Κατηγορία: Ενημέρωση

Ενώ αυτό καθιστά πρόκληση για τους επιστήμονες να εντοπίσουν τον τύπο του φάγου που απαιτείται για έναν συγκεκριμένο σκοπό, τους δίνει επίσης τη δυνατότητα να τους χρησιμοποιούν στοχευμένα.

Ατοπική Δερματίτιδα: Έως και το 15% των παιδιών και το 5% των ενηλίκων πάσχουν από τη χρόνια φλεγμονώδη δερματοπάθεια ατοπικής δερματίτιδας. Παρά τα προηγμένα θεραπευτικά μέτρα, ο έντονος κνησμός και το έκζεμα, ιδίως στους αγκώνες ή τα γόνατα, προκαλούν μεγάλη ταλαιπωρία στους ασθενείς. Κατά τη διάρκεια μιας μελέτης που διεξήχθη στο MedUni Wien, μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Wolfgang Weninger, επικεφαλής του Τμήματος Δερματολογίας, ανακάλυψε μια νέα προσέγγιση: τους βακτηριοφάγους, οι οποίοι αποικίζουν το δέρμα ως ιικά συστατικά του μικροβιώματος και μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών για την ατοπική δερματίτιδα.

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Science Advances. Μέχρι τώρα, η σημασία των “βακτηριοφάγων”, που ονομάζονται επίσης φάγοι στο ανθρώπινο σώμα, ήταν γνωστή κυρίως από αναλύσεις του εντέρου. Στην αναζήτηση καινοτόμων θεραπευτικών μέτρων για την ατοπική δερματίτιδα (ΑΔ), η ερευνητική ομάδα του MedUni Βιέννης διερεύνησε τώρα για πρώτη φορά την αλληλεπίδραση φάγων και βακτηρίων στο δέρμα. Εξάλλου, είναι εδώ και καιρό γνωστό ότι η εξέλιξη της ατοπικής δερματίτιδας AD συνοδεύεται από μαζικές αλλαγές στο μικροβίωμα του δέρματος. Το μικροβίωμα είναι το σύνολο όλων των μικροοργανισμών στο δέρμα και έχει διερευνηθεί κυρίως για τα βακτηριακά συστατικά του. Ήταν άγνωστο αν οι ιοί συμβάλλουν επίσης στη φύση του βακτηριακού μικροβιώματος στο υγιές και το άρρωστο δέρμα. Οι φάγοι είναι ιοί διαφόρων τύπων και λειτουργιών, των οποίων μοναδικός στόχος είναι να μολύνουν τα βακτήρια, καταστρέφοντάς τα έτσι – είτε διεγείροντάς τα να πολλαπλασιαστούν.

Εντοπίστηκαν νέοι φάγοι

“Στη μελέτη μας, ανακαλύψαμε άγνωστους προηγουμένως φάγους στο μικροβίωμα των δειγμάτων δέρματος ασθενών με ΝΑ, οι οποίοι βοηθούν ορισμένα βακτήρια να αναπτύσσονται ταχύτερα με διαφορετικούς τρόπους”, σημειώνουν οι πρώτοι συγγραφείς Karin Pfisterer και Matthias Wielscher από το Τμήμα Δερματολογίας του MedUni Βιέννης. Η προκύπτουσα μετατόπιση στην ισορροπία μεταξύ φάγων και βακτηρίων δεν εντοπίστηκε στα συγκριτικά δείγματα από υγιή άτομα και μπορεί να είναι μια εξήγηση για τον υπερπληθυσμό του μικροβιώματος του δέρματος με βακτήρια που ονομάζονται Staphylococcus aureus και απαντώνται στη ΝΑ. Τα ευρήματα αυτά συμβάλλουν σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση της βιοχλωρίδας του δέρματος σε ασθενείς με ΝΑ και ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων στοχευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων: Με τον εντοπισμό και την καλλιέργεια φάγων εξειδικευμένων για τον Staphylococcus aureus, είναι διαθέσιμη μια νέα πολλά υποσχόμενη επιλογή.

Ειδικοί για στοχευμένη θεραπεία

Οι βακτηριοφάγοι βρίσκονται όχι μόνο στο σώμα, αλλά σε κάθε βιότοπο που κατοικείται από βακτήρια. Υπάρχουν 1031 διαφορετικά είδη φάγων. Ένα από τα χαρακτηριστικά τους είναι ότι αποδεικνύονται εξαιρετικά συγκεκριμένοι όταν πρόκειται να επιλέξουν τον στόχο της μόλυνσής τους: Οι περισσότεροι φάγοι ειδικεύονται σε ένα συγκεκριμένο γένος και σε πολλές περιπτώσεις σε ένα μόνο είδος βακτηρίου. Ενώ αυτό καθιστά πρόκληση για τους επιστήμονες να εντοπίσουν τον τύπο του φάγου που απαιτείται για έναν συγκεκριμένο σκοπό, τους δίνει επίσης τη δυνατότητα να τους χρησιμοποιούν στοχευμένα. Οι βακτηριακοί ιοί δεν κάνουν διάκριση μεταξύ ανθεκτικών στα αντιβιοτικά και άλλων βακτηρίων- έτσι, ερευνώνται ως πιθανό όπλο στην καταπολέμηση των πολυανθεκτικών παθογόνων. Περαιτέρω μελέτες σχεδιάζονται τώρα για την επιβεβαίωση της θεραπείας με φάγους για τοπική χρήση στην ατοπική δερματίτιδα.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Με την υποστήριξη της Εταιρείας Λευχαιμίας και Λεμφώματος και της Θεραπείας Παιδικού Καρκίνου  (CURE Childhood Cancer) ο Genovese ελπίζει να θέσει τις βάσεις για μια κλινική δοκιμή. Το εργαστήριο εργάζεται για τη βελτιστοποίηση της ακρίβειας και της αποτελεσματικότητας των εργαλείων επεξεργασίας της βάσης, την κλιμάκωση του πρωτοκόλλου γονιδιακής επεξεργασίας και την τελειοποίηση της διαδικασίας κατασκευής των τροποποιημένων βλαστικών κυττάρων αίματος.

Ανθεκτική Μυελομυελίτιδα: Η οξεία μυελοειδής λευχαιμία, η δεύτερη πιο συχνή λευχαιμία στα παιδιά, αντιμετωπίζεται δύσκολα και έχει πενταετή επιβίωση μόλις 65-70%, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία. Ενώ οι ανοσοθεραπείες, όπως τα μονοκλωνικά αντισώματα ή η θεραπεία με CAR T-κύτταρα, είναι αποτελεσματικές για ορισμένους καρκίνους του αίματος, δεν ήταν δυνατές στην οξεία μυελοειδή λευχαιμία AML λόγω ανησυχιών για τοξικότητα. Είναι δύσκολο να βρεθούν στόχοι στα κύτταρα της λευχαιμίας που δεν μοιράζονται τα φυσιολογικά βλαστικά κύτταρα του αίματος, οπότε η ανοσοθεραπεία ενέχει τον κίνδυνο να βλάψει τα φυσιολογικά κύτταρα.

“Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν στόχοι για την ανοσοθεραπεία που να είναι ειδικοί για τη λευχαιμία”, λέει ο Pietro Genovese, Ph.D., ερευνητής στο Πρόγραμμα Γονιδιακής Θεραπείας στο Νοσοκομείο Παίδων της Βοστώνης και στο Κέντρο Καρκίνου και Διαταραχών του Αίματος των Παιδιών Dana-Farber/Boston. “Δεν υπάρχει τρόπος να γίνει διάκριση μεταξύ των υγιών κυττάρων και των λευχαιμικών κυττάρων”. Τι θα γινόταν, όμως, αν τα υγιή κύτταρα μπορούσαν να θωρακιστούν για να αποφύγουν αυτή την τοξικότητα; Ο Genovese και οι συνάδελφοί του περιγράφουν μια τέτοια στρατηγική στο Nature. Οραματίζονται να τη χρησιμοποιήσουν μαζί με μεταμόσχευση μυελού των οστών για παιδιά με ανθεκτική ή υποτροπιάζουσα οξεία μυελοειδή λευχαιμία AML. “Αποφασίσαμε να τροποποιήσουμε τα βλαστικά κύτταρα που μεταμοσχεύονται ώστε να γίνουν αόρατα στην ανοσοθεραπεία”, λέει ο Genovese.

Εξαλείφοντας τη λευχαιμία, προστατεύοντας τα υγιή κύτταρα

Οι ερευνητές επέλεξαν τρεις στόχους ανοσοθεραπείας (FLT3, CD123 και KIT), πρωτεΐνες στην επιφάνεια των λευχαιμικών κυττάρων που είναι απαραίτητες για την επιβίωσή τους. Στη συνέχεια στράφηκαν στα φυσιολογικά βλαστικά κύτταρα του αίματος. Χρησιμοποιώντας επεξεργασία βάσεων, αντάλλαξαν νέα αμινοξέα στα γονίδια που κωδικοποιούν τις ίδιες πρωτεΐνες. Η ανεπαίσθητη αλλαγή έκανε τις ανοσοθεραπείες του καρκίνου να μην μπορούν να αναγνωρίσουν τα βλαστικά κύτταρα – χωρίς καμία επίδραση στην ικανότητα των κυττάρων να παράγουν αίμα. “Διαπιστώσαμε ότι μπορούμε να τροποποιήσουμε την ειδικότητα των αντισωμάτων για έναν στόχο αλλάζοντας ένα μόνο αμινοξύ στον στόχο”, λέει ο Gabriele Casirati, MD, μεταδιδακτορικός συνεργάτης στο εργαστήριο του Genovese και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. “Μπορούμε να αποφύγουμε εντελώς την αναγνώριση των φυσιολογικών κυττάρων”. “Άλλες στρατηγικές εξουδετερώνουν τους στόχους της ανοσοθεραπείας στα βλαστικά κύτταρα, αλλά πιστεύουμε ότι η δική μας είναι πιο αποτελεσματική επειδή διατηρεί τη λειτουργικότητα των επεξεργασμένων γονιδίων”, προσθέτει ο Genovese. Σε ένα εξανθρωπισμένο μοντέλο οξείας μυελοειδούς λευχαιμίας AML σε ποντίκια, οι ερευνητές έδειξαν ότι η προσέγγισή τους επέτρεψε στη θεραπεία με CAR T-κύτταρα να εξαλείψει τον καρκίνο, χωρίς τοξικότητα στα φυσιολογικά βλαστικά κύτταρα του αίματος – μια ισχυρή απόδειξη της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειάς της.

