Τα 10+1 ορόσημα του 2025 στην Υγεία, με τη σφραγίδα του ΠΟΥ

Το 2025 σημαδεύτηκε από 10+1 σημαντικά επιτεύγματα, αλλά και σοβαρές προκλήσεις για την παγκόσμια υγεία. Αντιμέτωπος με δραστικές περικοπές χρηματοδότησης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει τα ορόσημα της χρονιάς που τελειώνει και επικεντρώνει τις προσπάθειές του στην αντιμετώπιση των μεγαλύτερων προκλήσεων, με στόχο καλύτερη υγεία για όλους.
1.Νίκες στην εξάλειψη ασθενειών
Εν μέσω πολλών προκλήσεων, το 2025 έφερε σημαντικές νίκες για τον έλεγχο και την εξάλειψη των ασθενειών.
Εξάλειψη της μετάδοσης ασθενειών από μητέρα σε παιδί
Οι Μαλδίβες έγιναν η πρώτη χώρα που πέτυχε «τριπλή εξάλειψη» της μετάδοσης του HIV, της σύφιλης και της ηπατίτιδας Β από μητέρα σε παιδί. Η Βραζιλία αναγνωρίστηκε επίσης για την εξάλειψη της μετάδοσης του HIV από μητέρα σε παιδί, καθιστώντας την την πιο πυκνοκατοικημένη χώρα στην Αμερική που πέτυχε αυτό το ιστορικό ορόσημο.
Εξάλειψη του τραχώματος, της ασθένειας του ύπνου και της τύφλωσης του ποταμού
Το Μπουρούντι, η Αίγυπτος και τα Φίτζι εξάλειψαν το τράχωμα, ενώ η Γουινέα και η Κένυα εξάλειψαν την ασθένεια του ύπνου. Ο Νίγηρας έγινε η πρώτη αφρικανική χώρα που εξάλειψε την τύφλωση των ποταμών. Η παγκόσμια έκθεση του ΠΟΥ για τις παραμελημένες τροπικές ασθένειες (NTDs) δείχνει 32% λιγότερους ανθρώπους που χρειάζονται θεραπεία για μια NTD από το 2010, με 867 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν λάβει θεραπεία το 2023.
Μείωση των θανάτων από φυματίωση
Οι θάνατοι από φυματίωση (TB) μειώθηκαν σημαντικά, με τις αφρικανικές και ευρωπαϊκές περιφέρειες του ΠΟΥ να επιτυγχάνουν μειώσεις 46% και 49% την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, η φυματίωση εξακολουθεί να σκοτώνει 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους το 2024, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αντιμετώπισης παραγόντων κινδύνου όπως ο HIV, ο διαβήτης, το κάπνισμα και ο υποσιτισμός.
Πρόοδος στον έλεγχο της ελονοσίας
Το 2025, η Γεωργία, το Σουρινάμ και το Ανατολικό Τιμόρ πιστοποιήθηκαν ως χώρες απαλλαγμένες από την ελονοσία, και 7 επιπλέον νέες χώρες στην Αφρική εισήγαγαν εμβόλια κατά της ελονοσίας – μια βασική παρέμβαση για την επιβίωση των παιδιών. Αυτό ανεβάζει τον συνολικό αριθμό σε 24 χώρες, καλύπτοντας περισσότερα από 10 εκατομμύρια παιδιά ετησίως. Η ευρύτερη χρήση νέων εργαλείων κατά της ελονοσίας, συμπεριλαμβανομένων των διχτυών διπλού συστατικού και των εμβολίων που συνιστώνται από τον ΠΟΥ, συνέβαλε στην πρόληψη περίπου 170 εκατομμυρίων κρουσμάτων και 1 εκατομμυρίου θανάτων το 2024.
2.Κλιμάκωση των προγραμμάτων εμβολιασμού
Με την υποστήριξη του ΠΟΥ και των συνεργατών του, οι χώρες συνεχίζουν να ενισχύουν τα προγράμματα εμβολιασμού για την προστασία από ασθένειες όπως η μηνιγγίτιδα, η πνευμονιοκοκκική νόσος, η πολιομυελίτιδα, ο ροταϊός και ο HPV (ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων – μια σημαντική αιτία καρκίνου του τραχήλου της μήτρας). Στις 17 Νοεμβρίου, την πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, ο ΠΟΥ και οι συνεργάτες του ανακοίνωσαν 86 εκατομμύρια κορίτσια που εμβολιάστηκαν κατά του HPV. Το 2025, χώρες όπως το Μπουτάν, η Βραζιλία, η Κίνα, η Ινδονησία, η Νιγηρία, το Τατζικιστάν, το Πακιστάν και η Ρουάντα επέκτειναν τον εμβολιασμό και τον έλεγχο κατά του HPV – φέρνοντας τον κόσμο πιο κοντά στην εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Οι παγκόσμιες προσπάθειες ανοσοποίησης έχουν οδηγήσει σε μείωση κατά 88% των θανάτων από ιλαρά μεταξύ 2000 και 2024. Σχεδόν 59 εκατομμύρια ζωές έχουν σωθεί από το εμβόλιο κατά της ιλαράς από το 2000. Παρά τους λιγότερους θανάτους, τα κρούσματα ιλαράς αυξάνονται παγκοσμίως, με περίπου 11 εκατομμύρια μολύνσεις το 2024 – σχεδόν 800.000 περισσότερα από τα επίπεδα πριν από την πανδημία το 2019. Απαιτείται τουλάχιστον 95% κάλυψη με δύο δόσεις εμβολίου κατά της ιλαράς για να σταματήσει η μετάδοση και να προστατευθούν οι κοινότητες από τα ξεσπάσματα αυτού του εξαιρετικά μεταδοτικού ιού.
Ενώ το 89% των βρεφών παγκοσμίως έλαβε τουλάχιστον μία δόση εμβολίου κατά της διφθερίτιδας, του τετάνου και της πολιομυελίτιδας (DTP), 20 εκατομμύρια παιδιά έχασαν τα απαραίτητα εμβόλια το 2024 λόγω συγκρούσεων, διακοπών εφοδιασμού και αύξησης της παραπληροφόρησης σχετικά με τα εμβόλια.
3.Υγιέστερες ζωές για περισσότερους ανθρώπους
Η έκθεση του ΠΟΥ για τα Παγκόσμια Στατιστικά Υγείας του 2025 έδειξε ότι 1,4 δισεκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι απολαμβάνουν πιο υγιεινή ζωή χάρη στη μειωμένη χρήση καπνού, στον καθαρότερο αέρα και στη βελτίωση του νερού και των συνθηκών υγιεινής. Τα ποσοστά του HIV και της φυματίωσης μειώνονται και λιγότεροι άνθρωποι χρειάζονται θεραπεία για παραμελημένες τροπικές ασθένειες.
Παρά τις επιτυχίες αυτές, η πρόοδος προς την αυξημένη κάλυψη των βασικών υπηρεσιών υγείας και της προστασίας έκτακτης ανάγκης εξακολουθεί να υστερεί. Οι μητρικοί και παιδικοί θάνατοι δεν μειώνονται αρκετά γρήγορα ώστε να επιτευχθούν οι παγκόσμιοι στόχοι. Μετά από δύο δεκαετίες αξιοσημείωτων κερδών, η υποεπένδυση στην πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη και τα κενά στις υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένου του εμβολιασμού και του ασφαλούς τοκετού, παρεμποδίζουν την πρόοδο.
Οι περικοπές χρηματοδότησης το 2025 έχουν διαταράξει σοβαρά υπηρεσίες, όπως η μητρική φροντίδα, ο εμβολιασμός, η πρόληψη του HIV και η επιτήρηση ασθενειών. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο προειδοποίησε ότι αυτές οι περικοπές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε 4-10 εκατομμύρια νέες μολύνσεις από τον HIV και 3 εκατομμύρια θανάτους έως το 2030. Παρά τις καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση, η παγκόσμια αντιμετώπιση του HIV απέκτησε νέα δυναμική με την έγκριση από τον ΠΟΥ της διετούς ενέσιμης λενακαπαβίρης για τη θεραπεία και την πρόληψη του HIV. Ο ΠΟΥ βοηθά τις χώρες να προσαρμοστούν στην κατάσταση υποστηρίζοντας την τοπική παραγωγή ποιοτικών φαρμάκων και διαγνωστικών, και συστήνοντας χαμηλού κόστους τεστ HIV.
Η εμβληματική εκστρατεία του ΠΟΥ για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, «Υγιή ξεκινήματα, ελπιδοφόρο μέλλον », κάλεσε τις κυβερνήσεις και την υγειονομική κοινότητα να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τον τερματισμό των αποτρέψιμων μητρικών και νεογνικών θανάτων και να δώσουν προτεραιότητα στη μακροπρόθεσμη υγεία και ευημερία των γυναικών.
Οι γυναίκες και οι οικογένειες παντού χρειάζονται υψηλής ποιότητας φροντίδα που να τις υποστηρίζει σωματικά και συναισθηματικά, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη γέννηση. Τα συστήματα υγείας πρέπει να εξελιχθούν για να διαχειρίζονται τα πολλά προβλήματα υγείας που επηρεάζουν την υγεία της μητέρας και του νεογνού. Αυτά περιλαμβάνουν όχι μόνο άμεσες μαιευτικές επιπλοκές, αλλά και ψυχικές παθήσεις, μη μεταδοτικές ασθένειες και οικογενειακό προγραμματισμό. Η εκστρατεία ζητά επενδύσεις που έχουν αποδειχθεί ότι αποδίδουν αποτελέσματα: κάθε 1 δολάριο ΗΠΑ που επενδύεται στην υγεία της μητέρας και του νεογνού εκτιμάται ότι αποφέρει 9-20 δολάρια ΗΠΑ.
4.Μείωση των καταστροφικών δαπανών υγείας
Από το 2000, οι περισσότερες χώρες – σε όλα τα επίπεδα εισοδήματος και τις περιοχές – έχουν σημειώσει πρόοδο στην επέκταση της κάλυψης των υπηρεσιών υγείας και στη μείωση των οικονομικών δυσκολιών που συνδέονται με το κόστος υγείας, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΠΟΥ / Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2025. Εν τω μεταξύ, το ποσοστό των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω μεγάλων και εξαντλητικών ιδιωτικών πληρωμών υγείας μειώθηκε από 34% σε 26% μεταξύ 2000 και 2022.
Οι φτωχότεροι πληθυσμοί εξακολουθούν να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος, με 1,6 δισεκατομμύρια ανθρώπους να ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή να έχουν ωθηθεί σε ακόμη μεγαλύτερη φτώχεια λόγω του δυσβάσταχτου κόστους υγείας. Ο ΠΟΥ ζητά δωρεάν βασική υγειονομική περίθαλψη για τα άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και σε ευάλωτες καταστάσεις, καθώς και αυξημένες δημόσιες επενδύσεις στα συστήματα υγείας και στη φροντίδα για χρόνιες ασθένειες, μειώνοντας τις άμεσες δαπάνες για φάρμακα και άλλα έξοδα.
