Ο ρόλος της επιστημονικής έρευνας και καινοτομίας για την έξοδο από την κρίση
Άρθρο του Κώστα Φωτάκη, Πρώην Αναπληρωτή Υπουργού Έρευνας & Καινοτομίας,
Ομότιμου Καθηγητή Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Τέως Προέδρου ΙΤΕ
και του Αλέξανδρου Σελίμη, Διδάκτορα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης
Στα Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα (Ε.Κ.) η χώρα διαθέτει εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό και υποδομές. Η αξιοποίηση των ερευνητικών φορέων της χώρας με τρόπο συστηματικό και αποτελεσματικό τόσο σε ερευνητικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο διευρύνει και εμπλουτίζει ποιοτικά τις δυνατότητες που υπάρχουν για ασφαλή έξοδο από την κρίση. Για παράδειγμα, οι ερευνητικοί φορείς μπορεί να συνεισφέρουν στην ποιοτική αναβάθμιση των δυνατοτήτων ανταπόκρισης σε θέματα πρώτης γραμμής σήμερα, με πρωταρχικό το μεγάλο ζητούμενο: την εξασφάλιση διαγνωστικής επάρκειας για την ιχνηλάτηση και πρόληψη της νόσου. Με τα δεδομένα που υπάρχουν, τα διαθέσιμα μοριακά τεστ ακόμη χαρακτηρίζονται από σημαντικό ποσοστό «ψευδώς αρνητικών» διαγνώσεων, ενώ στα ανοσολογικά τεστ η αξιοπιστία περιορίζεται από σημαντικά ποσοστά «ψευδώς θετικών» διαγνώσεων. Η άμεση αξιοποίηση και η γενναία υποστήριξη των ερευνητικών φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των διαγνωστικών τεχνικών θα διευκολύνει την εκτεταμένη εφαρμογή τους για την εξασφάλιση διαγνωστικής επάρκειας σε ολόκληρη τη χώρα.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών διαπίστευσης των φορέων αυτών, όπως και όλων των φορέων που παρέχουν διαγνωστικές υπηρεσίες για τον κορονοϊό. Επίσης, η έγκαιρη παρουσία της ερευνητικής κοινότητας στις διεθνείς προσπάθειες για την ανάπτυξη εμβολίων και φαρμάκων θα συνεισφέρει στην υιοθέτηση καλών πρακτικών για τη μελλοντική θωράκιση του πληθυσμού. Τέλος, γενετικές μελέτες και η έρευνα για τις πιθανές μεταλλάξεις του ιού θα είναι χρήσιμες σε ένα επόμενο στάδιο. Αυτή η σειρά προτεραιοτήτων, άλλωστε, περιλαμβάνεται στο σχέδιο δράσης «ERAvsCorona» της Ε.Ε. Όμως, για να αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα η έρευνα, πρέπει να έχει βάθος εξέλιξης, χρόνο επώασης και σίγουρα όχι επικοινωνιακό-αποσπασματικό χαρακτήρα.
Μια πρωτοβουλία για επιδημιολογική έρευνα που εξαγγέλθηκε πρόσφατα με τυμπανοκρουσίες, εν είδει εμβληματικής δράσης, από τον πρωθυπουργό, παρότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, εμφανίζει ωστόσο σοβαρές αδυναμίες. Αδυναμίες που συνδέονται με την περιορισμένη έμφαση που δίνεται σε θέματα πρώτης γραμμής, όπως των διαγνωστικών τεστ, και την ανεπαρκή και ασύμμετρη χρηματοδότηση.
Σε μια άλλη κατεύθυνση, η συστράτευση του ερευνητικού δυναμικού της χώρας για τη μελέτη και αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε βασικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας μπορεί να υποδείξει αποδοτικότερους τρόπους διεξόδου στις εφοδιαστικές αλυσίδες εμπορευματικών μεταφορών (logistics), στον τουρισμό και στον πρωτογενή τομέα.
Η αναμενόμενη όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, οι νέες μορφές εργασίας και οι προκλήσεις της λεγόμενης 4ΒΕ αναμένεται να επιφέρουν καινοφανείς αλλαγές στη ζωή των πολιτών και να οδηγήσουν σε πιθανή ανακατάταξη των χωρών στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας. Διλήμματα για τις μορφές παγκοσμιοποίησης που θα προκύψουν ή την επιστροφή των εθνικισμών αναμένεται να αναδυθούν με αυξημένη ένταση. Οι κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες έχουν πολλά να συνεισφέρουν εδώ.
Τέλος, η πανδημική κρίση έδειξε πόσο εύθραυστη είναι η μονομερής εξάρτηση της οικονομίας από τον τουρισμό και επισήμανε τη σημασία ανάπτυξης νέων παραγωγικών τομέων που θα αποτελέσουν το έναυσμα για τη βελτίωση του ζοφερού οικονομικού κλίματος. Επιχειρήσεις έντασης γνώσης μπορεί να αποτελέσουν τον πυρήνα της παραγωγικής και οικονομικής ανασυγκρότησης μέσα στο κλίμα οικονομικής δυσπραγίας που προβλέπεται. Το ζητούμενο είναι η ορθολογική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Έρευνας από ερευνητικούς φορείς και καινοτόμες επιχειρήσεις που διαθέτει η χώρα σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία, η μοριακή βιολογία, η τρισδιάστατη εκτύπωση, η νανοτεχνολογία, η φωτονική και τα προηγμένα υλικά. Η γενναιόδωρη, ευέλικτη και στοχευμένη οικονομική στήριξη συνεργειών ελληνικών επιχειρήσεων με Πανεπιστήμια και Ε.Κ. μπορεί να συντελέσει, ακόμη και με απρόβλεπτα σήμερα «σοκ πρωτοπορίας», στη διαμόρφωση νέων αναπτυξιακών πυλώνων.
Πηγη:HealthDaily