Προεπεξεργασία των βλαστικών κυττάρων του δότη

Κλινικά, ορίστε πώς θα λειτουργούσε. Προτού οι ασθενείς με οξεία μυελοειδή λευχαιμία AML υποβληθούν σε μεταμόσχευση μυελού των οστών, τα βλαστικά κύτταρα του αίματος του δότη θα προ-επεξεργάζονταν με βασική επεξεργασία. Μόλις τα κύτταρα του δότη εμφυτευθούν στον μυελό των οστών, οι ασθενείς θα έπαιρναν ανοσοθεραπεία, η οποία θα σκότωνε μόνο τα κύτταρα της λευχαιμίας. “Νέες θεραπείες για τα παιδιά και τους ενήλικες με οξεία μυελοειδή λευχαιμία AML χρειάζονται απεγνωσμένα”, λέει ο Scott Armstrong, MD, Ph.D., πρόεδρος του Dana-Farber/Boston Children’s. “Νέες προσεγγίσεις κυτταρικής θεραπείας, όπως αυτή, παρέχουν νέες γνώσεις. Προσβλέπουμε στη μετάφραση αυτών των ιδεών το συντομότερο δυνατό”.Ο Genovese, ο οποίος έλαβε το Βραβείο Ανερχόμενου Επιστήμονα 2020 (Emerging Scientist Award 2020) από το Ταμείο Έρευνας για τον Καρκίνο των Παιδιών (Children’s Cancer Research Fund) πιστεύει ότι η προσέγγιση επεξεργασίας της βάσης θα μπορούσε να λειτουργήσει και για άλλους καρκίνους του αίματος και ενδεχομένως για συμπαγείς όγκους που μοιράζονται τις ίδιες επιφανειακές πρωτεΐνες. Η ομάδα του έχει υποβάλει αίτηση για διπλώματα ευρεσιτεχνίας σχετικά με τη στρατηγική. Με την υποστήριξη της Εταιρείας Λευχαιμίας και Λεμφώματος και της Θεραπείας Παιδικού Καρκίνου  (CURE Childhood Cancer) ο Genovese ελπίζει να θέσει τις βάσεις για μια κλινική δοκιμή. Το εργαστήριο εργάζεται για τη βελτιστοποίηση της ακρίβειας και της αποτελεσματικότητας των εργαλείων επεξεργασίας της βάσης, την κλιμάκωση του πρωτοκόλλου γονιδιακής επεξεργασίας και την τελειοποίηση της διαδικασίας κατασκευής των τροποποιημένων βλαστικών κυττάρων αίματος.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Παραδόξως, η συμπίεση των καρκινικών κυττάρων για λίγες μόνο ημέρες μπορεί να προωθήσει την αντίσταση στη χημειοθεραπευτική θεραπεία.

Τηρώντας πιστά τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, οι όγκοι πρέπει να προσαρμοστούν στις περιβαλλοντικές αλλαγές για να επιβιώσουν. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι μία από αυτές τις αλλαγές – η συμπίεση των κυττάρων – μπορεί να βοηθήσει και να εμποδίσει την εξέλιξη του καρκίνου. Η μελέτη, η οποία εξετάζει συγκεκριμένα κύτταρα μελανώματος, δημοσιεύεται στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) και πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο του Michael Mak, επίκουρου καθηγητή βιοϊατρικής μηχανικής, Xingjian Zhang, Ph.D.

Καθώς αναπτύσσεται ένας όγκος, τα κύτταρα μελανώματος μπορεί να αντιμετωπίσουν μια σειρά περιβαλλοντικών προκλήσεων που προκαλούν προσαρμογές. Μία από αυτές τις προκλήσεις είναι η συμπίεση των καρκινικών κυττάρων, η οποία προκαλεί αλλαγές στον ίδιο τον όγκο. Συμβαίνει όταν τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται σε περιορισμένα περιβάλλοντα ιστών. Εμφανίζεται επίσης κατά την εξέλιξη του όγκου και τη μετάσταση, όταν τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να μεταναστεύσουν σε περιορισμένα μικροπεριβάλλοντα, προκαλώντας την παραμόρφωση των κυττάρων και μερικές φορές μείωση του όγκου τους.

Και σε ορισμένους καρκίνους, το περπάτημα και άλλες καθημερινές δραστηριότητες μπορεί να οδηγήσουν σε συμπίεση των κυττάρων. Τα αποτελέσματα της συμπίεσης στα καρκινικά κύτταρα, ωστόσο, δεν έχουν διερευνηθεί καλά και δεν είναι σαφές πώς αυτές οι φυσικές δυνάμεις επηρεάζουν και οδηγούν τις διαφορετικές ιδιότητες που βρίσκονται στους όγκους. Χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στη βιοπληροφορική, ο Mak και η ερευνητική του ομάδα διαπίστωσαν ότι οι αλλαγές που προκαλούνται από τη συμπίεση στα κύτταρα του μελανώματος σχετίζονται τόσο με τη βελτίωση όσο και με την επιδείνωση των προγνώσεων των ασθενών.

Από τη μία πλευρά, η συμπίεση αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό και τη μετανάστευση των κυττάρων του μελανώματος, καταστέλλοντας έτσι την εξέλιξη του όγκου. Οι συμπιέσεις πυροδοτούν επίσης υποκυτταρικές δραστηριότητες που συμβάλλουν σε αυξημένο ενδοκυτταρικό στρες και οξειδωτικό στρες, το οποίο μπορεί δυνητικά να βλάψει τα κύτταρα και να επηρεάσει τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία τους. Από την άλλη πλευρά, η συμπίεση οδηγεί τις προσαρμογές στο στρες και τις αλλαγές στο μεταγραφικό σώμα, οδηγώντας σε ιδιότητες που περιλαμβάνουν την ικανότητα αντίστασης στη χημειοθεραπευτική θεραπεία.

«Παραδόξως, η συμπίεση των καρκινικών κυττάρων για λίγες μόνο ημέρες μπορεί να προωθήσει την αντίσταση στη χημειοθεραπευτική θεραπεία», δήλωσε ο Mak, ο οποίος είναι επίσης μέλος του Κέντρου Καρκίνου του Yale. Οι ερευνητές είπαν ότι αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα για την ανάπτυξη νέων θεραπειών για τον καρκίνο. «Προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις σχετικά με τις θεραπευτικές στρατηγικές που στοχεύουν στην αντιμετώπιση της χημειοανθεκτικότητας στον καρκίνο και στη βελτίωση των αποτελεσμάτων της χημειοθεραπείας για ασθενείς με καρκίνο», είπε ο Zhang.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Ιατροί του Πανεπιστημίου της Αθήνας εξηγούν ποιο εμβόλιο αφορά κάθε ομάδα πληθυσμού και πώς χορηγείται.

Επειδή στην περίοδο του φθινοπώρου αναμένουμε έξαρση των αναπνευστικών ιώσεων και ιδιαιτέρως του ιού της γρίπης στο Βόρειο Ημισφαίριο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ενθαρρύνει τις υγειονομικές αρχές να προχωρούν στον ετήσιο προληπτικό εμβολιασμό έναντι της γρίπης.

Μάλιστα, τονίζει τη σημασία του εμβολιασμού για τα άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο και δυσμενή έκβαση όπως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, άτομα με συνυπάρχουσες χρόνιες παθήσεις ή/και ανοσοκαταστολή, καθώς και οι έγκυες.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής), Γιάννης Ντάνασης, Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας), συνοψίζουν τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό.

Στη χώρα μας, οι συστάσεις αντιγριπικού εμβολιασμού για τη φετινή περίοδο περιλαμβάνουν πληθυσμιακές ομάδες με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο ή/και επιπλοκές, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Σε αυτές τις ομάδες περιλαμβάνονται άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, παιδιά 6 μηνών και άνω και ενήλικες με χρόνια συστηματικά νοσήματα και ανοσοκαταστολή, έγκυες, άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, υγειονομικό προσωπικό, κλειστοί πληθυσμοί όπως στρατόπεδα, σωφρονιστικά καταστήματα, άτομα που έρχονται σε επαφή με πτηνά ή χοίρους, καθώς και φροντιστές ατόμων υψηλού κινδύνου.

Συνολικά, θα κυκλοφορήσουν 6 διαφορετικά τετραδύναμα εμβόλια για ενδομυική χορήγηση, 2 εκ των οποίων είναι ενισχυμένα και απευθύνονται σε άτομα 60 ετών και άνω, ως ακολούθως:

• Vaxigrip Tetra QIVe 15 mcg από κάθε αντιγόνο, από 6 μηνών.
• Fluarix Tetra QIVe 15 mcg από κάθε αντιγόνο, από 6 μηνών.
• Influvac – subUnit Tetra QIVe 15 mcg από κάθε αντιγόνο, από 6 μηνών.
• Flucelvax Tetra QIVc 15 mcg από κάθε αντιγόνο, από 2 ετών.
• Efluelda QIV-HD 60 mcg από κάθε αντιγόνο, από 60 ετών.
• Fluad Tetra aQIV 15 mcg από κάθε αντιγόνο + ανοσοενισχυτικό MF59, από 65 ετών.

