Η πρώτη μεγάλη δοκιμή εμβολίου στη Βρετανία κατά στελέχους της γρίπης των πτηνών H5N1 έχει ήδη αρχίσει, με τους πρώτους εθελοντές να λαμβάνουν το υπό μελέτη σκεύασμα.
Το εμβόλιο στοχεύει σε ένα στέλεχος που έχει προκαλέσει εκτεταμένες λοιμώξεις σε πληθυσμούς πτηνών παγκοσμίως και έχει περάσει και σε ορισμένα θηλαστικά, εντείνοντας την ανησυχία των ειδικών για τον κίνδυνο μελλοντικής πανδημίας.
Σύμφωνα με την UK Health Security Agency, ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει σήμερα χαμηλός, καθώς σχεδόν όλα τα ανθρώπινα περιστατικά έχουν συνδεθεί με στενή επαφή με μολυσμένα ζώα. Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εξέλιξη και η εξάπλωση του ιού σε διαφορετικά είδη ζώων απαιτούν προετοιμασία πριν υπάρξει πιθανή μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Εμβόλιο mRNA για ταχύτερη παραγωγή σε περίπτωση πανδημίας
Το νέο εμβόλιο χρησιμοποιεί την ίδια τεχνολογία mRNA που αξιοποιήθηκε στα εμβόλια κατά της COVID-19. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό επιτρέπει ταχύτερη ανάπτυξη και μαζική παραγωγή, εφόσον χρειαστεί άμεση απάντηση σε πανδημική απειλή.
Η δοκιμή στοχεύει να εντάξει άτομα που εργάζονται στην πτηνοτροφία, καθώς και πολίτες άνω των 65 ετών, δηλαδή δύο ομάδες που θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου. Μία από τις πρώτες εθελόντριες ήταν η Clare Howard από το Hampshire, η οποία διατηρεί κοτόπουλα επί χρόνια και εμβολιάστηκε σε κλινική στο Southampton.
Στόχος η συμμετοχή 4.000 εθελοντών
Η μελέτη θα περιλάβει συνολικά 4.000 εθελοντές. Τα τρία τέταρτα θα στρατολογηθούν σε 26 κέντρα στην Αγγλία και στη Σκωτία, ενώ οι υπόλοιποι θα συμμετάσχουν από τις ΗΠΑ.
Η δρ Rebecca Clark, εθνική συντονίστρια της δοκιμής, ανέφερε ότι το στέλεχος H5N1 εξελίσσεται και εξαπλώνεται μεταξύ ζωικών ειδών. Όπως σημείωσε, παρότι ακόμη δεν μεταδίδεται εύκολα μεταξύ ανθρώπων, η πιθανότητα ανθρώπινης μετάδοσης πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πραγματικό ενδεχόμενο.
Η μελέτη θα αξιολογήσει αν το εμβόλιο είναι ασφαλές και αν προκαλεί ισχυρή ανοσολογική απόκριση. Εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά, θα μπορούσε να αδειοδοτηθεί για χρήση όταν και αν χρειαστεί.
Πώς θα παραχθεί το εμβόλιο αν χρειαστεί
Εάν το εμβόλιο κριθεί αναγκαίο, η παραγωγή του θα μπορούσε να γίνει στο νέο εργοστάσιο της Moderna στο Harwell του Oxfordshire, το οποίο σήμερα παράγει εμβόλια COVID-19 για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η μονάδα μπορεί να παράγει 100 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων τον χρόνο, ενώ σε περίπτωση πανδημίας η δυναμικότητα θα μπορούσε να αυξηθεί στα 250 εκατομμύρια δόσεις.
Η τεχνολογία mRNA θεωρείται σημαντική επειδή μπορεί να παρακαμφθεί η παραδοσιακή μέθοδος παραγωγής εμβολίων γρίπης σε αυγά. Η μέθοδος αυτή μπορεί να παρουσιάσει προβλήματα σε στελέχη γρίπης των πτηνών που είναι ιδιαίτερα λοιμογόνα, καθώς μπορούν να καταστρέψουν τα αυγά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή.
Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες για το H5N1
Οι πανδημίες γρίπης θεωρούνται αναπόφευκτες, παρότι δεν μπορεί να προβλεφθεί πότε θα εμφανιστεί η επόμενη. Ο ιός της γρίπης μεταβάλλεται συνεχώς, γι’ αυτό και κάθε χρόνο χρειάζεται νέο εποχικό εμβόλιο.
Πανδημία προκύπτει όταν ο ιός αλλάζει αρκετά ώστε ο ανθρώπινος πληθυσμός να μην έχει φυσική ανοσία απέναντί του. Η τελευταία πανδημία γρίπης, το 2009, γνωστή ως γρίπη των χοίρων, ήταν σχετικά ήπια. Αντίθετα, η ισπανική γρίπη μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο προκάλεσε περίπου 50 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως.
Δεν είναι γνωστό αν το H5N1 θα είναι το στέλεχος που θα προκαλέσει την επόμενη πανδημία. Από το 2003 έχουν αναφερθεί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας περίπου 1.000 επιβεβαιωμένα ανθρώπινα περιστατικά, με σχεδόν τα μισά να αποβαίνουν θανατηφόρα. Από το 2024 έχουν επιβεβαιωθεί 116 ανθρώπινα περιστατικά παγκοσμίως, σχεδόν όλα μετά από στενή επαφή με μολυσμένα ζώα.
Πιο πρόσφατα, στέλεχος που κυκλοφορεί στις ΗΠΑ συνδέθηκε με ηπιότερα συμπτώματα, με κύρια εκδήλωση τη φλεγμονή στα μάτια.
Χρηματοδότηση από CEPI και δέσμευση για δίκαιη πρόσβαση
Η δοκιμή χρηματοδοτείται με 40 εκατ. λίρες από την Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI). Η παρέμβαση αυτή έρχεται μετά την περικοπή χρηματοδότησης ύψους 500 εκατ. δολαρίων για εμβόλια mRNA από την αμερικανική κυβέρνηση τον Αύγουστο του 2025, έπειτα από δήλωση του υπουργού Υγείας Robert F. Kennedy Jr. ότι η τεχνολογία mRNA ενέχει περισσότερους κινδύνους παρά οφέλη για τους αναπνευστικούς ιούς.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Moderna δεσμεύεται να διασφαλίσει ταχεία και οικονομικά προσιτή πρόσβαση στο εμβόλιο για χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος σε περίπτωση μελλοντικής πανδημίας.
Η CEPI τονίζει ότι στόχος είναι να αποφευχθεί η επανάληψη του «εμβολιαστικού εθνικισμού» που καταγράφηκε στην πανδημία COVID-19, όταν πλούσιες χώρες εξασφάλισαν πρώτες τις διαθέσιμες δόσεις, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους σε φτωχότερα κράτη απροστάτευτους.
Πηγη: https://healthpharma.gr