Κατηγορία: Ενημέρωση

Ελπίζεται ότι το εμβόλιο θα είναι σε θέση να δώσει εντολή στον οργανισμό να εντοπίσει τις πρωτεΐνες – «κόκκινες σημαίες» που παράγονται από μεταλλάξεις στο DNA τους και να τις εξοντώσει πριν γίνουν καρκινικές.

Οι ασθενείς με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης δυνητικά θανατηφόρου καρκίνου του πνεύμονα θα μπορούν σύντομα να λάβουν το πρώτο εμβόλιο στον κόσμο που έχει σχεδιαστεί για την πρόληψη της νόσου.

Ερευνητές του University College London και του University of Oxford θα διεξάγουν τη δοκιμή τα επόμενα τέσσερα χρόνια, με την πρώτη φάση να αναμένεται να ξεκινήσει το καλοκαίρι του 2026.

Η ομάδα, η οποία έχει λάβει χρηματοδότηση άνω των 2 εκατομμυρίων λιρών από τον οργανισμό Cancer Research UK, θα διερευνήσει ποια είναι η καλύτερη δόση του LungVax για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου και θα αναζητήσει τυχόν παρενέργειες από διάφορες δόσεις του εμβολίου κατά την πρώτη φάση της δοκιμής.

Η καθηγήτρια Mariam Jamal-Hanjani, συνιδρύτρια και επικεφαλής της δοκιμής, δήλωσε: «Λιγότερο από το 10% των ατόμων με καρκίνο του πνεύμονα επιβιώνουν από την ασθένειά τους για 10 χρόνια ή περισσότερο.

Αυτό πρέπει να αλλάξει, και η αλλαγή αυτή θα προέλθει από την αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα στα αρχικά στάδια».

Ωστόσο, προειδοποίησε: «Τα προληπτικά εμβόλια δεν θα αντικαταστήσουν τη διακοπή του καπνίσματος ως τον καλύτερο τρόπο για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου του πνεύμονα. Ωστόσο, θα μπορούσαν να προσφέρουν μια βιώσιμη οδό για την πρόληψη της εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου».

Ελπίζεται ότι το εμβόλιο θα είναι σε θέση να δώσει εντολή στον οργανισμό να εντοπίσει τις πρωτεΐνες «κόκκινες σημαίες» που παράγονται από μεταλλάξεις στο DNA τους και να τις εξοντώσει πριν γίνουν καρκινικές.

Το εμβόλιο χρησιμοποιεί αγγελιοφόρο RNA, παρόμοιο με τα εμβόλια Covid-19 που αναπτύχθηκαν από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, και λειτουργεί εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει αυτές τις πρωτεΐνες — γνωστές ως αντιγόνα όγκων — στην επιφάνεια των ανώμαλων κυττάρων των πνευμόνων.

Η καθηγήτρια Sarah Blagden, συνιδρύτρια του προγράμματος LungVax του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, πρόσθεσε: «Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι θανατηφόρος και καταστρέφει πάρα πολλές ζωές. Η επιβίωση παραμένει επίμονα χαμηλή εδώ και δεκαετίες.

Το LungVax είναι η ευκαιρία μας να κάνουμε κάτι για να προλάβουμε ενεργά αυτή την ασθένεια. Χρόνια έρευνας στη βιολογία του καρκίνου, κατανοώντας τις θεμελιώδεις αλλαγές που συμβαίνουν στα πρώτα στάδια της νόσου, θα τεθούν τώρα υπό δοκιμή».

Για να διαπιστωθεί πόσο αποτελεσματικό και ασφαλές είναι το εμβόλιο, η δοκιμή θα ξεκινήσει με ασθενείς που έχουν διαγνωστεί προηγουμένως με καρκίνο του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο, αλλά έχουν υποβληθεί σε επιτυχημένη αφαίρεση του τμήματος του πνεύμονα με την κακοήθεια.

Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι ασθενείς διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επανεμφάνισης. Το εμβόλιο θα προσφερθεί επίσης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε έλεγχο για καρκίνο του πνεύμονα στο πλαίσιο του Προγράμματος Ελέγχου Καρκίνου του Πνεύμονα του NHS στην Αγγλία.

Ο καθηγητής Jamal-Hanjani δήλωσε: «Η κλινική δοκιμή του LungVax είναι το κρίσιμο πρώτο βήμα για να προσφέρουμε αυτό το εμβόλιο σε άτομα που διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο να προσβληθούν από την ασθένεια. Θα εξετάσουμε προσεκτικά πώς αντιδρούν τα άτομα στο εμβόλιο, πόσο εύκολο είναι να χορηγηθεί και ποιοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν περισσότερο από αυτό στο μέλλον».

Εάν η δοκιμή είναι επιτυχής, η ομάδα ελπίζει ότι το εμβόλιο θα μπορεί να προσφερθεί σε περισσότερα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να προσβληθούν από αυτή την καταστροφική ασθένεια.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Εντοπίστηκαν σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης.

Μια επταετής μελέτη τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο biorxiv. org, αποκαλύπτει ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να εντοπιστεί πολύ πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα, προσφέροντας την προοπτική να αναχαιτιστεί η νόσος και να γλιτώσουν οι ασθενείς χρόνια πόνου και αναπηρίας.

Οι επιστήμονες της μελέτης διαπίστωσαν ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) δεν ξεκινά όταν εμφανίζεται ο πόνος, αλλά εξελίσσεται σιωπηλά επί χρόνια. Πρόκειται για μια σοβαρή αυτοάνοση ασθένεια που προκαλεί έντονη φλεγμονή και σταδιακή καταστροφή των αρθρώσεων. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι άτομα με αυξημένο κίνδυνο για ΡΑ υφίστανται σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό τους σύστημα πολύ πριν εκδηλωθούν τα συμπτώματα.

