Σκωτία: Αλτσχάιμερ: Μελέτη -Αιματολογικό τεστ περνά στα ιατρεία γενικής ιατρικής

Περισσότερα από 50 ιατρεία γενικής ιατρικής στη Σκωτία συμμετέχουν στη μεγαλύτερη βρετανική μελέτη αιματολογικών βιοδεικτών για τη νόσο Αλτσχάιμερ σε πραγματικές συνθήκες πρωτοβάθμιας φροντίδας

Μία νέα αιματολογική εξέταση για τη νόσο Αλτσχάιμερ αρχίζει να προσφέρεται, στο πλαίσιο μεγάλης κλινικής μελέτης, σε ανθρώπους με ύποπτα γνωστικά συμπτώματα μέσω του οικογενειακού τους γιατρού. Οι ερευνητές φιλοδοξούν να περιορίσουν την πολύμηνη αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει τη σημερινή διαγνωστική διαδικασία.

Περισσότερα από 50 ιατρεία γενικής ιατρικής στην κεντρική και βόρεια Σκωτία συμμετέχουν στο πρόγραμμα Bringing Alzheimer’s Disease Biomarkers to General Practice, γνωστό ως BriDGe.

Η μελέτη, την οποία συντονίζει η Scottish Brain Sciences, σχεδιάζει να παραπέμψει έως και 500 ασθενείς για αιματολογικό έλεγχο. Με αυτόν τον αριθμό συμμετεχόντων, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη χρήση εξετάσεων αίματος κατά της νόσου Αλτσχάιμερ μέσα σε ιατρεία πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Το βασικό ερώτημα δεν αφορά πλέον μόνο το αν οι συγκεκριμένοι βιοδείκτες μπορούν να εντοπίσουν τις χαρακτηριστικές μεταβολές της νόσου. Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν αν οι εξετάσεις μπορούν να ενσωματωθούν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στην καθημερινή λειτουργία των γενικών γιατρών.

Στόχος η ταχύτερη και ακριβέστερη διάγνωση

Η σημερινή διαδικασία διερεύνησης των προβλημάτων μνήμης μπορεί να αποδειχθεί μακρά και σύνθετη.

Ο ασθενής συνήθως ξεκινά από τον γενικό γιατρό, υποβάλλεται σε τεστ μνήμης και βασικές εξετάσεις και στη συνέχεια μπορεί να παραπεμφθεί σε ειδικό ιατρείο, ψυχίατρο, νευρολόγο ή γηρίατρο.

Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται απεικονιστικές εξετάσεις ή περισσότερο εξειδικευμένες διαδικασίες. Οι καθυστερήσεις, οι διαφορετικές ιατρικές εκτιμήσεις και η περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες μπορούν να αφήσουν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους σε παρατεταμένη αβεβαιότητα.

Οι υπεύθυνοι της μελέτης BriDGe θέλουν να εξετάσουν αν μία σχετικά απλή εξέταση αίματος μπορεί να βοηθήσει τον γενικό γιατρό να αποφασίσει γρηγορότερα ποιοι ασθενείς χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο για Αλτσχάιμερ και σε ποιους η νόσος είναι λιγότερο πιθανή.

Με αυτόν τον τρόπο, οι υπηρεσίες θα μπορούσαν να κατευθύνουν τις περισσότερο εξειδικευμένες εξετάσεις στους ανθρώπους που τις χρειάζονται περισσότερο.

Οι βιοδείκτες p-tau181 και p-tau217

Η έρευνα χρησιμοποιεί εξετάσεις για δύο μορφές φωσφορυλιωμένης πρωτεΐνης tau: την p-tau181 και την p-tau217.

Οι μεταβολές αυτών των πρωτεϊνών στο αίμα μπορούν να αντανακλούν παθολογικές διεργασίες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο.

Διεθνείς έρευνες έχουν δείξει ότι οι συγκεκριμένοι αιματολογικοί βιοδείκτες μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό ή στον αποκλεισμό της νόσου νωρίτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια από αρκετά από τα απλά τεστ μνήμης που χρησιμοποιούνται σήμερα.

Η p-tau217 έχει προσελκύσει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς η αύξησή της συνδέεται με τις χαρακτηριστικές αλλοιώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ.

Οι εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στη μελέτη έχουν αναπτυχθεί από τη Roche Diagnostics, η οποία υποστηρίζει το πρόγραμμα.

Δεν πρόκειται για ένα απλό τεστ «θετικό ή αρνητικό»

Παρά τις μεγάλες προσδοκίες, μία αιματολογική εξέταση δεν ισοδυναμεί από μόνη της με οριστική διάγνωση άνοιας.

