Μελέτη: Γλοιοβλάστωμα: Πώς η πρωτεΐνη SET μπορεί να κάνει τον όγκο πιο ευάλωτο στη θεραπεία

Το γλοιοβλάστωμα αποτελεί έναν από τους πιο επιθετικούς και δύσκολους στη θεραπεία καρκίνους του εγκεφάλου. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη νευροχειρουργική, την ακτινοθεραπεία και τη φαρμακευτική αντιμετώπιση, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να προσαρμόζονται, να επιδιορθώνουν τις βλάβες που προκαλεί η θεραπεία και τελικά να επιβιώνουν. Μια νέα προκλινική μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Οχάιο εντοπίζει έναν πιθανό νέο στόχο που θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει τις υπάρχουσες θεραπείες να γίνουν αποτελεσματικότερες.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η SET, μία πρωτεΐνη που φαίνεται να συμμετέχει στην ικανότητα των κυττάρων του γλοιοβλαστώματος να αναπτύσσονται και να επιβιώνουν. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Cancer Letters.

Ο ρόλος της PP2A

Για να κατανοήσουμε τη σημασία της ανακάλυψης, χρειάζεται να γνωρίζουμε έναν από τους βασικούς μηχανισμούς που εξετάστηκαν. Η PP2A είναι ένα ένζυμο που συμμετέχει στη ρύθμιση πολλών κυτταρικών σημάτων. Μεταξύ άλλων, επηρεάζει διαδικασίες που σχετίζονται με την ανάπτυξη, την επιβίωση και την απόκριση των κυττάρων σε βλάβες.

Στα κύτταρα του γλοιοβλαστώματος, η δράση της PP2A φαίνεται να καταστέλλεται από συγκεκριμένες πρωτεΐνες, μεταξύ των οποίων οι SET, ANP32A και CIP2A. Με αυτόν τον τρόπο, τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να αποκτούν μεγαλύτερη ικανότητα να διατηρούν τα σήματα που τα βοηθούν να επιβιώνουν.

Η ερευνητική ομάδα προσπάθησε επομένως να εξετάσει τι συμβαίνει όταν αυτές οι πρωτεΐνες μπλοκάρονται.

Η SET ξεχώρισε ως ιδιαίτερα σημαντικός στόχος

Σε εργαστηριακά και ζωικά μοντέλα, η καταστολή της SET συνδέθηκε με μειωμένη ικανότητα σχηματισμού όγκων. Από τις πρωτεΐνες που μελετήθηκαν, η SET αναδείχθηκε ως ένας από τους πιο ενδιαφέροντες στόχους εξαιτίας της επίδρασής της στην ογκογένεση.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η έρευνα δεν αναζητά απαραίτητα μια θεραπεία που θα αντικαταστήσει τις υπάρχουσες μεθόδους. Η ιδέα είναι διαφορετική: να καταστεί το γλοιοβλάστωμα πιο ευάλωτο στην ήδη χρησιμοποιούμενη θεραπεία.

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική στρατηγική, καθώς η αντίσταση των κυττάρων στην ακτινοβολία και στα φάρμακα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην αντιμετώπιση της νόσου.

Τα καρκινικά κύτταρα έγιναν πιο ευαίσθητα στην ακτινοβολία

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παρεμπόδιση των πρωτεϊνών που καταστέλλουν την PP2A επηρέασε την επιβίωση των καρκινικών κυττάρων και αύξησε την ευαισθησία τους στην ακτινοβολία.

Η ιδέα είναι ότι, εάν αποκατασταθεί μέρος της φυσιολογικής δράσης της PP2A, τα κύτταρα του γλοιοβλαστώματος μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να διαχειριστούν τις βλάβες που προκαλεί η θεραπεία.

Με απλά λόγια, αντί να προσπαθούν οι ερευνητές μόνο να «χτυπήσουν» πιο δυνατά τον όγκο, εξετάζουν έναν τρόπο να αφαιρέσουν από τα καρκινικά κύτταρα ένα μέρος της προστασίας τους.

Ένα ήδη εγκεκριμένο φάρμακο στο μικροσκόπιο

Η ομάδα εξέτασε επίσης ένα αντιψυχωσικό φάρμακο που έχει ήδη εγκριθεί από τον FDA και μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα της PP2A. Το αποτέλεσμα ενίσχυσε το ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη βιολογική οδό και για την πιθανότητα να αξιοποιηθούν φαρμακολογικές παρεμβάσεις που επηρεάζουν την PP2A.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Το γεγονός ότι ένα φάρμακο είναι ήδη εγκεκριμένο για άλλη πάθηση δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό ή ασφαλές ως θεραπεία για το γλοιοβλάστωμα. Η συγκεκριμένη χρήση παραμένει ερευνητική και απαιτεί κλινικές δοκιμές.

Γιατί τα αποτελέσματα δεν αποτελούν ακόμη θεραπεία

Η μελέτη βρίσκεται σε προκλινικό στάδιο. Τα βασικά πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε εργαστηριακά και ζωικά μοντέλα και όχι σε ασθενείς με γλοιοβλάστωμα.

Αυτό σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη αν η στόχευση της SET ή η ενεργοποίηση της PP2A μπορεί να προσφέρει πραγματικό όφελος στους ανθρώπους, ποια θα ήταν η κατάλληλη δόση ή ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανιστούν.

Οι ερευνητές πρέπει τώρα να εξετάσουν αν μπορούν να στοχεύσουν με ασφάλεια αυτή την οδό και αν η παρέμβαση μπορεί πράγματι να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας ή της χημειοθεραπείας.

Ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ του γλοιοβλαστώματος

Η αξία της συγκεκριμένης έρευνας βρίσκεται κυρίως στο ότι αποκαλύπτει έναν πιθανό μηχανισμό με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα προστατεύονται από τη θεραπεία.

Η SET και η PP2A δεν αποτελούν ακόμη θεραπευτική λύση, αλλά προσφέρουν έναν νέο δρόμο προς διερεύνηση. Εάν οι επόμενες μελέτες επιβεβαιώσουν ότι η παρέμβαση σε αυτή την οδό μπορεί να γίνει με ασφάλεια και να ενισχύσει την ανταπόκριση του όγκου, θα μπορούσε μελλοντικά να οδηγήσει σε συνδυαστικές θεραπείες.

Για μια τόσο επιθετική νόσο, η προσπάθεια να κατανοηθεί όχι μόνο πώς καταστρέφονται τα καρκινικά κύτταρα αλλά και πώς καταφέρνουν να επιβιώνουν μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο βήμα στην αναζήτηση αποτελεσματικότερων θεραπειών.