Έγκαιρη παρέμμβαση και πρόληψη

Η μελέτη των ερευνητών από το Ινστιτούτο Allen, το CU Anschutz, το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και το Ερευνητικό Ινστιτούτο Benaroya στη Ουάσιγκτον, προσφέρει την πιο λεπτομερή εικόνα μέχρι σήμερα για το πώς αναπτύσσεται η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Η παρακολούθηση των αλλαγών στο ανοσοποιητικό σύστημα ατόμων υψηλού κινδύνου πολύ πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα, ανοίγει τον δρόμο για έγκαιρη παρέμβαση και πρόληψη όπως αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα του Scitechdaily.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι επιστήμονες παρακολούθησαν άτομα που έφεραν αντισώματα ACPA- γνωστοί βιοδείκτες αυξημένου κινδύνου για ανάπτυξη ΡΑ- και εντόπισαν άγνωστους μέχρι σήμερα παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου, όπως εκτεταμένη φλεγμονή, δυσλειτουργία ανοσοκυττάρων και κυτταρικό επαναπρογραμματισμό.

Τα κύρια ευρήματα της έρευνας

• Εκτεταμένη φλεγμονή: Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπήρχε ήδη συστηματική φλεγμονή στο σώμα των ατόμων υψηλού κινδύνου. Δεν επρόκειτο για τοπική φλεγμονή στις αρθρώσεις, αλλά για μια γενικευμένη φλεγμονώδη κατάσταση παρόμοια με αυτή που παρατηρείται σε άτομα που έχουν διαγνωστεί με την πάθηση.
• Δυσλειτουργία ανοσοκυττάρων: Πολλοί τύποι ανοσοκυττάρων εμφάνιζαν σημαντικές ανωμαλίες. Τα Β κύτταρα, τα οποία συνήθως παράγουν αντισώματα που προστατεύουν από μολύνσεις, βρίσκονταν σε προφλεγμονώδη κατάσταση. Τα Τ-βοηθητικά κύτταρα ήταν υπερβολικά αυξημένα. Αυτά τα κύτταρα καθοδηγούν ανοσολογικές αντιδράσεις, όπως την παραγωγή αυτοαντισωμάτων, και η υπερδραστηριότητά τους εξηγεί γιατί το ανοσοποιητικό αρχίζει να επιτίθεται σε υγιείς ιστούς.
• Κυτταρικός επαναπρογραμματισμός: Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι ακόμη και τα «αφελή» Τ-κύτταρα- ύτταρα που δεν έχουν αντιμετωπίσει προηγούμενες απειλές- εμφάνιζαν επιγενετικές αλλαγές. Το DNA τους δεν είχε μεταλλαχθεί, αλλά ο τρόπος ενεργοποίησης και απενεργοποίησης των γονιδίων είχε τροποποιηθεί, επαναπρογραμματίζοντάς τα ουσιαστικά πριν καν χρειαστεί να ανταποκριθούν σε κάποιον κίνδυνο.
• Φλεγμονή στο αίμα: Οι ερευνητές εντόπισαν μονοκύτταρα στο αίμα που παρήγαγαν υψηλά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων. Αυτά τα κύτταρα έμοιαζαν έντονα με τα μακροφάγα που εντοπίζονται στους φλεγμονώδεις ιστούς των αρθρώσεων ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα, υποδεικνύοντας ότι η πάθηση είχε ήδη αρχίσει να κατευθύνεται προς τις αρθρώσεις.

Η μελέτη αποκαλύπτει νέα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια- βιοδείκτες και ανοσολογικές υπογραφές- που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γιατρούς να εντοπίσουν ποιοι από τους ανθρώπους υψηλού κινδύνου είναι πιθανότερο να αναπτύξουν την πάθηση, επιτρέποντας πιο στοχευμένη παρακολούθηση και έγκαιρη παρέμβαση.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Οι γενετικοί και οι κλινικοί παράγοντες κινδύνου – όταν συνδυαστούν σε ένα ενιαίο προφίλ κινδύνου βασισμένο στη γονιδιωματική – μπορούν να βοηθήσουν στην πρόβλεψη του ποιοι θα εξελιχθούν από φυσιολογική σκέψη (CU) ή ήπια γνωστική διαταραχή (MCI) σε άνοια. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το National Alzheimer’s Coordinating Center (NACC) και το Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative (ADNI), οι ερευνητές δημιούργησαν ένα μοντέλο κινδύνου που συνδύαζε κλινικές βαθμολογίες (τροποποιημένο CAIDE, mCAIDE), οικογενειακό ιστορικό, γονότυπο APOE, σπάνιες μεταλλάξεις της νόσου Alzheimer και πολυγονιδιακές βαθμολογίες κινδύνου (Polygenic Risk Scores, PRS).

«Μεταξύ 3.429 ενηλίκων, το 81% είχε τουλάχιστον έναν από αυτούς τους δείκτες υψηλού κινδύνου, με το οικογενειακό ιστορικό και το APOE ε4 να είναι τα συχνότερα. Τα στατιστικά μοντέλα έδειξαν σαφή τάση: κάθε πρόσθετος παράγοντας αύξανε τον κίνδυνο άνοιας κατά 34%, ενώ άτομα με τέσσερις δείκτες είχαν πενταπλάσιο κίνδυνο από όσους δεν είχαν κανέναν. Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι οι γονιδιωματικά ενημερωμένοι υπολογισμοί κινδύνου μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό ατόμων υψηλότερου κινδύνου νωρίτερα και να υποστηρίξουν πιο εξατομικευμένες στρατηγικές υγείας του εγκεφάλου», αναφέρει ο κ. Σπύρος Ευθυμιόπουλος Καθηγητής Νευροβιολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και προσθέτει:

Γιατί έχει σημασία ο ολοκληρωμένος υπολογισμός κινδύνου άνοιας

Καθώς η νόσος Alzheimer γίνεται ολοένα και πιο συχνή και οι τρέχουσες θεραπείες παραμένουν περιορισμένες, η έγκαιρη πρόληψη αποκτά αυξανόμενη σημασία. Το άρθρο υπογραμμίζει τους γονιδιωματικά ενημερωμένους υπολογισμούς κινδύνου ως ένα υποσχόμενο εργαλείο που συνδέει τη μακροχρόνια γενετική προδιάθεση με τους καθημερινούς, τροποποιήσιμους παράγοντες υγείας. Τα παραδοσιακά κλινικά εργαλεία κινδύνου εστιάζουν κυρίως σε παράγοντες τρόπου ζωής, καρδιαγγειακής υγείας και κοινωνικών συνθηκών, ενώ τα γενετικά εργαλεία επικεντρώνονται σε κληρονομούμενες μεταλλάξεις, τον γονότυπο APOE ή σε ευρύτερα γενετικά μοτίβα. Συνδυάζοντας και τις δύο κατηγορίες πληροφοριών σε ένα ενιαίο προφίλ, η μελέτη επιδιώκει να αποτυπώσει μια πληρέστερη εικόνα – τόσο της βιολογικής ευαλωτότητας με την οποία γεννιόμαστε όσο και των παραγόντων κινδύνου που συσσωρεύουμε στη διάρκεια της ζωής.

Ποιοι συμμετείχαν και πόσο συχνοί ήταν οι παράγοντες κινδύνου

Η μελέτη περιέλαβε ηλικιωμένους ενήλικες από το NACC και το ADNI, με μέση ηλικία 75 ετών, και τους παρακολούθησε επί σχεδόν έξι χρόνια. Οι συμμετέχοντες του NACC ήταν συχνότερα γνωστικά ακέραιοι, ενώ το ADNI περιελάμβανε περισσότερα άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή. Και στις δύο ομάδες, ο συχνότερος παράγοντας κινδύνου ήταν το οικογενειακό ιστορικό (56%), ακολουθούμενο από το APOE ε4 (36%), υψηλές βαθμολογίες mCAIDE (34%) και υψηλό πολυγονιδιακό κίνδυνο (11%). Κανένας δεν έφερε σπάνιες μονογονιδιακές μεταλλάξεις Alzheimer, κάτι αναμενόμενο, καθώς αυτές είναι ασυνήθιστες ακόμη και σε εξειδικευμένες κλινικές μνήμης. Συνολικά, μόνο περίπου 20% των συμμετεχόντων δεν είχε κανέναν παράγοντα κινδύνου, ενώ περίπου 80% είχε έναν ή περισσότερους, δείχνοντας ότι τα άτομα που παρακολουθούνται σε αυτές τις κλινικές τείνουν να έχουν υψηλή βασική-βιολογική ευαλωτότητα.

Πώς προστίθεται ο κίνδυνος: Το μοτίβο «δόσης – απόκρισης»

Κεντρικό εύρημα της μελέτης είναι η σταδιακή, βήμα-βήμα αύξηση του κινδύνου άνοιας καθώς ενσωματώνονται περισσότεροι δείκτες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε πρόσθετος παράγοντας αυξάνει τον κίνδυνο κατά 34%. Σε ομαδοποιημένη ανάλυση, άτομα με τέσσερις δείκτες είχαν πενταπλάσιο κίνδυνο σε σχέση με άτομα χωρίς κανέναν. Όσοι είχαν δύο ή τρεις δείκτες εμφάνιζαν επίσης σημαντικά υψηλότερους κινδύνους—83% και 105% αντίστοιχα. Οι καμπύλες επιβίωσης έδειξαν ότι άτομα με περισσότερους δείκτες επιδεινώνονταν ταχύτερα με την πάροδο του χρόνου. Αυτά τα μοτίβα δείχνουν ότι η συνολική δέσμη γενετικών και κλινικών παραγόντων παρέχει ισχυρότερη προγνωστική ισχύ από την εστίαση σε έναν μόνο παράγοντα. Η προσέγγιση αυτή εναρμονίζεται με την ιδέα ότι η νόσος Alzheimer αναπτύσσεται μέσω ενός συνδυασμού κληρονομικής ευπάθειας και εκθέσεων στη διάρκεια της ζωής.

Συσχέτιση ευρημάτων με ευρύτερα μοντέλα της νόσου Alzheimer

Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η νόσος Alzheimer δεν είναι μια ενιαία κατάσταση, αλλά ένα σύνολο αλληλοεπικαλυπτόμενων οδών—αυτοσωματικά επικρατής τύπος, τύπος καθοδηγούμενος από APOE, και τύποι ανεξάρτητοι από APOE – διαμορφωμένων από γενετικούς και βιολογικούς-εγκεφαλικές παράγοντες. Η μελέτη δείχνει ότι το συνολικό φορτίο κινδύνου προβλέπει την εξέλιξη σε άνοια και ενισχύει την ιδέα ότι η Alzheimer προκύπτει από πολλαπλές αλληλεπιδρώσες δυνάμεις και όχι από μία μόνο αιτία. Οι γονιδιωματικά ενημερωμένες αξιολογήσεις κινδύνου μπορεί επομένως να βοηθήσουν τους κλινικούς να μεταφράσουν αυτές τις θεωρητικές διακρίσεις σε πρακτικές στρατηγικές για τη φροντίδα των ασθενών.