Ο ΠΟΥ προβλέπει παγκόσμιο έλλειμμα 11,1 εκατομμυρίων εργαζομένων στον τομέα της υγείας έως το 2030. Ενώ το νοσηλευτικό εργατικό δυναμικό έχει αυξηθεί σε σχεδόν 30 εκατομμύρια παγκοσμίως, υπάρχουν μεγάλες ανισότητες μεταξύ των χωρών. Η ενίσχυση και η υποστήριξη του νοσηλευτικού εργατικού δυναμικού είναι το κλειδί για την επέκταση της πρόσβασης και της ποιότητας της φροντίδας σε πολλά περιβάλλοντα.
5.Δέσμευση για την αντιμετώπιση των μη μεταδοτικών ασθενειών
Ήταν μια αξιοσημείωτη χρονιά για την παγκόσμια υπεράσπιση των μη μεταδοτικών ασθενειών (ΜΜΝ) και της ψυχικής υγείας. Τα ΜΜΝ, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, των καρκίνων, του διαβήτη και των χρόνιων αναπνευστικών παθήσεων, καθώς και των ψυχικών παθήσεων, αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου, ασθένειας και αναπηρίας. Πάνω από το 75% των θανάτων που δεν σχετίζονται με πανδημίες σχετίζονται με ΜΜΝ και την ψυχική υγεία, και ένα εκπληκτικό 86% των πρόωρων θανάτων συμβαίνει σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, οι ηγέτες του κόσμου υιοθέτησαν την ισχυρότερη πολιτική διακήρυξη μέχρι σήμερα για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την ψυχική υγεία. Η διακήρυξη θέτει ένα νέο όραμα που βασίζεται σε φιλόδοξους στόχους ταχείας υλοποίησης για το 2030: 150 εκατομμύρια λιγότεροι χρήστες καπνού, 150 εκατομμύρια περισσότερα άτομα με ελεγχόμενη υπέρταση και 150 εκατομμύρια περισσότερα με πρόσβαση σε φροντίδα ψυχικής υγείας.
Υπήρξαν πολλές ιστορίες επιτυχίας: Ο ΠΟΥ αναγνώρισε 4 χώρες – την Αυστρία, τη Νορβηγία, το Ομάν και τη Σιγκαπούρη – για τις προσπάθειές τους να εξαλείψουν τα βιομηχανικά trans λιπαρά από τα τρόφιμα. Σχεδόν 60 χώρες έχουν πλέον πολιτικές βέλτιστων πρακτικών για τα trans λιπαρά, καλύπτοντας το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού.
Περισσότεροι από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με παχυσαρκία, μια χρόνια, υποτροπιάζουσα ασθένεια που προκαλεί μη μεταδοτικά νοσήματα και επιδεινώνει τα αποτελέσματα των μολυσματικών ασθενειών. Για να αντιμετωπίσει αυτή τη σημαντική πρόκληση για την υγεία, ο ΠΟΥ δημοσίευσε τις πρώτες συστάσεις του σχετικά με τη χρήση θεραπειών με το γλυκαγόνο-παρόμοιο πεπτίδιο-1 (GLP-1) για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και την απώλεια βάρους.
Περισσότεροι από 120 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν κόψει το κάπνισμα από το 2010 – μια μείωση 27% – χάρη στις προσπάθειες ελέγχου του καπνού σε πολλές χώρες παγκοσμίως. Ωστόσο, ο καπνός εξακολουθεί να επηρεάζει έναν στους πέντε ενήλικες παγκοσμίως, προκαλώντας εκατομμύρια θανάτους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάθε χρόνο. Και το επιθετικό μάρκετινγκ ηλεκτρονικών τσιγάρων από την καπνοβιομηχανία σε νέους τροφοδοτεί ένα νέο κύμα εθισμού στη νικοτίνη που κινδυνεύει να υπονομεύσει δεκαετίες προόδου.
Η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού – η οποία γιόρτασε την 20ή επέτειό της φέτος – είναι η πρώτη διεθνής συνθήκη που διαπραγματεύτηκε ο ΠΟΥ και πλέον καλύπτει περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού μέσω μέτρων που περιλαμβάνουν νόμους κατά του καπνίσματος, γραφικές προειδοποιήσεις για την υγεία και αυξήσεις φόρων.
Ο ΠΟΥ ηγείται της Πρωτοβουλίας 3 προς 35 του ΠΟΥ, μιας τολμηρής παγκόσμιας προσπάθειας που στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης τριών επιβλαβών προϊόντων – καπνού, αλκοόλ και ζαχαρούχων ποτών – μέσω αυξήσεων φόρων που θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ σε δημόσια έσοδα έως το 2035.
6.Φροντίδα ψυχικής υγείας
Ο ΠΟΥ συνεχίζει να υποστηρίζει την ψυχική υγεία ως ανθρώπινο δικαίωμα. Περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν με ψυχικές παθήσεις, ωστόσο οι περισσότεροι δεν έχουν πρόσβαση σε περίθαλψη. Η αυτοκτονία είναι μια από τις κύριες αιτίες θανάτου μεταξύ των νέων. Ο ΠΟΥ προτρέπει για επενδύσεις σε υπηρεσίες, ενσωμάτωση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και μείωση του στιγματισμού, επεκτείνοντας την πρωτοβουλία του QualityRights παγκοσμίως.
Ένας στους πέντε ανθρώπους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ζει με κάποιο ψυχικό πρόβλημα – ωστόσο πολλοί από αυτούς δεν λαμβάνουν καθόλου φροντίδα. Με την υποστήριξη του ΠΟΥ, το 71% των χωρών διαθέτει έναν συντονισμένο μηχανισμό για να διασφαλίζει ότι οι άνθρωποι λαμβάνουν ψυχική υγεία και ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο ΠΟΥ υποστηρίζει ενεργά την ψυχική υγεία σε περισσότερες από 40 καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, με την ανάπτυξη ενός καταλόγου 600 ειδικών και καθοδήγηση σχετικά με δράσεις προτεραιότητας για να διασφαλιστεί ότι η απαραίτητη φροντίδα φτάνει σε άτομα που την χρειάζονται περισσότερο.
7.Η επιστήμη δίνει απαντήσεις
Ο ΠΟΥ αξιοποιεί τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα για τη βελτίωση της υγείας και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε νέες θεραπείες, διαγνωστικά και εμβόλια. Όταν διατυπώθηκαν ψευδείς ισχυρισμοί που συνέδεαν τα εμβόλια με τον αυτισμό, ο ΠΟΥ συγκάλεσε τους κορυφαίους εμπειρογνώμονες εμβολίων στον κόσμο για να παράσχουν ανεξάρτητες, επιστημονικές συμβουλές. Τα ευρήματά τους επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει αιτιώδης σύνδεση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού.
Το 2025, ο ΠΟΥ εξέδωσε τις πιο πρόσφατες, βασισμένες σε τεκμήρια, οδηγίες για την ενημέρωση της πρακτικής σχετικά με τη διάγνωση και τη θεραπεία της μηνιγγίτιδας, της αιμορραγίας μετά τον τοκετό, του διαβήτη κατά την εγκυμοσύνη, τη χρήση της φροντίδας της μητέρας καγκουρό για τη διάσωση πρόωρων βρεφών, τα φιλικά προς τα παιδιά φάρμακα κατά του καρκίνου και τα μέτρα για ασφαλή ακρόαση στα παιχνίδια. Τον Οκτώβριο, ο ΠΟΥ ξεκίνησε το Παγκόσμιο Φόρουμ Κλινικών Δοκιμών για την προώθηση της ηθικής και χωρίς αποκλεισμούς έρευνας.
Οι ταχέως εξελισσόμενες ψηφιακές τεχνολογίες και οι καινοτομίες στον τομέα της υγείας επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο παροχής, διαχείρισης και αξιολόγησης της υγειονομικής περίθαλψης. Ο ΠΟΥ προωθεί πρότυπα για τη διαλειτουργικότητα και την ανταλλαγή δεδομένων και συγκεντρώνει κορυφαίους εμπειρογνώμονες για να συμβουλεύουν τις χώρες σχετικά με την υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών για την υγεία.
Η κοινότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του ΠΟΥ αριθμεί πλέον 82 εκατομμύρια άτομα και ο ιστότοπός μας δέχεται περίπου ένα εκατομμύριο επισκέψεις την ημέρα. Ευχαριστούμε το κοινό μας που μοιράζεται και ενισχύει αξιόπιστη επιστήμη και συμβουλές δημόσιας υγείας που σώζουν ζωές.
Η Παγκόσμια Στρατηγική για την Παραδοσιακή Ιατρική 2025-2034, η οποία εγκρίθηκε στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, στοχεύει στη δημιουργία μιας ισχυρής βάσης τεκμηρίωσης για την ασφάλεια, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των πρακτικών της παραδοσιακής ιατρικής για την ενσωμάτωσή τους στα συστήματα υγείας.
8.Δράση για το κλίμα & βελτίωση της αστικής υγείας
Περισσότεροι από 4,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι – περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού – ζουν σε αστικές περιοχές και αυτό το ποσοστό προβλέπεται να αυξηθεί σε σχεδόν 70% έως το 2050. Οι πόλεις βρίσκονται στην πρώτη γραμμή όσον αφορά τους κινδύνους για την υγεία, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι μη ασφαλείς μεταφορές, η κακή στέγαση και οι κλιματικοί κίνδυνοι. Σε έναν νέο οδηγό για τον σχεδιασμό αστικής υγείας, ο ΠΟΥ παρέχει πρακτικές οδηγίες στις κυβερνήσεις για μια πιο υγιεινή και βιώσιμη αστική διαβίωση.
Το Lancet Countdown 2025 προειδοποίησε ότι η αδράνεια για το κλίμα σκοτώνει εκατομμύρια ανθρώπους, ζητώντας πολιτικές για το κλίμα με επίκεντρο την υγεία. Ο ΠΟΥ υποστηρίζει τον καθαρότερο αέρα, τα ανθεκτικά συστήματα υγείας και τις βιώσιμες λύσεις για την προστασία των ανθρώπων και του πλανήτη. Στην COP30 στη Βραζιλία, ο ΠΟΥ παρουσίασε στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και ζήτησε άμεση δράση για την προστασία της υγείας σε έναν κόσμο που θερμαίνεται ταχέως.
Ο ΠΟΥ και η Βραζιλία δημοσίευσαν μια ιστορική έκθεση που δείχνει πώς η κλιματική αλλαγή έχει ήδη εντείνει μια παγκόσμια έκτακτη ανάγκη για την υγεία, με την ακραία ζέστη να προκαλεί πάνω από 540.000 θανάτους ετησίως και 1 στα 12 νοσοκομεία να κινδυνεύουν από κλείσιμο που σχετίζεται με το κλίμα.
