Ο ΕΟΔΥ στο 7ο Ministerial Conference του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας

Ο ΕΟΔΥ συμμετείχε επιτυχώς, κατόπιν προσκλήσεως, στο 7th Ministerial Conference για το Περιβάλλον και την Υγεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) στις 5-7 Ιουλίου 2023, όπου έλαβε ενεργό ρόλο με συμμετοχή στο panel ομιλητών στην παράλληλη συνεδρία με τίτλο “A new perspective in public health monitoring: wastewater surveillance”.

Την παράλληλη συνεδρία οργάνωσαν το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Υγείας της Ουγγαρίας, η οποία και φιλοξένησε το 7th Ministerial Conference, το Joint Research Centre (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) και το Turkish Water Institute, μαζί με εννέα ακόμα φορείς που δραστηριοποιούνται στους χώρους του Περιβάλλοντος και της Δημόσιας Υγείας, συμπεριλαμβανομένων του ΠΟΥ, της  Health Preparedeness and Response Authority (HERA) της Ευρωπαϊκής Επιτροπή, το KWR Water Research Institute της Ολλανδίας και τον ίδιο τον ΕΟΔΥ.  Στο πάνελ των ομιλητών συμμετείχαν ειδικοί διεθνούς κύρους στις επιστήμες των νερών, των αστικών λυμάτων και του περιβάλλοντος, στη δημόσια υγεία και στη διαχείριση κρίσεων, όπως η Dr. Maria Neira, Director of Environment, Climate and Health του ΠΟΥ,  ο Dr. Gertrjan Medema, Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος για το Νερό και την Υγεία στο Delft University of Technology και Επικεφαλής Μικροβιολόγος στο KWR Water Research Institute της Ολλανδίας, η Dr. Ana-Maria de Roda Husman, Επικεφαλής του Περιβαλλοντικού Τμήματος στο RIVM Centre for Infectious Disease Control της Ολλανδίας και Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, και ο Dr. Bernd Gawlik, Επικεφαλής Προγραμμάτων (Portfolio Leader) στο JRC της ΕΕ.

Οι ευρύτερες θεματικές που συζητήθηκαν στη συνεδρία αφορούσαν α) στην τρέχουσα κατάσταση και στις προκλήσεις της ενσωμάτωσης της επιδημιολογίας λυμάτων στο σύστημα/ στα πρωτόκολλα λήψης αποφάσεων για τη δημόσια υγεία, β) στις προκλήσεις και πιθανές λύσεις για τεχνικά θέματα (δειγματοληψία, εργαστηριακή επεξεργασία, ανάλυση δεδομένων) και στις μελλοντικές προοπτικές όσον αφορά στη χρήση της επιδημιολογίας λυμάτων στην επιτήρηση για τη δημόσια υγεία και στην εγκατάσταση μίας διεθνούς κοινοπραξίας για την επιτήρηση των αστικών λυμάτων.  Το θέμα που ανέλυσε η εκπρόσωπος του ΕΟΔΥ, Δρ. Αναστασία Κουτσολιούτσου, Προϊσταμένη του Γραφείου Περιβαλλοντικής Υγείας, της Διεύθυνσης Επιδημιολογίας και Πρόληψης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων και Τραυματισμών, αφορούσε στις τρέχουσες περιπτώσεις εφαρμογής, καλές πρακτικές και παραδείγματα για την  ενσωμάτωση των δεδομένων της επιδημιολογίας λυμάτων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη δημόσια υγεία.

Η επιδημιολογία με βάση τα υγρά αστικά απόβλητα (WBE, Wastewater-Based Epidemiology) έχει χρησιμοποιηθεί συστηματικά στο παρελθόν για την επιτήρηση του ιού της πολιομυελίτιδας και τη διερεύνηση της κατάχρησης φαρμάκων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η επιδημιολογία λυμάτων χρησιμοποιήθηκε ευρέως για την παρακολούθηση και έγκαιρη ανίχνευση της διασποράς του ιού SARS-CoV-2 και των παραλλαγών του στην κοινότητα. Η επιτήρηση του SARS-CoV-2 στα υγρά αστικά απόβλητα έχει εφαρμοστεί σε περισσότερες από 70 χώρες ή περιοχές, επειδή η προσέγγιση αυτή αποδείχτηκε ένα γρήγορο και οικονομικά αποδοτικό συμπληρωματικό εργαλείο παρακολούθησης της διασποράς του ιού SARS-CoV-2.

Ο ΕΟΔΥ δραστηριοποιείται στο χώρο της επιδημιολογίας λυμάτων από το 2021, έχοντας:

  • Ιδρύσει και συντονίσει από το Φεβρουάριο 2021 το Εθνικό Δίκτυο Επιδημιολογίας Λυμάτων για την παρακολούθηση της διασποράς του ιού SARS-CoV-2 και διαφόρων χημικών, βιοχημικών και φαρμακευτικών ουσιών στην κοινότητα. Στο πλαίσιο του δικτύου έχουν γίνει επανειλημμένα εκτενή διεργαστηριακά τεστ για τον έλεγχο και την εξακρίβωση των μετρήσεων, αλλά και για σύγκριση μεταξύ των επικρατέστερων μεθοδολογιών ποσοτικού χαρακτηρισμού των μετρούμενων βιολογικών και βιοχημικών παραμέτρων στα λύματα. Σημειώνεται ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που παρακολουθεί την ημερήσια μεταβλητότητα των ποιοτικών  χαρακτηριστικών των λυμάτων στα ίδια δείγματα όπου μετρούνται οι βιολογικοί δείκτες.
  • Αναλάβει, ως αρμόδιος εθνικός φορέας, την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού ‘Εργου “Support to the Member States to establish national systems, local collection points, and digital infrastructure for monitoring Covid 19 and its variants in waste waters – Greece”.
  • Αναλάβει, μαζί με τη Δανία, ως αρμόδιος εθνικός φορέας, το συντονισμό για την προετοιμασία και τη μετέπειτα υλοποίηση της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Κοινή Δράση για την Επιτήρηση των Αστικών Λυμάτων (EU-WISH), στην οποία συμμετέχουν 26 Κράτη Μέλη και 62 διαφορετικά ινστιτούτα/οργανισμοί.