Κλινικές και προληπτικές επιπτώσεις: Μια σταδιακή στρατηγική

Οι συγγραφείς προτείνουν μια σταδιακή εφαρμογή αυτών των εργαλείων. Οι γονιδιωματικά ενημερωμένες αξιολογήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται στη μέση ενήλικη ζωή ή στην πρώιμη τρίτη ηλικία για τον εντοπισμό ατόμων με υψηλότερη εγγενή ευαλωτότητα. Αυτά τα άτομα θα μπορούσαν στη συνέχεια να υποβάλλονται σε ελέγχους βιοδεικτών αίματος, οι οποίοι σήμερα μπορούν να ανιχνεύουν πρώιμες αλλοιώσεις σχετιζόμενες με Alzheimer. Πιο επεμβατικές ή ακριβές εξετάσεις – όπως μέτρηση εγκεφαλονωτιαίου υγρού ή PET – θα μπορούσαν να προορίζονται για όσους εμφανίζουν αποκλίσεις στους βιοδείκτες. Αυτή η δομή παραλληλίζει πρακτικές από την καρδιολογία, όπου η εξατομικευμένη γενετική πληροφόρηση έχει αποδειχθεί ότι υποστηρίζει υγιέστερες συμπεριφορές. Η μελέτη υποδηλώνει ότι η σαφής και εξατομικευμένη επικοινωνία του κινδύνου άνοιας μπορεί να ενθαρρύνει ανάλογες αλλαγές προς όφελος της γνωστικής υγείας.

Επίσης η μελέτη δείχνει ότι ο συνδυασμός γενετικών και κλινικών πληροφοριών σε μια γονιδιωματικά ενημερωμένη αξιολόγηση κινδύνου άνοιας μπορεί να βοηθήσει στη σαφέστερη αναγνώριση των ατόμων που είναι πιο ευάλωτα σε μελλοντική γνωστική έκπτωση. Με περίπου 80% των συμμετεχόντων να φέρουν τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου—και με ένα έντονο μοτίβο «δόσης – απόκρισης» που συνδέει περισσότερους δείκτες με υψηλότερα ποσοστά άνοιας—τα ευρήματα υποστηρίζουν τη χρήση πολυπαραγοντικών προφίλ κινδύνου για έγκαιρο εντοπισμό και πιο εξατομικευμένη φροντίδα.

«Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να καθοδηγήσει ένα σταδιακό μοντέλο, στο οποίο οι γονιδιωματικά ενημερωμένες αξιολογήσεις εντοπίζουν άτομα που μπορεί να ωφεληθούν από στοχευμένη υποστήριξη τρόπου ζωής, στενότερη παρακολούθηση ή προτεραιοποίηση για εξετάσεις βιοδεικτών. Συνολικά, η μελέτη αποτελεί ένα πρώιμο αλλά σημαντικό βήμα προς στρατηγικές πρόληψης προσανατολισμένες στην ακρίβεια, οι οποίες στοχεύουν στην επιβράδυνση ή μείωση της εμφάνισης άνοιας μέσω εξατομικευμένων προσεγγίσεων υποστήριξης της υγείας του εγκεφάλου» καταλήγει ο κ. Ευθυμιόπουλος.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η μελέτη ASTRA είναι μια διεθνής ερευνητική πρωτοβουλία που ασχολείται με τη μεταφυματιώδη πνευμονική νόσο (PTLD). Στόχος αυτής της μελέτης είναι να διερευνήσει τις επιπτώσεις της PTLD στην υγεία των επιζώντων της φυματίωσης στην Αλβανία και να αναπτύξει λύσεις για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Η μεταφυματιώδης πνευμονοπάθεια είναι μια συχνή, αλλά συχνά υποτιμημένη συνέπεια της φυματίωσης. Παγκοσμίως, περίπου 200.000 άνθρωποι έχουν επιβιώσει από τη φυματίωση, αλλά πολλοί από αυτούς υποφέρουν από μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία τους, οι οποίες οφείλονται στη βλάβη των πνευμόνων κατά τη διάρκεια της φυματίωσης.

Η μελέτη ASTRA διεξάγεται υπό την καθοδήγηση του Δρ Thomas Brehm, του διεθνούς διευθυντή της μελέτης από το Ερευνητικό Κέντρο Borstel και το Πανεπιστημιακό Κλινικό Κέντρο Eppendorf (UKE) του Αμβούργου.

Η μελέτη υποστηρίζεται από το κέντρο μελετών του Ερευνητικού Κέντρου Borstel, υπό την καθοδήγηση του Δρ Niklas Köhler.

Σε συνεργασία με γιατρούς του Εθνικού Νοσοκομείου Πνευμονικών Παθήσεων στα Τίρανα, η ομάδα του FZB θα υλοποιήσει τη μελέτη στην Αλβανία.

Μέλος της ερευνητικής ομάδας είναι ο Irdi Tashi, ένας Αλβανός φοιτητής ιατρικής στη Γερμανία, ο οποίος διακόπτει τις σπουδές του για ένα έτος, προκειμένου να συλλέξει δεδομένα στα Τίρανα για τη διδακτορική του διατριβή σχετικά με την PTLD.

Η επιστημονική επίβλεψη του Irdi Tashi γίνεται από τον διδακτορικό του σύμβουλο, τον καθηγητή Christoph Lange, ιατρικό διευθυντή στο Ερευνητικό Κέντρο Borstel.

“Αν και η φυματίωση παραμένει μια από τις πιο συχνές μολυσματικές ασθένειες παγκοσμίως, πολλοί ασθενείς επιβιώνουν από την οξεία φάση, μόνο για να αντιμετωπίσουν στη συνέχεια τις μακροπρόθεσμες συνέπειες, οι οποίες συχνά δεν διαγιγνώσκονται ή αντιμετωπίζονται επαρκώς”, εξηγεί ο Irdi Tashi.