9.Συμφωνία για την Πανδημία
Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του 2025 ήταν η υιοθέτηση από τις χώρες της πρώτης Συμφωνίας για την Πανδημία. Η συμφωνία ενισχύει τη διεθνή συνεργασία και αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι συνεργαζόμενοι είμαστε ισχυρότεροι και ασφαλέστεροι. Προωθεί την πιο δίκαιη πρόσβαση σε εμβόλια, φάρμακα και διαγνωστικά μέσα. Ανοίγει επίσης το δρόμο για τη δημιουργία ενός συστήματος ανταλλαγής παθογόνων για τη βελτίωση της έρευνας και της ετοιμότητας, μια πρόταση που θα υποβληθεί στην Εβδομηκοστή Ένατη Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας τον Μάιο του 2026.
10.Σταματώντας τις κρίσεις πριν ξεκινήσουν
Ο Κόμβος του ΠΟΥ για Πανδημίες και Επιδημικές Πληροφορίες στο Βερολίνο συνεχίζει να προωθεί την καινοτομία για να βοηθήσει τις χώρες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Το τελευταίο ορόσημό του είναι η κυκλοφορία μιας ενημερωμένης έκδοσης μιας πλατφόρμας που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη για την έγκαιρη ανίχνευση απειλών για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, του συστήματος Επιδημικής Πληροφόρησης από Ανοιχτές Πηγές.
Αυτό το σύστημα, που χρησιμοποιείται από περισσότερες από 110 χώρες και 30 οργανισμούς και δίκτυα, επιτρέπει στις ομάδες δημόσιας υγείας να εντοπίζουν γρήγορα νέες απειλές για την υγεία και να παρακολουθούν τα τρέχοντα γεγονότα, είτε συνδέονται με συγκρούσεις, κλιματική αλλαγή είτε με νέα ή επανεμφανιζόμενα παθογόνα. Το 2025, ο ΠΟΥ αξιολόγησε και επαλήθευσε περίπου 500 απειλές για την υγεία από 1,2 εκατομμύρια σήματα που εντοπίστηκαν. Ο ΠΟΥ συνεργάστηκε με χώρες για να ανταποκριθεί σε 450 από αυτά τα γεγονότα, αποτρέποντας την εξάπλωση ασθενειών και σώζοντας ζωές.
Για να προετοιμάσει καλύτερα τις χώρες για την αντιμετώπιση, ο ΠΟΥ συγκαλεί επιστήμονες, ερευνητές και τεχνικούς εμπειρογνώμονες για να επιταχύνει την ανάπτυξη τεστ, θεραπειών και εμβολίων. Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα είναι το BioHub του ΠΟΥ, ένα σύστημα μέσω του οποίου οι χώρες μοιράζονται βιολογικό υλικό με δυνατότητα επιδημίας και πανδημίας για την προώθηση της έρευνας και την προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Φέτος, το BioHub πρόσθεσε τους ιούς MERS και Oropouche στη συλλογή του.
Ένα νέο Εθνικό Πλαίσιο Συναγερμού και Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης για την Υγεία βοηθά τις χώρες να εντοπίζουν επιδημίες εντός 7 ημερών και να ολοκληρώνουν δράσεις έγκαιρης αντίδρασης εντός 14 ημερών.
Οι τροποποιήσεις του Διεθνούς Κανονισμού Υγείας τέθηκαν επίσης σε ισχύ φέτος και περιλαμβάνουν την εισαγωγή ενός νέου επιπέδου συναγερμού για «πανδημική κατάσταση έκτακτης ανάγκης» για την ενεργοποίηση ισχυρότερης συνεργασίας.
Ταχεία αντίδραση σε επιδημίες
Όταν η νόσος του ιού του Σουδάν εμφανίστηκε στην Ουγκάντα ​​τον Ιανουάριο του 2025, ο ΠΟΥ διευκόλυνε την έναρξη μιας κλινικής δοκιμής για ένα νέο υποψήφιο εμβόλιο εντός τεσσάρων ημερών – η ταχύτερη που έχει σημειωθεί ποτέ κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας. Ο ΠΟΥ υποστήριξε επίσης κυβερνήσεις και εταίρους για την αντιμετώπιση των επιδημιών της νόσου του ιού Marburg στην Ηνωμένη Δημοκρατία της Τανζανίας και στην Αιθιοπία.
Στις 4 Σεπτεμβρίου, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό κήρυξε ξέσπασμα του ιού Έμπολα. Η ταχεία ανάπτυξη 112 εμπειρογνωμόνων και ομάδων άμεσης επέμβασης και περισσότερων από 150 τόνων ιατρικών εφοδίων και εξοπλισμού, καθώς και ο εμβολιασμός περισσότερων από 47.000 ατόμων, επέτρεψαν τον επιτυχή περιορισμό της επιδημίας εντός 6 εβδομάδων. Για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας, αναπτύχθηκε μια καινοτόμος μονάδα θεραπείας, η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τον ΠΟΥ, το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων και εταίρους, βελτιώνοντας σημαντικά τη φροντίδα των ασθενών.
Την επόμενη μέρα, 5 Σεπτεμβρίου, ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ ανακοίνωσε ότι η έξαρση της Mpox δεν αποτελούσε πλέον έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ανησυχίας. Περισσότερες από 1,1 εκατομμύριο δόσεις εμβολίου διατέθηκαν για την προστασία ατόμων υψηλού κινδύνου σε 11 αφρικανικές χώρες, όπου αναφέρθηκε το 80% των παγκόσμιων λοιμώξεων από Mpox.
Η κλιματική αλλαγή, οι συγκρούσεις και η έλλειψη υποδομών για ασφαλές νερό και αποχέτευση συνεχίζουν να τροφοδοτούν τα κρούσματα χολέρας. Το 2025, περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι σε 32 χώρες μολύνθηκαν και περισσότεροι από 7.000 άνθρωποι πέθαναν από χολέρα, μια ασθένεια που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί. Ο ΠΟΥ υποστήριξε τις χώρες στην παρακολούθηση, τη θεραπεία και την πρόληψη της νόσου, μεταξύ άλλων παρέχοντας βασικές ιατρικές προμήθειες και από του στόματος εμβόλια χολέρας μέσω του παγκόσμιου αποθέματος έκτακτης ανάγκης.
Η Διεθνής Συντονιστική Ομάδα για την Παροχή Εμβολίων ενέκρινε περισσότερες από 61 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου για την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης για τη χολέρα, τον Έμπολα, τον κίτρινο πυρετό και τη μηνιγγίτιδα σε 19 χώρες.
Το 2025, η γρίπη των πτηνών συνέχισε να εξαπλώνεται ευρέως μεταξύ των ζώων, θέτοντας πιθανούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Οι ιοί της γρίπης αλλάζουν γρήγορα και ένα νέο στέλεχος εποχικής γρίπης εξαπλώθηκε σε όλες τις χώρες από τα μέσα Αυγούστου. Ο ΠΟΥ διεξήγαγε τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συγκέντρωσε στοιχεία για να ενημερώσει τις συστάσεις του, όπως για τη σύνθεση των εμβολίων.
11.Παροχή φροντίδας σε έκτακτες καταστάσεις
Μέσω του ταμείου έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, 29 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ αποδεσμεύτηκαν γρήγορα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε 30 χώρες φέτος.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025 και παρά τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες για ανθρωπιστική βοήθεια, ο ΠΟΥ συνέχισε να παρέχει σωτήρια φροντίδα σε ανθρώπους σε ορισμένα από τα πιο δυσπρόσιτα και επικίνδυνα μέρη του κόσμου. Οι ομάδες επείγουσας ιατρικής βοήθειας που υποστηρίζονται από τον ΠΟΥ παρείχαν 1,6 εκατομμύρια συνεδρίες στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Σε απάντηση στους σεισμούς που έπληξαν τη Μιανμάρ, ο ΠΟΥ παρείχε 170 τόνους φαρμάκων, ιατρικού εξοπλισμού και σκηνών για την επέκταση της χωρητικότητας στα νοσοκομεία που είχαν κατακλυστεί από την εισροή ασθενών. Ο ΠΟΥ συντόνισε επίσης την ανάπτυξη περισσότερων από 20 ομάδων επείγουσας ιατρικής βοήθειας επί τόπου.
Η σύγκρουση κατέστρεψε τις υπηρεσίες υγείας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Γάζα, την Αϊτή, τη Συρία, το Σουδάν και την Ουκρανία. Μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου, έχουν αναφερθεί συνολικά 1283 επιθέσεις σε υγειονομική περίθαλψη – σε εγκαταστάσεις, προσωπικό, ασθενείς, προμήθειες και ασθενοφόρα – κατά τη διάρκεια του έτους, προκαλώντας 1980 θανάτους και 1163 τραυματισμούς μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και των ασθενών.
Στη Γάζα, από την έναρξη της σύγκρουσης τον Οκτώβριο του 2023, ο ΠΟΥ έχει παραδώσει περισσότερους από 2.500 μετρικούς τόνους ιατρικών εφοδίων και 18 εκατομμύρια λίτρα καυσίμων σε νοσοκομεία, ασθενοφόρα και εταίρους στον τομέα της υγείας. Ο ΠΟΥ συντόνισε επίσης περισσότερους από 80 εταίρους του Health Cluster, οι οποίοι παρείχαν σχεδόν 15 εκατομμύρια ιατρικές συνεδρίες στη Γάζα. Ο Οργανισμός έδωσε προτεραιότητα στην αποκατάσταση κρίσιμων υπηρεσιών υγείας – την αποκατάσταση νοσοκομείων (διατηρώντας περίπου τα μισά από τα 36 νοσοκομεία τουλάχιστον εν μέρει λειτουργικά), την ανάπτυξη ομάδων έκτακτης ιατρικής βοήθειας και την υποστήριξη πάνω από 8.000 ιατρικών εκκενώσεων για ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση σε 30 χώρες. Από τον Οκτώβριο του 2025, η εκεχειρία συνεχίζεται, αλλά οι ανάγκες στον τομέα της υγείας παραμένουν τεράστιες. Ο ΠΟΥ υποστηρίζει την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη του συστήματος υγείας, με 27 πρόσφατα επαναλειτουργούσες εγκαταστάσεις υγείας
Πηγη: https://medispin.blogspot.com/