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την αναμενόμενη έξαρση των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Κατά προτίμηση ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρώνεται τουλάχιστον 4 – 6 εβδομάδες προ της ενάρξεως του ετήσιου επιδημικού κύματος της γρίπης στην Ελλάδα (δηλαδή στα μέσα-μέχρι τέλος Νοεμβρίου), σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός γενικά περιλαμβάνει 1 μόνο δόση του εμβολίου ετησίως. ΄

Ασθενείς με καρκίνο

Οι ασθενείς που πάσχουν από νεοπλασματικές παθήσεις και λαμβάνουν θεραπευτική αγωγή, συνήθως παρουσιάζουν ανοσοκαταστολή. Με το όρο ανοσοκαταστολή αναφερόμαστε στη δυσλειτουργία ή καταστολή της φυσιολογικής λειτουργίας της κυτταρικής ή της χυμικής ανοσίας ή και των δύο.

Αυτοί οι ασθενείς, δεν πρέπει να εμβολιάζονται με εμβόλια που περιέχουν ζώντες εξασθενημένους ιούς. Τα εμβόλια θα πρέπει να χορηγούνται πριν από την προγραμματισμένη αντινεοπλασματική θεραπεία, εάν είναι εφικτό. Ειδικά τα αδρανοποιημένα εμβόλια θα πρέπει να χορηγούνται τουλάχιστον 2 εβδομάδες πριν από την θεραπευτική αγωγή.

Η ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό μπορεί να είναι μειωμένη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως όταν πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια χορήγησης χημειοθεραπευτικών φαρμάκων ή σε άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι ασθενείς που λαμβάνουν θεραπευτική αγωγή με παράγοντες που στοχεύουν τα Β-λεμφοκύτταρα έχουν μειωμένη ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό έως και 6 μήνες από την τελευταία χορήγηση της θεραπείας.

Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών πρέπει να εμβολιάζονται με το αντιγριπικό εμβόλιο εφόσον έχουν παρέλθει 6 μήνες από τη μεταμόσχευση.

Σε περιπτώσεις όπως τις παραπάνω, όπου αναμένεται πτωχή ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό ή/και μειωμένη διάρκεια προστασίας από το αντιγριπικό εμβόλιο, μπορεί να συστήνεται αναμνηστικός εμβολιασμός μετά από 1 ή 2 μήνες για ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης, ανά περίπτωση και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Τέλος, σημειώνεται η ανάγκη εμβολιασμού των φροντιστών και του στενού οικογενειακού και κοινωνικού περίγυρου των ασθενών σε ανοσοκαταστολή.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Τέρμα σε μία σειρά από “χρόνια νοσήματα” με τις προμήθειες φαρμάκων στα δημόσια νοσοκομεία, επιχειρεί να βάλει μία νέα ηλεκτρονική εφαρμογή που υλοποιείται από την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) και παρουσιάζει σήμερα το iatronet.gr.

Οι διαγωνισμοί και οι προμήθειες πραγματοποιούνται μέσω μίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας, που ξεκινά να λειτουργεί και στην οποία έχουν πρόσβαση: οι υπηρεσίες προμηθειών των νοσοκομείων, οι φαρμακευτικές εταιρείες και η ΕΚΑΠΥ.

Κάθε νοσοκομείο θα εντάσσει στην πλατφόρμα τα φάρμακα που χρειάζεται και τις ποσότητες που θέλει να προμηθευτεί. Μέσω της ίδιας πλατφόρμας, η εταιρεία θα απαντά εάν υπάρχει διαθεσιμότητα και πότε. Θα εκδίδεται ψηφιακό δελτίο παραγγελίας και τιμολόγιο.

Για τα φάρμακα που έχει συμφωνηθεί έκπτωση από την επιτροπή διαπραγμάτευσης, δεν θα εκδίδονται πιστωτικά τιμολόγια μήνες μετά, αλλά θα ενσωματώνεται η μειωμένη τιμή, με τρόπο που να μην είναι διαθέσιμη σε άλλες πηγές, όπως ανταγωνιστές.

Μέχρι σήμερα, το νοσοκομείο πλήρωνε με βάση την αναγραφόμενη τιμή (χωρίς την έκπτωση) και περίμενε την έκδοση πιστωτικού τιμολογίου από την εταιρεία, έχοντας στο μεταξύ διαθέσει πολύτιμη ρευστότητα. Υπάρχουν εκπτώσεις που δεν έχουν εισπραχθεί επί ένα ή δύο χρόνια, καθώς δεν υπήρχε ο σχετικός μηχανισμός!

Ο μέσος χρόνος αναμονής για το πιστωτικό τιμολόγιο κυμαίνονταν από 9 έως 12 μήνες, ενώ τώρα η διαδικασία ολοκληρώνεται σε 60 μέρες. Η νέα πλατφόρμα λειτούργησε σε έναν βαθμό τα τιμολόγια Ιουνίου, τα οποία εξοφλήθηκαν σε μόλις ενάμιση μήνα.

Εκτιμάται πως με το νέο σύστημα, θα υπάρξει αυξημένη ρευστότητα 200 εκατομμυρίων στα νοσοκομεία σε ετήσια βάση, σε συνολικό ποσό ετήσιων προμηθειών φαρμάκων τα 500 εκατομμύρια, βάζοντας τέλος στις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές.

Η καταγραφή των αιτημάτων από τα νοσοκομεία, επιτρέπει στην ΕΚΑΠΥ να πραγματοποιεί διαγωνισμούς σε ρεαλιστική βάση, ενώ θα έχει εικόνα σε πραγματικό χρόνο για το πώς εξελίσσονται οι προμήθειες. Στο ΕΚΑΠΥ γίνεται και η εκκαθάριση των ηλεκτρονικών παραγγελιών από τα νοσοκομεία στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις.

Το συγκεκριμένο σύστημα είχε θεσμοθετηθεί με τους νόμους 4512/18 και 5015/23, αλλά ξεκινά τώρα να λειτουργεί. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας είναι πεπεισμένη για την αποδοτικότητά του και εκτιμάται πως από το 2024 θα ισχύσει για το σύνολο των υλικών που προμηθεύονται τα νοσοκομεία, τα οποία κοστίζουν 1,5 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως την αξία του νέου συστήματος αναγνωρίζουν και φαρμακευτικές επιχειρήσεις, καθώς αποφεύγουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, ενώ μπορούν να προβλέψουν με επάρκεια τον κύκλο των εργασιών και τις πληρωμές από τα νοσοκομεία. Χάρη στους μηχανισμούς εμπιστευτικότητας, συμβάλλει, επίσης, στη διαπραγμάτευση τιμών μεταξύ Πολιτείας και επιχειρήσεων.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Μολονότι ο Νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας (Health Technology Assessment, HTA) είναι ένα θετικό βήμα μετά από 10 και πλέον χρόνια συνεργασίας  σε ευρωπαϊκό επίπεδο η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει παραμένει και δεν είναι άλλη από την πολιτική βούληση που θα πρέπει να επιδείξουν τα κράτη μέλη προκειμένου να αρθούν τα όποια εμπόδια που υπάρχουν και δυσχεραίνουν την μεγαλύτερη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Η συγκεκριμένη ημερίδα “From Theory to Practice: Implementing the EU Health Technology Assessment Regulation” που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην χώρα μας είναι η δεύτερη περιφερειακή συνάντηση -ακολούθησε την πρώτη που έγινε σε Σκανδιναβικό κράτος- στην οποία έλαβαν μέρος εκπρόσωποι από την Κύπρο, την Ρουμανία, την Βουλγαρία και την Ελλάδα.

Η Aξιολόγηση Tεχνολογιών Yγείας (HTA) εξετάζει πληροφορίες σχετικά με ιατρικά, οικονομικά, κοινωνικά και ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με τη χρήση των τεχνολογιών Υγείας. Ειδικότερα, αφορά στην αξιολόγηση νέων φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Ο νέος Ευρωπαϊκός κανονισμός για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας αφορά κυρίως στη δημιουργία ενός μηχανισμού για συλλογικές κλινικές αξιολογήσεις  σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες ύστερα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν  από τα κράτη-μέλη σαν βάση για τις δικές τους περαιτέρω ενέργειες που χρειάζονται για να ληφθούν οι αποφάσεις τιμολόγησης και αποζημίωσης νέων προϊόντων.

Χρονοδιαγράμματα και πεδίο αξιολόγησης:

• Έγκριση του Κανονισμού: Ιανουάριος 2022
• Αξιολόγηση πρώτων θεραπειών (καρκίνος & ATMP): Χειμώνας 2024/2025
• Αξιολόγηση ορφανών φαρμάκων: Χειμώνας 2027/2028
• Αξιολόγηση λοιπών κεντρικά εγκεκριμένων φαρμάκων: Χειμώνας 2029/2030

Τα σημαντικότερα οφέλη από την μεταρρύθμιση της διαδικασίας ΗΤΑ στην Ελλάδα σε συντονισμό με τον Κανονισμό είναι:

1) Η μείωση του χρόνου μέχρι την πλήρη αποζημίωση ενός προϊόντος στους 6 μήνες (συμπεριλαμβανομένης της κλινικής αξιολόγησης από την ΕΕΦΑΧ και της οικονομικής από την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης) από τα 2 έτη που διαρκεί σήμερα

2) Η διασφάλιση της ισότητας της πρόσβασης των πολιτών στις θεραπείες τους ανεξάρτητα από το καθεστώς του κάθε προϊόντος (η πρόσβαση μέσω ΣΗΠ δεν είναι ομοιόμορφη για όλα τα προϊόντα)

3) Η απαλοιφή της αβεβαιότητας για το οικονομικό κόστος των θεραπειών και τους πόρους που απαιτούνται για την πρόσβαση των ασθενών (οικονομική αποτύπωση μεταξύ της τιμολόγησης και πλήρους αποζημίωσης)

4) Η ανάπτυξη των βάσεων δεδομένων στην Ελλάδα (σε συνδυασμό με την Κανονισμό για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων/ΕHDS) με διευρυμένη πρόσβαση και η δυνατότητα λήψης αποφάσεων με βάση τα δεδομένα.