“Με αυτή τη μελέτη, δεν θέλουμε μόνο να κατανοήσουμε καλύτερα την έκταση της PTLD στην Αλβανία, αλλά και να ευαισθητοποιήσουμε το κοινό σχετικά με τη σημασία της εστίασης στη μακροπρόθεσμη φροντίδα των επιζώντων της φυματίωσης”.

Η Αλβανία εξακολουθεί να πλήττεται σοβαρά από τη φυματίωση και μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί συστηματικά τα ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των ατόμων που πάσχουν από PTLD στη χώρα.

Η μελέτη ASTRA είναι η πρώτη ολοκληρωμένη έρευνα για αυτή την ασθένεια στην Αλβανία. Στόχος είναι να τεκμηριωθούν τόσο οι ιατρικές όσο και οι κοινωνικές επιπτώσεις της PTLD και να αναπτυχθούν στοχευμένες δράσεις για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών που πάσχουν από αυτή.

Τα αποτελέσματα της μελέτης δεν είναι σημαντικά μόνο για την Αλβανία, αλλά θα μπορούσαν επίσης να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις στην περίθαλψη μετά τη φυματίωση.

Η μελέτη ASTRA έχει τη δυνατότητα να στρέψει την διεθνή προσοχή στην PTLD και να προωθήσει καινοτόμες λύσεις για την υποστήριξη των ασθενών που πάσχουν από την ασθένεια σε όλο τον κόσμο.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Διατομεακή μελέτη που δημοσιεύεται στο έγκυρο ιατρικό περιοδικό JAMA (κλικ εδώ) και πραγματοποιήθηκε σε 21.396 γιατρούς και νοσηλευτές έδειξε πως οι δείκτες κακής ευεξίας ήταν υψηλοί μεταξύ των γιατρών στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα των γιατρών ήταν καλύτερα σε νοσοκομεία με επαρκές νοσηλευτικό προσωπικό, περιβάλλοντα υποστηρικτικής φροντίδας και αποτελεσματική διεπιστημονική ομαδική εργασία.

Τα ευρήματα αυτής της μελέτης υποδηλώνουν ότι μια πολλά υποσχόμενη λύση στα ανησυχητικά επίπεδα δυσμενούς ευημερίας των ιατρών μπορεί να είναι η εφαρμογή παρεμβάσεων που βελτιώνουν το εργασιακό περιβάλλον των νοσοκομείων, συμπεριλαμβανομένης της προσοχής στην επαρκή στελέχωση των νοσηλευτών, στις οργανωτικές δομές για την προώθηση διεπιστημονικών ομάδων και στη συνεργασία μεταξύ ιατρών και νοσηλευτών.

Σημασία   Τα προβλήματα επαγγελματικής εξουθένωσης και διατήρησης των ιατρών απειλούν τη σταθερότητα του εργατικού δυναμικού και τη φροντίδα των ασθενών.

Στόχος:   Η σύγκριση της ευημερίας των ιατρών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ, με σκοπό την ενημέρωση των παρεμβάσεων για την ευημερία των ιατρών και την αξιολόγηση του κατά πόσον οι τροποποιήσιμες πτυχές του περιβάλλοντος νοσοκομειακής περίθαλψης σχετίζονται με τα αποτελέσματα της εργασίας των ιατρών.

Σχεδιασμός, Περιβάλλον και Συμμετέχοντες   Αυτή η εγκάρσια μελέτη διεξήχθη σε 49 νοσοκομεία σε 6 ευρωπαϊκές χώρες (Βέλγιο, Αγγλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Σουηδία και Νορβηγία) και 56 νοσοκομεία των ΗΠΑ. Τα ευρωπαϊκά δεδομένα από γιατρούς και νοσηλευτές συλλέχθηκαν το 2023. Τα δεδομένα από τις ΗΠΑ συλλέχθηκαν το 2021. Τα δεδομένα αναλύθηκαν από τον Φεβρουάριο έως τον Αύγουστο του 2025.

Εκθέσεις   Τρεις επεξηγηματικές μεταβλητές μετρήθηκαν σε επίπεδο νοσοκομείου: η επάρκεια νοσηλευτικού προσωπικού, το περιβάλλον κλινικής φροντίδας και η ομαδική εργασία ιατρών και νοσηλευτών.

Κύρια Αποτελέσματα και Μέτρα Τα   πρωτεύοντα αποτελέσματα περιλαμβάνουν μετρήσεις σε ατομικό επίπεδο για την ευημερία των γιατρών και τα αποτελέσματα στην εργασία τους (π.χ. υψηλή επαγγελματική εξουθένωση, δυσαρέσκεια στην εργασία, πρόθεση αποχώρησης από τον εργοδότη και προθυμία σύστασης εργοδότη).

Αποτελέσματα   Η κακή ευημερία ήταν συχνή μεταξύ των νοσοκομειακών ιατρών στις ΗΠΑ και την Ευρώπη· για παράδειγμα, 324 από τους 1.083 ιατρούς στην Ευρώπη με απαντήσεις στην ερώτηση (29,9%) και 1.178 από τους 4.959 ιατρούς με απαντήσεις στην ερώτηση (23,8%) σκόπευαν να εγκαταλείψουν την εργασία τους εντός ενός έτους. Οι βελτιώσεις στην επάρκεια του νοσηλευτικού προσωπικού, στο περιβάλλον κλινικής φροντίδας και στην ομαδική εργασία των κλινικών ιατρών συσχετίστηκαν με ευνοϊκά αποτελέσματα στην εργασία των ιατρών στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Για παράδειγμα, μεταξύ των νοσοκομείων των ΗΠΑ, μια αύξηση 10% σε ευνοϊκά περιβάλλοντα φροντίδας συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες γιατρών που σκοπεύουν να αποχωρήσουν,να μην συστήσουν το νοσοκομείο τους, να βιώσουν υψηλό βαθμό επαγγελματικής εξουθένωσης και να έχουν δυσαρέσκεια με την εργασία τους. Μεταξύ των ευρωπαϊκών νοσοκομείων, μια αύξηση κατά 10% στις αναφορές επάρκειας νοσηλευτικού προσωπικού σε επίπεδο νοσοκομείου συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες γιατρών που σκοπεύουν να αποχωρήσουν, να μην συστήσουν το νοσοκομείο τους, να αναφέρουν υψηλό ποσοστό επαγγελματικής εξουθένωσης και να αναφέρουν δυσαρέσκεια με την εργασία τους.