Τα εργαστήρια που συμμετέχουν στο Εθνικό Δίκτυο Επιδημιολογίας Λυμάτων είναι: Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Διεπιστημονική Εργαστηριακή Ομάδα Επιδημιολογίας Λυμάτων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Περιφερειακό Εργαστήριο Δημόσιας Υγείας Θεσσαλίας, Περιφερειακό Εργαστήριο Δημόσιας Υγείας Κρήτης, Εργαστήριο Υγιεινής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

 

 

Πηγη: https://healthmag.gr/

Προχωρά η Συμμαχία για την Γονιδιωματική Ανακάλυψη

Η ονομασία της στα αγγλικά είναι Alliance for Genomic Discovery (AGD). Πρόκειται για ένα πρόγραμμα, που στοχεύει να επιταχύνει τη θεραπευτική ανάπτυξη και να διευρύνει την ποικιλομορφία των γονιδιωματικών δεδομένων.

Μέχρι σήμερα, έχουν δηλώσει συμμετοχή οι AstraZenecaAbbVieAmgenBayer και Merck, οι οποίες θα συγχρηματοδοτήσουν την αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος 250.000 δειγμάτων σε μια βιοτράπεζα που διευθύνεται από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Vanderbilt (VUMC) και θα έχουν πρόσβαση στα δεδομένα που προκύπτουν για χρήση στην ανακάλυψη φαρμάκων και τη θεραπευτική ανάπτυξη.

Η Συμμαχία, που ξεκίνησε το 2022 από την Illumina και τη Nashville Biosciences, θυγατρική της VUMC, είναι μια πολυετής συμφωνία, που στοχεύει στην επιτάχυνση της ανάπτυξης θεραπευτικών μέσων μεγάλης κλίμακας γονιδιωματικής και της δημιουργίας ενός «εξέχοντος κλινικού γονιδιωματικού πόρου».

Ένας από τους κύριους στόχους της Συμμαχίας είναι να συμβάλει στη μείωση του χάσματος στην ποικιλομορφία των γονιδιωματικών δεδομένων.  «Η έλλειψη ποικιλομορφίας στα γονιδιωματικά δεδομένα έχει δημιουργήσει ένα κενό στην επιστημονική κατανόηση των υποκείμενων γενετικών αιτιών πολλών ασθενειών και έχει εμποδίσει τη δίκαιη πρόσβαση σε θεραπείες ακριβείας για την υγεία», εξήγησαν οι Illumina και Nashville Bio σε μια δήλωση.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο της VUMC, θα χρειαστούν έως τον Μάρτιο του 2025 για την αλληλουχία και των 250.000 δειγμάτων που έχουν προγραμματιστεί επί του παρόντος για το έργο AGD. Η Συμμαχία στοχεύει να προσεγγίσει συνολικά 8 συμμετέχουσες εταιρείες, οι οποίες θα πληρώσουν ολόκληρο το κόστος για την πρόσβαση και την αλληλουχία των δειγμάτων.

Νωρίτερα φέτος, η Illumina και η Nashville Bio ανακοίνωσαν μια ξεχωριστή συμφωνία με την Amgen προκειμένου η θυγατρική της, deCODE genetics, να ακολουθήσει μια αρχική κοόρτη 35.000 δειγμάτων του VUMC, που αποτελούνται κυρίως από DNA από άτομα αφρικανικής καταγωγής.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Δελτίο Τύπου ΕΕΠΚ για ανώνυμες καταγγελίες και σχετικά δημοσιεύματα

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Δελτίο Τύπου της Ελληνικής Εταιρεία Παιδιατρικής Καρδιολογίας (ΕΕΠΚ) προς ενημέρωση  σας.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΕΠΚ_2023.07.20

 

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,

Αικ. Γιαννακοπούλου

Πρόεδρος ΕΕΠΚ

Πάρκινσον: Σιωπηρή νόσος για πάνω από 10 χρόνια -Οι ασθενείς

Η νόσος Πάρκινσον μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά ακόμη και για δέκα συνεχόμενα χρόνια πριν εντοπιστούν με ευκρίνεια τα συμπτώματα και διαγνωστεί.

Μελέτη που διεξήχθη από τους ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ και δημοσιεύθηκε στην Nature Communications, εστίασε στα επίπεδα της ντοπαμίνης καθώς η νόσος Πάρκινσον οφείλεται στον εκφυλισμό των κυττάρων του εγκεφάλου που παράγουν ντοπαμίνη και τελικά στην έλλειψη της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο.

Η έρευνα έδειξε πως τα επίπεδα ντοπαμίνης μπορεί να μειώνονταν σταθερά κατά το διάστημα της μελέτης, ωστόσο η ικανότητα προσαρμογής του οργανισμού φάνηκε να αντιρροπεί τον κίνδυνο από αυτή τη μείωση.

Η ομάδα των ερευνητών υπό την καθοδήγηση του νευροεπιστήμονα καθηγητή Louis-Éric Trudeau κατέδειξε ότι τα νευρωνικά κυκλώματα ελέγχου της κίνησης στον εγκέφαλο (ποντικιών) δεν ανταποκρίνονται σε μια σχεδόν καθολική απώλεια ενεργής έκκρισης του χημικού αγγελιοφόρου της ντοπαμίνης. Η παρατήρηση αυτή προκαλεί έκπληξη δεδομένου ότι η ντοπαμίνη είναι ένας χημικός αγγελιοφόρος με αναγνωρισμένο κομβικό ρόλο στην κινητικότητα του σώματος. Επιπλέον στη νόσο Πάρκινσον τα επίπεδα της ντοπαμίνης του εγκεφάλου μειώνονται δραστικά.