Τα αυξημένα επίπεδα φωσφορυλιωμένης tau υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να υπάρχουν στον εγκέφαλο παθολογικές μεταβολές που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, δεν θα αναπτύξουν άνοια όλοι οι άνθρωποι στους οποίους ανιχνεύονται αυτές οι μεταβολές.

Η καθηγήτρια Νευροεκφύλισης στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Τάρα Σπάιρς-Τζόουνς, εξήγησε ότι η αυξημένη p-tau στο αίμα δείχνει την παρουσία παθολογίας που συνδέεται με το Αλτσχάιμερ.

Όταν όμως ένας άνθρωπος εμφανίζει ήδη γνωστικά συμπτώματα και η αιματολογική εξέταση είναι θετική, αυξάνεται η πιθανότητα να βρίσκεται στα πρώτα στάδια της νόσου. Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη διαγνωστική αξιολόγηση.

Οι γιατροί θα πρέπει επομένως να ερμηνεύουν το τεστ μαζί με τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό, τη γνωστική αξιολόγηση και, όπου χρειάζεται, τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Περισσότερα από 50 ιατρεία συμμετέχουν στη μελέτη

Η γεωγραφική έκταση της μελέτης αποτελεί σημαντικό στοιχείο του σχεδιασμού της.

Περισσότερα από 50 ιατρεία γενικής ιατρικής σε περιοχές της κεντρικής και της βόρειας Σκωτίας θα μπορούν να παραπέμπουν ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα συμβατά με πιθανή νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές δεν θέλουν να αξιολογήσουν τις εξετάσεις μόνο μέσα σε εξειδικευμένα ακαδημαϊκά κέντρα. Θέλουν να δουν πώς λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες, στις οποίες οι γενικοί γιατροί αντιμετωπίζουν ασθενείς διαφορετικής ηλικίας, κοινωνικής κατάστασης και συνολικής υγείας.

Η έρευνα θα εξετάσει επίσης πόσο εύκολα μπορούν οι γιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας να χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα, πόσο σίγουροι αισθάνονται κατά την ερμηνεία τους και αν οι εξετάσεις βελτιώνουν τις αποφάσεις για τις επόμενες κινήσεις.

Περίπου 90.000 άνθρωποι ζουν με άνοια στη Σκωτία

Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Σκωτία, όπου περίπου 90.000 άνθρωποι εκτιμάται ότι ζουν με κάποια μορφή άνοιας.

Περίπου 60.000 από αυτούς, δηλαδή τα δύο τρίτα, θεωρείται ότι έχουν νόσο Αλτσχάιμερ.

Η ασθένεια επηρεάζει βαθμιαία τη μνήμη, τη σκέψη, την κρίση, τη συμπεριφορά και την ικανότητα του ανθρώπου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Αν και το Αλτσχάιμερ συνδέεται κυρίως με τη μεγαλύτερη ηλικία, δεν αφορά αποκλειστικά τους ηλικιωμένους. Περίπου 3.000 άνθρωποι με άνοια στη Σκωτία είναι ηλικίας κάτω των 65 ετών.

Η πρώιμη εμφάνιση δημιουργεί συχνά διαφορετικές και σύνθετες ανάγκες. Οι ασθενείς μπορεί να εργάζονται ακόμη, να φροντίζουν παιδιά ή άλλους συγγενείς και να αντιμετωπίζουν οικονομικές και οικογενειακές συνέπειες σε μία ιδιαίτερα παραγωγική περίοδο της ζωής τους.

Από τη συζήτηση για τον «κίνδυνο άνοιας» στην υγεία του εγκεφάλου

Η Δρ Σίλα Χάρουελ, γενική γιατρός στο GP-Plus του Εδιμβούργου και μία από τους γιατρούς που συμμετέχουν στη μελέτη, χαρακτήρισε την έναρξη των νέων εξετάσεων ιδιαίτερα σημαντική για την πρωτοβάθμια φροντίδα.

Όπως ανέφερε, η φύση των ιατρικών συζητήσεων αλλάζει. Οι γιατροί δεν περιορίζονται πλέον στην αόριστη αναφορά στον κίνδυνο άνοιας, αλλά μπορούν να συζητούν πιο συγκεκριμένα για την υγεία του εγκεφάλου.

Μία έγκαιρη διάγνωση μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να προχωρήσουν σε αλλαγές στον τρόπο ζωής, να αποκτήσουν νωρίτερα πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης και να σχεδιάσουν το μέλλον τους.

Ο προγραμματισμός μπορεί να αφορά τη φροντίδα, την εργασία, τα οικονομικά, τις νομικές επιλογές και τη στήριξη της οικογένειας.

