Κάνναβη στην εφηβεία: Μελέτη τη συνδέει με διπλάσιο κίνδυνο ψύχωσης

Μεγάλη μελέτη σε περισσότερους από 463.000 εφήβους στις ΗΠΑ συνδέει τη χρήση κάνναβης στην εφηβεία με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών ψυχικών διαταραχών έως την πρώιμη ενήλικη ζωή. Ο κίνδυνος ψυχωσικών και διπολικών διαταραχών εμφανίστηκε περίπου διπλάσιος στους εφήβους που ανέφεραν χρήση.

Η κάνναβη συχνά παρουσιάζεται ως ουσία χαμηλού κινδύνου, ιδιαίτερα σε κοινωνίες όπου η νομιμοποίηση ή η εμπορική διάθεση έχουν αλλάξει την αντίληψη του κοινού. Όμως η εφηβεία δεν είναι μια ουδέτερη βιολογική περίοδος. Είναι το στάδιο κατά το οποίο ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται, τα κυκλώματα ανταμοιβής και αυτοελέγχου ωριμάζουν και πολλές ψυχικές διαταραχές κάνουν τα πρώτα τους σημάδια.

Μια νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Health Forum προσθέτει ισχυρά δεδομένα σε αυτή τη συζήτηση. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 463.396 εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών έως την ηλικία των 26 ετών και διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν αναφέρει χρήση κάνναβης τον προηγούμενο χρόνο εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο μεταγενέστερης διάγνωσης σοβαρών ψυχικών διαταραχών.

Η πιο ανησυχητική συσχέτιση αφορούσε τις ψυχωσικές και διπολικές διαταραχές. Στους εφήβους που είχαν κάνει χρήση κάνναβης, ο κίνδυνος μεταγενέστερης διάγνωσης ψυχωσικής διαταραχής ήταν περίπου διπλάσιος. Αντίστοιχα, περίπου διπλάσιος ήταν και ο κίνδυνος διάγνωσης διπολικής διαταραχής. Αυξημένος εμφανίστηκε επίσης ο κίνδυνος κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών, αν και με μικρότερη ένταση.

Το εύρημα δεν σημαίνει ότι κάθε έφηβος που δοκιμάζει κάνναβη θα αναπτύξει ψυχική νόσο. Σημαίνει όμως ότι, σε επίπεδο πληθυσμού, η εφηβική χρήση συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα σοβαρών ψυχιατρικών διαγνώσεων αργότερα. Και αυτό είναι αρκετό για να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο γονείς, γιατροί, σχολεία και πολιτεία αντιμετωπίζουν το θέμα.

Τι ακριβώς εξέτασαν οι ερευνητές

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα ηλεκτρονικών φακέλων υγείας από παιδιατρικές επισκέψεις ρουτίνας την περίοδο 2016–2023. Αυτό έχει σημασία, γιατί οι ερευνητές δεν στηρίχθηκαν σε μικρά δείγματα ή σε επιλεγμένες ομάδες υψηλού κινδύνου. Ανέλυσαν έναν πολύ μεγάλο πληθυσμό εφήβων που είχαν έρθει σε επαφή με το σύστημα υγείας και είχαν υποβληθεί σε screening για χρήση ουσιών.

Η χρήση κάνναβης καταγράφηκε ως χρήση μέσα στο προηγούμενο έτος. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν αν οι έφηβοι έλαβαν διάγνωση ψυχωσικής διαταραχής, διπολικής διαταραχής, κατάθλιψης ή αγχώδους διαταραχής έως την ηλικία των 26 ετών.

Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία είναι η χρονική αλληλουχία. Η χρήση κάνναβης προηγήθηκε κατά μέσο όρο 1,7 έως 2,3 χρόνια της ψυχιατρικής διάγνωσης. Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του αιτιότητα, αλλά ενισχύει την ανησυχία ότι η έκθεση στην κάνναβη κατά την εφηβεία μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση ή στην επιτάχυνση σοβαρών ψυχικών προβλημάτων.