Ο ρόλος της ντοπαμίνης

Οι παρατηρήσεις των ειδικών για τον απροσδόκητο ρόλο της ντοπαμίνης ανατρέπουν τις αρχικές υποθέσεις και βεβαιώσεις για τη δράση της στον εγκέφαλο, «αλλά αυτού του είδους οι ανατροπές συμβαίνουν συχνά στην επιστήμη» σχολιάζει ο Louis-Éric Trudeau καθηγήτης του τμήματος φαρμακολογίας και φυσιολογίας του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ.

Χρησιμοποιώντας γενετικούς χειρισμούς, ο Trudeau και η ερευνητική του ομάδα εξάλειψαν την ικανότητα των νευρώνων που παράγουν ντοπαμίνη να απελευθερώνουν αυτόν τον χημικό αγγελιοφόρο ως απόκριση στη φυσιολογική ηλεκτρική διέγερση αυτών των κυττάρων.

Μετά από αυτούς τους γενετικούς χειρισμούς οι ερευνητές ανέμεναν ότι θα παρατηρούσαν μια μείωση της κινητικής ικανότητας των πειραματόζωων, αντίστοιχη με αυτή που παρατηρείται σε ασθενείς με Πάρκινσον. Τουναντίον η κινητική ικανότητα των ποντικών δεν διαταράχθηκε.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε με μετρήσεις των επιπέδων της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο ότι τα επίπεδα της ουσίας που απελευθερώνονται στον εξωκυττάριο χώρο του εγκεφάλου των τρωκτικών ήταν φυσιολογικά. Ενδεχομένως αυτές οι παρατηρήσεις να σημαίνουν ότι η δραστηριότητα των νευρωνικών κυκλωμάτων που ελέγχουν την κίνηση στον εγκέφαλο απαιτεί χαμηλές «δόσεις» ντοπαμίνης για να λειτουργήσει.

Διαταραχές κίνησης

Επομένως είναι πιθανό κατά τα πρώτα στάδια της εξέλιξης της νόσου Πάρκινσον τα βασικά επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο να είναι αρκούντως υψηλά για πολλά έτη – να υπάρχει «απόθεμα» παρότι σταδιακά χάνονται οι νευρώνες που παράγουν ντοπαμίνη εξαιτίας της νόσου. Μόνο όταν τα επίπεδα πέφτουν κάτω από το ελάχιστο όριο αρχίζουν να εμφανίζονται οι πρώτες διαταραχές της κίνησης.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτή η πρόοδος στην έρευνα των μηχανισμών που εμπλέκονται στην έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες προσεγγίσεις για τη μείωση των συμπτωμάτων της νευροεκφυλιστικής νόσου Πάρκινσον.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Κρούσμα MERS στα Εμιράτα – Ο ΠΟΥ περιμένει νέα κρούσματα

Στενή παρακολούθηση και επιτήρηση για νέα κρούσματα MERS συνιστά ο ΠΟΥ, χωρίς να υποστηρίζει πρόσθετους περιορισμούς ταξιδιωτικούς ή εμπορικούς

Ένα νέο κρούσμα κοροναϊού MERS (αναπνευστικό σύνδρομο της Μέσης Ανατολής) δήλωσαν στις 10 Ιουλίου τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σε 28χρονο άνδρα από την πόλη Αλ Άιν στο Άμπου Ντάμπι.

Ο ασθενής δεν είχε ιστορικό άμεσης ή έμμεσης επαφής με δρομάδες καμήλες, κατσίκες ή πρόβατα.

Εισήχθη στο νοσοκομείο στις 8 Ιουνίου. Ένα ρινοφαρυγγικό επίχρισμα συλλέχθηκε στις 21 Ιουνίου και δοκιμάστηκε θετικό για MERS με αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) στις 23 Ιουνίου 2023. Και οι 108 ταυτοποιημένες επαφές παρακολουθήθηκαν για 14 ημέρες από την τελευταία ημερομηνία έκθεσης στον ασθενή MERS-CoV. Δεν έχει εντοπιστεί κανένα δευτερεύον κρούσμα μέχρι σήμερα.

Από τον Ιούλιο του 2013, όταν τα ΗΑΕ ανέφεραν το πρώτο κρούσμα MERS, έχουν αναφερθεί 94 επιβεβαιωμένα κρούσματα, συμπεριλαμβανομένου και αυτού του νέου κρούσματος, καθώς και 12 θάνατοι.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο συνολικός αριθμός των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων MERS που αναφέρθηκαν στον ΠΟΥ από το 2012 φτάνουν τις 2.605 άτομα, εκ των οποίων τα 936 έχασαν τη ζωή τους. Η πλειονότητα των κρουσμάτων έχει εντοπιστεί σε χώρες της Αραβικής Χερσονήσου, αλλά και στην Κορέα τον Μάιο του 2015 αναφέρθηκαν 186 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα (185 στη Δημοκρατία της Κορέας και ένα στην Κίνα) και 38 θάνατοι. Ο συνολικός αριθμός αντικατοπτρίζει τον συνολικό αριθμό των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και θανάτων που αναφέρθηκαν στον ΠΟΥ βάσει του IHR (2005) μέχρι σήμερα.

Ο ΠΟΥ συνεχίζει να παρακολουθεί την επιδημιολογική κατάσταση και διενεργεί αξιολογήσεις κινδύνου με βάση τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες πληροφορίες.

