντας αύξηση κατά 6,4% σε σχέση με το 2021, κατά το οποίο είχαν πραγματοποιηθεί 40.759 (18.487 θρησκευτικοί και 22.272 πολιτικοί). Τα σύμφωνα συμβίωσης ανήλθαν σε 13.157, παρουσιάζοντας αύξηση 13,9% σε σύγκριση με το 2021 που ήταν 11.550.

Στα σύμφωνα συμβίωσης του 2022 περιλαμβάνονται 394 σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ανδρών και 113 μεταξύ γυναικών. Η αναλογία διαζυγίων ανά 100 γάμους ήταν 33,4 το 2022, έναντι 34,2 το 2021, από 41,2 το 2020, από 32,1 το 2019 και από 32,8 το 2018.

Που γεννήθηκαν τα περισσότερα μωρά

Τα περισσότερα μωρά γεννήθηκαν σε Αττική και Κεντρική Μακεδονία(ξεπέρασαν μαζί τις 40.600). Οι ίδιες περιοχές είχαν και τους περισσότερους θανάτους (πάνω από 71.700).

Τρίτη σε αριθμό γεννήσεων ήταν η Κρήτη (σχεδόν 5.800 μωρά γεννήθηκαν στο νησί). Ακολούθησε η Δυτική Ελλάδα (Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία) με περισσότερες από 4.700 γεννήσεις.

Αντιθέτως, τρίτη σε αριθμό θανάτων ήταν η Θεσσαλία (ξεπέρασαν τους 10.100). Στην τέταρτη θέση ήταν η Δυτική Ελλάδα με περισσότερους από 9.200.

Η ΕΛΣΤΑΤ διευκρινίζει ότι στον αριθμό των γεννήσεων δεν συμπεριλαμβάνονται οι γεννήσεις νεκρών βρεφών. Αυτές κατά το 2022 ανήλθαν σε 446 – αριθμός μειωμένος κατά 1,5% σε σχέση με το 2021 (ήταν 453).

Μείωση παρατηρήθηκε και στους θανάτους βρεφών ηλικίας κάτω του ενός έτους. Ανήλθαν σε 239, μειώνοντας τον δείκτη βρεφικής θνησιμότητας από 3,48 το 2021 σε 3,12 το 2022. Ο δείκτης βρεφικής θνησιμότητας αντιστοιχεί στους θανάτους των βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανά 1.000 γεννήσεις ζώντων.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΥΠΟΥΡΓΟ ΥΓΕΙΑΣ ΕΜΒΟΛΙΑ ΑΠ ΠΙΣ 2497

 

 

 

Θέσεις  εργασίας  στην Σουηδία

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τις  νέες θέσεις εργασίας ειδικών Ιατρών.

• Ακτινολογία
• Ψυχιατρική-Παιδοψυχιατρική

 ( Για τις παραπάνω  ειδικότητες η ζήτηση είναι συνεχόμενη  )

• Ενδοκρινολογία (Helsingborg)
• Γαστροεντερολογία  (Helsingborg)
• Νευρολογία(Gävle)
• Παθολογία(Gothenburg)

Στους υποψήφιους που θα γίνουν δεκτοί  και θα εξασφαλίσουν μία θέση εργασίας θα προσφερθούν:

• Δωρεάν μαθήματα Σουηδικών οnline
• Οικονομική βοήθεια για το διάστημα της εκμάθησης της γλώσσας (σε περίπτωση ζευγαριού βοηθάμε και τον/την σύζυγο ).
• Ανταγωνιστικό πακέτο αποδοχών ανάλογα με την εμπειρία + υπερωρίες.
• Βοήθεια για την εγγραφή σας ως ειδικός ιατρός στην Σουηδία/Δανία.
• Οικονομική Βοήθεια κατά την μετεγκατάσταση και συμβουλευτική σε πρακτικά ζητήματα πχ. νηπιαγωγείο ή  σχολείο του παιδιού.

Θα χαρούμε να λάβουμε το cv σας στα αγγλικά  στο [email protected]

 

 

 

Το Νοσοκομείο καινοτόμο, υπερσύγχρονο, εξειδικευμένο βρίσκεται νότια του Salzburg, σε τουριστικό θέρετρο με ποικίλες δραστηριότητες αναψυχής, διαθέτει  περισσότερες από 500 κλίνες, 14 Ιατρικά Τμήματα, δυναμικό 1.500 ατόμων, παρέχει υψηλού επιπέδου και επαγγελματικής εξειδίκευσης περίθαλψη σε περίπου 185.000 εξωτερικούς ασθενείς και περίπου 30.000 εσωτερικούς ασθενείς ετησίως, σε 24ωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα και αναζητά…

 

• Fach- bzw. Oberarzt (m/w/d) für die Abteilung HNO

Ιατρό ΩΡΛ

 

• Fach- bzw. Oberarzt für Psychiatrie und Psychotherapie (m/w/d)

Ιατρό Ψυχιατρικής & Ψυχοθεραπείας

 

• Fach- bzw. Oberarzt (m/w/d) für die Abteilung Anästhesie und Intensivmedizin

Ιατρό Τμήματος Αναισθησιολογίας & Εντατικής

 

• Fach- bzw. Oberarzt für Gynäkologie und Geburtshilfe (m/w/d)

Ιατρό Γυναικολογίας & Μαιευτικής

 

• Fach- bzw. Oberarzt für Kinder- und Jugendheilkunde (m/w/d)

Ιατρό Παιδιατρικής & Εφηβικής Ιατρικής

 