Οι συγγραφείς έλαβαν υπόψη προηγούμενες ψυχικές διαγνώσεις και άλλες χρήσεις ουσιών. Ακόμη και μετά από αυτές τις προσαρμογές, η συσχέτιση παρέμεινε ισχυρή, ιδιαίτερα για ψυχωσικές και διπολικές διαταραχές. Αυτό είναι το σημείο που κάνει τη μελέτη να ξεχωρίζει από παλαιότερες εργασίες μικρότερης κλίμακας.

Γιατί η εφηβεία είναι περίοδος υψηλού κινδύνου

Η εφηβεία είναι περίοδος έντονων νευροβιολογικών αλλαγών. Ο εγκέφαλος αναδιοργανώνει δίκτυα που σχετίζονται με τη μνήμη, τη λήψη αποφάσεων, την ανταμοιβή, τη συναισθηματική ρύθμιση και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Αυτή η ανάπτυξη συνεχίζεται μέχρι την πρώιμη ενήλικη ζωή.

Η κάνναβη δρα στο ενδοκανναβινοειδές σύστημα, το οποίο συμμετέχει σε πολλές από αυτές τις λειτουργίες. Η έκθεση σε THC κατά την εφηβεία μπορεί, θεωρητικά, να επηρεάσει τη νευρωνική ωρίμανση, ιδιαίτερα σε άτομα με γενετική ή περιβαλλοντική ευαλωτότητα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν την εφηβική χρήση διαφορετικά από τη χρήση σε μεγαλύτερη ηλικία.

Η ψύχωση και η διπολική διαταραχή συχνά εμφανίζονται στην όψιμη εφηβεία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή. Αυτό κάνει τη σχέση με την κάνναβη δύσκολη στην ερμηνεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι έφηβοι μπορεί να χρησιμοποιούν κάνναβη ως τρόπο αντιμετώπισης ήδη υπαρχόντων συμπτωμάτων. Σε άλλες, η κάνναβη μπορεί να επιταχύνει την εμφάνιση συμπτωμάτων σε ευάλωτα άτομα. Η νέα μελέτη δεν λύνει οριστικά αυτό το ερώτημα, αλλά ενισχύει την ανάγκη για προληπτική στάση.

Δεν αφορά μόνο τη βαριά χρήση

Πολλές προηγούμενες μελέτες εστίασαν στη βαριά χρήση κάνναβης ή στη διαταραχή χρήσης κάνναβης. Η νέα μελέτη έχει διαφορετική βαρύτητα επειδή εξέτασε οποιαδήποτε αναφερόμενη χρήση μέσα στον προηγούμενο χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στους εφήβους που κάνουν καθημερινή χρήση ή έχουν εμφανές πρόβλημα εξάρτησης.

Η Kelly Young-Wolff, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια στο Kaiser Permanente Division of Research, τόνισε ότι ακόμη και μετά τον υπολογισμό προηγούμενων ψυχικών προβλημάτων και άλλων ουσιών, οι έφηβοι που ανέφεραν χρήση κάνναβης είχαν ουσιαστικά υψηλότερο κίνδυνο μεταγενέστερων ψυχιατρικών διαταραχών.

Αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε πανικό. Πρέπει όμως να οδηγήσει σε πιο σοβαρή ενημέρωση. Η εφηβική χρήση δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως ακίνδυνη επιλογή, ιδιαίτερα όταν τα προϊόντα που κυκλοφορούν σήμερα έχουν πολύ υψηλότερη περιεκτικότητα σε THC σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Η ισχύς των σημερινών προϊόντων κάνναβης

Ένα από τα στοιχεία που αλλάζουν το τοπίο είναι η αυξημένη ισχύς των προϊόντων. Η κάνναβη που κυκλοφορεί σήμερα σε πολλές αγορές δεν έχει την ίδια περιεκτικότητα σε THC με την κάνναβη προηγούμενων δεκαετιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα επίπεδα THC σε άνθη ξεπερνούν το 20%, ενώ ορισμένα συμπυκνώματα μπορούν να φτάσουν ή να ξεπεράσουν πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις.

