Καρκίνος τραχήλου της μήτρας: Η ανάγκη για προσυμπτωματικό έλεγχο

Παρά τις εξελίξεις στην πρόληψη, στη διάγνωση και στη θεραπεία, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί σημαντικό παράγοντα νοσηρότητας με δυνητικά θανατηφόρα έκβαση. Σύμφωνα με τους επιστήμονες του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννη Ντάναση και Θάνο Δημόπουλο, πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA επισημαίνει ότι ουσιαστικά, όλοι οι καρκίνοι του τραχήλου της μήτρας παγκοσμίως προκαλούνται από εμμένουσες λοιμώξεις με έναν από τους 13 καρκινογόνους γονότυπους του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV): 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 και 68. Ο εμβολιασμός σε ηλικίες 9 – 12 ετών είναι πιθανό να αποτρέψει περισσότερο από το 90% των προκαρκινικών αλλοιώσεων και των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας όμως στις ηλικίες 21-65 ετών, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προλαμβάνεται με τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη θεραπεία των προκαρκινικών σταδίων της νόσου, που ορίζονται ως υψηλόβαθμες πλακώδεις ενδοεπιθηλιακές βλάβες του τραχήλου της μήτρας. Ο έλεγχος για HPV είναι κατά 90% ευαίσθητος στην ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων.
• Στο γενικό πληθυσμό, ο κίνδυνος προκαρκινικών αλλοιώσεων είναι μικρότερος από 0,15% σε διάστημα 5 ετών μετά από αρνητικό αποτέλεσμα της δοκιμής HPV. Μεταξύ των ατόμων με θετικό αποτέλεσμα HPV, ένας συνδυασμός γονοτυπικής ανάλυσης του HPV και τεστ Παπανικολάου μπορεί να προσδιορίσει τον κίνδυνο των προκαρκινικών αλλοιώσεων.

• Για άτομα με κίνδυνο για προκαρκινικές βλάβες κάτω του 4%, συνιστάται επανάληψη του ελέγχου HPV σε 1, 3 ή 5 χρόνια ανάλογα με τον ακριβή κίνδυνο ανάπτυξης προκαρκινικής βλάβης στα 5 έτη.

• Για άτομα με κίνδυνο από 4% έως 24%, όπως είναι όσα έχουν αποτελέσματα κυτταρολογικών εξετάσεων χαμηλού βαθμού (άτυπα πλακώδη κύτταρα απροσδιόριστης σημασίας [ASC-US] ή χαμηλού βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή βλάβη [LSIL]) και μια θετική δοκιμασία HPV αγνώστου διάρκειας, συνιστάται η κολποσκόπηση.

• Για ασθενείς με κίνδυνο για προκαρκινικές αλλοιώσεις μικρότερο του 25% (π. χ. ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία του τραχήλου της μήτρας βαθμού 1 [CIN1] ή ιστολογικά χαμηλού βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή βλάβη [LSIL]), οι σχετιζόμενες με τη θεραπεία παρενέργειες, συμπεριλαμβανομένης πιθανής συσχέτισης με πρόωρο τοκετό, μπορούν να μειωθούν με την επανάληψη της κολποσκόπησης για παρακολούθηση των προκαρκινικών αλλοι–ώσεων και να αποφευχθεί η εκτομή.

• Για ασθενείς με κίνδυνο για προκαρκινικές αλλοιώσεις από 25% έως 59% (π. χ. κυτταρολογικά αποτελέσματα υψηλού βαθμού άτυπων πλακωδών κυττάρων που δε μπορούν να αποκλείσουν υψηλού βαθμού αλλοιώσεις [ASC-H] ή υψηλού βαθμού πλα–κώδη ενδοεπιθηλιακή βλάβη [HSIL] με θετικά αποτελέσματα εξετάσεων HPV), η αντιμετώπιση συνίσταται σε κολποσκόπηση με βιοψία ή εκτομή της βλάβης.

• Τέλος, για άτομα με κίνδυνο για προκαρκινικές αλλοιώσεις 60% ή περισσότερο, όπως οι ασθενείς με υψηλού βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή βλάβη θετική στον HPV-16, προτιμάται να προ–χωρούν απευθείας σε θεραπεία εκτομής της βλάβης. Ωστόσο, η διενέργεια κολποσκόπησης για να επιβεβαιωθεί η ανάγκη για την εκτομή είναι αποδεκτή.

ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΑΛΕΙΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ
Την άμεση έναρξη του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού ελέγχου για τον Καρκίνο Τραχήλου της Μήτρας και την επέκταση του δωρεάν εμβολιασμού έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) έως και το 2025 για αγόρια και κορίτσια 15-18 ετών, ανακοίνωσε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας κατά τη διάρκεια ειδικής συνεδρίασης της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής με θέμα την «Εθνική Στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας» στις 31 Ιανουαρίου 2024, η οποία έγινε με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (Ελληνικής HPV Εταιρείας), και του προέδρου της Θεόδωρου Αγοραστού, καθηγητή Μαιευτικής-Γυναικολογίας του ΑΠΘ ο οποίος αναφέρθηκε στους στόχους που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το που βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα.
Οι στόχοι του Π.Ο.Υ.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Στρατηγική για την εξάλειψη του Καρκίνου Τραχήλου της Μήτρας που εγκαινίασε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) το 2020, η νόσος θα έχει εξαλειφθεί ως πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως εντός ενός αιώνα, εάν επιτευχθούν μέχρι το 2030 οι εξής στόχοι:• Το 90% των κοριτσιών μέχρι 15 ετών να έχει εμβολιαστεί πλήρως κατά της μόλυνσης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV),

• Το 70% των γυναικών να εξετασθεί προληπτικά με ένα τεστ υψηλής ακριβείας (HPV test) σε ηλικία 35 ετών και ξανά σε ηλικία 45 ετών,

• Το 90% των γυναικών με (προ)καρκίνο τραχήλου μήτρας να τύχει ενδεδειγμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης και υποστηρικτικής φροντίδας.