• Fach- bzw. Oberarzt für Kinder- und Jugendpsychiatrie (m/w/d)

Ιατρό Παιδοψυχιατρικής & Ψυχιατρικής Εφήβων

 

• Fach-/Oberarzt für Nuklearmedizin (m/w/d)

Ιατρό Πυρηνικής Ιατρικής

 

• Oberarzt (m/w/d) für Innere Medizin (Schwerpunkt Onkologie)

Ιατρό Γενικής Παθολογίας (εστίαση: Ογκολογία)

 

Απαραίτητα προσόντα – Δεξιότητες …

• – Ολοκληρωμένη ειδικότητα

– Κλινικές γνώσεις και εμπειρία

• – Οργανωτικές ικανότητες
• – Ικανότητα ομαδικής εργασίας & διεπιστημονικής συνεργασίας,
• – Υψηλό αίσθημα ευθύνης
• – Κατάλληλες προϋποθέσεις εγγραφής στον Αυστριακό Ιατρικό Σύλλογο
• – Γνώση Γερμανικής γλώσσας επιπέδου C1
• – Ανεπτυγμένες επικοινωνιακές δεξιότητες

Παροχές…

• – Ευκαιρίες συνεχούς κατάρτισης, εκπαίδευσης, ανάπτυξης δεξιοτήτων
• – Σύγχρονα εξοπλισμένες αίθουσες θεραπείας και χειρουργικές αίθουσες
• – Συλλογική εργασία με έμπειρη, εξειδικευμένη επιστημονική ομάδα
• – Εξαίρετο, φιλικό εργασιακό περιβάλλον
• – Διεπιστημονική συνεργασία
• – Πολύ καλό κλίμα συνεργασίας μεταξύ των 14 Τμημάτων
• – Ιδιαίτερα ικανοποιητικές αποδοχές (σύστημα *14 μισθών) ), οι οποίες διαμορφώνονται αναλόγως προσόντων, εκπαίδευσης, επαγγελματικής εμπειρίας
• – Υποστήριξη για την στέγαση και την ένταξη στον κοινωνικό ιστό της περιοχής

 

Θερμή παράκληση η γνωστοποίηση.

Στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου επί μέρους πληροφορίες θέσης ή/και διευκρινίσεις.

Αποστολή Βιογραφικού: [email protected]

Επικοινωνία mob. : 6944 561598

 

Ευχαριστώ,

Βάλια Αλεξανδράτου

 

 

 

Κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Συνεδρίου Ρομποτικής Χειρουργικής, που έλαβε χώρα στο Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (15-17 Σεπτεμβρίου 2023), το Διοικητικό Συμβούλιο και η Γενική Συνέλευση της Επιστημονικής Εταιρείας CRSA, σε μία ειδική τελετή, ανέδειξαν στη θέση του προέδρου της Παγκόσμιας Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής CRSA τον Δρ Κωνσταντίνο Μ. Κωνσταντινίδη.

Αυτή η αναγνώριση, με εκλογή μάλιστα, τον καθιστά τον πρώτο Έλληνα χειρουργό επικεφαλής παγκόσμιας εταιρίας ρομποτικής χειρουργικής. Ταυτόχρονα, του ανετέθη η πλήρης επιστημονική ευθύνη της διοργάνωσης του ετήσιου παγκόσμιου συνεδρίου “CRSA CONGRESS 2024”, το οποίο θα διοργανωθεί στη Ρώμη τον Νοέμβριο του 2024 και του οποίου θα προεδρεύσει.

Η διεθνής αυτή αναγνώριση συμπίπτει με την επέτειο των 17 ετών εφαρμογής της Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών (Σεπτέμβριος 2006-2023) και με πολλές χιλιάδες επιτυχείς επεμβάσεις Γενικής Χειρουργικής, επιβραβεύοντας την εντυπωσιακή πορεία στο ταξίδι της Ρομποτικής Τεχνολογίας που πρώτη η ομάδα του Δρ Κωνσταντινίδη ξεκίνησε το 2006 στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

“Τιμή για εμένα η εκλογή μου”

Ο Δρ Κωνσταντίνος Μ. Κωνσταντινίδης, στην πρώτη ομιλία του ως πρόεδρος, ανέφερε μεταξύ άλλων: “Αποτελεί τεράστια χαρά και τιμή για εμένα η εκλογή μου στη θέση του Προέδρου της CRSA. Μέσω της θέσης αυτής δεν αναγνωρίζεται μόνο η προσωπική μου σταδιοδρομία ως χειρουργός αλλά ταυτόχρονα εκφράζεται και η ποιότητα του Ομίλου μας. Η συμβολή των συνεργατών μου, Φώτη Αντωνακόπουλου, Πάνου Αθανασόπουλου, Άγη Ιωαννίδη, Μαρίνου Μακρή, Δημήτρη Φλίντρα, Ηλία Κανελλόπουλου, είναι τεράστια γι’ αυτό και τους ευχαριστώ ιδιαιτέρως!

Θέλω να ευχαριστήσω, από τα βάθη της καρδιάς μου, τον ηγέτη του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών Δρ Γιώργο Αποστολόπουλο, τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Δρ Βασίλη Αποστολόπουλο, τον Αντιπρόεδρο Χρήστο Αποστολόπουλο και την κ. Τιτή Αποστολοπούλου για τη συνεχή και πολύ σημαντική για μένα ηθική και υλικοτεχνική υποστήριξη. Κυρίως, όμως, θέλω να ευχαριστήσω όλους όσους εμπιστεύτηκαν την υγεία τους και τα χειρουργικά τους προβλήματα σε μένα και τους συνεργάτες μου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών”.