Αυτό έχει σημασία για τον εγκέφαλο των εφήβων. Η υψηλότερη ισχύς σημαίνει μεγαλύτερη έκθεση στη δραστική ψυχοτρόπο ουσία. Η συχνή χρήση προϊόντων υψηλής THC έχει συνδεθεί σε πολλές μελέτες με αυξημένο κίνδυνο ψυχωσικών εμπειριών, προβλημάτων μνήμης, εξάρτησης και ψυχιατρικών συμπτωμάτων.

Η εμπορευματοποίηση προσθέτει άλλο ένα επίπεδο κινδύνου. Όταν η κάνναβη προωθείται μέσα από ελκυστικά προϊόντα, βρώσιμα σκευάσματα, ατμιστικά προϊόντα και marketing που μειώνει την αντίληψη κινδύνου, οι έφηβοι μπορεί να θεωρήσουν ότι πρόκειται για κάτι σχεδόν αβλαβές. Η επιστημονική εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η κάνναβη ως θέμα δημόσιας υγείας

Οι συγγραφείς της μελέτης ζητούν επείγουσα απάντηση δημόσιας υγείας. Η Lynn Silver, από το πρόγραμμα Getting it Right from the Start του Public Health Institute, υποστηρίζει ότι η εφηβική χρήση κάνναβης πρέπει να αντιμετωπίζεται ως σοβαρό ζήτημα υγείας και όχι ως αβλαβής συμπεριφορά.

Η πρόληψη δεν σημαίνει απλώς απαγορεύσεις. Σημαίνει αξιόπιστη ενημέρωση, περιορισμό της έκθεσης των νέων σε marketing, έλεγχο ισχύος προϊόντων, εκπαίδευση γονέων και παιδιάτρων, έγκαιρο screening και πρόσβαση σε υποστήριξη για εφήβους που ήδη κάνουν χρήση.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι η χρήση κάνναβης ήταν συχνότερη σε εφήβους εγγεγραμμένους στο Medicaid και σε περιοχές με μεγαλύτερο κοινωνικοοικονομικό μειονέκτημα. Αυτό εγείρει θέμα ανισοτήτων. Αν η εμπορική επέκταση της κάνναβης αυξήσει την έκθεση των πιο ευάλωτων κοινοτήτων, μπορεί να επιδεινώσει ήδη υπάρχουσες διαφορές στην ψυχική υγεία.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Οι γονείς συχνά δυσκολεύονται να μιλήσουν για την κάνναβη, ειδικά σε περιβάλλον όπου η ουσία έχει νομιμοποιηθεί για ενήλικες σε αρκετές περιοχές. Το πρώτο βήμα είναι να γίνει σαφές ότι «νόμιμο για ενήλικες» δεν σημαίνει «ασφαλές για εφήβους».

Η συζήτηση πρέπει να ξεκινά νωρίς, με απλή και τεκμηριωμένη γλώσσα. Οι έφηβοι χρειάζονται πληροφορίες που δεν βασίζονται στον φόβο, αλλά στην πραγματικότητα: ο εγκέφαλος αναπτύσσεται, η κάνναβη μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, την προσοχή, τη διάθεση και σε ορισμένα άτομα να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών ψυχικών προβλημάτων.

Οι γονείς πρέπει επίσης να προσέχουν αλλαγές στη συμπεριφορά: απόσυρση, πτώση σχολικής απόδοσης, αλλαγές στον ύπνο, έντονο άγχος, καχυποψία, απότομες μεταβολές διάθεσης, απώλεια ενδιαφέροντος ή χρήση ουσιών σε παρέες. Αυτά δεν σημαίνουν αυτόματα ψυχική διαταραχή, αλλά είναι λόγοι για συζήτηση και, όπου χρειάζεται, επαγγελματική βοήθεια.