Νέες τεχνολογίες στη φροντίδα υγείας: H ψηφιακή καινοτομία περνά στο ιατρείο

Η τεχνολογία αλλάζει σταδιακά αλλά ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο παρέχεται η φροντίδα υγείας στην Ευρώπη. Από την ψηφιακή παρακολούθηση ασθενών έως τις πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης που υποστηρίζουν κλινικές αποφάσεις, η υγειονομική περίθαλψη εισέρχεται σε μια φάση όπου η καινοτομία δεν αφορά μόνο νέα φάρμακα, αλλά και νέους τρόπους διαχείρισης της νόσου και του ασθενούς.

Η ψηφιακή υγεία έχει πλέον ξεπεράσει το στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής. Τηλεϊατρικές υπηρεσίες, ηλεκτρονικοί ιατρικοί φάκελοι και εργαλεία απομακρυσμένης παρακολούθησης ενσωματώνονται σταδιακά στα εθνικά συστήματα υγείας, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης και τη μείωση του κόστους. Η εμπειρία της πανδημίας λειτούργησε ως καταλύτης, επιταχύνοντας λύσεις που υπό άλλες συνθήκες θα χρειάζονταν χρόνια για να υιοθετηθούν.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραματίζουν οι AI-driven πλατφόρμες διαχείρισης ασθενών. Η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται πλέον για την ανάλυση μεγάλων όγκων δεδομένων υγείας, την πρόβλεψη επιπλοκών και τη βελτιστοποίηση θεραπευτικών αποφάσεων. Σε νοσοκομεία και κλινικές, τέτοιες πλατφόρμες χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση χρόνιων ασθενών, τη βελτίωση της συμμόρφωσης στη θεραπεία και την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, χωρίς να υποκαθιστούν τον ιατρό, αλλά λειτουργώντας υποστηρικτικά.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανάπτυξη καινοτόμων ψηφιακών λύσεων για άτομα με χρόνια νοσήματα. Εφαρμογές που επιτρέπουν την καθημερινή καταγραφή συμπτωμάτων, τη μέτρηση βιοδεικτών μέσω φορητών συσκευών (wearables) και την άμεση επικοινωνία με επαγγελματίες υγείας αλλάζουν την εμπειρία του ασθενούς. Για παθήσεις όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα ή οι χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις, οι ψηφιακές αυτές λύσεις συμβάλλουν στη συνεχή παρακολούθηση και στη μείωση των εισαγωγών στα νοσοκομεία.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενοποίηση και η αξιοποίηση δεδομένων υγείας θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την περαιτέρω ανάπτυξη της καινοτομίας. Πρωτοβουλίες που συνδέονται με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας και συζητήσεις σε fora όπως το European Digital Health Summit υπογραμμίζουν ότι η διαλειτουργικότητα συστημάτων και η ασφάλεια των δεδομένων είναι προϋποθέσεις για την κλιμάκωση των ψηφιακών λύσεων.

Παρά τις ευκαιρίες, οι προκλήσεις παραμένουν. Ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, ανισότητες στην ψηφιακή πρόσβαση και ανάγκη εκπαίδευσης επαγγελματιών υγείας αποτελούν βασικά εμπόδια. Επιπλέον, η ένταξη των ψηφιακών εργαλείων στα συστήματα αποζημίωσης παραμένει ανοιχτό ζήτημα σε πολλές χώρες.