Βάσει των δεδομένων, αναμένεται η αναφορά επιπλέον κρουσμάτων MERS από τη Μέση Ανατολή ή και άλλες χώρες όπου ο MERS κυκλοφορεί σε δρομάδες καμήλες.

Για το λόγο αυτό, ο ΠΟΥ τονίζει εκ νέου τη σημασία της ισχυρής επιτήρησης από όλα τα κράτη μέλη για τις οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων και ο MERS, και την προσεκτική εξέταση τυχόν ασυνήθιστων περιστατικών.

Παρόλα αυτά, δεν συνιστά ειδικό έλεγχο στα σημεία εισόδου, ούτε συνιστά επί του παρόντος την εφαρμογή οποιωνδήποτε ταξιδιωτικών ή εμπορικών περιορισμών.

Επιδημιολογία

Το αναπνευστικό σύνδρομο της Μέσης Ανατολής (MERS) είναι μια ιογενής αναπνευστική λοίμωξη που προκαλείται από τον κοροναϊό MERS. Οι άνθρωποι μολύνονται από άμεση ή έμμεση επαφή με καμήλες δρομείς που είναι ο φυσικός ξενιστής και η πηγή της ζωονόσου.

Οι λοιμώξεις MERS κυμαίνονται από ασυμπτωματικά ή ήπια αναπνευστικά συμπτώματα έως σοβαρή οξεία αναπνευστική νόσο και θάνατο.

Η συνήθης εικόνα ατόμου με νόσο MERS είναι ο πυρετός, ο βήχας και η δύσπνοια. Η πνευμονία είναι ένα κοινό εύρημα, αλλά όχι πάντα παρούσα. Γαστρεντερικά συμπτώματα, με διάρροια, έχουν επίσης αναφερθεί. Ο ιός φαίνεται να προκαλεί πιο σοβαρή ασθένεια σε ηλικιωμένους, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και άτομα με χρόνιες ασθένειες όπως νεφρική νόσο, καρκίνο, χρόνια πνευμονοπάθεια και διαβήτη. Η σοβαρή ασθένεια μπορεί να προκαλέσει αναπνευστική ανεπάρκεια που απαιτεί μηχανικό αερισμό και υποστήριξη σε μονάδα εντατικής θεραπείας με αποτέλεσμα υψηλή θνησιμότητα.

Δεν υπάρχει επί του παρόντος διαθέσιμο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία, αν και αρκετά εμβόλια και θεραπείες ειδικά για τον MERS βρίσκονται σε εξέλιξη. Η θεραπεία είναι υποστηρικτική και βασίζεται στην κλινική κατάσταση του ασθενούς.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Το 40% των περιστατικών καρκίνου σχετίζονται με την παχυσαρκία

Το 40% των περιστατικών καρκίνου στις ΗΠΑ, που αφορά 13 τύπους, σχετίζονται με την παχυσαρκία

Συγκεκριμένα αφορά το αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου, το πολλαπλό μυέλωμα, και το μηνιγγίωμα, αλλά και τους καρκίνους που πλήττουν το ενδομήτριο, το στομάχι, το ήπαρ, τη χοληδόχο κύστη, το πάγκρεας, το παχύ έντερο, τα νεφρά και τον θυρεοειδή.

Η υγιεινή διατροφή είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο όταν αυτός σχετίζεται με την παχυσαρκία.

Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA, διερεύνησε την πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα, ανάλογα με τον τόπο διαμονής στις ΗΠΑ, ορίζοντας ως «ερήμους τροφίμων» τις περιοχές που δεν είχαν πρόσβαση σε σούπερ-μάρκετ σε απόσταση μικρότερη του 1,6 χλμ (ένα μίλι) για την ευκολία πρόσβασης σε υγιεινά τρόφιμα, και ως «βάλτους τροφίμων», τις περιοχές όπου είναι κοντά σε φαστ – φουντ και οι άνθρωποι που ζουν στην περιοχή έχουν πρόσβαση σε φαγητά που ενισχύουν τη φλεγμονή έναντι των φρέσκων τροφίμων.

Υγιεινή διατροφή

Στόχος ήταν να αναλυθεί η σχέση της υγιεινής διατροφής και του γρήγορου φαγητού με τη θνησιμότητα από καρκίνο που σχετίζεται με την παχυσαρκία στις ΗΠΑ. Η μελέτη διεξήχθη σε 3038 κομητείες και διαπιστώθηκε ότι οι κομιτείες με την υψηλότερη βαθμολογία ως «βάλτοι τροφίμων» είχαν 77% αυξημένες πιθανότητες υψηλής θνησιμότητας από καρκίνο σχετιζόμενο με την παχυσαρκία.

Η βαθμολογία «των βάλτων τροφίμων» υπολογίστηκε ως η αναλογία των καταστημάτων φαστ-φουντ και ψιλικών προς τα παντοπωλεία, σούπερ-μάρκετ και τις λαϊκές αγορές. Οι υψηλότερες βαθμολογίες «βάλτων τροφίμων» και «ερήμων τροφίμων» (20,0 έως 58 και πάνω) έδειξαν κομητείες με λιγότερους πόρους υγιεινής διατροφής.

Τα ποσοστά θνησιμότητας καρκίνου που σχετίζεται με την παχυσαρκία κατηγοριοποιήθηκαν ως υψηλά (πάνω από 71,8 άτομα ανά 100000 πληθυσμού) και χαμηλά (κάτω από 71,8 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού) ανά κομητεία.