Συμπεράσματα και Συνάφεια   Σε αυτή τη μελέτη, τα βελτιωμένα εργασιακά περιβάλλοντα των νοσοκομειακών νοσηλευτών συσχετίστηκαν με ευνοϊκότερα αποτελέσματα για τους γιατρούς, και τροποποιήσιμα χαρακτηριστικά του νοσοκομειακού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της ύπαρξης επαρκούς αριθμού νοσηλευτών άμεσης φροντίδας και της ισχυρής ομαδικής εργασίας γιατρών και νοσηλευτών, συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη ευημερία των γιατρών. Αυτά τα ευρήματα μπορούν να καθοδηγήσουν την ανάπτυξη και εφαρμογή παρεμβάσεων βασισμένων σε τεκμήρια για τη βελτίωση της ευημερίας και της διατήρησης των γιατρών.

Τα υψηλά επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης και εναλλαγής προσωπικού μεταξύ των νοσοκομειακών ιατρών αποτελούν ένα αυξανόμενο διεθνές πρόβλημα, συμβάλλοντας στην έλλειψη ιατρών που σχετίζεται με την απώλεια φροντίδας, ¹ τη διάβρωση της ασφάλειας των ασθενών, ² και τη μειωμένη πρόσβαση σε νοσοκομειακή και επείγουσα περίθαλψη. ³ Οι περισσότερες έρευνες σχετικά με την ευημερία των ιατρών έχουν διεξαχθεί στις ΗΠΑ, ^4 , 5 με λίγες μελέτες που περιλαμβάνουν συγκρίσεις μεταξύ χωρών ⁶ που θα μπορούσαν να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον σχεδιασμό επιτυχημένων παρεμβάσεων. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της έρευνας περιγράφει την έκταση του προβλήματος αντί να παρέχει τη βάση για παρεμβάσεις που βασίζονται σε τεκμήρια. ^7 , 8

Παραδοσιακά, οι μελέτες για την ευημερία των γιατρών επικεντρώνονται σε ζητήματα εξωτερικά του νοσοκομείου, όπως οι ανησυχίες για το εισόδημα, και όχι σε εγγενή, όπως οι αντιλήψεις για την προσωπική επιτυχία, η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ο έλεγχος των συνθηκών εργασίας, η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων του ιδρύματος και ο σεβασμός από τη διοίκηση.

Αυτή η μελέτη είχε 2 κύριους στόχους. Ο πρώτος ήταν να συγκρίνει περιγραφικές πληροφορίες σχετικά με την ευημερία των ιατρών σε όλη τη Δυτική Ευρώπη (Βέλγιο, Αγγλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Σουηδία και Νορβηγία) και τις ΗΠΑ, για να προσδιορίσει εάν μπορούν να ληφθούν πληροφορίες για την ενημέρωση των παρεμβάσεων για την ευημερία των ιατρών.

Ο δεύτερος ήταν να αξιολογήσει εάν τροποποιήσιμες πτυχές των περιβαλλόντων νοσοκομειακής περίθαλψης συσχετίζονταν με τα αποτελέσματα της εργασίας των ιατρών, με σκοπό την ανάπτυξη παρεμβάσεων βασισμένων σε τεκμήρια για τη βελτίωση της ευημερίας και της διατήρησης των ιατρών. Τα δεδομένα παρέχουν ενημερωτικές συγκρίσεις πολλαπλών εθνικών συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης: Ευρωπαϊκά συστήματα στα οποία η απασχόληση των ιατρών υπόκειται κυρίως σε συλλογικές συμβάσεις με κυβερνήσεις, ενώσεις εργοδοτών ή νόμιμους ασφαλιστές, έναντι του συστήματος των ΗΠΑ, όπου η απασχόληση των ιατρών είναι σε μεγάλο βαθμό αποκεντρωμένη και χρηματοδοτείται ιδιωτικά. Μια πρόσθετη καινοτομία σε αυτή τη μελέτη είναι η προσπάθεια να αξιολογηθεί εάν οι παρεμβάσεις που έχουν αποδειχθεί προηγουμένως ότι σχετίζονται με βελτιωμένη ευημερία και διατήρηση των νοσηλευτών ^13 , 14 σχετίζονται επίσης με πιο ευνοϊκά αποτελέσματα ευημερίας και διατήρησης για τους ιατρούς. Αυτό το εύρημα θα συνέβαλε στην κατανόησή μας σχετικά με το ποιες παρεμβάσεις είναι πιθανό να προσθέσουν τη μεγαλύτερη αξία στους οργανισμούς υγειονομικής περίθαλψης.

Πίνακας 1. Ποσοστά Ιατρών Νοσοκομείων με Κακά Αποτελέσματα Εργασίας ανά Χώρα

Πίνακας 2. Συσχέτιση νοσοκομειακών παραγόντων με τα αποτελέσματα της εργασίας του ιατρού

Πηγη: https://ygeianet.gr/

Πρόσφατες εκτενείς ανασκοπήσεις από τον οργανισμό Cochrane επιβεβαιώνουν ότι το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε κορίτσια που εμβολιάζονται πριν την ηλικία των 16 ετών. Οι αναλύσεις βασίζονται σε δεδομένα από κλινικές δοκιμές και μελέτες πραγματικού κόσμου, που περιλαμβάνουν πάνω από 132 εκατομμύρια άτομα.