• Το 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το «Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Καταπολέμηση του Καρκίνου» (Εurope’s Beating Cancer Plan), το οποίο, αποδεχόμενο την Παγκόσμια Στρατηγική του Π.Ο.Υ., προωθεί ως κύριες δράσεις, μέχρι το 2030, τις εξής:

• HPV-εμβολιασμό τουλάχιστον του 90% του πληθυσμού-στόχου της ΕΕ για τα κορίτσια και σημαντική αύξηση του εμβολιασμού για τα αγόρια,

• Εφαρμογή Εθνικών Προγραμμάτων Προσυμπτωματικού Ελέγχου με νέες κατευθυντήριες οδηγίες για καρκίνο τραχήλου μήτρας (HPV testing από ηλικία 30 ετών και κάθε 5-10 έτη), με στόχο την κάλυψη του 90% του επιλέξιμου πληθυσμού,

• Εξασφάλιση ογκολογικών κέντρων για σωστή θεραπεία του 90% των ασθενών με καρκίνο.
Η Ελλάδα μέσα στους στόχους του Π.Ο.Υ.
Το ολιστικό σχέδιο της κυβέρνησης για τον καρκίνο με παρεμβάσεις τόσο στην πρωτογενή όσο και στη δευτερογενή πρόληψη, τη θεραπεία καθώς και τη διαχείριση ασθενών παρουσίασε υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος, αναφερόμενος στον ιό HPV εξήγησε ότι, «η χώρα μας έχει υιοθετήσει τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Βασική μας επιδίωξη έως το 2030 είναι να πετύχουμε τον εμβολιασμό του 90% των κοριτσιών ηλικίας έως 15 ετών, την αύξηση του εμβολιασμού των αγοριών, την συμμετοχή του 70% των γυναικών στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου και την πρόσβαση σε έγκαιρη και κατάλληλη θεραπεία τουλάχιστον του 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή με Καρκίνο Τραχήλου της Μήτρας. Τον Μάρτιο θα έχουμε την πλήρη έναρξη του προ–γράμματος για τον Καρκίνο Τραχήλου της Μήτρας, το οποίο θα αλλάξει – πιστεύω – την εικόνα της ασθένειας που είχαμε μέχρι σήμερα». Το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου αφορά σε 2,5 εκατομμύρια γυναίκες, ηλικίας 21 έως 65 ετών, και προσφέρει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις (μοριακό HPV DNA τεστ για γυναίκες 30 έως 65 ετών, τεστ Παπανικολάου, κολποσκόπηση, λήψη και διενέργεια βιοψίας με δυνατότητα δωρεάν επαναληπτικών εξετάσεων). Παράλληλα, ο δωρεάν εμβολιασμός έναντι του ιού HPV για τα κορίτσια και αγόρια ηλικίας 15-18 ετών θα επεκταθεί έως το τέλος του 2025.
Πάνω από 300.000 οι εμβολιασμοί
Στοιχεία για το εμβολιαστικό πρόγραμμα κατά του HPV έδωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, επισημαίνοντας πως από τους 122.000 εμβολιασμούς κατά του ιού HPV που καταγράφηκαν το 2019, ο αριθμός έχει τώρα ξεπεράσει τις
300.000. Και πρόσθεσε ότι: «Είναι ένα κοινωνικό στοίχημα και πρέπει να μας βρει ενωμένους. Έχουμε επεκτείνει τον δωρεάν εμβολιασμό, έχουμε ψηφιακό παιδιατρικό βιβλιάριο και θέλω να πιστεύω ότι με την σύμπραξη όλων θα έχουμε ακόμα περισσότερα στο μέλλον στα πλαίσια και της νέας προτεινόμενης Σύστασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ανακοινώθηκε την 31η Ιανουαρίου 2024, σχετικά με τους καρκίνους που μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό». Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην ευκαιρία εξάλειψης των κοινωνικών ανισοτήτων σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στην Υγεία σημειώνοντας ότι «για τις ομάδες πληθυσμού που μπορεί να θεωρούνται αόρατες στην κοινωνία υπάρχουν συμπληρωματικές προσεγγίσεις και με κινητές μονάδες, οι οποίες θα παρέχουν δωρεάν προληπτικές υπηρεσίες, θα φτάσουμε σε όλη την χώρα, νησιωτική και ηπειρωτική». Ενώ, η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών Μαρία Θεοδωρίδου, παρουσίασε το νέο προτεινόμενο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού Παιδιών και Εφήβων του 2024 που προβλέπει επέκταση του HPV εμβολιασμού των ανεμβολίαστων γυναικών και ανδρών που ανήκουν σε ειδικές ομάδες αυξημένου κινδύνου από την ηλικία των 18 έως την ηλικία των 45 ετών – αντί έως 26 ετών που ήταν μέχρι τώρα – και την ένταξη για πρώτη φορά του εμβολιασμού των ανεμβολίαστων γυναικών που έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή του τραχήλου λόγω προκαρκινικών αλλοιώσεων (CIN2+).

 

 

Πηγη:HealthDaily