Αποτελέσματα

Συνολικά 3038 κομητείες με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο που σχετίζονται με την παχυσαρκία σε σύγκριση με τις κομητείες με χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας, είχαν:

  • υψηλότερο ποσοστό μαύρων κατοίκων (3,26% έναντι 1,77%),
  • υψηλότερο ποσοστό ατόμων άνω των 65 ετών (15,71% έναντι 15,40%),
  • υψηλότερα ποσοστά φτώχειας (19% έναντι 14,40%),
  • υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας ενηλίκων (33% έναντι 32,10%), και
  • υψηλότερα ποσοστά διαβήτη ενηλίκων (12,50% έναντι 10,70%).

Διαπιστώθηκαν επίσης 77% αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης υψηλών ποσοστών θνησιμότητας από καρκίνο που σχετίζεται με την παχυσαρκία μεταξύ των κομητειών με υψηλές βαθμολογίες «βάλτων τροφίμων», αλλά και μια θετική σχέση μεταξύ των 3 επιπέδων βαθμολογίας «βάλτου τροφίμων», «ερήμου τροφίμων» και θνησιμότητας από καρκίνο που σχετίζεται με την παχυσαρκία.

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι οι παθολογικοί μηχανισμοί που σχετίζονται με την παχυσαρκία συνεχίζουν να διερευνώνται, αλλά έχουν συσχετιστεί σε μεγάλο βαθμό με αυξημένη χρόνια φλεγμονή, ορμονικές διαταραχές και αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου. Το αυξημένο χρόνιο φλεγμονώδες περιβάλλον λόγω της παχυσαρκίας μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο.

Η προσήλωση στην υγιεινή διατροφή έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο παχυσαρκίας και εμφάνισης καρκίνου και θνησιμότητα.

«Έρημοι» και «βάλτοι» τροφίμων στις ΗΠΑ υπάρχουν κυρίως στις νότιες και νοτιοανατολικές πολιτείες, όπου τα ποσοστά χρόνιων ασθενειών είναι τα υψηλότερα στους ενήλικες με κυρίαρχα τα περιστατικά καρκίνων του μαστού, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του προστάτη. Μόνο σε μία μελέτη, διαπιστώθηκε ότι ασθενείς που ζουν σε «ερήμους τροφίμων» είχαν 16% παραπάνω κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο μαστού και 12% παραπάνω κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο του παχέος εντέρου σε σύγκριση με ανθρώπους που ζουν σε περιοχές με εύκολη πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή.

Άλλη μελέτη έχει διαπιστώσει ισχυρή συσχέτιση με την παχυσαρκία σε περιοχές όπου είναι εύκολα προσβάσιμο το φαστ-φουντ.

Οι ερευνητές κατέληξαν ότι χρειάζονται βιώσιμες προσεγγίσεις για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας και του καρκίνου και την καθιέρωση πρόσβασης σε πιο υγιεινά τρόφιμα, όπως η δημιουργία περισσότερων περιπατητικών γειτονιών και κήπων διαθέσιμων στο κοινό.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Ν. Διέτης: Ο ντόρος για την ασπαρτάμη και τα διδάγματά του

Ο απολογισμός της ανησυχίας για το γλυκαντικό, η διαφορά κινδύνου και ρίσκου, το παράδοξο με νικοτίνη και αλκοόλ. Εξηγεί στο iatronet.gr ο επ. καθηγητής Φαρμακολογίας.

Ο θόρυβος που προκλήθηκε πρόσφατα σε παγκόσμιο επίπεδο, αναφορικά με την ένταξη της ασπαρτάμης στην κατηγορία των πιθανά καρκινογόνων προϊόντων, έχει ήδη καταλαγιάσει. Η λήξη συναγερμού έπειτα από τις αξιολογήσεις των δύο οργανισμών/επιτροπών (IARC και JEFCA) και τις διευκρινίσεις που δόθηκαν, προσφέρει την ευκαιρία του ψύχραιμου απολογισμού και της εξαγωγής χρήσιμων συμπερασμάτων.

Μιλώντας στο iatronet.gr, ο επίκουρος καθηγητής Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου, Νικόλας Διέτης, παραθέτει τους λόγους για τους οποίους “σηκώθηκε σκόνη” γύρω από το θέμα και εντοπίζει τον ρόλο της πανδημίας. Τοποθετεί τα δεδομένα στο πραγματικό τους μέγεθος και εξηγεί τη διαφορά της αξιολόγησης κινδύνου και ρίσκου. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη να εκμεταλλευτεί η επιστήμη την αυξημένη ευαισθητοποίηση του κοινού, προκειμένου να ενημερώσει ευρύτερα για ιδιαίτερα τοξικές ουσίες, όπως η νικοτίνη και το αλκοόλ.

Η ασπαρτάμη

Η ασπαρτάμη είναι συνθετικό γλυκαντικό που αποτελείται από δύο αμινοξέα, τη φενιλαλανίνη και το ασπαρτικό οξύ, μαζί με ένα μεθυλεστέρα. Με την πέψη και τον μεταβολισμό, ο μεθυλεστέρας προκαλεί παραγωγή μεθανόλης κ αυτή δίνει φορμικό οξύ. «Αυτό προκαλεί αλλοιώσεις στο DNA των κυττάρων, οι οποίες πάντα είναι πηγή καρκινογένεσης. Αλλά ο χρυσός κανόνας της φαρμακολογίας και τοξικολογίας λέει ότι μόνο η ποσότητα (συγκέντρωση) καθορίζει αν κάτι είναι τοξικό ή όχι. Αυτή η ποσότητα είναι που καθορίζει το ρίσκο», τονίζει ο κ.Διέτης.

Το IARC, που δημιούργησαν το 1965 ο ΠΟΥ και ο ΟΗΕ για την προώθηση της έρευνας στον καρκίνο, κατηγοριοποιεί τον κίνδυνο (hazard) και όχι το ρίσκο (risk) καρκινογένεσης από διάφορες ουσίες. Η διαφορά, όπως εξηγεί, είναι πως το ρίσκο ποσοτικοποιεί τον κίνδυνο ως πιθανότητα. Για παράδειγμα, υπάρχει κίνδυνος να σε χτυπήσει μετεωρίτης όταν περπατάς, αλλά το ρίσκο είναι απειροελάχιστο.