Τα πορίσματα δείχνουν ότι τα εμβολιασμένα κορίτσια έχουν 80% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του τραχήλου σε σύγκριση με τα μη εμβολιασμένα, σύμφωνα με το euronews. Ειδικότερα μελέτη υπογραμμίζει ότι το εμβόλιο HPV είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην πρόληψη προκαρκινικών αλλοιώσεων στον τράχηλο και σε άλλους ιστούς, ειδικά όταν χορηγείται πριν την έκθεση στον ιό. Επιπλέον, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι παρενέργειες του εμβολίου είναι ήπιες και προσωρινές, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Η έρευνα αυτή ενισχύει τις παγκόσμιες συστάσεις για τον εμβολιασμό κοριτσιών και αγοριών κατά του HPV, ιδανικά πριν την ηλικία των 16 ετών, καθώς η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική πριν την έκθεση στον ιό ή την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Η επέκταση του εμβολιασμού και στα αγόρια αναμένεται να αυξήσει την προστασία του πληθυσμού συνολικά και να μειώσει την εμφάνιση άλλων καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV.

Νέα στοιχεία για την ασφάλεια και τις παρενέργειες του εμβολίου

Οι ανασκοπήσεις του Cochrane περιλαμβάνουν δεδομένα από κλινικές δοκιμές και μελέτες πραγματικού κόσμου που καλύπτουν περισσότερα από 132 εκατομμύρια άτομα. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι παρενέργειες του εμβολίου HPV είναι κυρίως ήπιες και προσωρινές, όπως είναι ο πόνος στο σημείο της ένεσης, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις για σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες και εμφανίζονται με την ίδια συχνότητα σε εμβολιασμένα και μη εμβολιασμένα άτομα. Οι φόβοι που έχουν διαδοθεί μέσω των κοινωνικών μέσων για σοβαρές παρενέργειες δεν επιβεβαιώνονται από τα επιστημονικά δεδομένα.

Η σημασία του εμβολιασμού για κορίτσια και αγόρια

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο εμβολιασμός πριν την ηλικία των 16 ετών προσφέρει την καλύτερη προστασία, καθώς γίνεται πριν την έκθεση στον ιό ή την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Αρχικά, το εμβόλιο συνιστούταν μόνο για κορίτσια, αλλά πλέον πολλές χώρες επεκτείνουν τον εμβολιασμό και στα αγόρια, ενισχύοντας την προστασία του πληθυσμού συνολικά.

Η προστασία που προσφέρει ο εμβολιασμός αναμένεται να μειώσει όχι μόνο τον καρκίνο του τραχήλου, αλλά και άλλους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, όπως αυτοί του στόματος, του πρωκτού και του πέους.

Προκλήσεις και μελλοντικές έρευνες

Παρά τα θετικά αποτελέσματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η πλειονότητα των μελετών έχει διεξαχθεί σε πλούσιες χώρες, ενώ απαιτείται περισσότερη έρευνα σε χώρες με χαμηλότερο εισόδημα, όπου το φορτίο του καρκίνου του τραχήλου είναι μεγαλύτερο.

Επιπλέον, αναμένεται να υπάρξουν νέες γνώσεις για την επίδραση του εμβολίου σε άλλους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, οι οποίοι συνήθως εμφανίζονται σε μεγαλύτερη ηλικία. Η πλήρης κατανόηση του αντίκτυπου του εμβολιασμού αναμένεται να διαρκέσει δεκαετίες.

Πηγη: https://virus.com.gr/

«Οι πιο διαδεδομένες τεχνικές βιοψίας περιλαμβάνουν τη βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA) και τη βιοψία με κόπτουσα βελόνα (core needle biopsy), με την τελευταία να αποτελεί τη μέθοδο εκλογής λόγω της ακρίβειας και των πληροφοριών που προσφέρει. Στο σημείο αυτό να τονίσουμε ότι δε συστήνεται να ταυτοποιούνται οι βλάβες του μαστού με FNA, ούτε να προχωράμε σε χειρουργικές επεμβάσεις βασιζόμενοι στα αποτελέσματα της FNA, όταν υπάρχει η δυνατότητα πραγματοποίησης core βιοψίας», επισημαίνει ο κ. Στέργιος Ε. Δουβετζέμης, MD, PhD, FRCS, FEBS, CEBS Χειρουργός Μαστού – Εξειδικευθείς στην Ογκολογική & Επανορθωτική Χειρουργική, Διευθυντής Δ’ Κλινικής Μαστού στο Metropolitan General, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής Σχολής King’s College Λονδίνου.

Οι τρεις λόγοι

«Ένας από τους διαδεδομένους μύθους γύρω από τον καρκίνο του μαστού είναι ότι η βιοψία μιας βλάβης μπορεί να οδηγήσει σε διασπορά των καρκινικών κυττάρων. Δυστυχώς, αυτός ο μύθος, αν και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για την υγεία των ασθενών, εξακολουθεί να διαδίδεται ακόμα και στις ημέρες μας.

