Ιωάννης Γουδέβενος: «Δημόσιο πρόβλημα υγείας που απαιτεί λύση οι εξωνοσοκομειακές ανακοπές. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον αριθμό διασωστών και δημόσιων απινιδωτών στη χώρα μας»
Tις τελευταίες εβδομάδες σχεδόν καθημερινά ήταν τα περιστατικά συμπολιτών μας διαφόρων ηλικιών, οι οποίοι υπέστησαν καρδιακή ανακοπή και έχασαν τη ζωή τους, πολλές φορές αναμένοντας μάταια το ασθενοφόρο, που άργησε να φθάσει. Πέρα από τις όποιες ελλείψεις του ΕΚΑΒ και του ΕΣΥ σε προσωπικό, ασθενοφόρα και υποδομές, οι οποίες είναι δεδομένες και τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, προκύπτουν και μερικά ερωτήματα που αφορούν τη φύση των εξωνοσοκομειακών καρδιακών ανακοπών, τον χρόνο παρέμβασης προκειμένου να σωθεί η ζωή του πάσχοντος, το είδος της παρέμβασης που μπορεί να αποβεί σωτήρια και την δυνατότητα να αντιμετωπιστούν αυτά τα περιστατικά από μη εξειδικευμένα άτομα, όπως π.χ. πολίτες που σπεύδουν να παράσχουν πρώτες βοήθειες κατά την κρίση τους. Για όλα αυτά τα σημαντικά ερωτήματα απευθυνθήκαμε σε έναν έμπειρο καρδιολόγο τον Ιωάννη Γουδέβενο, Καθηγητή, Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων και πρώην Πρόεδρο της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας.
HD: Κύριε καθηγητά, τι ορίζεται ως εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή;
Είναι η κατάσταση εκείνη που η καρδιά σταματάει να δουλεύει- συνήθως λόγω εμφράγματος του μυοκαρδίου- και κλινικά ο ασθενής παρουσιάζεται με απώλεια αισθήσεων και σφυγμών. Οι εξωνοσοκομειακές ανακοπές ή οι αιφνίδιοι καρδιακοί θάνατοι αποτελούν κύρια αιτία θανάτου και συνιστούν δημόσιο πρόβλημα υγείας που απαιτεί λύση. Οι ιδανικές συνθήκες αντιμετώπισής τους είναι: έναρξη καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) και απινίδωση με εξωτερικό απινιδωτή.
HD: Πόσο συχνό είναι το φαινόμενο
των εξωνοσοκομειακών καρδιακών ανακοπών;
Η συχνότητα καρδιακών ανακοπών έξω από το νοσοκομείο υπολογίζεται στις 60/100.000 πρόσωπα/χρόνο. Το ποσοστό όπου γίνεται χρήση δημόσιου απινιδωτή, στις προηγμένες χώρες είναι 10% και η επιβίωση αυτών, στους οποίους έγινε απινίδωση στις 30 μέρες, αγγίζει μόλις το 10%. Οι λόγοι γι’ αυτά τα χαμηλά ποσοστά είναι πολλοί. Οι κυριότεροι είναι ότι οι περισσότερες (60%) εξωνοσοκομειακές ανακοπές συμβαίνουν στο σπίτι, χωρίς να παρευρίσκεται εκείνη τη στιγμή διασώστης. Επίσης, η πρόσβαση από το κοινό εκεί όπου έχουν τοποθετηθεί οι απινιδωτές για δημόσια χρήση δεν είναι εύκολη. Ακόμη, λίγοι πολίτες είναι ενημερωμένοι για τη θέση τους.
HD: Ποιο είναι το κύριο χαρακτηριστικό
των εξωνοσοκομειακών καρδιακών ανακοπών
Το κύριο χαρακτηριστικό είναι ο χρόνος στον οποίο θα γίνει η ανάνηψη. Όσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερα τα αποτελέσματα. Η απρόβλεπτη και χρονοευαίσθητη φύση της εξωνοσοκομειακής ανακοπής την καθιστά μοναδική ως επείγουσα κατάσταση.
HD: Αντιλαμβανόμαστε ότι η παρουσία διασώστη
και αυτόματου απινιδωτή είναι απαραίτητα μέχρι
να φτάσει το ΕΚΑΒ. Ποιος όμως είναι ο αριθμός
των εξουσιοδοτημένων διασωστών και των δημόσιων απινιδωτών;
Η Δανία με 5,5 εκατομμύρια κατοίκους, το 2011, είχε 300.000 πιστοποιημένα πρόσωπα και μέχρι το 2013 είχαν τοποθετηθεί 15.000 δημόσιοι απινιδωτές. Στην Ιαπωνία, με 130 εκατομμύρια κατοίκους, ο αριθμός τους αυξήθηκε από 10.961, το 2005, σε 428.821 το 2013. Στη χώρα μας, εκτός από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, άλλες 10 εταιρείες ενεργοποιούνται στην εκπαίδευση διασωστών. Πληροφορίες για τον αριθμό διασωστών και δημόσιων απινιδωτών στη χώρα μας απουσιάζουν. Το 2017 η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία εκπαίδευσε 1.500 διασώστες και συνεχίζει σε ίδιο ρυθμό, τόσο στα γραφεία της όσο και σε εκδηλώσεις της στην περιφέρεια. Αρκετές πόλεις (Ιωάννινα, Δράμα, Τρίκαλα, Κατερίνη έχουν πάρει πρωτοβουλίες για δημόσιους απινιδωτές, αλλά δεν έχουμε δεδομένα για την προσφορά τους. Η απλή τοποθέτηση απινιδωτών είναι ένα πρώτο σημαντικό βήμα. Η παρακολούθησή τους από εξωτερικές φθορές και η αντικατάσταση της γεννήτριας κάθε 2 χρόνια είναι μερικές απο τις υποχρεώσεις.