Ποια είναι η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με την εκτίμηση του δείκτη W.A.I.T. (Waiting to Access Innovative Therapies) για το 2022 που  διενεργείται ετησίως από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών (EFPIA) με σκοπό την αποτύπωση του βαθμού πρόσβασης των ασθενών στις νέες καινοτόμες θεραπείες σε 37 χώρες της Ευρώπης:

1) Η Ελλάδα φαίνεται να υστερεί στον χρόνο αποζημίωσης μιας νέας θεραπείας συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
2) Το 58% των διαθέσιμων νέων θεραπειών στην Ελλάδα βρίσκεται σε καθεστώς περιορισμένης διαθεσιμότητας ή αποζημίωσης. Αυτή η εικόνα της διαθεσιμότητας των φαρμάκων στους αποκαλύπτει τις ανισότητες στην πρόσβαση των ασθενών στην Ελλάδα σε νέες  θεραπείες.
3) Παράλληλα, η ανεπαρκής  δημόσια χρηματοδότηση της φαρμακευτικής δαπάνης με την παράλληλη χρηματοδότηση του 37% και 13% της συνολικής δαπάνης από την βιομηχανία και τους ασθενείς, αντίστοιχα μέσω των μέτρων συγκράτησης του κόστους δημιουργούν σημαντικές στρεβλώσεις και απειλούν σοβαρά τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Ως εκ τούτου, υποστηρίζεται ότι, ο Κανονισμός αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα για τη διασφάλιση έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης των ασθενών σε αποτελεσματικά νέα φάρμακα που βελτιώνουν την υγεία και την ποιότητα ζωής των ασθενών σε ένα βιώσιμο σύστημα υγείας.

Βασικές αρχές του Νέου Κανονισμού:

Βασικός στόχος είναι η άρση των υφιστάμενων αποκλίσεων στην κλινική διάσταση της ΗΤΑ μεταξύ των κρατών μελών μέσω της εναρμόνισης σε επίπεδο ΕΕ. Επομένως, είναι κρίσιμο να ευθυγραμμιστούν οι μέθοδοι και οι βασικές αρχές της εφαρμογής σε όλα τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, ο κανονισμός θεσπίζει:
– κοινούς κανόνες και μεθοδολογίες για την διενέργεια κοινής κλινικής αξιολόγησης (Joint Clinical Assessment,JCA) των τεχνολογιών υγείας
– έναν μηχανισμό που ορίζει ότι τυχόν πληροφορίες, δεδομένα, αναλύσεις και άλλα στοιχεία που απαιτούνται κατά την κοινή κλινική αξιολόγηση υποβάλλονται από τον ΚΑΚ μόνο μία φορά σε επίπεδο ΕΕ.
– το πλαίσιο και τις διαδικασίες συνεργασίας των κρατών-μελών σε επίπεδο ΕΕ.

H συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε τεχνολογίες υγείας σε επίπεδο ΕΕ θα εστιάζει στα παρακάτω 4 αντικείμενα:

1) Κοινές κλινικές αξιολογήσεις (JCA) για φάρμακα και επιλεγμένα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

2) Κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις (Joint scientific consultations)  για KAK (π.χ. σχετικά με το σχεδιασμό κλινικών δοκιμών, παράλληλες διαβουλεύσεις HTA/EMA).

3) Σάρωση ορίζοντα (πρώιμος εντοπισμός αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας που είναι πιθανό να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους ασθενείς, τη δημόσια υγεία και τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης).

4) Εθελοντική συνεργασία σε άλλους τομείς (π.χ. μη κλινικές πτυχές του HTA ή άλλων τεχνολογιών υγείας).

Πρέπει να επισημανθεί, ότι ο κανονισμός δεν επηρεάζει την αρμοδιότητα των κρατών-μελών να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τη σχετική αποτελεσματικότητα των τεχνολογιών υγείας και να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη χρήση τεχνολογίας υγείας στο εθνικό τους σύστημα υγείας, δίνοντας τη δέουσα προσοχή (“due consideration”) στις JCAs. Η τιμολόγηση και αποζημίωση των τεχνολογιών υγείας παραμένει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών.

Διακυβέρνηση της HTA σε επίπεδο ΕΕ

• Ο κανονισμός δημιουργεί μια ομάδα συντονισμού (Coordination Group, CG)  που αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών, οι οποίοι θα  επιβλέπουν τις JCA αξιολογήσεις και θα αποφασίζουν σχετικά.
• Τα μέλη της CG ορίζουν τις εθνικές αρχές ή φορείς που θα είναι υπεύθυνοι για την HTA ως μέλη υποομάδων (subgroups), οι οποίες θα εργάζονται στα παραπάνω αναφερόμενα 4 αντικείμενα.
• Δημιουργείται ένα Δίκτυο Ενδιαφερομένων Μερών (Stakeholder Network) που θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες για τις κοινές κλινικές αξιολογήσεις και τις επιστημονικές διαβουλεύσεις. Το δίκτυο θα πρέπει να περιλαμβάνει οργανώσεις ασθενών, επαγγελματικές οργανώσεις υγείας, ενώσεις ΚΑΚ, οργανώσεις καταναλωτών και άλλες σχετικές ΜΚΟ στον τομέα της υγείας. Κριτήρια επιλογής θα αποτελούν οι αποδεδειγμένη τρέχουσα ή μελλοντική ενασχόληση στην HTΑ,  επαγγελματική εμπειρία, γεωγραφική κάλυψη πολλών κρατών μελών, επικοινωνιακές δυνατότητες, δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων. Η CG θα συναντά το Δίκτυο Ενδιαφερομένων τουλάχιστον ετησίως και μπορεί να προσκαλεί μέλη του Δικτύου Ενδιαφερομένων Μερών στις συνεδριάσεις τους ως παρατηρητές.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενεργεί ως Γραμματεία της CG και θα υποστηρίζει το έργο της όπως πχ επιβεβαίωση έγκαιρης και πλήρους υποβολής του φακέλου, επίβλεψη διαδικασιών, διοικητική, τεχνική και πληροφοριακή υποστήριξη, συνεργασία με άλλους φορείς –  με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, εφαρμογή νομικών πράξεων και ρυθμίσεων.