Η εμπειρία ενός ασθενούς που έμεινε «στο κενό»

Ένας ασθενής με το όνομα Μάρτιν, ο οποίος είχε συμμετάσχει σε προηγούμενη έρευνα της Scottish Brain Sciences, περιέγραψε τη σύγχυση που μπορεί να προκαλέσει η σημερινή διαγνωστική διαδικασία.

Ο ίδιος είχε παρατηρήσει σημαντικές αλλαγές στη σκέψη και στη μνήμη του. Μετά από εξετάσεις στον γενικό γιατρό, ενημερώθηκε ότι πιθανότατα έπασχε από νόσο Αλτσχάιμερ και παραπέμφθηκε σε ψυχίατρο τοπικού νοσοκομείου.

Σύμφωνα με την αφήγησή του, ο ψυχίατρος του είπε ότι δεν είχε Αλτσχάιμερ χωρίς να πραγματοποιήσει νέες εξετάσεις.

Οι αντικρουόμενες εκτιμήσεις τον άφησαν σε αβεβαιότητα.

Ο Μάρτιν δήλωσε ότι θα δεχόταν πρόθυμα μία εξέταση αίματος μέσω του γενικού γιατρού, εφόσον αυτή μπορούσε να κάνει τη διαγνωστική διαδικασία απλούστερη και ενδεχομένως ταχύτερη.

Η εμπειρία του αναδεικνύει ένα από τα βασικά προβλήματα που θέλει να αντιμετωπίσει η μελέτη: την απόσταση ανάμεσα στην εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων και στην απόκτηση μιας σαφούς, τεκμηριωμένης απάντησης.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση

Η έγκαιρη διάγνωση δεν θεραπεύει τη νόσο, μπορεί όμως να αλλάξει ουσιαστικά τη διαχείρισή της.

Ο ασθενής και η οικογένειά του αποκτούν χρόνο για να ενημερωθούν, να οργανώσουν την καθημερινότητα και να αναζητήσουν υπηρεσίες υποστήριξης.

Οι γιατροί μπορούν επίσης να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν παράγοντες που επιβαρύνουν τη γνωστική λειτουργία, όπως προβλήματα ύπνου, κατάθλιψη, καρδιαγγειακούς κινδύνους ή ακατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Παράλληλα, μία ακριβέστερη διάγνωση μειώνει τον κίνδυνο να αποδοθούν τα συμπτώματα του ασθενούς σε λάθος αιτία.

Η άνοια αποτελεί γενικό όρο και μπορεί να προκύψει από διαφορετικές παθήσεις. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη, αλλά δεν είναι η μοναδική.

Η σωστή αναγνώριση της αιτίας επηρεάζει την ενημέρωση, την πρόγνωση, την παρακολούθηση και τις θεραπευτικές επιλογές.

Η σύνδεση με τις νέες θεραπείες

Η σημασία των αιματολογικών εξετάσεων αυξάνεται όσο αναπτύσσονται νέες θεραπείες που στοχεύουν τις βιολογικές αλλοιώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ.

Ο καθηγητής Κρεγκ Ρίτσι, επιστημονικός υπεύθυνος του BriDGe, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της Scottish Brain Sciences, χαρακτήρισε τα αιματολογικά τεστ για το Αλτσχάιμερ μία από τις πιο συναρπαστικές εξελίξεις στην έρευνα για την άνοια εδώ και μία γενιά.

Όπως τόνισε, το επόμενο βήμα είναι να κατανοήσουν οι επιστήμονες πώς λειτουργούν οι εξετάσεις μέσα στα πραγματικά συστήματα υγείας.

Η συνεργασία με 50 και πλέον ιατρεία και έως 500 ασθενείς θα δείξει κατά πόσο τα τεστ μπορούν να μεταμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί εντοπίζουν, διαγιγνώσκουν και τελικά αντιμετωπίζουν τη νόσο.

Η καθηγήτρια Σπάιρς-Τζόουνς επισήμανε ότι η εξέλιξη θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν διατεθούν ευρύτερα θεραπείες που αφαιρούν παθολογικές πρωτεΐνες από τον εγκέφαλο και επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου.

Οι θεραπείες αυτές αναμένεται να έχουν μεγαλύτερη αξία όταν χορηγούνται στα αρχικά στάδια, πριν προκληθεί εκτεταμένη και μη αναστρέψιμη βλάβη.

Η θέση της Roche Diagnostics

Ο Άστον Χάρπερ, επικεφαλής παγκόσμιων ιατρικών υποθέσεων για τις νευροεπιστήμες στη Roche Diagnostics, χαρακτήρισε τη συνεργασία μεταξύ γενικών γιατρών, ερευνητών και ασθενών ορόσημο.