Ωστόσο, η κατεύθυνση είναι σαφής. Οι νέες τεχνολογίες στη φροντίδα υγείας δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως συμπλήρωμα, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ιατρικής πρακτικής. Το στοίχημα για την Ευρώπη – και για χώρες όπως η Ελλάδα – είναι να μετατρέψουν την ψηφιακή καινοτομία σε καθημερινό εργαλείο φροντίδας, με επίκεντρο τον ασθενή και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας.

 

 

Πηγη: https://healthmag.gr/

Ποια εμβόλια βρίσκονται υπό ανάπτυξη-Νέα δεδομένα

Η Vaccines Europe επικαιροποίησε πρόσφατα τα δεδομένα που αφορούν τα νέα εμβόλια, που βρίσκονται υπό ανάπτυξη από εταιρείες μέλη της. Συνολικά, λοιπόν, υπάρχουν 91 υποψήφια εμβόλια, από τα οποία 89 αφορούν την πρόληψη και δύο τη θεραπεία μολυσματικών νόσων.

Η Vaccines Europe είναι η οργάνωση των βιοφαρμακευτικών εταιρειών στην Ευρώπη, κομμάτι της EFPIA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Βιομηχανιών και Ενώσεων Φαρμακευτικών Προϊόντων), που εκπροσωπεί τον κλάδο των εμβολίων, προωθεί την καινοτομία και την ευαισθητοποίηση για τη σημασία του εμβολιασμού σε επίπεδο ΕΕ. 

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 41% ​​στοχεύουν παθογόνα ή ασθένειες για τις οποίες δεν υπάρχουν εμβόλια, όπως η ακμή, η νόσος του Lyme, η μόλυνση από τον ιό Epstein-Barr (EBV) και ο HIV. Τα υπό ανάπτυξη εμβόλια χρησιμοποιούν 12 διακριτές τεχνολογίες ανοσοποίησης, όπως mRNA, εμβόλια βασισμένα σε πρωτεΐνες, γλυκοσυζευγμένα εμβόλια και άλλα.

 

Ειδικότερα:

  • 46 υποψήφια αφορούν εμβολιασμό ρουτίνας, όπως έναντι του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), της ιλαράς, της παρωτίτιδας, της ερυθράς, της ανεμευλογιάς (εμβόλιο συνδυασμού MMRV), των μηνιγγιτιδοκοκκικών ασθενειών και άλλων.
  • 68 υποψήφια στοχεύουν λοιμώξεις που μεταδίδονται από το αναπνευστικό, συμπεριλαμβανομένων των κορωνοϊών, της γρίπης, του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV), της πνευμονιοκοκκικής νόσου και άλλων.
  • 17 υποψήφια στοχεύουν 8 βακτήρια, που σχετίζονται με σημαντική αντοχή στα αντιβιοτικά, επτά από τα οποία βρίσκονται στη λίστα Βακτηριακών Παθογόνων Προτεραιότητας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας: E. coli, P. aeruginosa, Salmonella spp., Shigella spp., S. aureus, Streptococci Group B και S. pneumoniae.
  • 31 υποψήφια είναι για λοιμώξεις που προέρχονται από ζώα, συμπεριλαμβανομένου του δάγγειου πυρετού, της νόσου του Lyme, του ιού Nipah, του κίτρινου πυρετού και άλλων.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Μικρές αυξήσεις στους μισθούς γιατρών και νοσηλευτών από τη μείωση της παρακράτησης φόρου – Παραδείγματα

Μικρές αυξήσεις στους μισθούς τους είδαν γιατροί, νοσηλευτές αλλά και οι υπόλοιποι υγειονομικοί του ΕΣΥ στην τελευταία τους πληρωμή, από τη μείωση της παρακράτησης φόρου.
Όσοι υπηρετούν στο δημόσιο σύστημα υγείας είδαν τον μισθό του Ιανουαρίου λίγο αυξημένο, εξαιτίας των ρυθμίσεων που προώθησε η κυβέρνηση για περίπου 400.000 δημοσίους υπαλλήλους. Πρόκειται για τους μισθούς του Ιανουαρίου 2026 με δεδομένο ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι προπληρώνονται για τον επόμενο μήνα.

Το όφελος για τους εργαζόμενους διαμορφώνεται ανάλογα με το εισόδημα και τον αριθμό των προστατευόμενων παιδιών. Πιο κερδισμένοι είναι όσοι έχουν 2 και 3 παιδιά ή είναι πολύτεκνοι.

Ενδεικτικά, ένας γιατρός του ΕΣΥ με ετήσιο εισόδημα 25.000 ευρώ θα διαπιστώσει μείωση φόρου 300 ευρώ χωρίς παιδιά, 600 ευρώ με ένα παιδί, 900 ευρώ με δύο παιδιά, 1.700 ευρώ με τρία παιδιά και 3.180 ευρώ με τέσσερα παιδιά. Με βάση τις αποδοχές και τα προστατευόμενα μέλη, πολλοί υγειονομικοί είδαν από 100 έως και 150 ευρώ περισσότερα στους λογαριασμούς τους.
Οι νέες παρεμβάσεις πριν τις κάλπες

Στο μεταξύ η κυβέρνηση σε μια προσπάθεια όπως φαίνεται να προσελκύσει ψηφοφόρους λίγο καιρό πριν τις κάλπες, ετοιμάζει και νέες οικονομικές παρεμβάσεις.
Συγκεκριμένα σχεδιάζει και δεύτερη παρέμβαση με αυξήσεις στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων. Το σκέλος αυτό του πακέτου μέτρων, αφορά στην οριζόντια αύξηση αποδοχών, η οποία θα εφαρμοστεί από τον Απρίλιο του 2026.
Ο προϋπολογισμός για αυτήν την αύξηση ανέρχεται σε 572 εκατ. ευρώ, ποσό υπερδιπλάσιο από αυτό του 2025. Με βάση τα στοιχεία, η μέση καθαρή αύξηση για τους δημοσίους υπαλλήλους εκτιμάται περίπου στα 60 ευρώ τον μήνα, σε σύγκριση με τα 30 ευρώ που είχαν λάβει το 2025.

Από την άλλη, η κυβέρνηση ανακοίνωσε και επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως σε περίπου 50.000 εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές και γιατρούς που υπηρετούν εκτός των αστικών κέντρων Αττικής και Θεσσαλονίκης, χωρίς εισοδηματικό κριτήριο.

Πρόκειται για άλλο ένα «δωράκι» που θα δοθεί μέσα στο 2026 και κατά το υπουργείο υγείας, η ρύθμιση αυτή θα δώσει ένα σημαντικό κίνητρο στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό ώστε να υπηρετήσει σε απομακρυσμένες περιοχές.

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Ψηφιακό άλμα για το ΕΣΥ – Τι αλλάζει για πολίτες και γιατρούς

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Εθνικού Συστήματος Υγείας περνά πλέον σε μια νέα, πιο ώριμη φάση, με απτά αποτελέσματα για τους πολίτες και το ιατρικό προσωπικό. Αυτό τόνισε ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επισημαίνοντας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος θεμελίωσης, ενώ το 2026 αναμένεται να σηματοδοτήσει την ουσιαστική επέκταση και εμβάθυνση των ψηφιακών μεταρρυθμίσεων στο ΕΣΥ.

Όπως ανέφερε, η αποδοχή των νέων εργαλείων από τους πολίτες αποτυπώνεται ήδη στα στοιχεία: μόνο τον Νοέμβριο πραγματοποιήθηκαν 430.000 ραντεβού μέσω των ψηφιακών συστημάτων, ενώ ο μέσος χρόνος αναμονής στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών μειώθηκε από τις 9 στις 4 ώρες.

Από τις εξαγγελίες στη λειτουργική πραγματικότητα

Ο κ. Θεμιστοκλέους υπογράμμισε ότι, για πρώτη φορά, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν έμεινε σε πιλοτικές εφαρμογές, αλλά πέρασε σε πλήρη και καθολική λειτουργία. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση έχει ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας, ο οποίος συγκεντρώνει διαγνώσεις, συνταγές, εξετάσεις και στοιχεία νοσηλειών σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.

Οι πολίτες έχουν πλέον άμεση πρόσβαση στο ιατρικό τους ιστορικό, ενώ οι γιατροί μπορούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις με βάση πλήρη δεδομένα, ενισχύοντας την ποιότητα και τη συνέχεια της φροντίδας.

Παράλληλα, η αναβάθμιση της διαδικασίας προγραμματισμού ραντεβού μέσω του 1566, του MyHealth app και της πλατφόρμας finddoctors.gov.gr διαμόρφωσε ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.