Διαδικασία HTA σε ΕΕ και κράτη-μέλη

1. Η CG ενεργοποιεί τη διαδικασία για JCA μίας τεχνολογίας υγείας αναθέτοντας την στην ανάλογη υποομάδα JCA.
2. Η υποομάδα JCA ορίζει έναν αξιολογητή και έναν συναξιολογητή.
3. Η υποομάδα ξεκινά τη διαδικασία προσδιορισμού του πεδίου αξιολόγησης (scoping), η οποία αντικατοπτρίζει όλες τις ανάγκες των κρατών-μελών και θέτει τα ερευνητικά ερωτήματα με βάση το πλαίσιο PICO = Population, Intervention, Comparator(s), Outcomes(s)-«Πληθυσμός ασθενών», «Παρεμβάσεις», «Συγκρινόμενες θεραπείες», «Εκβάσεις υγείας». Σε αυτή τη φάση θα λαμβάνονται υπόψη πληροφορίες που παρέχονται από τον ΚΑΚ, ασθενείς, επαγγελματίες υγείας κ.λπ.
4. Η CG ενημερώνει την EΕ για το πεδίο αξιολόγησης της JCA, η οποία με τη σειρά της ενημερώνει σχετικά τον ΚΑΚ και ζητά την υποβολή του φακέλου με προθεσμία υποβολής το αργότερο 45 ημέρες πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής Φαρμάκων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP). 
5. Η EΕ επιβεβαιώνει την έγκαιρη υποβολή του φακέλου και ότι πληροί τις τυπικές απαιτήσεις. Παράλληλα, θέτει τον φάκελο στη διάθεση των μελών της CG. Αν η ΕΕ διαπιστώσει ελλείψεις, ζητά από τον ΚΑΚ πλήρη υποβολή με δεύτερο αίτημα. Εάν ο φάκελος εξακολουθεί να μην πληροί τις απαιτήσεις, η CG διακόπτει την διαδικασία JCA. Νέα υποβολή  είναι δυνατή μόνο μετά από τουλάχιστον 6 μήνες.
6. Με βάση τον φάκελο του KAK και το εύρος αξιολόγησης, ο αξιολογητής, με τη βοήθεια του συναξιολογητή, ετοιμάζουν το σχέδιο έκθεσης JCA και το υποβάλλουν στην CG. Τα μέλη της υποομάδας και τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν την ευκαιρία να παράσχουν στοιχεία σχετικά με το σχέδιο έκθεσης. O KAK έχει τη δυνατότητα υποβολή σχολίων για τυχόν ανακρίβειες και εμπιστευτικών πληροφοριών.
7. Η έκθεση JCA (συμπεριλαμβανομένης μιας συνοπτικής έκθεσης) δεν θα εξάγει συμπεράσματα σχετικά με τη συνολική κλινική προστιθέμενη αξία μιας τεχνολογίας υγείας και θα περιορίζεται σε μια περιγραφική επιστημονική ανάλυση σχετικά με : Τη σχετική αποτελεσματικότητα της τεχνολογίας υγείας στις σχετικές κλινικές εκβάσεις υγείας (πχ αριθμητικά αποτελέσματα κα διαστήματα εμπιστοσύνης) όπως έχουν ήδη επιλεχθεί από τη διαδικασία PICO και το βαθμός βεβαιότητας για τα σχετικά αποτελέσματα (πχ εσωτερική και εξωτερική εγκυρότητα των μελετών).
8. Λόγω του επιστημονικού χαρακτήρα της έκθεσης, η CG θα προσπαθήσει να εγκρίνει την έκθεση με συναίνεση. Όπου δεν μπορεί να επιτευχθεί συναίνεση, όλες οι αποκλίνουσες επιστημονικές απόψεις θα ενσωματώνονται στην έκθεση.
9. Η υιοθέτηση της έκθεσης JCA για το φαρμακευτικό προϊόν πρέπει να ολοκληρωθεί το αργότερο 30 ημέρες μετά την έγκριση της άδειας κυκλοφορίας από την ΕΕ. 
10. Η CG υποβάλλει την έκθεση στην ΕΕ και μετά από  επιβεβαίωσή της ΕΕ για  την συμμόρφωση των διαδικασιών εντός 10 ημερών, η EΕ δημοσιεύει την έκθεση και ενημερώνει τον ΚΑΚ.
11. Τα κράτη-μέλη οφείλουν να περιλαμβάνουν την έκθεση JCA στην έκθεση αξιολόγησης τεχνολογίας υγείας σε εθνικό επίπεδο.
12. Ο ΚΑΚ δεν υποβάλλει πληροφορίες, δεδομένα, αναλύσεις ή άλλα στοιχεία σε εθνικό επίπεδο που έχουν ήδη υποβληθεί σε επίπεδο ΕΕ. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση υποβολής προγράμματα έγκαιρης πρόσβασης σε επίπεδο κρατών μελών.
13. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην CG πληροφορίες σχετικά με την εθνική διαδικασία HTA και τον τρόπο με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη οι αναφορές JCA εντός 30 ημερών από την ολοκλήρωση της εθνικής διαδικασίας. 
14. Η EΕ θα δημοσιεύει ετήσια έκθεση για την αποδοχή της έκθεσης JCA από τα κράτη μέλη και μέχρι το χειμώνα 2026/2027 τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλλουν έκθεση στην ΕΕ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού, του τρόπου με τον οποίο έχουν ληφθεί υπόψη οι JCA κατά τη διεξαγωγή εθνικών HTA και τη μεθοδολογία τους. Αυτές οι πληροφορίες θα αποτελέσουν τη βάση για την έκθεση της ΕΕ προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών τον χειμώνα 2027/2028.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η ταχεία αύξηση του αριθμού των ατόμων μεγαλύτερων ηλικιών υπογραμμίζει τη σημασία της προαγωγής της υγείας, της πρόληψης και της θεραπείας ασθενειών σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

Το 1991, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε τις Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τα άτομα της τρίτης ηλικίας. Το 2002, η Δεύτερη Παγκόσμια Συνέλευση για τη Γήρανση ενέκρινε το Διεθνές Σχέδιο Δράσης της Μαδρίτης για τη Γήρανση για να ανταποκριθεί στις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της γήρανσης του πληθυσμού στον 21ο αιώνα και να προωθήσει την ανάπτυξη μιας κοινωνίας ισότιμης για όλες τις ηλικίες. Η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, με σεβασμό στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ για τη χρήση σωστής ορολογίας και στο πλαίσιο της παγκόσμιας προσπάθειας που καταβάλλεται για την καταπολέμηση του ηλικιακού ρατσισμού, χρησιμοποιεί τον όρο «μεγαλύτερα ηλικιακά» αντί του «ηλικιωμένα».

Ο αριθμός των μεγαλύτερων ηλικιακά ανθρώπων (δηλαδή των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω) τριπλασιάστηκε από περίπου 260 εκατομμύρια το 1980 σε 761 εκατομμύρια το 2021 και μέχρι το 2050, το ποσοστό του γηραιότερου πληθυσμού παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθεί από το 10% που είναι σήμερα, στο 17%. Συγκεκριμένα, προβλέπεται αύξηση 188% για τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, 351% για τα άτομα ηλικίας άνω των 85 ετών και 1004% για τα άτομα που ξεπερνούν τα 100 χρόνια.

Η ταχεία αύξηση του αριθμού των ατόμων μεγαλύτερων ηλικιών υπογραμμίζει τη σημασία της προαγωγής της υγείας, της πρόληψης και της θεραπείας ασθενειών σε όλη τη διάρκεια της ζωής και φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για την αντιμετώπιση της οργανικής και ψυχικής ευαλωτότητας που συνεπάγεται το γήρας. Η ανησυχία επικεντρώνεται στον τρόπο ζωής και ειδικότερα στη σωματική δραστηριότητα και την πνευματική ευεξία ως οδηγών υγείας και μακροζωΐας για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε συνδυασμό προφανώς με την ορθή διατροφή και το καθαρό περιβάλλον.

Η φυσική δραστηριότητα ορίζεται ως οποιαδήποτε σωματική κίνηση η οποία παράγεται από τους σκελετικούς μύες και έχει ως αποτέλεσμα την ενεργειακή δαπάνη. Περιλαμβάνει την άσκηση, την άθληση και τις σωματικές δραστηριότητες που εκτελούνται ως μέρος της καθημερινής ζωής, της απασχόλησης και του ελεύθερου χρόνου. Η σωματική άσκηση αποτελεί μία προγραμματισμένη, δομημένη και επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα με στόχο τη βελτίωση ή τη διατήρηση της φυσικής κατάστασης. Πέραν, όμως, της σωματικής δραστηριότητας, πολύ σπουδαίο ρόλο παίζει και η πνευματική ευεξία η οποία επιτυγχάνεται με την ενεργή κοινωνική ζωή, τη θετική ενέργεια, την ενασχόληση με την τέχνη ή με κάποιο χόμπι, κλπ.

Η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία αφιερώνει φέτος την Παγκόσμια Ημέρα των Μεγαλύτερων Ηλικιακά Ανθρώπων στη σημασία της σωματικής δραστηριότητας και της πνευματικής ευεξίας καθώς επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η σωματική άσκηση βοηθά στην πρόληψη της οστικής απώλειας (μείωση του κινδύνου καταγμάτων), αυξάνει τη μυϊκή μάζα, την ευκινησία των αρθρώσεων και την αντοχή των μυών και των οστών, μπορεί να βελτιώσει την ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων, με αποτέλεσμα να μειωθεί η πιθανότητα πτώσης, συμβάλλει στο να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση η όραση και η ακοή, το καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό σύστημα, καθώς επίσης και το μυοσκελετικό σύστημα και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης δεκάδων ασθενειών που συνδέονται με τη γήρανση. Παράλληλα, η πνευματική ευεξία και οι δραστηριότητες που διεγείρουν τις νοητικές λειτουργίες, μπορούν να έχουν προστατευτικό ρόλο στην άνοια και τις συναφείς γνωστικές διαταραχές.

Εξάλλου, η «Δεκαετία Υγιούς Γήρανσης» 2021-2030 που έχει θεσπιστεί από τον ΟΗΕ, έχει στόχο τη βελτιστοποίηση της «λειτουργικής ικανότητας» των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και τη μακροζωία, αλλά με υγιή και ευχάριστο τρόπο.

Οι υπάρχουσες συστάσεις για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω υποδεικνύουν 150 λεπτά την εβδομάδα (για παράδειγμα, 30 λεπτά την ημέρα, 5 ημέρες την εβδομάδα) μέτριας έντασης δραστηριότητα, όπως γρήγορο περπάτημα ή κολύμβηση, ή 75 λεπτά την εβδομάδα έντονης δραστηριότητας, όπως πεζοπορία, τζόκινγκ ή τρέξιμο. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν τόσο αερόβια άσκηση και άσκηση ενδυνάμωσης όσο και ασκήσεις ισορροπίας για τη μείωση του κινδύνου πτώσεων. Εάν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν μπορούν να ακολουθήσουν τις οδηγίες λόγω χρόνιων παθήσεων, θα πρέπει να είναι όσο δραστήρια το επιτρέπουν οι ικανότητές τους και οι συνθήκες.

Η αδράνεια σχετίζεται με αλλαγές στη σύσταση του σώματος με αποτέλεσμα την αύξηση του ποσοστού του σωματικού λίπους και την ταυτόχρονη μείωση της άλιπης μάζας σώματος. Έτσι, παρατηρείται σημαντική απώλεια στην παραγωγή μέγιστης δύναμης με την αδράνεια. Η ατροφία των σκελετικών μυών θεωρείται συχνά χαρακτηριστικό της γήρανσης και της σωματικής αδράνειας. Η σαρκοπενία ορίζεται ως η χαμηλή μυϊκή μάζα σε συνδυασμό με χαμηλή μυϊκή δύναμη και/ή χαμηλή σωματική απόδοση. Κατά συνέπεια, η χαμηλή σωματική απόδοση και η εξάρτηση στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής είναι πιο συχνή μεταξύ των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Ωστόσο, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν την άλιπη μάζα σώματος, βελτιώνουν τη σωματική απόδοση και σε μικρότερο βαθμό έχουν θετική επίδραση στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

Θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι κατά τη διάρκεια της πανδημίας μειώθηκε έτι περαιτέρω η σωματική δραστηριότητα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας για προφανείς λόγους με αύξηση της αδράνειας και της καθιστικής ζωής.