Κατά την εκτίμησή του, η μελέτη έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τον τρόπο διάγνωσης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Η μεταφορά της πρώιμης ανίχνευσης στην πρωτοβάθμια φροντίδα θα μπορούσε να βοηθήσει περισσότερους ανθρώπους να αποκτούν έγκαιρα πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία, στην υποστήριξη και στη φροντίδα.

Η συμμετοχή της εταιρείας προσφέρει τις εξετάσεις και την τεχνολογική υποστήριξη, ενώ η μελέτη θα πρέπει να αξιολογήσει ανεξάρτητα την πραγματική κλινική χρησιμότητά τους.

Τα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η BriDGe

Η μελέτη δεν εξετάζει μόνο την εργαστηριακή ακρίβεια των αιματολογικών δεικτών.

Οι ερευνητές θα αξιολογήσουν μια σειρά πρακτικών και κλινικών ζητημάτων:

Πόσο εύκολα μπορούν οι γενικοί γιατροί να εντοπίζουν τους κατάλληλους ασθενείς για εξέταση;

Πώς θα ερμηνεύουν ένα θετικό, αρνητικό ή οριακό αποτέλεσμα;

Ποιες συμπληρωματικές εξετάσεις θα εξακολουθήσουν να χρειάζονται;

Μπορεί ένα αρνητικό αποτέλεσμα να αποτρέψει περιττές και δαπανηρές παραπομπές;

Πώς θα ενημερώνεται ένας ασθενής όταν η εξέταση δείχνει παθολογία Αλτσχάιμερ, χωρίς να αποδεικνύει ότι θα αναπτύξει οπωσδήποτε άνοια;

Πόσο θα μειωθεί ο χρόνος μέχρι τη διάγνωση και πόσο θα βελτιωθεί η εμπειρία του ασθενούς;

Οι απαντήσεις θα καθορίσουν αν τα αιματολογικά τεστ μπορούν να περάσουν από τα εξειδικευμένα ερευνητικά κέντρα στην καθημερινή ιατρική πρακτική.

Η ανάγκη για σωστή ενημέρωση των ασθενών

Η εισαγωγή βιοδεικτών στην πρωτοβάθμια φροντίδα απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτική επικοινωνία.

Ένα αποτέλεσμα που δείχνει παθολογικές μεταβολές στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος, ειδικά όταν ο ασθενής δεν έχει ακόμη σαφή λειτουργικά προβλήματα ή όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη θεραπεία που να αναστρέφει τη νόσο.

Οι γιατροί θα πρέπει να εξηγούν τη διαφορά ανάμεσα στην παρουσία βιολογικής παθολογίας, στη διάγνωση της νόσου και στην εκδήλωση άνοιας.

Η εξέταση δεν προβλέπει με απόλυτη βεβαιότητα πόσο γρήγορα θα εξελιχθούν τα συμπτώματα ούτε μπορεί να απαντήσει μόνη της σε όλα τα ερωτήματα του ασθενούς.

Για τον λόγο αυτό, η αιματολογική διάγνωση πρέπει να συνοδεύεται από συμβουλευτική, ιατρική αξιολόγηση και σαφή διαδρομή παραπομπής.

Από την έρευνα στην καθημερινή ιατρική

Οι αιματολογικές εξετάσεις για τη νόσο Αλτσχάιμερ θεωρούνται μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στη νευρολογία.

Σε αντίθεση με ακριβότερες ή περισσότερο επεμβατικές μεθόδους, μία αιμοληψία μπορεί να πραγματοποιηθεί ευκολότερα και σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.

Η ευκολία, όμως, δημιουργεί και νέες ευθύνες. Η ευρεία χρήση ενός τεστ χωρίς σαφή κριτήρια θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερδιάγνωση, λανθασμένη ερμηνεία ή περιττό φόβο.

Η BriDGe θα επιχειρήσει να δείξει αν υπάρχει ένας ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος ενσωμάτωσης των νέων βιοδεικτών στην πρώτη γραμμή του συστήματος υγείας.

Εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά, η μελέτη μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για την ευρύτερη εφαρμογή των εξετάσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας.

Το μεγαλύτερο κέρδος δεν θα είναι απλώς μία γρηγορότερη εξέταση. Θα είναι η δυνατότητα να μειωθεί η περίοδος αβεβαιότητας και να αποκτούν οι άνθρωποι νωρίτερα μία σαφή διαδρομή προς τη φροντίδα, την υποστήριξη και, όπου είναι διαθέσιμη, τη θεραπεία.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/