Εδώ και δεκαετίες, η ιατρική κοινότητα έχει καταρρίψει αυτή την παρανόηση, καθώς η βιοψία αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για την ασφαλή ταυτοποίηση μιας ύποπτης βλάβης στο μαστό και δεν τίθεται κανένα θέμα κινδύνου διασποράς με αυτή τη διαδικασία.
Πριν από οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση μιας βλάβης από το μαστό, η λήψη βιοψίας είναι απολύτως απαραίτητη. Για την ακρίβεια είναι απαράδεκτο να αφαιρείται οποιαδήποτε βλάβη από το μαστό χωρίς να έχει προηγηθεί βιοψία. Αυτό ισχύει για πολλούς λόγους:

Αφενός, χωρίς τη βιοψία, υπάρχει κίνδυνος να αφαιρεθεί χειρουργικά μια απολύτως καλοήθης βλάβη, χωρίς κανένα όφελος για την ασθενή. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα περισσότερα ευρήματα τελικά είναι καλοήθη. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μπει μια γυναίκα στο χειρουργείο εάν δεν πρόκειται να ωφεληθεί σε τίποτα.

Αφετέρου, οι γυναίκες οι οποίες υποβάλλονται σε απευθείας αφαίρεση μιας βλάβης, κατά κανόνα καταλήγουν να υπόκεινται σε μεγαλύτερο αριθμό χειρουργικών επεμβάσεων, καθώς άλλο είναι το είδος της χειρουργικής επέμβασης που γίνεται για διαγνωστικούς σκοπούς και άλλο αυτό που γίνεται για θεραπευτικούς. Ακόμα, όμως και όσον αφορά στις θεραπευτικές επεμβάσεις, το είδος της επέμβασης διαφέρει ανάλογα με τη φύση της βλάβης.

Ένας τρίτος και ο σημαντικότερος ίσως λόγος για τον οποίον απαγορεύεται να αφαιρείται οποιαδήποτε βλάβη από το μαστό, χωρίς να έχει προηγηθεί βιοψία, είναι ο κίνδυνος να εφαρμοστεί μια λιγότερο αποτελεσματική θεραπεία σε κάποιες ασθενείς.

Αυτό ισχύει γιατί για κάποια είδη καρκίνου μαστού επιβάλλεται η χορήγηση νέο-επικουρικής (προεγχειρητικής δηλαδή) συστηματικής θεραπείας πριν την αφαίρεσή τους, γιατί αυτό δείχνει την ανταπόκριση στη θεραπεία και δίνει επιπλέον θεραπευτικές επιλογές για συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών, οι οποίοι δεν ανταποκρίθηκαν πλήρως.

Με το να αφαιρέσει κανείς απευθείας μια βλάβη, χωρίς να έχει προηγηθεί ιστολογική ταυτοποίηση, στις περιπτώσεις αυτές καταδικάζει τις ασθενείς να πάνε λιγότερο καλά και κατ’ επέκτασιν να ζήσουν λιγότερο απ’ ό,τι θα μπορούσαν, εάν τα πράγματα είχαν γίνει όπως έπρεπε. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να στερεί από τις ασθενείς τις πιθανότητες που έχουν να πάνε ακόμα καλύτερα και να ζήσουν περισσότερο ή να θεραπευτούν πλήρως.

Τέλος, μια πολύ καλή ανταπόκριση στην νέο-επικουρική θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερης έκτασης χειρουργικές επεμβάσεις, με σαφώς μειωμένη νοσηρότητα, μειωμένη ψυχολογική επιβάρυνση και σημαντικά καλύτερη ποιότητα ζωής», τονίζει ο ειδικός.

Διεπιστημονική συνεργασία

«Ευτυχώς για τις γυναίκες, η χειρουργική ογκολογία του μαστού έχει αλλάξει πολύ. Αλλάζει συνεχώς και εξελίσσεται ραγδαία. Γι’ αυτό είναι επιτακτικό ο σύγχρονος χειρουργός μαστού να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Υπάρχει μια συνεχιζόμενη τάση αποκλιμάκωσης των επεμβάσεων. Δηλαδή, κάνουμε μικρότερης έκτασης χειρουργικές επεμβάσεις, με πολύ ανώτερα ογκολογικά αποτελέσματα για τις ασθενείς μας, σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Απαραίτητη προϋπόθεση, βέβαια, είναι οι ασθενείς να αντιμετωπίζονται από σωστά καταρτισμένους και επίσημα εξειδικευμένους ειδικούς και να υπάρχει καλή διεπιστημονική συνεργασία. Απαραίτητη προϋπόθεση, επίσης, είναι πριν από οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση μιας βλάβης από το μαστό να έχει προηγηθεί ιστολογική ταυτοποίηση της βλάβης, όπως συστήνεται από όλες τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και όπως συμβαίνει σε όλα τα μεγάλα κέντρα μαστού παγκοσμίως, καθώς ούτε όλες οι σύγχρονες απεικονιστικές μέθοδοι, ούτε η εμπειρία του ειδικού (χειρουργού, ογκολόγου ή ακτινολόγου) είναι σε θέση να αντικαταστήσουν τη βιοψία», καταλήγει ο κ. Δουβετζέμης

Πηγη: https://www.news4health.gr/

θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε οτι η περίοδος υποβολής των αιτήσεων συμμετοχής στον 13ο Κύκλο σπουδών του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του τμήματος Νοσηλευτικής του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος παρατείνεται έως την Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2025. 

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔ.ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ-ΠΜΣ 2025-2026

Το Π.Μ.Σ. απευθύνεται σε όλους τους επαγγελματίες υγείας.

Αναλυτικές πληροφορίες υπάρχουν στην ιστοσελίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακού Σπουδών  www.diabetes.ihu.gr

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνηση και σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων

—

Γραμματεία ΠΜΣ

“Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη”

Τμήμα Νοσηλευτικής – Σχολή Επιστημών Υγείας

Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε)

Αλεξάνδρεια Πανεπιστημιούπολη

Τ.Θ. 141, Σίνδος
ΤΚ 57400, Θεσσαλονίκη

☎  2310.013.100

📧 [email protected]

[email protected]