Το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα και παγκοσμίως:

• Με βάση τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών για την προοπτική εξέλιξης του παγκόσμιου πληθυσμού από το 2010 μέχρι το 2050, Αυτές οι εντυπωσιακές αυξήσεις των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας βρίσκονται σε αντιδιαστολή με μία αύξηση μόλις 22% του γενικού πληθυσμού ηλικίας από 0-64 ετών για το ίδιο χρονικό διάστημα.
• Ο εν δυνάμει οικονομικά ενεργός πληθυσμός (δηλαδή όλοι οι πολίτες ηλικίας 20-69 ετών που δυνητικά θα μπορούσαν να δουλέψουν) θα μειωθεί από 7 εκατομμύρια το 2015 σε 4,8-5,5 εκατομμύρια το 2050. Ο πραγματικός οικονομικά ενεργός πληθυσμός θα μειωθεί από 4,7 εκατομμύρια το 2015 σε 3-3,7 εκατομμύρια.
• Σε ό,τι αφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελλάδα και η Ιταλία καταγράφουν τον τρίτο χαμηλότερο δείκτη γεννήσεων (9‰), μετά τη Γερμανία (8,4‰) και την Πορτογαλία (8,5‰). Σαν αποτέλεσμα της υπογεννητικότητας και της γήρανσης του πληθυσμού αλλά και του αρνητικού ισοζυγίου μετανάστευσης, υπολογίζεται ότι θα έχουμε μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας από τα 11 εκατομμύρια το 2013 στα 8,3 έως 10 εκατομμύρια το 2050. Η ελάττωση του πληθυσμού θα κυμανθεί από 800 χιλιάδες μέχρι 2,5 εκατομμύρια άτομα.
• Ο πληθυσμός των παιδιών σχολικής ηλικίας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα μειωθεί από 1,6 εκατομμύρια σήμερα σε 1,4 εκατομμύρια (αισιόδοξο σενάριο) έως 1 εκατομμύριο (απαισιόδοξο σενάριο) το 2050. Το 2020 ένα στα 7 παιδιά που γεννήθηκαν στη χώρα μας είχαν έναν τουλάχιστον αλλοδαπό γονιό.
• Ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται σε απόλυτους αριθμούς ετησίως συνεχώς από το 2011, οπότε και για πρώτη φορά ο αριθμός των γεννήσεων και των μεταναστευτικών ροών προς τη χώρα βρέθηκε να υπολείπεται του αριθμού των θανάτων και της μετανάστευσης Ελλήνων στο εξωτερικό.
• Η υπογεννητικότητα είναι χρόνιο πρόβλημα για την πατρίδα μας. Ο μέσος όρος ολικής γονιμότητας, δηλαδή παιδιών ανά ζεύγος, είναι 1,26, σταθερός τα τελευταία χρόνια, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι 1,49. Επισημαίνεται ότι για να διατηρηθεί σταθερός ο πληθυσμός πρέπει ο δείκτης γονιμότητας να είναι πάνω από 2,1.
• Τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών αντιπροσωπεύουν σήμερα στη χώρα μας ποσοστό πάνω από το 21,3% του πληθυσμού και σύμφωνα με τις προβλέψεις το 2030 θα είναι περίπου το 30% του πληθυσμού ενώ το 2050 θα πλησιάσουν το 1/3 του πληθυσμού! Αντίθετα, το αντίστοιχο ποσοστό των ατόμων ηλικίας 0-14 ετών είναι σήμερα περίπου 14% και αναμένεται να υποχωρήσει το 2050 στο 10-12%. Αντίστοιχα, η μέση ηλικία, που ήταν 26 έτη το 1951 και που είναι 44 έτη σήμερα, αναμένεται να αυξηθεί και να αγγίξει τα 50 έτη. Αυτή η δημογραφική γήρανση -κοινή σε όλες τις δυτικού τύπου χώρες- προκαλεί πολλά προβλήματα ιατρικά, κοινωνικά, οικογενειακά, οικονομικά, ασφαλιστικά, κ.ά. που θα προσλάβουν εκρηκτικές διαστάσεις στις προσεχείς δεκαετίες.

Η σωστή διατροφή, όπως είναι η μεσογειακή, επισημαίνει ο Πρόεδρος της Ε.Γ.Γ.Ε. Καθηγητής κ. Ιωάννης Καραϊτιανός, είναι ζωτικής σημασίας για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας αφού θα πρέπει να λειτουργεί ως «φάρμακο» για το σώμα, χωρίς να το καταπονεί ή να το επιβαρύνει. Η δυσθρεψία, η κατάσταση κατά την οποία το σώμα δεν λαμβάνει τις απαραίτητες ποσότητες σε θερμίδες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία μέσω της διατροφής, αφορά 1 στους 3 άνω των 65 ετών και σχετίζεται με πολύ σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Είναι αποτέλεσμα ελαττωμένης πρόσληψης τροφής και θρεπτικών συστατικών ή διαταραχών στην απορρόφηση και στον μεταβολισμό και προκαλεί διαταραχές στη σωματική και νοητική λειτουργία. Εκτός των σωματικών αιτιών η δυσθρεψία είναι αποτέλεσμα ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Η δυσθρεψία σταδιακά οδηγεί σε απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης που με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν σε σαρκοπενία (σοβαρή απώλεια μυϊκής μάζας), αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, αναιμία, οστεοπόρωση, κ.ά. Ανεξήγητη απώλεια βάρους, εξάντληση, αδυναμία ή δυσκολία στην κίνηση αποτελούν κάποια από τα αναγνωρίσιμα «σημάδια» της δυσθρεψίας.

Σημαντικό ρόλο σε συνδυασμό και με τη σωστή διατροφή παίζει η φυσική δραστηριότητα και η σωματική άσκηση ήπιας έντασης, όπως είναι το περπάτημα και η κολύμβηση. Παράλληλα με την άσκηση βελτιώνεται και η ψυχική διάθεση, μειώνεται το άγχος και απομακρύνεται ο κίνδυνος εμφάνισης κατάθλιψης.

Επισημαίνεται εξάλλου η ανάγκη επιμελούς φροντίδας της στοματικής υγείας των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας γιατί ασθένειες του στόματος όπως η τερηδόνα, η περιοδοντική νόσος, η απώλεια δοντιών, η ξηροστομία και λειτουργικές δυσκολίες της μάσησης έχουν ως αποτέλεσμα να επηρεάζονται δυσμενώς η γενικότερη υγεία των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας αλλά και η ποιότητα διατροφής και ζωής τους.

Χρόνια νοσήματα της τρίτης ηλικίας

Καρκίνος: Αποτελεί νόσο της τρίτης ηλικίας αφού περίπου το 55% των νέων κρουσμάτων αφορά στα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Είναι η πρώτη αιτία θανάτου για τις ηλικίες μεταξύ 65 -74 ετών και η δεύτερη αιτία θανάτου από 75 ετών και άνω. Η εγκατάλειψη των προληπτικών εξετάσεων για καρκίνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας δυστυχώς οδήγησε σε μία μείωση των νέων διαγνώσεων καρκίνου κατά 40% το 2020 σε σχέση με το 2019! Ανάλογα στοιχεία έχουμε και για το 2021 και για το 2022. Στο διάστημα της πανδημίας παρατηρήθηκε να προσέρχονται ασθενείς σε προχωρημένα στάδια καρκίνου τα οποία δεν επιδέχονται τις περισσότερες φορές ριζική θεραπευτική αντιμετώπιση με αποτέλεσμα αυξημένη θνητότητα, χαμηλή ποιότητα ζωής και μεγάλες ανάγκες σε φροντίδα τελικού σταδίου.

Οι περισσότερες μορφές καρκίνου διαγιγνώσκονται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας: Πάνω από το 50% των κακοήθων όγκων στις ΗΠΑ και στην Ε.Ε. αφορά σε άτομα άνω των 65 ετών. Η ετήσια επίπτωση των κακοήθων νεοπλασμάτων αυξάνει με ταχύτατο ρυθμό σε ηλικίες άνω των 65 ετών.

Την τελευταία 30ετία μειώθηκαν κατά 25% οι θάνατοι από νεοπλασίες σε άτομα κάτω των 55 ετών, αλλά αυξήθηκε κατά 18% η θνητότητα από καρκίνο στους υπερήλικες ασθενείς.

Στις ΗΠΑ το 52% όλων των καρκίνων στις γυναίκες και το 59% στους άνδρες διαγιγνώσκεται σε άτομα άνω των 65 ετών.

Οι συχνότερες μορφές καρκίνου είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, του προστάτη και του παχέος εντέρου για τους άνδρες και ο καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και των γεννητικών οργάνων για τις γυναίκες. Αύξηση παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας η επίπτωση του καρκίνου του παγκρέατος και του μελανώματος. Τα βασικοκυτταρικά καρκινώματα του δέρματος είναι συχνότατα νεοπλάσματα της προχωρημένης ηλικίας και για τα δύο φύλα και έχουν καλή πρόγνωση αν αντιμετωπιστούν σωστά και έγκαιρα.

Όπως αναφέρει ο Πρόεδρος της Ε.Γ.Γ.Ε. Καθηγητής κ. Ιωάννης Καραϊτιανός, πάνω από το 66% των θανάτων από καρκίνο συμβαίνει σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών.