Λιγότερη αναμονή, περισσότερη διαφάνεια

Σύμφωνα με τον υφυπουργό Υγείας, η εφαρμογή της ηλεκτρονικής ιχνηλάτησης συνέβαλε καθοριστικά στη μείωση του χρόνου αναμονής στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών κατά 65%. Παράλληλα, η εισαγωγή των DRG στα οικονομικά των νοσοκομείων σηματοδοτεί μια βαθιά μεταρρύθμιση που ενισχύει τη διαφάνεια, τη χρηστή διαχείριση και τον έλεγχο των πόρων.

Όπως σημείωσε, το ΕΣΥ απομακρύνεται σταδιακά από το μοντέλο της γραφειοκρατίας και της αποσπασματικής πληροφόρησης, υιοθετώντας μια ενιαία ψηφιακή αρχιτεκτονική με επίκεντρο τον πολίτη.

Διαλειτουργικότητα και ενιαία λειτουργία των δομών

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων. Για πρώτη φορά, οι δομές υγείας παύουν να λειτουργούν ως «απομονωμένα νησιά», καθώς υιοθετούν κοινά πρότυπα επικοινωνίας, ενιαία λίστα χειρουργείων και ενιαία καταγραφή οικονομικών στοιχείων.

Αυτό, σύμφωνα με τον κ. Θεμιστοκλέους, μεταφράζεται σε καλύτερη πληροφόρηση για τους γιατρούς, λιγότερη ταλαιπωρία για τους πολίτες και πιο ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων.

Εκπαίδευση προσωπικού και ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης

Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης παραμένει η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Μέσω δράσεων που υλοποιούνται σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το πρόγραμμα EU4Health, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό εκπαιδεύεται στη χρήση του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας, των ψηφιακών εργαλείων κλινικής υποστήριξης και των νέων συστημάτων διοίκησης.

Όπως τόνισε ο υφυπουργός, η τεχνολογία δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον άνθρωπο, αλλά να τον υποστηρίξει, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και απελευθερώνοντας χρόνο για την ουσιαστική φροντίδα του ασθενούς.

Οι πολίτες αγκαλιάζουν τις ψηφιακές υπηρεσίες

Η αποδοχή των νέων εργαλείων καταγράφεται και ποσοτικά. Από 370.000 ραντεβού τον Οκτώβριο, ο αριθμός αυξήθηκε σε 430.000 τον Νοέμβριο, επιβεβαιώνοντας –όπως σημείωσε– ότι οι πολίτες εμπιστεύονται πλέον το ψηφιακό οικοσύστημα του ΕΣΥ.

Παράλληλα, η αξιολόγηση των νοσοκομείων από τους ίδιους τους χρήστες αγγίζει το 4,07 στα 5, στοιχείο που, σύμφωνα με τον υφυπουργό, αποτελεί ουσιαστικό δείκτη ποιότητας και λογοδοσίας.

Το βλέμμα στο 2026

Για το επόμενο έτος, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει περαιτέρω επέκταση των DRG, ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, αναβάθμιση του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας και ενεργοποίηση του ψηφιακού βοηθού υγείας για τους πολίτες.

Όπως τόνισε ο κ. Θεμιστοκλέους, το 2026 φιλοδοξεί να αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για ένα ΕΣΥ σύγχρονο, διαφανές και αποτελεσματικό, που αξιοποιεί την τεχνολογία όχι για εντυπωσιασμό, αλλά για ουσιαστικό όφελος των πολιτών.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Πώς ένα μικροσκοπικό εμφύτευμα αλλάζει τη νευροεπιστήμη

Ένα ασύρματο εμφύτευμα, μικρότερο από ανθρώπινο δάχτυλο, κατάφερε να «επικοινωνήσει» απευθείας με τον εγκέφαλο μέσω φωτεινών σημάτων. Το νέο σύστημα, που δοκιμάστηκε σε ποντίκια, ανοίγει τον δρόμο για αποκατάσταση αισθήσεων και αντιμετώπιση νευρολογικών διαταραχών χωρίς φάρμακα ή επεμβατικές συνδέσεις.

Ένα ασύρματο εμφύτευμα, μικρότερο από ανθρώπινο δάχτυλο, κατάφερε να «επικοινωνήσει» απευθείας με τον εγκέφαλο μέσω φωτεινών σημάτων. Το νέο σύστημα, που δοκιμάστηκε σε ποντίκια, ανοίγει τον δρόμο για αποκατάσταση αισθήσεων και αντιμετώπιση νευρολογικών διαταραχών χωρίς φάρμακα ή επεμβατικές συνδέσεις.

Μια νέα γενιά εγκεφαλικών διεπαφών

Το καινοτόμο σύστημα αποτελεί μια νέα μορφή διεπαφής εγκεφάλου–μηχανής (Brain–Machine Interface, BMI) και αναπτύχθηκε από ερευνητές του Northwestern University. Η συσκευή τοποθετείται κάτω από το δέρμα του κρανίου και επικοινωνεί ασύρματα με τον εγκέφαλο μέσω φωτεινών παλμών LED, χωρίς καλώδια ή εξωτερικά εξαρτήματα.

Στόχος της τεχνολογίας είναι να παρακάμπτει τις φυσικές αισθητηριακές οδούς, όπως η όραση, και να μεταφέρει απευθείας πληροφορία στον εγκέφαλο με απόλυτη ακρίβεια.

Πώς λειτουργεί το εμφύτευμα

Η συσκευή είναι εύκαμπτη και προσαρμόζεται στο σχήμα του κρανίου. Περιλαμβάνει 64 μικροσκοπικά LED, ηλεκτρονικό κύκλωμα τροφοδοσίας και κεραία που λειτουργεί μέσω τεχνολογίας NFC, παρόμοιας με εκείνη των ανέπαφων πληρωμών.

Το φως που εκπέμπεται δεν δρα από μόνο του. Οι ερευνητές έχουν τροποποιήσει γενετικά συγκεκριμένα νευρικά κύτταρα ώστε να γίνονται φωτοευαίσθητα. Όταν το φως φτάνει στον εγκέφαλο, ενεργοποιεί ιοντικά κανάλια, επιτρέποντας τη μετάδοση ηλεκτρικών σημάτων μεταξύ των νευρώνων.

Η τεχνική αυτή είναι γνωστή ως οπτογενετική και θεωρείται μία από τις πιο εξελιγμένες προσεγγίσεις στη σύγχρονη νευροεπιστήμη.

Πώς αντέδρασε ο εγκέφαλος των ποντικιών

Στα πειράματα, τα ποντίκια εκπαιδεύτηκαν να αναγνωρίζουν διαφορετικά φωτεινά μοτίβα που «προβάλλονταν» απευθείας στον εγκέφαλό τους. Κάθε μοτίβο αντιστοιχούσε σε συγκεκριμένη συμπεριφορά, όπως η αναζήτηση τροφής σε διαφορετικό σημείο.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο εγκέφαλος μπορούσε να «ερμηνεύσει» τα φωτεινά σήματα σαν πραγματικές αισθητηριακές πληροφορίες, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η συσκευή μπορεί να μεταδώσει λειτουργικά μηνύματα στον φλοιό.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της ιατρικής

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, John Rogers, η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για:

  • αποκατάσταση αισθήσεων, όπως όραση ή αφή,

  • βελτίωση προσθετικών μελών,

  • νευρολογικές παθήσεις όπου απαιτείται στοχευμένη διέγερση εγκεφαλικών περιοχών.

Παρότι η τεχνολογία μπορεί θεωρητικά να εφαρμοστεί και σε ανθρώπους, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η ρυθμιστική έγκριση της γενετικής τροποποίησης των νευρικών κυττάρων.

Ένα νέο κεφάλαιο στη νευροτεχνολογία

Η συγκεκριμένη εξέλιξη δείχνει πώς η σύγχρονη επιστήμη μεταβαίνει από την απλή καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας στη στοχευμένη «επικοινωνία» με τον εγκέφαλο. Αν και η κλινική εφαρμογή απαιτεί ακόμη χρόνο, το τεχνολογικό υπόβαθρο έχει ήδη τεθεί.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Ξεκινάει η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία το 2026 για να ελεγχθεί η φαρμακευτική δαπάνη – Τι αλλάζει στο ΕΣΥ

Εντός του νέου έτους αναμένεται να ξεκινήσει η ηλεκτρονική συνταγογράφηση και στα δημόσια νοσοκομεία, σε μια προσπάθεια του υπουργείου Υγείας να βάλει τάξη στη φαρμακευτική δαπάνη και να αντιμετωπίσει χρόνιες δυσλειτουργίες του συστήματος.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του αρμόδιου υπουργείου, προωθείται η δημιουργία ενός ενιαίου και ενοποιημένου συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στα νοσηλευτικά ιδρύματα του ΕΣΥ, ώστε να καταστεί δυνατός ο ουσιαστικός έλεγχος της χορήγησης φαρμάκων και να μπει έτσι τέλος στις παθογένειες του συστήματος.