Η επιτροπή JEFCA του ΠΟΥ ήταν αυτή που ποσοτικοποίησε το ρίσκο, βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους, μερικές εβδομάδες μετά την διαρροή του IARC. Όπως διευκρινίστηκε στις 14 Ιουλίου, με την ταυτόχρονη ανακοίνωση IARC και JEFCA, ένας ενήλικας 70 κιλών πρέπει να καταναλώσει 9-14 κουτιά αναψυκτικού light κάθε μέρα προκειμένου να ξεπεράσει την Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη (ADI).

“Αυτή τη φορά, επειδή πήρε τόση δημοσιότητα το θέμα για κάτι γνωστό, η βιομηχανία τροφίμων είδε τον κίνδυνο επίπτωσης στις πωλήσεις της και πίεσε την επιτροπή του ΠΟΥ να βγάλει το πόρισμά της την ίδια μέρα με την IARC, ώστε ή να καθησυχάσει ή να τροποποιήσει τα προϊόντα της, αν το ρίσκο ασφάλειας είναι σημαντικό”, εξηγεί ο επίκουρος καθηγητής και προσθέτει: “Αυτό ήταν και το σωστό να γίνει, διότι αν κάτι μάθαμε από την πανδημία είναι ότι η άποψη του ΠΟΥ μετράει πλέον πάρα πολύ στον κόσμο. Άρα δεν μπορεί να βγαίνεις και να λες κάτι τεχνοκρατικό, ότι η ασπαρτάμη είναι πιθανώς καρκινογόνα και να μην περιμένεις ο κόσμος να αρχίσει να το σκέφτεται και να πανικοβάλλεται”.

Η αλόη, τα αλλαντικά και τα επίπεδα κινδύνου

Η αυξημένη ευαισθητοποίηση, λόγω και της πανδημίας, έκανε γνωστή στο ευρύ κοινό την δραστηριοποίηση των συγκεκριμένων επιτροπών και την κατηγοριοποίηση των κινδύνων.

Η IARC χρησιμοποιεί ένα σύστημα 4 κατηγοριών κινδύνου καρκινογόνων

1 – Υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση σε ανθρώπους.

2Α – Περιορισμένη τεκμηρίωση σε ανθρώπους, αρκετή σε πειραματόζωα. 2Β – Περιορισμένη τεκμηρίωση σε ανθρώπους και πειραματόζωα.

3 – Ανεπαρκής τεκμηρίωση.

Η ένταξη της ασπαρτάμης στην κατηγορία 2Β οδήγησε πολλούς στην αναζήτηση κι άλλων ουσιών ανάμεσα στις 327 που ανήκουν στη συγκεκριμένη κατηγορία. Μεταξύ αυτών, το καφεϊκό οξύ, το γνωστό καρδιοπροστατευτικό διγοξίνη, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία των κινητών τηλεφώνων, αλλά και η αλόη. «Ιδιαίτερα η αλόη προκάλεσε ενδιαφέρον, επειδή είναι γνωστή και περιέχεται σε προϊόντα που τα φαρμακεία και οι εταιρείες παρουσιάζουν ως κάτι ευεργετικό για την υγεία», σημειώνει ο κ. Διέτης.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη συγκυρία ως ευκαιρία για ενημέρωση του κοινού για τον πραγματικό κίνδυνο και ρίσκο από την κατανάλωση συγκεκριμένων προϊόντων. Ο ίδιος θυμάται πως όταν ο ΠΟΥ έβαλε τα αλλαντικά στην 1η κατηγορία κινδύνου, δεν προκλήθηκε ο ίδιος ντόρος, και καλώς γιατί και εκεί το ρίσκο υπάρχει σε υπερβολικές καταναλώσεις.

“Μετά την πανδημία ακούμε περισσότερο τι λέει ο ΠΟΥ. Για εμάς που επικοινωνούμε την επιστήμη στον κόσμο είναι καλό ότι έμαθε ο κόσμος για αυτές τις επιτροπές και για αυτή τη λίστα”, αναφέρει ο επ. καθηγητής και συμπληρώνει. “Φυσικά, ο συναγερμός έληξε, αλλά μπορούμε να πάρουμε αυτή την ευκαιρία για να πούμε στον κόσμο ότι υπάρχουν ουσίες που χρησιμοποιούν καθημερινά, που είναι νόμιμες και έχουν πολύ μεγαλύτερη τοξικότητα, και έχουν εκπέμψει SOS πολλοί οργανισμοί για αυτές”.

Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρει τη νικοτίνη και το αλκοόλ. “Αυτά τα δύο τα χρησιμοποιούμε ως παραδείγματα στην τοξικολογία για τη μεγάλη τους τοξικότητα. Και είναι δύο όχι μόνο διαδεδομένα, αλλά και νόμιμα προϊόντα, ενώ υπάρχουν ακόμα και ναρκωτικές ουσίες που είναι λιγότερο τοξικές”, τονίζει και καταλήγει: “Είναι λίγο παράδοξο να επικεντρωνόμαστε στην ασπαρτάμη και να μην ασχολούμαστε με ουσίες πολύ τοξικές σε μεγάλες συγκεντρώσεις, που προκαλούν εθισμό και εξάρτηση”.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Υποχρεωτική ενημέρωση καταναλωτών για την ποιότητα του πόσιμου νερού – Εγκύκλιος Αγαπηδάκη

Τι επισημαίνει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας σε έγγραφό της προς τις Αποκεντρωμένες Δοικήσεις, την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και την ΕΔΕΑ.

