Μέσω της εκστρατείας των Γιατρών του Κόσμου τονίζεται πως η Υγεία αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα για όλους.
Η καμπάνια των Γιατρών του Κόσμου «ΔΕΝ ΜΑΣ ΝΟΙΑΖΕΙ» υπενθυμίζει σε όλους μας αυτή την ενίοτε ανησυχητική πραγματικότητα: οι άνθρωποι χωρίς χαρτιά, οι άστεγοι, οι εργαζόμενοι στο σεξ, οι χρήστες ναρκωτικών, τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ που βρίσκονται σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια πρόσβασης στο σύστημα υγείας.
Η ενημερωτική εκστρατεία των Γιατρών του Κόσμου επικεντρώνεται στην κατάρριψη των στερεοτυπικών αντιλήψεων που στιγματίζουν κοινωνικά ευάλωτους συνανθρώπους μας, προβάλλοντας ως κεντρικό μήνυμα πως «Όλοι έχουν δικαίωμα στη Φροντίδα Υγείας – Αυτό που μας νοιάζει είναι η ανεμπόδιστη πρόσβαση στην Υγεία».
«Δεν μας νοιάζει η εμφάνισή τους, η θρησκεία ή η εθνικότητά τους»
Μέσω της εκστρατείας των Γιατρών του Κόσμου τονίζεται πως η Υγεία αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα για όλους, ανεξάρτητα από το φύλο, την καταγωγή, το σεξουαλικό προσανατολισμό, τη θρησκεία, την ιδεολογία ή την πολιτική πεποίθηση.
Η προάσπιση και η διασφάλιση της ανεμπόδιστης πρόσβασης σε υπηρεσίες Υγείας, αποτελεί την κινητήρια αρχή των Γιατρών του Κόσμου από την έναρξη της λειτουργίας τους.
H ενημερωτική εκστρατεία των Γιατρών του Κόσμου αποτελεί δράση του έργου «ΘΕΟ.ΡΟ – Θέσπιση Οριζόντιου Οργανωσιακού και Στρατηγικού Πλάνου 2022-2025» που υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active citizens fund, με φορέα υλοποίησης τους Γιατρούς του Κόσμου. Το πρόγραμμα Active citizens fund, ύψους € 13,5 εκ., χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021, γνωστού ως EEA Grants.
Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active citizens fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.
Η ατμοσφαιρική συγκέντρωση πέντε χημικών ουσιών που καταστρέφουν το όζον και των οποίων η χρήση έχει απαγορευτεί, είναι αυξημένη, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Nature Geoscience».
Πρόκειται για τους χλωροφθοράνθρακες (CFC), χημικές ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στην παραγωγή εκατοντάδων προϊόντων, όπως σπρέι αεροζόλ, διογκωτικά για αφρούς και υλικά συσκευασίας, διαλύτες, καθώς και στην ψύξη, και η παραγωγή τους για τέτοιες χρήσεις απαγορεύτηκε βάσει του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 2010, γιατί καταστρέφουν το προστατευτικό στρώμα του όζοντος της Γης. Ωστόσο, οι ουσίες αυτές μπορούν ακόμα να απελευθερωθούν ως πρώτες ύλες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλων ενώσεων, ενδιάμεσα και σε υποπροϊόντα κατά την παραγωγή άλλων χημικών ουσιών, όπως οι υδροφθοράνθρακες (HFC), που αναπτύχθηκαν ως υποκατάστατα για τα CFC στην ψύξη και τον κλιματισμό. Αυτή είναι μια εξαίρεση που επιτρέπεται βάζει του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ, ωστόσο είναι αντίθετη με τους ευρύτερους στόχους του.
Η έρευνα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ και την αμερικανική Εθνική Διοίκηση Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (ΝΟΑΑ), διεξήχθη από μια ομάδα επιστημόνων από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ, την Ελβετία, την Αυστραλία και τη Γερμανία. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε πέντε CFC με λίγες ή καθόλου γνωστές τρέχουσες χρήσεις, που έχουν ατμοσφαιρική διάρκεια ζωής που κυμαίνεται από 52 ως 640 χρόνια. Έπειτα από μετρήσεις που έγιναν σε 14 τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο, διαπιστώθηκε ότι η ατμοσφαιρική συγκέντρωση των πέντε CFC έχει αυξηθεί μετά την κατάργηση της παραγωγής τους για τις περισσότερες χρήσεις το 2010 και έφτασε σε συγκέντρωση ρεκόρ το 2020.