HD: Πώς σχολιάζετε τις ειδήσεις των τελευταίων εβδομάδων για καθυστέρηση των ασθενοφόρων
του ΕΚΑΒ και μεταφορές ασθενών με αγροτικά;
Ιδανικό για κάθε οξύ περιστατικό είναι να φτάνει έγκαιρα εξοπλισμένο ασθενοφόρο με έμπειρο διασώστη ή γιατρό. Αυτό, αν πρόκειται για καρδιακή ανακοπή, πρέπει να γίνει στα πρώτα 3 λεπτά διαφορετικά ο ασθενής, ακόμα και στη περίπτωση που η καρδιά επανέλθει, θα καταλήξει «φυτό». Αντιλαμβάνεστε πόσο άμεση είναι η ανάγκη παρέμβασης. Όσο για τις καθυστερήσεις των ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ, κατά τη γνώμη μου δεν πρόκειται για καινούργιο φαινόμενο. Συνέβαιναν πάντα, συμβαίνουν και σήμερα, και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν, σε μικρότερη όμως κλίμακα. Τώρα λόγω των ΜΚΔ παίρνουν μεγάλη δημοσιότητα και αγγίζουν τα όρια του λαϊκισμού. Οι ίδιοι οι καρδιολόγοι συνιστούμε σε κάθε υποψήφιο θύμα να πάει στη πλησιέστερη ιατρική μονάδα με όποιο μέσο είναι διαθέσιμο το συντομότερο δυνατόν. Αν πρόκειται για καρδιακό επεισόδιο, επειδή οι αρρυθμίες συμβαίνουν στην αρχή του επεισοδίου, πρέπει το άτομο να είναι πλησίον απινιδωτή. Ακόμη το όφελος από τη θεραπεία, αν πρόκειται για έμφραγμα μυοκαρδίου όπου η επαναιμάτωση είναι απαραίτητη, συνδέεται με την όσο το δυνατόν πιο άμεση παρέμβαση.
HD: Γιατί είναι τόσο σύνθετο το πρόβλημα
της αντιμετώπισης αυτών των περιστατικών;
Ιδανική λύση δεν πρόκειται να βρεθεί, αφού πολλές από τις ανακοπές συμβαίνουν στο σπίτι. Ήδη στην πιο προηγμένη χώρα στο κόσμο σε αυτού του είδους τα ζητήματα, την Ιαπωνία, η χρήση απινιδωτών το 2013 ήταν 16%. Τα προβλήματα δεν σταματούν όμως εκεί. Για να έχει αποτέλεσμα η απινίδωση πρέπει ο ρυθμός της καρδιάς να την επιδέχεται, να είναι δηλαδή απινιδώσιμος (κοιλιακή μαρμαρυγή, κοιλιακή ταχυκαρδία). Αλλά ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα μεγάλο ποσοστό 60% είναι ανθεκτικό («δεν ακούει», όπως εμείς οι καρδιολόγοι αναφέρουμε, στις απινιδώσεις). Για τις καρδιακές ανακοπές η διάρκεια της προσπάθειας πρέπει να είναι 30-45 λεπτά ή να πιστοποιηθεί νεκρός. μόνο το 10 των εξωνοσοκμειακών ανακοπώςν εξέρχεται σε καλη κατασταση στις 30 ημερες από το επεισόδιο
HD: Ποια είναι η σημερινή κατάσταση
των πληρωμάτων του ΕΚΑΒ;
Ύστερα από 40 χρόνια συνεργασίας, νομίζω ότι το επίπεδο τους, λόγω συνεχούς εκπαίδευσης, είναι πολύ υψηλό και την πλειοψηφία διακρίνει μεγάλο αίσθημα ευθύνης προσφοράς μέχρι αυταπάρνησης.
HD: Πώς βλέπετε το μέλλον;
Όπως αντιλαμβάνεστε, ιδανικές συνθήκες, δηλαδή διαθέσιμος διασώστης και απινιδωτής σε 3-5 λεπτά της ώρας, είναι δύσκολο να βρεθούν. Αλλά και στις περιπτώσεις που πληρούν τις συνθήκες, οι μισοί δεν θα αποκριθούν και από αυτούς που θα αποκριθούν, μόνο ένας στους 10 θα επιβιώσει στον πρώτο χρόνο. Επί του παρόντος, οι λύσεις είναι: όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα εξουσιοδοτημένα σε ΚΑΡΠΑ και ικανός αριθμός απινιδωτών σε πολυσύχναστους χώρους. Οι προηγμένες χώρες προσπαθούν να δώσουν λύση στο πρόβλημα για επιτόπου μεταφορά απινιδωτών με τη συνδρομή δορυφόρων (drones). Κεντρικά συστήματα, που θα ειδοποιούν τον διασώστη μαζί με το ΕΚΑΒ (τηλ. 166) για την ανακοπή και άλλες πρωτοπορίες που θα αναπτυχθούν στις τοπικές κοινωνίες, θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του πολύπλοκου αυτού προβλήματος. Η τεχνολογία των smart–phones θα βοηθήσει σ’ αυτή την κατεύθυνση, με κύριο στόχο οι διασώστες να εντοπίζουν τον ασθενή και τον πλησιέστερο δημόσιο απινιδωτή το συντομότερο δυνατόν. Τέλος, η δημιουργία μητρώου εθνικής καταγραφής των δημοσίων αυτόματων απινιδωτών, που θα είναι προσβάσιμα στο κοινό, είναι πρωταρχικής σημασίας για κάθε επιτυχία.
Πηγη: HealthDaily