Ο κ. Κωνσταντίνος Μ. Κωνσταντινίδης, MD, PhD, FACS, MAMSE είναι:

• Πρόεδρος Παγκόσμιας Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής, CRSA.
• Επιστημονικός Διευθυντής Ομίλου Ιατρικού Αθηνών.
• Διευθυντής Γενικής, Ογκολογικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής, Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.
• Πρόεδρος Καθηγητής Χειρουργικής του Ohio State University, USA.
• Μέλος, Academy of Master Surgeon Educators of the American College of Surgeons.
• Governor, Ελληνικού Τμήματος του Αμερικανικού Κολλεγίου Χειρουργών.

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV) για τους περισσότερους είναι μια μικρής σημασίας λοίμωξη. Τα όποια συμπτώματα, αν εμφανιστούν, είναι τις περισσότερες φορές ήπια, όπως μια αόριστη δυσφορία και ίσως πονόλαιμος. Για κάποιους όμως ο CMV θα είναι καθοριστικής σημασίας για το υπόλοιπο της ζωής τους.

Πρόκειται για έναν πολύ κοινό ιό που θα προσβάλει το 75% των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Είναι η πιο συχνή συγγενής λοίμωξη παγκοσμίως με ποσοστό που κυμαίνεται από 0.2%-2,2% επί των γεννήσεων, καθώς και ο πλέον συχνός λόγος απώλειας ακοής. Κλινικά είναι πολύ δύσκολο να διαγνωσθεί καθώς το 90% των ανθρώπων που μολύνονται δεν θα εμφανίσουν συμπτώματα και το υπόλοιπο 10% που θα εμφανίσει θα είναι ήπια όπως ενός κοινού κρυολογήματος. Αποτέλεσμα είναι να περνάει απαρατήρητος στην πλειοψηφία των ασθενών.

Επιδημιολογικά η βιβλιογραφία δείχνει ότι κάποιοι πληθυσμοί έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λοίμωξης από τον CMV.

Μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος χώρες έχουν τα μεγαλύτερα ποσοστά επιπολασμού και είναι ενδιαφέρον όσον αφορά τη συγγενή λοίμωξη, ότι οι γυναίκες σε χώρες με τον υψηλότερο επιπολασμό έχουν και υψηλότερο κίνδυνο να κολλήσουν τον ιό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είτε λόγω έκθεσης είτε λόγω επανενεργοποίησης του ιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην αρχή της αναπαραγωγικής ηλικίας 25% των γυναικών θα είναι οροθετικές και κατά το τέλος αυτής θα έχει φτάσει το 81%. Που σημαίνει ότι ο επιπολασμός αυξάνεται με την ηλικία, κάτι που θα έχει μεγαλύτερη επίπτωση στην οροθετικοποίηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Τα παραπάνω δείχνουν ότι μια γυναίκα που προσπαθεί για εγκυμοσύνη μπορεί να κολλήσει τον ιό ανεξάρτητα από την κοινωνικό – οικονομική κατάσταση, ηλικία , και το αν έχει βρεθεί θετική στο παρελθόν.

Ο CMV ανήκει στην οικογένεια των ερπετοϊών ,και όπως όλοι οι άλλοι ιοί αυτής της οικογένειας που μολύνουν τον άνθρωπο, μπορεί να εισέλθει σε ένα κύτταρο και μπορεί να προκαλέσει ή να μην προκαλέσει συμπτωματική λοίμωξη, αλλά μετά την έκθεσή του, παραμένει στο σώμα σε λανθάνουσα μορφή για μια ζωή και μπορεί να επανενεργοποιηθεί αργότερα. Καταστάσεις ανοσοκαταστολής, όπως αυτή της εγκυμοσύνης μπορεί να επανενεργοποιήσουν τον ιό, αλλά στην περίπτωση αυτή τα προϋπάρχοντα αντισώματα θα μειώσουν τον κίνδυνο προσβολής του εμβρύου από τον ιό. Θα πρέπει όμως να πούμε ότι δεν μηδενίζεται ο κίνδυνος, και λόγω της επαναλοίμωξης αλλά και λόγω της πιθανότητας λοίμωξης με ένα νέο ή διαφορετικό στέλεχος του Ιού.

Η αντίληψη ότι μωρά που γεννήθηκαν από οροθετικές μητέρες δεν διατρέχουν κίνδυνο δεν είναι πλέον αληθής. Είναι μεν σπάνια, αλλά 1% με 3% των εμβρύων που εκτέθηκαν σε μη πρωτογενή λοίμωξη θα μολυνθούν από τον ιό. Επιπλέον σε μία μελέτη εκτιμήθηκε ότι 75% των εμβρυικών λοιμώξεων από CMV οφείλεται σε επαναλοίμωξη και επανενεργοποίηση του ιού. Σε κάθε περίπτωση πάντως ο κίνδυνος για συγγενής λοίμωξη είναι μεγαλύτερος σε εγκύους που δεν έχουν εκτεθεί ποτέ στον ιό, με το ποσοστό κάθετης μετάδοσης να είναι 30% στην πρωτογενή λοίμωξη.

Τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει μία έγκυος ακόμα και με πρωτογενή λοίμωξη είναι ασαφή, δίκην ήπιας γρίπης για παράδειγμα. Και αυτό θα συμβεί σε ένα 10%, με το υπόλοιπο 90% να είναι ασυμπτωματικό. Κάποια από τα πιο συχνά συμπτώματα είναι πυρετός, κόπωση, μυαλγίες και άλλα λιγότερο συχνά όπως εξάνθημα που μπορεί να υπάρχει στo ένα τρίτο των συμπτωματικών ασθενών. Από τον αιματολογικό έλεγχο αυξημένα ηπατικά ένζυμα και χαμηλά αιμοπετάλια μπορεί να έχουμε και στον CMV, αλλά και σε καταστάσεις όπως η προεκλαμψία ή το σύνδρομο ΗΕLLP. Τα παραπάνω καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την διάγνωση και αναγνώριση των ασθενών με CMV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ο υπερηχογραφικός έλεγχος κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να αποκαλύψει ευρήματα μη ειδικά που υποδηλώνουν πιθανή συγγενή λοίμωξη ( IUGR, ασκίτης, μικροκεφαλία, ηχογενές έντερο κλπ.). Στην περίπτωση αυτή η διερεύνηση του αμνιακού υγρού είναι απαραίτητη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η SMFM (Society for Maternal Fetal Medicine) συστήνει τη διενέργεια CMV PCR όταν γίνεται αμνιοπαρακέντηση κατά τον έλεγχο σε IUGR έμβρυα. Αποτελεί ένα αξιόπιστο εργαλείο καθώς μελέτες έχουν βρει ότι η διενέργει PCR στο αμνιακό υγρό σε έμβρυα με υποψία CMV ήταν περίπου 75% έως 100% αποτελεσματική στην πρόβλεψη της παρουσίας πρωτοπαθούς λοίμωξης από CMV. Διαπίστωσαν επίσης έως και 95% αρνητική τιμή πρόβλεψης. Αρκετά συχνά δε, κατά τη διενέργεια εξετάσεων μετά από υπερηχογραφικά ευρήματα, ανακαλύπτουμε ότι η έγκυος είχε προσβληθεί από τον ιό νωρίτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, χωρίς να εμφανίσει συμπτώματα.

Η διενέργεια εξετάσεων με τα αντισώματα IgG/IgM μπορεί να βοηθήσει στον καθορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία έλαβε χώρα η έκθεση στον ιό. Η θετικοποίηση του IgM από μόνο του, σημαίνει μεν πρόσφατη λοίμωξη, αλλά υπάρχει διακύμανση μεταξύ των διαγνωστικών προσδιορισμών IgM, υποδεικνύοντας ότι οι προσδιορισμοί είναι λιγότερο τυποποιημένοι και επομένως δυνητικά λιγότερο αξιόπιστοι. Επίσης το IgM έχει και διασταυρούμενη αντιδραστικότητα των αντισωμάτων (για παράδειγμα με τον Ιό EBV). Επομένως, η διάκριση της πρωτοπαθούς μόλυνσης από CMV απαιτεί και την ανίχνευση χαμηλής τιμής IgG.

Όσον αφορά μετά τη γέννηση, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η συγγενής λοίμωξη από CMV διαγιγνώσκεται με ανίχνευση CMV DNA στα ούρα, στο σάλιο (προτιμώμενα δείγματα) ή στο αίμα, εντός τριών εβδομάδων μετά τη γέννηση. Η μόλυνση δεν μπορεί να διαγνωστεί χρησιμοποιώντας τεστ που ανιχνεύουν αντισώματα κατά του CMV. Η συγγενής λοίμωξη από CMV δεν μπορεί να διαγνωστεί χρησιμοποιώντας δείγματα που συλλέγονται περισσότερο από τρεις εβδομάδες μετά τη γέννηση, επειδή ο έλεγχος μετά από αυτό το χρονικό διάστημα δεν μπορεί να διακρίνει μεταξύ συγγενούς λοίμωξης και λοίμωξης που αποκτάται κατά τη διάρκεια ή μετά τον τοκετό.

Στην πράξη, αυτό τις περισσότερες φορές δεν συμβαίνει πραγματικά, ειδικά σε εκείνα τα μωρά που ήταν αρχικά ασυμπτωματικά. Και δυστυχώς, μόνο το 1% περίπου των βρεφών με συγγενή CMV διαγιγνώσκεται με βάση την κλινική υποψία και μόνο. Επιπλέον, ο αριθμός των νεογνών που έχουν προσβληθεί από CMV μπορεί να υποτιμηθεί, καθώς άλλες λανθασμένες διαγνώσεις μπορεί να αποδοθούν σε ένα μη ειδικό ή κοινό εύρημα. Όπως γνωρίζουμε, τουλάχιστον 1 στα 200 μωρά γεννιέται με συγγενή CMV. Αλλά αυτό είναι απλώς εκτίμηση και δεν εξετάζει άλλες παραμέτρους όπως αυθόρμητες αμβλώσεις, θνησιγένειες, λανθασμένες διαγνώσεις. Και επειδή τα νεογνά είναι ασυμπτωματικά, μπορεί να υποτιμούμε τον πραγματικό επιπολασμό του CMV.

Επομένως, τα δεδομένα επιπολασμού για συγγενή CMV θα πρέπει να θεωρούνται ως εκτιμήσεις.
Ενδιαφέρον είναι ότι σε μια μελέτη που διεξήχθη στην Αμερική, έδειξε ότι παρόλο που η συγγενής CMV προκαλεί τις περισσότερες αναπηρίες στα παιδιά (ξεπερνά τα γενετικά σύνδρομα όπως το σύνδρομο Down, το σύνδρομο συγγενούς ερυθράς και τις συγγενείς ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα), οι γυναίκες έχουν ακούσει γι ‘αυτό τα λιγότερα από όλες τις παθήσεις που ρωτήθηκαν.