Μιλώντας σε συνέδριο, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης σημείωσε πώς η χώρα μας διαθέτει πλέον 100% ηλεκτρονική συνταγογράφηση και γνωστοποίησε πώς μέσα στους επόμενους μήνες το μέτρο θα επεκταθεί και στα δημόσια νοσοκομεία.

Παράλληλα, έκανε λόγο για τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, το My Health App και τα ηλεκτρονικά ραντεβού, τα οποία έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί από πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ο υπουργός Υγείας είχε δηλώσει κατά καιρούς ότι σήμερα η διαχείριση των φαρμάκων εντός των νοσοκομείων παραμένει σε μεγάλο βαθμό «γκρίζα ζώνη», καθώς για χρόνια η συνταγογράφηση γινόταν χωρίς κεντρικό μηχανισμό ελέγχου και με διαφορετικό καθεστώς από εκείνο που ισχύει για τα φάρμακα υψηλού κόστους ή της κοινότητας.

Η απουσία ενιαίου συστήματος είχε ως συνέπεια την αδυναμία εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων συγκράτησης της δαπάνης, οδηγώντας σε υπερβάσεις και σε ένα στρεβλό μοντέλο υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) από τις φαρμακευτικές εταιρείες.

Παράλληλα, η έλλειψη ελέγχου εκτιμάται ότι εντείνει τον κίνδυνο ελλείψεων, με άμεσες επιπτώσεις στην πρόσβαση των ασθενών στις αναγκαίες θεραπείες.
Τι θα αλλάξει η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στο ΕΣΥ

Σήμερα, τα δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να λειτουργούν με αποσπασματικά και ασύνδετα πληροφοριακά συστήματα, χωρίς δυνατότητα να επικοινωνούν ψηφιακά μεταξύ τους. Ακόμη και νοσοκομεία που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά παραμένουν ηλεκτρονικά απομονωμένα, καθώς κάθε διοίκηση έχει τη δυνατότητα επιλογής διαφορετικού λογισμικού.

Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει σημαντικά και τον έλεγχο των προμηθειών, οδηγώντας συχνά στην αγορά ίδιων υγειονομικών υλικών σε διαφορετικές τιμές.

Για τον λόγο αυτό, εξετάζεται η εφαρμογή ενός νέου ψηφιακού εργαλείου που θα επιτρέπει τουλάχιστον τον κεντρικό έλεγχο των προμηθειών στα χειρουργεία, με στόχο τη διαφάνεια και τον εξορθολογισμό των δαπανών.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

Υπουργείο Υγείας: Το νέο έτος οι δωρεάν εξετάσεις για τα νεφρά – Οι δικαιούχοι

Σε εφαρμογή τίθεται από το υπουργείο Υγείας το νέο πρόγραμμα δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για τα νεφρά.

Στο πλαίσιο αυτό το επόμενο διάστημα ξεκινάει το πρόγραμμα που υλοποιεί το αρμόδιο υπουργείο με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση νεφρικών παθήσεων σε πολίτες που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο, όπως:

Διαβητικοί

Ασθενείς με δυσλιπιδαιμία

Άτομα με αρρύθμιστη υπέρταση

Οι δικαιούχοι θα μπορούν να κάνουν δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, καθώς και ιατρική επίσκεψη σε ειδικό γιατρό εξασφαλίζοντας ολοκληρωμένη φροντίδα. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων θα καταχωρίζονται αυτόματα στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, διευκολύνοντας τη συνέχεια της παρακολούθησης.

Υπουργείο Υγείας: Η διαδικασία για τις εξετάσεις

Όσοι έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση θα λαμβάνουν σταδιακά το άυλο παραπεμπτικό για τις δωρεάν εξετάσεις.

Για τους πολίτες που δεν έχουν ενεργοποιήσει την υπηρεσία, δίνεται η δυνατότητα να προγραμματίσουν το ραντεβού τους χρησιμοποιώντας μόνο τον ΑΜΚΑ τους, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση, στα «Συνεργαζόμενα Κέντρα Διενέργειας Εξετάσεων» Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι δεν απαιτείται ιατρική συνταγή.

Το παραπεμπτικό εκδίδεται αυτόματα και οι δικαιούχοι χρειάζεται απλώς να κλείσουν το ραντεβού τους στα συνεργαζόμενα διαγνωστικά κέντρα, δημόσια ή ιδιωτικά, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.
Μάστιγα η νεφρική νόσος

Πάντως η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς εκτιμάται ότι αφορά περισσότερα από 850 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο, με τη μεγάλη πλειονότητα των πασχόντων να αγνοεί την ύπαρξή της. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Επιτροπής για την Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού (World Kidney Day Steering Committee), η νόσος συνδέθηκε με περισσότερους από 3,1 εκατομμύρια θανάτους το 2019.

Την ίδια στιγμή, πάνω από 2 εκατομμύρια άνθρωποι διεθνώς υποβάλλονται σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας, κυρίως μέσω αιμοκάθαρσης, ή έχουν προχωρήσει σε μεταμόσχευση νεφρού. Η νεφρική νόσος συγκαταλέγεται σήμερα στην 8η θέση των αιτιών θανάτου παγκοσμίως και, εφόσον δεν υπάρξει αποτελεσματική πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση, εκτιμάται ότι έως το 2040 θα ανέλθει στην 5η θέση της παγκόσμιας θνησιμότητας.

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

ΠΜΣ “Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Κοινωνική Ιατρική και Φαρμακευτική Φροντίδα”

Το Τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Δ.Π.Θ.) με μεγάλη χαρά σας ανακοινώνει την έναρξη του νέου κύκλου του μεταπτυχιακού του προγράμματος με τίτλο: “Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Κοινωνική Ιατρική και Φαρμακευτική Φροντίδα” και καλεί τους ενδιαφερόμενους να υποβάλλουν αίτηση ενδιαφέροντος για την παρακολούθησή του.
Το πρόγραμμα έχει διάρκεια τρία εξάμηνα και η έναρξη των μαθημάτων θα

πραγματοποιηθεί το Μάρτιο. Το μεταπτυχιακό απευθύνεται σε επαγγελματίες υγείας που επιθυμούν να εμβαθύνουν στις γνώσεις τους και να αποκτήσουν εξειδίκευση μετά από την επιλογή μιας εκ των δύο κατευθύνσεων του ΠΜΣ α) Κοινωνική Ιατρική φροντίδα και β) Κοινωνική Φαρμακευτική φροντίδα.

Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής έως 06/02/2026.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα σπουδών, τις προϋποθέσεις συμμετοχής
και τη διαδικασία εγγραφής, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούντην επίσημη ιστοσελίδα: https://phc.med.duth.gr/ ή να καλέσουν στο τηλέφωνο 6974659919.

Στην παρούσα επιστολή επισυνάπτονται:

  • η αφίσα του Μεταπτυχιακού Προγράμματος
  • η προκήρυξη του νέου κύκλου

 

Συνημμένο χωρίς τίτλο 00026

 

Με εκτίμηση,
Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών
«Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Κοινωνική Ιατρική και Φαρμακευτική Φροντίδα»
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης – Τμήμα Ιατρικής
[email protected]

Μελέτη: Νέο πειραματικό φάρμακο σταματά τη νόσο Αλτσχάιμερ πριν εμφανιστεί η απώλεια μνήμης

Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα, με βασικό ρόλο να παίζει μια «κρυφή» τοξική πρωτεΐνη στον εγκέφαλο.

Ένα πειραματικό φάρμακο που αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο Northwestern δείχνει επιπλέον ενθαρρυντικά αποτελέσματα ως πιθανή πρώιμη παρέμβαση για τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Σε νέα μελέτη, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα έως τώρα άγνωστο και ιδιαίτερα τοξικό υποείδος ολιγομερών αμυλοειδούς βήτα, δηλαδή μικρών τοξικών συσσωματώσεων πεπτιδίων, το οποίο φαίνεται να πυροδοτεί ορισμένες από τις πρώιμες αλλαγές στον εγκέφαλο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται η δυσλειτουργία των νευρώνων, η φλεγμονή και η ενεργοποίηση κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το πειραματικό φάρμακο, μια μικρομοριακή ένωση ένωση με την ονομασία NU-9, μείωσε αυτό το τοξικό υποείδος των ολιγομερών αμυλοειδούς βήτα και περιόρισε εντυπωσιακά τη βλάβη που προκαλεί σε ζωικό μοντέλο της νόσου Αλτσχάιμερ. Αν αυτές οι πρώιμες αλλαγές αντιμετωπιστούν από την αρχή της νόσου, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το NU-9 θα μπορούσε είτε να προλάβει είτε να καθυστερήσει σημαντικά την αλυσιδωτή σειρά τοξικών διεργασιών που τελικά οδηγούν στην καταστροφή των νευρώνων.