Για τρία από αυτά τα CFC, οι αυξημένες εκπομπές μπορεί να οφείλονται εν μέρει στη χρήση τους στην παραγωγή δύο κοινών HFC, που χρησιμοποιούνται κυρίως στην ψύξη και τον κλιματισμό. Τα αίτια πίσω από τις αυξανόμενες εκπομπές των δύο άλλων CFC είναι λιγότερο σαφή, καθώς δεν υπάρχουν γνωστές τρέχουσες χρήσεις γι’ αυτά.
«Το βασικό στοιχείο είναι ότι η διαδικασία παραγωγής για κάποιες από τις χημικές ουσίες που αντικαθιστούν τα CFC, μπορεί να μην είναι εντελώς φιλική προς το όζον, ακόμα και αν τα ίδια τα χημικά αντικατάστασης είναι», αναφέρει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Λουκ Γουέστερν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ και στην Εθνική Διοίκηση Ωκεανών και Ατμόσφαιρας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι εκπομπές από αυτές τις ουσίες CFC επί του παρόντος δεν απειλούν σημαντικά την ανάκτηση του όζοντος, αλλά καθώς είναι ισχυρά αέρια θερμοκηπίου, εξακολουθούν να επηρεάζουν το κλίμα. Επίσης, εάν οι εκπομπές αυτών των πέντε CFC συνεχίσουν να αυξάνονται, ο αντίκτυπός τους μπορεί να αναιρέσει ορισμένα από τα οφέλη που αποκομίστηκαν από το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ.
«Δεδομένης της συνεχιζόμενης αύξησης αυτών των χημικών ουσιών στην ατμόσφαιρα, ίσως είναι καιρός να σκεφτούμε να βελτιώσουμε λίγο περισσότερο το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Γιοχάνες Λάουμπε από το Ινστιτούτο Ενέργειας και Κλιματικής Έρευνας στο ερευνητικό κέντρο Forschungszentrum Jülich.
Δομικές αλλαγές βρίσκονται σε εξέλιξη στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) ώστε να είναι σύγχρονο και λειτουργικό. «Καυτό» ζήτημα αποτελεί η επαρκής στελέχωση των δημόσιων νοσοκομείων με γιατρούς και νοσηλευτές.
Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Μίνα Γκάγκα, γιατρός που μέχρι πρόσφατα υπηρετούσε το ΕΣΥ ως πνευμονολόγος στο Νοσοκομείο «Σωτηρία» στην Αθήνα, εξηγεί μιλώντας στο ygeiamou.gr τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Ιατρική Εκπαίδευση αλλά και τα κίνητρα που πρέπει να δοθούν ώστε να καλυφθούν οι κενές θέσεις σε κεντρικά και περιφερειακά νοσοκομεία.
«Πρέπει να έχουμε συγκεκριμένες ειδικότητες. Αυτή την περίοδο παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις σε παθολογανατόμους, κυτταρολόγους, βιοπαθολόγους, ενώ και απλούς παθολόγους έχουμε λιγότερους απ’ όσους μας χρειάζονται, ενώ αντιθέτως έχουμε πολλούς σε άλλες ειδικότητες», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Και κάνοντας έναν απολογισμό του έργου του υπουργείου ενόψει εκλογών η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας σημειώνει ότι «οι ειδικευόμενοι πλέον μπαίνουν σε ένα cluster (σύνολο) νοσοκομείων […], πράγμα πολύ σημαντικό για τη συνεργατικότητα των νοσοκομείων αλλά και για το σύνολο της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας…».
Ακούστε ολόκληρη τη συζήτηση στο podcast που ακολουθεί:
Ποιοι παράγοντες συντέλεσαν στην παρατηρούμενη αύξηση και σε τι οφείλεται η υπερβάλλουσα θνησιμότητα – Δείτε πίνακες
Η πανδημία του κορωνοϊού επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον αριθμό και τα αίτια των θανάτων στον φθίνοντα και γηρασμένο ελληνικό πληθυσμό. Ομάδα ερευνητών του Πολυτεχνείου Κρήτης με επικεφαλής τον καθηγητή Κωνσταντίνο Ζοπουνίδη εκπόνησε τη μελέτη με θέμα «Απώλειες ζωών στην Ελλάδα: Διαχρονική Αύξηση, Υπερβάλλουσα Θνησιμότητα και Κορωνοϊός» καταλήγοντας σε ενδιαφέροντα και εν μέρει μη αναμενόμενα συμπεράσματα.