Προς το παρόν οι θεραπείες για τον CMV είναι περιορισμένες και δεν υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια για την πρόληψη της λοίμωξης και της νόσου από CMV, αν και πολλά υποψήφια εμβόλια είναι υπό έρευνα, με ένα από αυτά στο στάδιο 3 των κλινικών δοκιμών. Σε αρκετές χώρες ο τακτικός έλεγχος εγκύων γυναικών για λοίμωξη από CMV επίσης δεν συνιστάται ή αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και οι παρεμβάσεις για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από CMV της μητέρας περιορίζονται σε πρακτικές υγιεινής (π.χ. πλύσιμο χεριών, αποφυγή επαφής με το σάλιο/ούρα ενός μικρού παιδιού, κ.λπ.). Ο επιλεκτικός έλεγχος νεογνών για CMV έχει εφαρμοστεί σε ορισμένες πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και σε ορισμένα συστήματα υγείας. Ωστόσο, ο καθολικός έλεγχος ρουτίνας νεογνών για CMV δεν πραγματοποιείται παγκοσμίως.

Το τίμημα όμως της συγγενούς CMV είναι ιδιαίτερα υψηλό τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε οικονομικό επίπεδο.

Πολλά από τα παιδιά θα έχουν νευρολογικά προβλήματα και θα χρειαστούν συνεχή φροντίδα για το υπόλοιπο της ζωής τους. Όσο προχωρά η επιστήμη τόσο θα αυξάνεται η πιθανότητα ανακάλυψης καλύτερων διαγνωστικών μέσων στη διάρκεια της εγκυμοσύνης που σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πληθυσμιακού ελέγχου στη βρεφική ηλικία θα βοηθούσε σημαντικά. Καθοριστική επίσης θα είναι η ανακάλυψη ενός αποτελεσματικού εμβολίου. Μέχρι τότε ως θεράποντες ιατροί θα πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερο βάρος στην ενημέρωση των ασθενών. Η επιστημονική κοινότητα μαθαίνει συνεχώς και πρέπει να δείξει μεγαλύτερη προσοχή τα επόμενα χρόνια σε αυτόν τον ιό.

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Το Hellenic Medical Review με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζει μια πρωτοποριακή εργασία που αφορά γονιδιακή μελέτη ασθενών με αιμοσφαιρινοπάθειες. Η μελέτη ερμηνεύει πώς τα γονίδια επηρεάζουν τη συχνότητα των μεταγγίσεων και την εμφάνιση επιπλοκών, γεγονός που οδηγεί σε καλύτερη κατανόηση της ασθένειας και στη βέλτιστη αντιμετώπιση και θεραπεία. Η εργασία δημοσιεύτηκε στις 7 Ιουλίου 2023 στο έγκριτο γερμανικό περιοδικό ‘Journal of Molecular Medicine’ με υπεύθυνο σχεδιασμού και υλοποίησης τον Αιματολόγο κ. Διαμαντίδη Μιχάλη, που προΐσταται στη ΜΜΑ του ΓΝ Λάρισας, ο οποίος είναι και ο αρθρογράφος του παρόντος άρθρου.

Οι αιμοσφαιρινοπάθειες αποτελούν ετερογενή ομάδα γενετικών διαταραχών που προκύπτουν από ποικίλες μεταλλάξεις στις βήτα (-β) και άλφα (-α) αλυσίδες της αιμοσφαιρίνης. Η β-θαλασσαιμία προκαλείται από πλήρη έλλειψη ή ελάττωση των –β αλυσίδων της αιμοσφαιρίνης και διακρίνεται αντίστοιχα στη σοβαρότερη μείζονα β-θαλασσαιμία, που απαιτεί συχνές μεταγγίσεις συμπυκνωμένων ερυθρών (ΜΣΕ) και ονομάζεται μεταγγισιοεξαρτώμενη και την ηπιότερη ενδιάμεση β-θαλασσαιμία, που αποτελεί τη μη μεταγγισιοεξαρτώμενη μορφή της νόσου με καθόλου ή αραιές μεταγγίσεις ετησίως (<6).

Συνεπώς, η διαίρεση της νόσου είναι κλινική και καθορίζεται από τον αριθμό των χορηγούμενων ΜΣΕ. Η α-θαλασσαιμία, αντιστοίχως, προκαλείται από ελαττωμένη σύνθεση των –α αλυσίδων της αιμοσφαιρίνης και συνήθως έχει πολύ ηπιότερη κλινική εικόνα από τη β-θαλασσαιμία, εκτός από σπάνιες εξαιρέσεις, που ερμηνεύονται γονιδιακά.

Οι ασθενείς με θαλασσαιμία απαντώνται στη λεκάνη της Μεσογείου, στη Μέση Ανατολή, την Ινδία, την Ταϋλάνδη και τη Βόρεια Αφρική. Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες με υψηλό επιπολασμό της β-θαλασσαιμίας. Η αρχική προέλευση της νόσου δεν έχει επαρκώς διευκρινιστεί και υπάρχουν διάφορες θεωρίες. Τα γονίδια που ρυθμίζουν τη βιοσύνθεση των –α αλυσίδων εντοπίζονται στο χρωμόσωμα 16, ενώ αυτά που σχετίζονται με τις –β αλυσίδες εδράζουν στο χρωμόσωμα 11.