Έτσι προκύπτουν ηθικά και δεοντολογικά προβλήματα για την ιατρική περίθαλψη των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Παρά τη σήμερα επικρατούσα άποψη ότι οι προληπτικές εξετάσεις για καρκίνο στα άτομα τρίτης ηλικίας στοιχίζουν δυσανάλογα στο Σύστημα Υγείας σε σχέση με το πιθανό όφελος, αυτό δεν φαίνεται να ισχύει. Έχει μείζονα σημασία η εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων έγκαιρης διάγνωσης των συχνότερων μορφών καρκίνου (μαστού, παχέος εντέρου, προστάτη, τραχήλου μήτρας, δέρματος, κλπ.) ακόμα και σε άτομα προχωρημένης ηλικίας, τουλάχιστον μέχρι τα 75 έτη ανάλογα με τη βιολογική ηλικία αλλά και το προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων αυτών.

Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου σημαίνει εξάλλου: λιγότερες βαριές χειρουργικές επεμβάσεις, λιγότερες χημειοθεραπείες και ακτινοθεραπείες, λιγότερες ημέρες νοσηλείας και τελικά προσφέρει μεγάλες πιθανότητες ίασης ή μακρότερης επιβίωσης με ικανοποιητική ποιότητα ζωής.

Καρδιαγγειακά νοσήματα: Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει και η καθυστέρηση στη διάγνωση των καρδιαγγειακών νοσημάτων όπως είναι η αρτηριακή υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, οι αρρυθμίες και η κολπική μαρμαρυγή, η αποφρακτική αρτηριοπάθεια, κ.λ.π.

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, σε παγκόσμιο επίπεδο 1 στους 3 ενήλικες πάσχει από αυξημένη αρτηριακή πίεση. Στην Ελλάδα η υπέρταση αφορά περίπου στο 20% του συνολικού πληθυσμού, αλλά στα άτομα 65 ετών και άνω το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 50% και όσο γηράσκει το άτομο αυξάνει και η επίπτωση της πάθησης.

Στην περίπτωση της στεφανιαίας νόσου, η νοσηρότητα και η θνητότητα της νόσου αυξάνουν με την ηλικία λόγω της συνύπαρξης πολλών παραγόντων κινδύνου όπως είναι η αρτηριακή υπέρταση, η υπερλιπιδαιμία και αθηροσκλήρωση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία και το κάπνισμα. Ραγδαία είναι η αύξησή τους σε ηλικίες άνω των 75 ετών.

Η κολπική μαρμαρυγή είναι μια συνήθης μορφή καρδιακής αρρυθμίας όπου ο ρυθμός συστολής της καρδιάς είναι ταχύς, ανώμαλος και αποδιοργανωμένος. Παρατηρείται σε ποσοστό 5% στα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών και σε 10% στους υπερήλικες άνω των 80 ετών και αποτελεί το κύριο αίτιο θρομβοεμβολικών αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Στην Ελλάδα καταγράφονται πάνω από 30.000 αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια κάθε χρόνο και με θνητότητα γύρω στο 30% τον πρώτο χρόνο. Η στένωση των καρωτίδων, εξάλλου, ευθύνεται για το 25-30% των εγκεφαλικών αγγειακών επεισοδίων, ιδιαίτερα όταν η στένωση είναι της τάξεως του 70-80% και η διάγνωσή της είναι ευχερής με ένα απλό υπερηχογράφημα triplex. Και στις δύο περιπτώσεις (κολπική μαρμαρυγή και στένωση καρωτίδων), η αντιπηκτική φαρμακευτική αγωγή προστατεύει από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σακχαρώδης διαβήτης: Η επίπτωση του σακχαρώδους διαβήτη αυξάνεται ταχύτατα στην Ευρώπη και στη χώρα μας και υπολογίζεται σε 10% του ελληνικού πληθυσμού. Αποτελεί μαζί με την παχυσαρκία και την αρτηριακή υπέρταση βασικό παράγοντα θνησιμότητας. Οι οφειλόμενοι στον σακχαρώδη διαβήτη θάνατοι παγκοσμίως αγγίζουν το 1,5 εκατομμύριο ετησίως και 1 στους 20 θανάτους αποδίδεται άμεσα ή έμμεσα στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές του.

Οστεοπόρωση-Πτώσεις-Κατάγματα: Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά άνθρωποι παρουσιάζουν αστάθεια στην ισορροπία και κατά συνέπεια πτώσεις, με αποτέλεσμα τραυματισμούς και κατάγματα. Ετησίως καταγράφονται στην Ελλάδα 99.000 νέα κατάγματα ευθραυστότητας και ο αριθμός αναμένεται να φτάσει παγκοσμίως τα 4,5 εκατομμύρια μέχρι το 2025 και να παρουσιάσει αύξηση 22% έως το 2034. Τα κατάγματα αυτά έχουν σημαντικά ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας καθώς και μεγάλη επιβάρυνση των συστημάτων Υγείας. Μετά από ένα κάταγμα ευθραυστότητας, 35% των ασθενών παρουσιάζουν μείωση του επιπέδου κινητικότητας, ενώ 13% σοβαρό περιορισμό της κοινωνικής ζωής και συμπεριφοράς. Ετησίως, ανά 100.000 άτομα,130 θάνατοι σχετίζονται με κάταγμα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ετήσιο συνολικό κόστος αντιμετώπισης των καταγμάτων ευθραυστότητας (37.4 δισ. Ευρώ), υπερβαίνει κατά πολύ το αντίστοιχο των εγκεφαλικών (20 δισ. Ευρώ) ή των καρδιακών αγγειακών επεισοδίων (19 δισ. Ευρώ), με το συνολικό άμεσο κόστος στην Ελλάδα να αγγίζει το 1 δισ Ευρώ. Η διαχείριση αυτής της μάστιγας απαιτεί οργανωμένα προγράμματα πρόληψης, όπως προάσπισης και ενίσχυσης της σκελετικής υγείας και μείωσης των πτώσεων αλλά και ολιστική αντιμετώπιση των καταγμάτων με τη συμμετοχή πολλαπλών ειδικοτήτων επαγγελματιών υγείας υπό την εποπτεία γηριάτρων και ορθογηριάτρων.

Η οστεοπόρωση αποτελεί νόσο της τρίτης ηλικίας η οποία πλήττει πάνω από το 30% των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών και υπολογίζεται ότι πάσχουν από αυτή 200 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Οφείλεται στην κακή διατροφή, την έλλειψη άσκησης, τη μη επαρκή έκθεση στον ήλιο και την κληρονομικότητα, ενώ μελέτες στην Ελλάδα έδειξαν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα, που είναι απαραίτητη μαζί με το ασβέστιο για την υγεία των οστών, στο 60% των ενηλίκων ανδρών και στο 70% των γυναικών. Ένα οστεοπορωτικό κάταγμα συμβαίνει παγκοσμίως κάθε 3 δευτερόλεπτα (30% των οστεοπορωτικών ανδρών και γυναικών θα εμφανίσει ένα κάταγμα). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι καταγματίες αυτοί έχουν πιθανότητα 85% να πάθουν και δεύτερο κάταγμα. Σοβαρότερες είναι οι επιπτώσεις από το κάταγμα του ισχίου. Ένα χρόνο μετά από κάταγμα του ισχίου η πιθανότητα θανάτου εξαιτίας του κατάγματος είναι 20%-25%, ανάλογα με το ιατρονοσηλευτικό επίπεδο, η δε πλήρης αποκατάσταση μετά από κάταγμα ισχίου δεν υπερβαίνει το 50%. Στην Ελλάδα το 2018 καταγράφηκαν περισσότερα από 16.000 κατάγματα του ισχίου και τα οποία κόστισαν περισσότερα από 700 εκατομμύρια ευρώ.

Δυστυχώς, η μεγάλη πλειοψηφία των οστεοπορωτικών ατόμων υποθεραπεύονται ή δεν λαμβάνουν καθόλου φαρμακευτική αγωγή, κυρίως λόγω οικονομικών δυσχερειών αλλά και της έλλειψης ορθής εκτίμησης της σοβαρότητας της πάθησης από τους πάσχοντες και το ιατρικό προσωπικό παγκοσμίως. Ακόμα και μετά το πρώτο οστεοπορωτικό κάταγμα, μόνο το 20% των ασθενών άνω των 50 ετών διεθνώς, αναγνωρίζονται ως ασθενείς με οστεοπόρωση και λαμβάνουν αγωγή πρόληψης νέου κατάγματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προβλέπει ότι τα επόμενα 50 χρόνια θα υπάρχει τετραπλασιασμός των καταγμάτων του ισχίου. Στην Ελλάδα ο αριθμός των καταγμάτων του ισχίου αυξάνεται κατά 7% ετησίως!!!

Άνοια: Από άνοια και άλλες διαταραχές της μνήμης πάσχουν περισσότεροι από 200.000 ασθενείς στη χώρα μας και λόγω της φύσης της νόσου συμπάσχει και ανάλογος αριθμός οικογενειών που φροντίζουν τους ασθενείς τους. Ο αντίστοιχος αριθμός για την Ευρώπη ανέρχεται σε 10.000.000 ενώ παγκοσμίως καταγράφονται 47.000.000 ασθενείς. Αν και φαίνεται να υπάρχει μία προοδευτική ελάττωση του αριθμού των πασχόντων στις αναπτυγμένες χώρες την τελευταία 20ετία, υπολογίστηκε ότι το 2020 έπασχαν από διαταραχές μνήμης 60 εκατομμύρια ασθενείς ενώ κάθε 20 χρόνια ο αριθμός αυτός θα διπλασιάζεται. Σημασία έχει η πρόληψη με τη σωστή μεσογειακή διατροφή, τη σωματική και πνευματική άσκηση, ενώ μεγάλες εξελίξεις αναμένονται από την έρευνα για τη γονιδιακή επιβάρυνση της νόσου και τη φαρμακευτική αντιμετώπισή της σε πρώιμα στάδια. Ιδιαίτερα υποστηρικτικό ρόλο για τη φροντίδα των ασθενών παίζει το ευαισθητοποιημένο και εκπαιδευμένο οικογενειακό περιβάλλον, καθώς και οι ειδικές μονάδες φροντίδας χρονίως πασχόντων.