Υποχρεωτική ενημέρωση σε σχέση με τους ποιοτικούς δείκτες του πόσιμου νερού, πρέπει να παρέχουν οι αρμόδιες υπηρεσίες στους καταναλωτές.

Οι πληροφορίες πρέπει να επικαιροποιούνται και να είναι προσβάσιμες διαδικτυακά, κατά τρόπο εξατομικευμένο και φιλικό προς τον χρήστη.

Η υποχρέωση αυτή πηγάζει από εναρμόνιση της εθνικής μας νομοθεσίας στην Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184, σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.

Τα παραπάνω επισημαίνονται σε εγκύκλιο της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη (φωτογραφία). Η εγκύκλιος που παρατίθεται πιο κάτω, εστάλη σήμερα στην ΚΕΔΕ, στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις της χώρας, την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και την Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης (ΕΔΕΑ).

Σύμφωνα με το σκεπτικό της Οδηγίας, θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να μπορούν να ζητήσουν πρόσβαση στις πληροφορίες με άλλα μέσα, κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος. Σκοπός είναι η αύξηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο νερό που τους παρέχεται, καθώς και στις υπηρεσίες ύδρευσης και θα πρέπει να οδηγήσει στην αύξηση της χρήσης του νερού της βρύσης ως πόσιμου.

Πληροφορίες

Οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης υποχρεούνται να διαθέτουν στους καταναλωτές επαρκείς, επικαιροποιημένες πληροφορίες, τηρουμένης παράλληλα της ισχούουσας νομοθεσίας περί προστασίας των δεδομένων.

Θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι όλα τα άτομα στα οποία παρέχεται νερό ανθρώπινης κατανάλωσης, λαμβάνουν τις ακόλουθες πληροφορίες τακτικά, και τουλάχιστον μια φορά ανά έτος (με τον λογαριασμό τους ή με ψηφιακά μέσα):

  • Μικροβιολογικές και χημικές παράμετροι, περιλαμβανομένων των ενδεικτικών παραμέτρων.
  • Την τιμή του παρεχόμενου νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, ανά λίτρο και ανά κυβικό μέτρο.
  • Τον όγκο του νερού που καταναλώνεται από το νοικοκυριό, τουλάχιστον ανά έτος ή ανά περίοδο τιμολόγησης, μαζί με τις ετήσιες τάσεις για την κατανάλωση των νοικοκυριών.
  • Σύγκριση της ετήσιας κατανάλωσης νερού του νοικοκυριού με τη μέση κατανάλωση των νοικοκυριών.

Ποιοτικά χαρακτηριστικά

Οι φορείς ύδρευσης πρέπει να παρέχουν στους καταναλωτές σύνδεσμο προς ιστότοπο, όπου θα παρέχονται επικαιροποιημένες πληροφορίες σε σχέση με την ποιότητα του νερού.

Οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σε σχέση με τα πλέον πρόσφατα αποτελέσματα παρακολούθησης για μικροβιολογικές, χημικές και ενδεικτικές παραμέτρους, συμπεριλαμβανομένης της συχνότητας παρακολούθησης. Τα αποτελέσματα παρακολούθησης δεν θα πρέπει να είναι παλαιότερα του ενός έτους.

Μεταξύ των στοιχείων πρέπει να περιλαμβάνονται και δεδομένα για τη σκληρότητα του νερού, ανόργανα στοιχεία, ανιόντα/κατιόντα διαλυμένα στο νερό (ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο).

Θα πρέπει, επίσης, να είναι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τους δυνητικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία σε περίπτωση υπέρβασης των παραμετρικών τιμών και τις συναφείς συμβουλές για την υγεία και την κατανάλωση.

Οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται και για την εκτίμηση κινδύνου του συστήματος υδροδότησης.

Οι υπηρεσίες ύδρευσης πρέπει να παρέχουν συμβουλές σχετικά με τον τρόπο μείωσης της κατανάλωσης νερού και τον τρόπο αποφυγής κινδύνων για την υγεία από στάσιμο νερό.

Οι καταναλωτές μπορούν να ζητούν ιστορικά δεδομένα σχετικά με την ποιότητα του νερού σε χρονικό βάθος 10 ετών και όχι πριν από τις 13 Ιανουαρίου 2023.

Επιπλέον Πληροφορίες

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ανάκληση ενδοφακών από τον ΕΟΦ – Προκαλούν αύξηση οφθαλμικής πίεσης

Τι αναφέρεται σε σημερινή ανακοίνωση του  Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων.

Σε ανάκληση δεκάδων κωδικών που αφορούν ενδοφακούς, προχώρησε ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ), καθώς υπήρξαν αναφορές για αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.

Σε σημερινή ανακοίνωση του ΕΟΦ επισημαίνονται τα ακόλουθα:

“Αποφασίζουμε την ανάκληση των σειριακών αριθμών του ιατροτεχνολογικών προϊόντων: EyeCee One Preloaded που παρουσιάζονται στον συνημμένο πίνακα, λόγω αναφορών για αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση σε ασθενείς στους οποίους εμφυτεύτηκε ένας από αυτούς τους φακούς.

Η παρούσα απόφαση εκδίδεται με σκοπό να ενισχύσει την εθελοντική ανάκληση της κατασκευάστριας εταιρείας Nidek CO., LTD.

Η εταιρεία με την επωνυμία Αναστάσιος Μαυρογένης ΑΕ ως διανομέας των προϊόντων στην Ελλάδα οφείλει να επικοινωνήσει άμεσα με τους αποδέκτες της και να αποσύρει τους συγκεκριμένους σειριακούς αριθμούς από την αγορά.