Στις αιμοσφαιρινοπάθειες που απαντώνται στη χώρα μας υπάγεται και η δρεπανοκυτταρική νόσος (Δ/Ν), που χαρακτηρίζεται είτε από τη συνύπαρξη 2 στιγμάτων μεσογειακής και δρεπανοκυτταρικής αναιμίας (μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία – ΜΔΑ) είτε σπανιότερα από τη συνύπαρξη 2 στιγμάτων δρεπανοκυτταρικής αναιμίας (ομόζυγη δρεπανοκυτταρική αναιμία). Στη Δ/Ν οι ασθενείς εμφανίζουν έντονες επώδυνες αγγειοαποφρακτικές, αιμολυτικές και απλαστικές κρίσεις και συνήθως λαμβάνουν προληπτικά το φάρμακο υδροξυουρία, που αποτελεί καθεστώς στο νόσημα. Όταν οι κρίσεις γίνουν ιδιαίτερα ανυπόφορες, ή συνδυαστούν με λοιμώξεις απαιτείται νοσηλεία στο νοσοκομείο και αντιμετώπιση που χρειάζεται εξειδικευμένες γνώσεις.

Οι μεταγγισιοεξαρτώμενοι ασθενείς ή αλλιώς οι πάσχοντες από μείζονα β-θαλασσαιμία χαρακτηρίζονται από αθρόα καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, βαριά αιμόλυση με επακόλουθη μεγάλη πτώση αιματοκρίτη και μεταγγίζονται ισοβίως με ΜΣΕ. Παράλληλα, πρέπει να υποβάλλονται σε αποσιδήρωση συνεχώς για την απομάκρυνση του σιδήρου, που προκαλεί τοξικότητα στα διάφορα όργανα. Αντιθέτως, η ενδιάμεση θαλασσαιμία είναι ηπιότερη μορφή (μη μεταγγισιοεξαρτώμενη) με <6 μεταγγίσεις το χρόνο ή και καθόλου. Ύπουλες επιπλοκές της ενδιάμεσης θαλασσαιμίας που εμφανίζονται σε μεγαλύτερες ηλικίες είναι η ηπατική αιμοσιδήρωση, η πνευμονική υπέρταση, οι θρομβώσεις, η χολολιθίαση και τα έλκη των κάτω άκρων. Οι φορείς της β-θαλασσαιμίας φέρουν το απλό ‘στίγμα’ με πολύ ήπια αναιμία, χωρίς ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης και αντιμετώπισης, εκτός αν συνυπάρχουν σιδηροπενία ή άλλα αίτια αναιμίας.

Στη χώρα μας ζουν σήμερα συνολικά περίπου 4000 ασθενείς με αιμοσφαιρινοπάθειες. Όσοι έχουν μείζονα β-θαλασσαιμία, αποτελούν ομάδα με μέση ηλικία τα 45 έτη.

Οι γεννήσεις θαλασσαιμικών παιδιών με τον προγεννητικό έλεγχο ελαχιστοποιήθηκαν, αλλά δυστυχώς δεν έχουν εκλείψει. Η επαρκής αποσιδήρωση βελτίωσε σε μεγάλο βαθμό το προσδόκιμο επιβίωσης των πασχόντων, οι οποίοι φτάνουν πλέον στην ώριμη ενήλικο ζωή. Οι ασθενείς παρακολουθούνται σε εξειδικευμένες μονάδες μεσογειακής αναιμίας (ΜΜΑ) σε όλη την επικράτεια.

Πλέον, νοσήματα μεγαλύτερης ηλικίας εμφανίζονται στους ασθενείς με αιμοσφαιρινοπάθειες, όπως τα νεοπλασματικά νοσήματα και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Οι συνεχείς μεταγγίσεις οδηγούν και σε αλλεργικές αντιδράσεις και άλλες επιπλοκές, που καθιστούν δυσχερέστερη την ανεύρεση συμβατού αίματος σε βάθος χρόνου (αλλοανοσοποίηση). Η ελάττωση του φορτίου μεταγγίσεων αποτελεί βασικό στόχο των σύγχρονων θεραπειών. Εντούτοις, οι ετήσιες ανάγκες σε ΜΣΕ είναι μεγάλες και η χώρα μας αναγκάζεται να εισάγει ΜΣΕ από την Ελβετία. Η εθελοντική αιμοδοσία αποτελεί ύψιστη πράξη προσφοράς στον πάσχοντα συνάνθρωπο.

Η αλλογενής μεταμόσχευση είναι η μόνη θεραπεία οριστικής ίασης στη θαλασσαιμία, εφαρμόζεται στο εξωτερικό από το 1981 και στη χώρα μας σε μεγάλο αριθμό ασθενών, εμφανίζοντας μεγαλύτερη επιτυχία σε μικρότερες ηλικίες. Η χρόνια λήψη ανοσοκαταστολής, οι λοιμώξεις και βέβαια η ανεύρεση συμβατού δότη δυσχεραίνουν τη διενέργεια αλλογενών μεταμοσχεύσεων.

Η γονιδιακή θεραπεία συνδυάζεται με αυτόλογη μεταμόσχευση, εφαρμόζεται σε ηλικίες κάτω των 45 ετών και σχετίζεται με επαναστατικές, αλλά και δαπανηρές τεχνικές, που αυτή τη στιγμή εφαρμόζεται μόνο στις ΗΠΑ για τους αντίστοιχους ασθενείς. Αντικείμενο προβληματισμού αποτελούν τα ακριβή ποσοστά επιτυχίας της γονιδιακές θεραπείας και το αν υπάρχει συσχέτιση με ογκογένεση, κάτι που δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις κλινικές μελέτες.
Επιπλέον, το φάρμακο Luspatercept δρα στη μη αποτελεσματική ερυθροποίηση και επιμηκύνει το χρόνο ζωής των ωριμότερων μορφών του τελικού σταδίου ερυθροποίησης.