Κατάθλιψη: Η πανδημία COVID-19 δημιούργησε συναισθήματα μοναξιάς, κατάθλιψης και φόβου στους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας στην Ελλάδα. Σε έρευνα του 2023 από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κοινοτικής Νοσηλευτικής και Νοσηλευτικής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής που έγινε σε ελληνικές επαρχιακές πόλεις βρέθηκε ότι μεγαλύτερη μοναξιά βίωσαν οι συμμετέχοντες με χειρότερη κατάσταση υγείας και οι εγγεγραμμένοι στα προγράμματα Βοήθεια στο Σπίτι και Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΚΗΦΗ) καθώς όλα αυτά δεν λειτουργούσαν για μεγάλο διάστημα και τα μοναχικά άτομα που ήταν εγγεγραμμένα σε αυτά δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν στα προγράμματα που συμβάλλουν στην κοινωνικοποίηση και δραστηριοποίησή τους. Το 35,5% των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας παρουσίασαν καταθλιπτικά συμπτώματα. Μεγαλύτερη κατάθλιψη βίωναν οι μεγαλύτεροι ηλικιακά άνθρωποι και εκείνοι που χρειάζονταν τη βοήθεια άλλων για να φροντίσουν τον εαυτό τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι είναι επιτακτική ανάγκη να αναπτυχθούν στρατηγικές με σκοπό όχι μόνο την πρόληψη και τη μετρίαση αλλά και την αντιμετώπιση των προβλημάτων ψυχικής υγείας του γηριατρικού πληθυσμού που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19. Η ενίσχυση και η ψυχολογική υποστήριξη μέσω ειδικών προγραμμάτων καθώς και η προώθηση κοινωνικής σύνδεσης μπορούν να συμβάλουν στην προφύλαξη της ψυχικής ευεξίας των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων αλλά και στην υγιή γήρανση στην μετά-COVID-19 εποχή.

Ένα βασικό πρόβλημα, εξάλλου, στη χώρα μας είναι η χρόνια υποχρηματοδότηση των δημοσίων δαπανών για την υγεία που αποτελούν το 6,8 του ΑΕΠ και υστερεί δραματικά έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου που είναι 9%. Επιπλέον, οι ιδιωτικές δαπάνες για την υγεία των Ελλήνων ανέρχονται σε 35%, ποσοστό υπερβολικά υψηλό, αν συγκριθεί με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 15,3%. Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά και ευάλωτοι συμπολίτες μας με πολυνοσηρότητα είναι αδύνατον προφανώς να ανταποκριθούν σε αυτές τις υψηλές ιδιωτικές δαπάνες υγείας με αποτέλεσμα τη χαμηλή ποιότητα ιατρικής φροντίδας και περίθαλψης των μεγαλύτερων ηλικιακά ανθρώπων και ασθενών με χρόνια προβλήματα υγείας. Όπως τονίζει ο Καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής του ΕΚΠΑ κ. Γιάννης Υφαντόπουλος, οι Έλληνες έχασαν την τελευταία 10ετία 3,4 χρόνια υγιούς ζωής.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία αγωνίζεται πάνω από τρεις δεκαετίες για τη θεσμοθέτηση της ειδικότητας της Γηριατρικής και στη χώρα μας που είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη στην οποία δεν είναι αναγνωρισμένη η Γηριατρική ως ιατρική ειδικότητα ή εξειδίκευση. Παρά την ομόφωνη απόφαση της Ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας ήδη από το 2011, ποτέ δεν προχώρησε η έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης.

‘’Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας των Μεγαλύτερων Ηλικιακά Ανθρώπων, θέλουμε να ευαισθητοποιήσουμε την Πολιτεία και όλους τους αρμόδιους φορείς, αλλά και την κοινωνία μας γενικότερα, για την κατανόηση και αντιμετώπιση των πολλαπλών προβλημάτων των υπερηλίκων. Ωστόσο, η παρούσα υγειονομική και οικονομική κρίση δυσχεραίνουν την ανάληψη πρωτοβουλιών που θα συμβάλουν στην εν γένει καλύτερη αντιμετώπιση των πολύπλευρων αναγκών της ευαίσθητης αυτής κοινωνικής και ηλικιακής ομάδας.

Θα πρέπει όλοι μαζί, κράτος, φορείς, κοινωνία, ΜΚΟ, να ενώσουμε τις δυνάμεις μας δημιουργικά ούτως ώστε οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας να έχουν τη φροντίδα και τη στοργή που τους αξίζει. Στόχος όλων μας πρέπει να είναι η υγιής και ενεργή γήρανση και η αξιοπρεπής διαβίωση των ατόμων της Τρίτης Ηλικίας μέσα σε ένα φιλικό και στοργικό ευρύτερο περιβάλλον. Η ευχή μας για τα άτομα αυτά πρέπει να είναι χρόνια πολλά, μα πάνω απ’ όλα χρόνια καλά!

Εφιστούμε εξάλλου την προσοχή στον έγκαιρο αντιγριπικό εμβολιασμό και τη συχνή ιατρική παρακολούθηση για όλα τα χρόνια προβλήματα υγείας που τους απασχολούν αλλά και την επιμελή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής που τους έχει χορηγηθεί για την αντιμετώπισή τους. Από την άλλη πλευρά, έστω κι αν η πανδημία του κορονοϊού βρίσκεται σε ύφεση, ωστόσο ο ιός βρίσκεται ακόμη εδώ και είναι χρέος μας να προφυλάξουμε τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας από πιθανή μετάδοσή του, αποφεύγοντας τις άσκοπες επαφές και τηρώντας οι ίδιοι σχολαστικά τις οδηγίες και προφυλάξεις και μη παραλείποντας τον εμβολιασμό με βάση τις εκάστοτε κατευθυντήριες οδηγίες.’’

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας των Μεγαλύτερων Ηλικιακά Ανθρώπων, η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ελλήνων Ολυμπιονικών, την κοινωνική οργάνωση για την τρίτη ηλικία ΑΝΤΑΜΑ και με τη στήριξη του ευρωπαϊκού προγράμματος δια βίου άσκησης #BEACTIVE που εκπονεί η Γενική Γραμματεία Αθλητισμού μέσω των δράσεων #BeActiveHellas, διοργανώνει μία διαγενεακή δράση σωματικής δραστηριότητας με ελεύθερη συμμετοχή κοινού, μία περιπατητική διαδρομή στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας με τίτλο «Περπατώ, περπατώ εις το κέντρο», το Σάββατο 7 Οκτωβρίου 2023 και ώρα 11 το πρωί. Η εκδήλωση που θα έχει εκκίνηση στην Πλατεία Συντάγματος και τερματισμό στην Πλατεία Μοναστηρακίου, έχει στόχο να αναδείξει τις δραστηριότητες που μπορούν να κάνουν τα μέλη μιας οικογένειας ή και φίλοι διαφορετικής ηλικίας για να περάσουν δημιουργικό χρόνο μαζί και ταυτόχρονα να αθληθούν, κρατώντας σώμα και νου σε καλή φυσική κατάσταση.

Επίσης, σε συνεργασία με την εταιρεία Exelia, η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία υλοποιεί δωρεάν το πρόγραμμα Seniorvlog το οποίο αποσκοπεί στην εκπαίδευση 8 μεγαλύτερων ηλικιακά ανθρώπων (60+) στον ψηφιακό κόσμο και την εξοικείωσή τους με το ίντερνετ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα μαθήματα που θα ξεκινήσουν τον Οκτώβριο και θα διαρκέσουν 2 μήνες, θα πραγματοποιηθούν με φυσική παρουσία σε εκπαιδευτικό χώρο στο κέντρο της Αθήνας.

Περισσότερες πληροφορίες και για τις δύο δράσεις μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της ΕΓΓΕ www.gerontology.gr και στη σελίδα στο facebook ενώ για δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να καλείτε στο τηλέφωνο της Ε.Γ.Γ.Ε. 2103840317.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Σταματούν, με εντολή του υπουργού Υγείας, όλοι οι διαγωνισμοί για εργολάβους στα νοσοκομεία, ανεξάρτητα από το στάδιο που βρίσκονται.

Τα παραπάνω ανέφερε σήμερα ο Μιχάλης Γιαννάκος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας εργαζομένων στα νοσηλευτικά ιδρύματα (ΠΟΕΔΗΝ), έπειτα από επικοινωνία που είχε με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΕΔΗΝ, θα συνεχίσουν να εργάζονται οι 6.000 συμβασιούχοι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες καθαριότητας, φύλαξης και εστίασης, με συνεχείς ανανεώσεις των συμβάσεων.

“Αυτό είναι ένα σημαντικό θετικό βήμα”, σημειώνει ο κ. Γιαννάκος, τονίζοντας πως είναι κρίμα στο νοσοκομείο Κοζάνης και στο Παπανικολάου να απολυθούν καθαριστριες, φύλακες, επειδή ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε και εγκαθίστανται οι εργολάβοι από την 1η Οκτωβρίου.

“Όπως κρίμα είναι και όσοι απολύθηκαν επειδή αρκετοί διοικητές νοσοκομείων έτρεξαν να ολοκληρώσουν τους διαγωνισμούς σε προηγούμενο χρόνο παρά το ότι βλάπτονται τα συμφέροντα του ελληνικού Δημοσίου”, αναφέρει.

Ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ ζητεί να ακυρωθούν τώρα οι διαγωνισμοί στο νοσοκομείο Κοζάνης και αλλού που ολοκληρώθηκαν.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/