Τα σχετικά παραστατικά τηρούνται για διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών και τίθενται υπόψη του ΕΟΦ, εφόσον ζητηθούν”.

Πηγές:
ΕΟΦ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Νέα έρευνα: Οι δύο στις τρεις ενέσιμες αισθητικές θεραπείες δεν γίνονται από γιατρούς

Ευρήματα σοκ από νέα έρευνα στη Βρετανία. Τι κίνδυνοι υπάρχουν, σύμφωνα με τα ευρήματα άλλης μελέτης.
Οι περισσότερες ενέσιμες θεραπείες που διενεργούνται καθημερινά για αισθητικούς λόγους, δεν εκτελούνται από εξειδικευμένους γιατρούς, αποκαλύπτει μία νέα βρετανική έρευνα.
Αντιθέτως, τις εφαρμόζουν άλλοι υγειονομικοί οι οποίοι στην καλύτερη περίπτωση είναι… οικογενειακοί γιατροί ή οδοντίατροι. Συχνά όμως τις εφαρμόζουν και μη-γιατροί, από νοσηλευτές έως αισθητικούς.
Η νέα έρευνα είναι η πρώτη του είδους που προσπαθεί να αξιολογήσει ποιοι κάνουν ενέσιμες θεραπείες, όπως το μπότοξ και τα fillers, στους ασθενείς. Τα ευρήματά της είναι εντυπωσιακά και δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για το τι γίνεται και στη χώρα μας.
Την έρευνα διεξήγαγαν επιστήμονες από το University College του Λονδίνου (UCL). Οι ερευνητές εξέτασαν 3.000 βρετανικές ιστοσελίδες που προσφέρουν ενέσιμες θεραπείες, αναγνωρίζοντας:1.224 ανεξάρτητες κλινικές και
3.667 θεραπευτές
Τα ευρήματα
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές στην ιατρική επιθεώρηση Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery, απ’ όλους αυτούς τους ανθρώπους μόνο οι 1.163 (το 32%) ήταν απόφοιτοι Ιατρικής Σχολής.
Από τους υπόλοιπους:
Το 24% ήταν οδοντίατροι
Το 13% ήταν νοσηλευτές
Το 12% ήταν αισθητικοί
Το 8% ήταν νοσηλευτές οδοντιατρείων
Το 8% ήταν υγειονομικοί που ασχολούνται με παραϊατρικά επαγγέλματα (allied healthcare professionals)
Το 2% ήταν εκπαιδευόμενοι νοσηλευτές οδοντιατρείων
Το 1% ήταν φαρμακοποιοί
Ακόμα και οι γιατροί, όμως, δεν είναι πάντοτε εξειδικευμένοι στις ενέσιμες θεραπείες. Στην πραγματικότητα, μόνο το 41% είναι εξειδικευμένοι, ενώ δεύτεροι σε συχνότητα εφαρμογής των θεραπειών είναι οι οικογενειακοί γιατροί (πάνω από το 31%).
Άλλες ιατρικές ειδικότητες που εκτελούν ενέσιμες θεραπείες είναι γενικοί χειρουργοί, ωτορινολαρυγγολόγοι, αναισθησιολόγοι, οφθαλμίατροι, μαιευτήρες-γυναικολόγοι κ.λπ.
Απ’ όσους γιατρούς είναι εξειδικευμένοι, οι περισσότεροι είναι πλαστικοί χειρουργοί (το 37%) και δερματολόγοι (το 18%).
Άναρχο τοπίο
Οι ενέσιμες θεραπείες είναι μία αγορά η οποία έως το 2026 θα φθάσει στη Βρετανία τα 11,7 δισεκατομμύρια λίρες (13,55 δισ. ευρώ). Οι ερευνητές λένε ότι προς το παρόν το τοπίο είναι άναρχο και ότι τώρα ετοιμάζεται η βρετανική κυβέρνηση να θεσπίσει κανόνες για τα ενέσιμα. Η σχετική δημόσια διαβούλευση αναμένεται να αρχίσει τον ερχόμενο μήνα, ενώ η νομοθεσία θα εφαρμοστεί κάποια στιγμή το 2024.
«Υπάρχουν πολλές προκλήσεις στην βρετανική αγορά των ενέσιμων θεραπειών», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. David Zargaran, από το Τμήμα Πλαστικής Χειρουργικής του UCL. «Χωρίς γνώση του επαγγελματικού υποβάθρου των ατόμων που τις εφαρμόζουν, δεν μπορεί να ρυθμιστεί επαρκώς η αγορά. Η έρευνά μας αποκαλύπτει ότι η πλειονότητα των θεραπευτών δεν είναι γιατροί, αλλά άλλοι υγειονομικοί καθώς και μη-επαγγελματίες Υγείας όπως οι αισθητικοί».
Δεδομένης της μη εξειδίκευσης όσων εφαρμόζουν ενέσιμες θεραπείες, είναι αναμενόμενο να υπάρχουν και πολλές παρενέργειες. Προγενέστερη πρόσφατη μελέτη της ίδιας ερευνητικής ομάδας, έδειξε ότι το 69% των ασθενών που κάνουν ενέσιμες θεραπείες έχουν κάποια επίμονη παρενέργεια. Οι πιο συχνές ήταν ο πόνος, το άγχος για το αποτέλεσμα και οι πονοκέφαλοι.
Το εκπληκτικό όμως είναι πως εν γνώσει τους οι περισσότεροι ασθενείς απευθύνονται σε μη-γιατρούς. Στην πραγματικότητα, μόνο το 39,2% είπαν πως τη θεραπεία έκανε γιατρός. Το 36,5% απευθύνθηκαν σε νοσηλευτή, το 13,8% σε αισθητικό και το 4,6% σε οδοντίατρο.
πΗΓΗ: http://medispin.blogspot.com/