Έχει εγκριθεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας για τη θεραπεία της αναιμίας στη μείζονα και στην ενδιάμεση β-θαλασσαιμία. Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά καλά στην ενδιάμεση θαλασσαιμία και μετριότερα στη μείζονα θαλασσαιμία, όπου η απάντηση στο φάρμακο εξατομικεύεται και ποικίλλει ανά ασθενή. Σαφώς στις μέρες μας, οι ασθενείς με β-θαλασσαιμία ζουν περισσότερο και καλύτερα. Η συμμόρφωση στην αγωγή αποσιδήρωσης και ο τακτικός κλινικοεργαστηριακός έλεγχος είναι απαραίτητα για τη σωστή αντιμετώπιση.

Πρόσφατα το τμήμα μας δημοσίευσε μια ιδιαίτερα πρωτοποριακή εργασία που ήταν αντικείμενο πενταετούς μελέτης ασθενών με αιμοσφαιρινοπάθειες. Η μελέτη περιλαμβάνει την ανάλυση μεταλλαγμένων γονιδίων 217 ασθενών με αιμοσφαιρινοπάθειες και ερμηνεύει πώς αυτά τα γονίδια επηρεάζουν τη συχνότητα των μεταγγίσεων και την εμφάνιση επιπλοκών, γεγονός που οδηγεί σε καλύτερη κατανόηση της ασθένειας και στη βέλτιστη αντιμετώπιση και θεραπεία. Η εργασία με τίτλο: ‘Clinical Significance of Mutational Variants in Beta and Alpha Genes in Patients with Hemoglobinopathies from Two Large Greek Centers: a Complex Interplay Between Genotype and Phenotype’ έγινε αποδεκτή στις 19 Ιουνίου 2023 και δημοσιεύτηκε στις 7 Ιουλίου 2023 στο ιδιαίτερα έγκριτο γερμανικό περιοδικό ‘Journal of Molecular Medicine’ με υπεύθυνο σχεδιασμού και υλοποίησης τον Αιματολόγο κ. Διαμαντίδη Μιχάλη, που προΐσταται στη ΜΜΑ του ΓΝ Λάρισας.

Στο ίδιο περιοδικό ο Ehrlich δημοσίευσε την κατά Gram χρώση και ο Koch το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης.
Πρόκειται για ομαδική δουλειά σε συνεργασία με τη ΜΜΑ του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών και με υπεύθυνη την Αιματολόγο, Διευθύντρια ΕΣΥ και Πρόεδρο του Τμήματος Αιμοσφαιρινοπαθειών της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας κ. Ντελίκου Σοφία. Αυτό αποδεικνύει τη μεγάλη δύναμη των συνεργατικών δουλειών. Κομβικοί συνεργάτες της μελέτης ήταν μεταξύ άλλων οι Τεχνολόγοι Ιατρικών Εργαστηρίων κ. Μανάφας Αχιλλέας που συγκέντρωσε και απέστειλε τα δείγματα των πασχόντων, οι κ. Καρανικόλα Ρεβέκκα-Αναστασία και Πολυζούδη Χρυσούλα που ασχολήθηκαν με την ταξινόμηση, επεξεργασία και διαστρωμάτωση του υλικού και οι κ. Οικονόμου Γεωργία, βιοχημικός της πρόληψης ΜΜΑ, και κ. Αργυρακούλη Ιωάννα, Ειδική Βιοπαθολόγος του ΓΝΛ, που έκαναν καθοριστικές διορθώσεις. Η ανάλυση του DNA έγινε από την Καθηγήτρια Γενετικής κ. Joanne Traeger-Synodinos και τους συνεργάτες της στο Χωρέμειο Ιατρικό Κέντρο του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Είναι μια μελέτη με διεθνές αντίκτυπο, που έλαβε πολλά συγχαρητήρια, πέρα από ιατρούς και Καθηγητές που εργάζονται στη χώρα μας, και από κορυφαίους Καθηγητές του εξωτερικού.

Με αυτή την εργασία είναι καλύτερα κατανοητοί οι μοριακοί μηχανισμοί που προκαλούν τους διάφορους τύπους αιμοσφαιρινοπαθειών, γεγονός που οδηγεί στην ορθότερη διάγνωση και διαχείριση των ασθενών. Η πρόσθετη συνεισφορά αυτής της μελέτης στην επιστήμη, είναι η έμφαση στην κλινική εικόνα και θεραπεία των επιπλοκών της νόσου σε συσχέτιση με τα παθολογικά γονίδια, κάτι που δεν έχει γίνει ως τώρα στη χώρα μας σε αυτό το εύρος.
Έτσι έγινε γνωστό ποιοι ασθενείς έχουν 2 αιμοσφαιρινοπάθειες αντί για 1, ερμηνεύτηκε γιατί κάποιοι χρειάζονται περισσότερες και άλλοι λιγότερες μεταγγίσεις, εξηγήθηκε το αίτιο της βαρύτερης ή ηπιότερης από το αναμενόμενο κλινικής εικόνας ασθενών με α- και β- θαλασσαιμία, όπως και έγινε πρόβλεψη βαριών επιπλοκών της νόσου (εξωμυελική αιμοποίηση μέσα στο νωτιαίο σωλήνα ενδοκαναλικά), γεγονός που οδηγεί σε έγκαιρη αντιμετώπιση.
Η εργασία αυτή έχει πολύ σοβαρό αντίκτυπο στην κατανόηση της παθογένειας και βαρύτητας της νόσου, γεγονός που οδηγεί σε καλύτερη κατανόηση του μοριακού και κλινικού τοπίου και στη βέλτιστη θεραπεία των αιμοσφαιρινοπαθειών. Το μέλλον προδιαγράφεται ιδιαίτερα αισιόδοξο για τους πάσχοντες από αιμοσφαιρινοπάθειες με τη μεγάλη πρόοδο της επιστήμης.