Τα ευρήματα δείχνουν μια νέα, πολλά υποσχόμενη στρατηγική για τη στόχευση της νόσου στα αρχικά της στάδια, πριν εμφανιστεί η γνωστική έκπτωση και άλλα σοβαρά συμπτώματα.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στις 18 Δεκεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s and Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association.

«Η νόσος Αλτσχάιμερ ξεκινά δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα συμπτώματά της. Ήδη από πολύ νωρίς συσσωρεύονται τοξικά ολιγομερή αμυλοειδούς βήτα μέσα στους νευρώνες και τα γλοιακά κύτταρα γίνονται αντιδραστικά, πολύ πριν γίνει αντιληπτή οποιαδήποτε απώλεια μνήμης», ανέφερε ο Daniel Kranz, πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Όταν τελικά εμφανίζονται τα συμπτώματα, η υποκείμενη παθολογία είναι ήδη προχωρημένη. Αυτό πιθανότατα εξηγεί γιατί πολλές κλινικές δοκιμές απέτυχαν, καθώς ξεκίνησαν πολύ αργά. Στη δική μας μελέτη χορηγήσαμε το NU-9 πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων, προσομοιώνοντας αυτό το πρώιμο, προσυμπτωματικό στάδιο».

Η δυναμική του NU-9

Η ιδέα του NU-9 γεννήθηκε πριν από περίπου 15 χρόνια, στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας ερευνητικής προσπάθειας για την ανακάλυψη μιας ένωσης που θα μπορούσε να αποτρέψει τη συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών σε νευροεκφυλιστικές νόσους. Μέχρι το 2021, το NU-9 είχε δείξει αποτελεσματικότητα σε ζωικά μοντέλα αμυοτροφικής πλευρικής σκλήρυνσης, απομακρύνοντας τις τοξικές πρωτεΐνες SOD1 και TDP-43 και αποκαθιστώντας τη λειτουργία των ανώτερων κινητικών νευρώνων. Το 2024 έλαβε έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ για την έναρξη κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους για την αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση.

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, οι συγγραφείς της μελέτης έδειξαν ότι το NU-9 μπορεί να είναι αποτελεσματικό και στη νόσο Αλτσχάιμερ. Σε προηγούμενη μελέτη, το φάρμακο απομάκρυνε τοξικά ολιγομερή αμυλοειδούς βήτα σε εγκεφαλικά κύτταρα καλλιεργημένα στο εργαστήριο από τον ιππόκαμπο, μια περιοχή καθοριστική για τη μάθηση και τη μνήμη.

«Τόσο στην αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση όσο και στη νόσο Αλτσχάιμερ, τα κύτταρα υποφέρουν από τη συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών. Υπάρχει ένας φυσικός μηχανισμός απομάκρυνσής τους, όμως αυτός δυσλειτουργεί σε εκφυλιστικές νόσους. Το NU-9 φαίνεται να αποκαθιστά αυτή τη σωτήρια οδό», εξήγησαν οι ερευνητές.

Έγκαιρη παρέμβαση

Για να διερευνηθεί περαιτέρω το δυναμικό του φαρμάκου, οι ερευνητές αξιολόγησαν την αποτελεσματικότητά του στην αναχαίτιση της πιο πρώιμης εγκεφαλικής βλάβης. Στη νέα μελέτη, το NU-9 χορηγήθηκε σε προσυμπτωματικό ζωικό μοντέλο της νόσου Αλτσχάιμερ, με ημερήσια από του στόματος δόση για 60 ημέρες.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Το NU-9 μείωσε σημαντικά την πρώιμη αντιδραστική αστρογλοίωση, μια φλεγμονώδη διαδικασία που ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Παράλληλα, μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των τοξικών ολιγομερών αμυλοειδούς βήτα που προσκολλώνται στα αστροκύτταρα, δηλαδή τα κύτταρα του εγκεφάλου που προστατεύουν τους νευρώνες και ρυθμίζουν τη φλεγμονή. Σημαντική ήταν και η μείωση μιας παθολογικής μορφής της πρωτεΐνης TDP-43, η οποία συνδέεται με γνωστικές διαταραχές.

«Τα αποτελέσματα είναι πραγματικά εντυπωσιακά. Το NU-9 είχε εξαιρετικά ισχυρή επίδραση στην αντιδραστική αστρογλοίωση, που βρίσκεται στον πυρήνα της νευροφλεγμονής και σχετίζεται με τα πρώιμα στάδια της νόσου», είπαν οι επιστήμονες.

Οι βελτιώσεις παρατηρήθηκαν σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, γεγονός που δείχνει ότι το NU-9 ασκεί αντιφλεγμονώδη δράση σε ολόκληρο τον εγκέφαλο.

Ο «αόρατος» ένοχος

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, οι ερευνητές εντόπισαν έναν απρόσμενο παράγοντα. Αν και εδώ και δεκαετίες θεωρείται ότι τα ολιγομερή αμυλοειδούς βήτα είναι πιο τοξικά από τις μεγαλύτερες πλάκες που εμφανίζονται αργότερα στη νόσο, αποδείχθηκε ότι δεν είναι όλα τα ολιγομερή ίδια.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα συγκεκριμένο, ιδιαίτερα επιβλαβές υποείδος. «Εντοπίσαμε ένα διακριτό υποείδος ολιγομερών αμυλοειδούς βήτα που εμφανίζεται πολύ νωρίς μέσα στους νευρώνες και στα κοντινά αντιδραστικά αστροκύτταρα. Πιθανόν να λειτουργεί ως βασικός πυροδότης της πρώιμης παθολογίας της νόσου Αλτσχάιμερ», τόνισε ο Kranz.

Το υποείδος αυτό, που ονομάστηκε ACU193+ επειδή ανιχνεύεται από το αντίσωμα ACU193, εμφανίζεται αρχικά μέσα στους στρεσαρισμένους νευρώνες και στη συνέχεια μετακινείται στις επιφάνειες των γειτονικών αστροκυττάρων. Εκεί, φαίνεται να πυροδοτεί μια φλεγμονώδη αλυσιδωτή αντίδραση που εξαπλώνεται στον εγκέφαλο, πολύ πριν ξεκινήσει η απώλεια μνήμης.

Ένα προληπτικό εργαλείο

Το NU-9 στόχευσε και μείωσε δραστικά αυτό το υποείδος, στοιχείο που υποδηλώνει ότι το φάρμακο μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στα πιο πρώιμα στάδια της νόσου, όταν η παρέμβαση είναι πιο αποτελεσματική. Περιορίζοντας αυτό το υποείδος, το NU-9 θα μπορούσε να αποτρέψει την ενεργοποίηση των αστροκυττάρων.

Αν και τα αστροκύτταρα αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας του εγκεφάλου, όταν περνούν σε αντιδραστική κατάσταση μπορούν να γίνουν καταστροφικά, προκαλώντας βλάβη στις συνάψεις, απελευθερώνοντας φλεγμονώδη μόρια και επιταχύνοντας τη νευροεκφύλιση. Η αναστολή αυτής της διαδικασίας ενδέχεται να είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους επιβράδυνσης της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές παρομοίασαν τη στρατηγική με τις πρώιμες παρεμβάσεις που εφαρμόζονται για την πρόληψη του καρκίνου και των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

«Οι περισσότεροι άνθρωποι παρακολουθούν τα επίπεδα της χοληστερίνης τους. Το γεγονός ότι κάποιος έχει υψηλή χοληστερίνη δεν σημαίνει ότι θα πάθει άμεσα έμφραγμα, αλλά είναι ένδειξη ότι πρέπει να παρέμβει προληπτικά. Το NU-9 θα μπορούσε να έχει αντίστοιχο ρόλο. Αν υπάρχει ένας βιοδείκτης που υποδηλώνει νόσο Αλτσχάιμερ, τότε θα μπορούσε να ξεκινήσει η λήψη του πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα.

Υπάρχουν ήδη υπό ανάπτυξη πρώιμες εξετάσεις αίματος για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ο τελικός στόχος είναι να συνδυαστούν καλύτερα διαγνωστικά εργαλεία με ένα φάρμακο που θα μπορούσε να σταματήσει τη νόσο από την αρχή», εξήγησε ο Kranz.

Αυτή την περίοδο, η ομάδα δοκιμάζει το NU-9 σε επιπλέον μοντέλα της νόσου Αλτσχάιμερ, συμπεριλαμβανομένου ενός μοντέλου όψιμης έναρξης που αντικατοπτρίζει καλύτερα τη φυσιολογική ανθρώπινη γήρανση. Παράλληλα, οι ερευνητές σχεδιάζουν μακροχρόνια παρακολούθηση των ζώων, ώστε να διαπιστωθεί αν εμφανίζουν συμπτώματα και πώς η πρώιμη παρέμβαση με NU-9 επηρεάζει τη μνήμη και την υγεία των νευρώνων με την πάροδο του χρόνου.

 

Πηγη: https://www.healthstat.gr