Ο ρόλος των παιδιάτρων και των σχολείων

Η χρήση κάνναβης στην εφηβεία δεν πρέπει να εντοπίζεται μόνο όταν έχει ήδη γίνει πρόβλημα. Οι παιδίατροι, οι οικογενειακοί γιατροί και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο με συστηματικό screening, ερωτήσεις χωρίς στιγματισμό και καθοδήγηση για τους γονείς.

Τα σχολεία, από την πλευρά τους, χρειάζονται εκπαιδευτικά προγράμματα που να αντιστοιχούν στη σημερινή πραγματικότητα. Οι έφηβοι δεν πείθονται από υπερβολές ή απλές απαγορεύσεις. Χρειάζονται καθαρή ενημέρωση για τα σύγχρονα προϊόντα υψηλής THC, τους κινδύνους για τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και τη σχέση της κάνναβης με ψυχική υγεία, μάθηση και καθημερινή λειτουργικότητα.

Η πρόληψη πρέπει επίσης να συνδέεται με ψυχική υποστήριξη. Έφηβοι που χρησιμοποιούν κάνναβη μπορεί να αντιμετωπίζουν άγχος, κατάθλιψη, τραύμα, πίεση από συνομηλίκους ή οικογενειακά προβλήματα. Αν η απάντηση είναι μόνο τιμωρητική, μπορεί να χαθεί η ευκαιρία για ουσιαστική παρέμβαση.

Τα όρια της μελέτης

Παρά το μέγεθος και τη σημασία της, η μελέτη δεν αποδεικνύει με απόλυτο τρόπο ότι η κάνναβη προκαλεί ψυχικές διαταραχές. Οι παρατηρητικές μελέτες μπορούν να δείξουν ισχυρές συσχετίσεις και χρονική αλληλουχία, αλλά δεν μπορούν να αποκλείσουν πλήρως όλους τους συγχυτικούς παράγοντες.

Για παράδειγμα, έφηβοι που χρησιμοποιούν κάνναβη μπορεί να έχουν ήδη υψηλότερο ψυχιατρικό κίνδυνο λόγω οικογενειακού ιστορικού, κοινωνικού περιβάλλοντος, τραύματος, άλλων ουσιών ή πρώιμων συμπτωμάτων. Οι ερευνητές προσπάθησαν να ελέγξουν τέτοιους παράγοντες, όμως καμία ανάλυση ηλεκτρονικών φακέλων δεν μπορεί να καταγράψει όλη την πολυπλοκότητα της ζωής ενός εφήβου.

Ωστόσο, η ισχύς του δείγματος, η παρακολούθηση στον χρόνο και η συνέπεια των ευρημάτων για σοβαρές διαταραχές κάνουν τα αποτελέσματα δύσκολο να αγνοηθούν. Το προληπτικό μήνυμα παραμένει σαφές: όσο περισσότερο καθυστερεί ή αποτρέπεται η χρήση κάνναβης στην εφηβεία, τόσο καλύτερα για την ψυχική υγεία του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου.

Τι σημαίνει αυτό για τη νομιμοποίηση

Η μελέτη δεν αποτελεί επιχείρημα για μια απλουστευτική συζήτηση υπέρ ή κατά της νομιμοποίησης. Αποτελεί όμως ισχυρή υπενθύμιση ότι οι πολιτικές για την κάνναβη πρέπει να έχουν ξεχωριστό κεφάλαιο για τους εφήβους.

Η πρόσβαση ενηλίκων και η προστασία ανηλίκων είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Αν μια αγορά κάνναβης λειτουργεί με προϊόντα υψηλής ισχύος, επιθετικό branding και ανεπαρκή έλεγχο έκθεσης των νέων, τότε το βάρος μεταφέρεται στους εφήβους και στις οικογένειές τους.

Η δημόσια πολιτική χρειάζεται όρια ηλικίας που εφαρμόζονται, περιορισμό marketing που προσελκύει νέους, προειδοποιήσεις για την ψυχική υγεία, έλεγχο περιεκτικότητας THC και χρηματοδότηση πρόληψης. Χρειάζεται επίσης παρακολούθηση των επιπτώσεων σε κοινότητες με υψηλότερη κοινωνική ευαλωτότητα.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/