---

Ταυτότητα έρευνας:

• Μελέτη γονιδίων 217 ασθενών με αιμοσφαιρινοπάθειες και συσχέτιση των μεταλλάξεων (γονότυπος) με την κλινική εικόνα και τις επιπλοκές (φαινότυπος)
• Βελτιωμένη κατανόηση των αιμοσφαιρινοπαθειών και θαλασσαιμικών συνδρόμων σε μοριακό και κλινικό επίπεδο και βέλτιστη πρόληψη και θεραπεία επιπλοκών
• Στις περιπτώσεις όπου ο φαινότυπος δεν ερμηνεύεται με βάση τα γνωστά μέχρι σήμερα γονίδια, άλλοι άγνωστοι ρυθμιστικοί γονιδιακοί, περιβαλλοντικοί, διατροφικοί ή κλινικοί παράγοντες φαίνεται να συμβάλλουν στη διαμόρφωση της κλινικής εικόνας και των επιπλοκών
• Ιδιαίτερα σοβαρός αντίκτυπος της μελέτης στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας και βαρύτητας των αιμοσφαιρινοπαθειών με άμεση κλινική σημασία.

---

Βιβιογραφία
1. Mettananda S, Higgs DR (2018) Molecular Basis and Genetic Modifiers of Thalassemia. Hematology/oncology clinics of North America 32: 177-191. DOI 10.1016/j.hoc.2017.11.003
2.Origa R (2017) β-Thalassemia. Genetics in medicine : official journal of the American College of Medical Genetics 19: 609-619. DOI 10.1038/gim.2016.173
3.Thein SL (2018) Molecular basis of β thalassemia and potential therapeutic targets. Blood cells, molecules & diseases 70: 54-65. DOI 10.1016/j.bcmd.2017.06.001
4.Kulozik AE, Wainscoat JS, Serjeant GR, Kar BC, Al-Awamy B, Essan GJ, Falusi AG, Haque SK, Hilali AM, Kate S, et al. (1986) Geographical survey of beta S-globin gene haplotypes: evidence for an independent Asian origin of the sickle-cell mutation. American journal of human genetics 39: 239-244
5.Hughes JR, Cheng JF, Ventress N, Prabhakar S, Clark K, Anguita E, De Gobbi M, de Jong P, Rubin E, Higgs DR (2005) Annotation of cis-regulatory elements by identification, subclassification, and functional assessment of multispecies conserved sequences. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 102: 9830-9835. DOI 10.1073/pnas.0503401102
6.Smith EC, Orkin SH (2016) Hemoglobin genetics: recent contributions of GWAS and gene editing. Human molecular genetics 25: R99-r105. DOI 10.1093/hmg/ddw170
7. Mettananda S, Gibbons RJ, Higgs DR (2015) α-Globin as a molecular target in the treatment of β-thalassemia. Blood 125: 3694-3701. DOI 10.1182/blood-2015-03-633594
8.Mettananda S, Gibbons RJ, Higgs DR (2016) Understanding α-globin gene regulation and implications for the treatment of β-thalassemia. Annals of the New York Academy of Sciences 1368: 16-24. DOI 10.1111/nyas.12988
9.Farashi, S.; Harteveld, C.L. Molecular basis of α-thalassemia. Blood cells, molecules & diseases 2018, 70, 43-53, doi:10.1016/j.bcmd.2017.09.004.
10.Cappellini, M.D.; Viprakasit, V.; Taher, A.T.; Georgiev, P.; Kuo, K.H.M.; Coates, T.; Voskaridou, E.; Liew, H.K.; Pazgal-Kobrowski, I.; Forni, G.L.; et al. A Phase 3 Trial of Luspatercept in Patients with Transfusion-Dependent β-Thalassemia. The New England journal of medicine 2020, 382, 1219-1231, doi:10.1056/NEJMoa1910182.
11.Taher, A.T.; Cappellini, M.D.; Kattamis, A.; Voskaridou, E.; Perrotta, S.; Piga, A.G.; Filosa, A.; Porter, J.B.; Coates, T.D.; Forni, G.L.; et al. Luspatercept for the treatment of anaemia in non-transfusion-dependent β-thalassaemia (BEYOND): a phase 2, randomised, double-blind, multicentre, placebo-controlled trial. The Lancet. Haematology 2022, 9, e733-e744, doi:10.1016/s2352-3026(22)00208-3.
12.Diamantidis MD, Karanikola RA, Polyzoudi C, Delicou S, Manafas A, Savera H, Xydaki A, Kotsiafti A, Tsangalas E, Ikonomou G, Mani E, Ntoulas K, Alexiou E, Argyrakouli I, Koskinas J, Fotiou P. Clinical significance of mutational variants in beta and alpha genes in patients with hemoglobinopathies from two large Greek centres: a complex interplay between genotype and phenotype. J Mol Med 2023; (In Press) doi: 10.1007/s00109-023-02342-3

 

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/