Τα τελευταία χρόνια πριν την εμφάνιση της πανδημίας υπήρξε μία ετήσια εναλλασσόμενη αυξομείωση στους θανάτους, κάτι που σταμάτησε να συμβαίνει στα δύο πρώτα πανδημικά έτη. «Βλέπουμε αύξηση κατά 5.750 θανάτους το 2020 (4,6%) και 13.298 το 2021 (10,2%), με τους θανάτους να φτάνουν στην μεγαλύτερη καταγεγραμμένη τιμή που έλαβαν ποτέ. Αντιθέτως, το 2022 σημειώθηκε μείωση κατά 3.294 θανάτους (-2,3%), παρ’ όλα αυτά οι θάνατοι ξεπέρασαν τους 140.000 για δεύτερη φορά στην ιστορία καταγραφής τους. Όπως φαίνεται από τους αριθμούς, το μεγαλύτερο ποσοστό της αύξησης των θανάτων κατά τα τρία πανδημικά έτη οφείλεται στον κορωνοϊό, αφού αν εξαιρέσουμε τους θανάτους που οφείλονται σε αυτόν, οι μεταβολές είναι πολύ μικρότερες» εξηγεί ο κ. Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης.
Θάνατοι και δεδομένα κορωνοϊού
Το 2020 το ποσοστό θνητότητας ήταν 3,5%, ενώ το 2021 αυτό υποχώρησε σε ποσοστό κάτω του 1,5%, με τους θανάτους όμως να τετραπλασιάζονται και τα κρούσματα να δεκαπλασιάζονται. Αυτό οφείλεται στην άρση των υγειονομικών μέτρων, όπως και στην μετάλλαξη Δέλτα, που ήταν πολύ μεταδοτικότερη και το ίδιο επικίνδυνη με το αρχικό στέλεχος, ενώ η μείωση του ποσοστού θνητότητας στην φυσική ανοσία και τον εμβολιασμό. Το 2022 κυριάρχησε το στέλεχος’Ομικρον, που είναι ηπιότερο των προηγούμενων, γι’ αυτό και η θνητότητα έπεσε στο 0,3%, με τα κρούσματα όμως να τετραπλασιάζονται συγκριτικά με το 2021, νοσώντας από κορωνοϊό σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας, ενώ οι θάνατοι μειώθηκαν κατά 1.806 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Το θετικό στοιχείο που προκύπτει από τα παραπάνω, είναι η μεγάλη πτώση του ποσοστού θνητότητας από το 2020 και το γεγονός ότι η επικρατούσα μετάλλαξη Όμικρον είναι ηπιότερη. Αυτό φέρνει την θνητότητα του κορωνοϊού σε επίπεδα παρόμοια με αυτά της γρίπης, αν και ακόμα, σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε Ελβετία (JAMA Network) και Καναδά (BMJ Open) και δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2023, παραμένει πιο επικίνδυνος από αυτή. «Πρόκειται για ένα πρόβλημα πολύ σοβαρό, διότι προσθέτει ακόμα μία αιτία θανάτου, η οποία δεν υπήρχε πριν λίγα χρόνια» σχολιάζει ο Δρ Δημήτρης Μπατάκης.
Ο κορωνοϊός μπορεί να έχει γίνει πιο ήπιος, όμως λόγω της μεγάλης μεταδοτικότητάς του, δίνει περισσότερα κρούσματα, που με την σειρά τους επιφέρουν περισσότερους θανάτους σε σύγκριση με την γρίπη και άλλους μεταδιδόμενους αναπνευστικούς ιούς και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα σχετικά με αυτόν τον ιό.
Εκτός όμως από τους θανάτους, ο κορωνοϊός επιφέρει ακόμα ένα πρόβλημα στην δημόσια υγεία, αυτό του long-covid, δηλαδή των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων στην υγεία ορισμένων ανθρώπων που νόσησαν από αυτόν, επηρεάζοντας πολλά ανθρώπινα όργανα και επιφέροντας πολλαπλά προβλήματα στον οργανισμό. Επ’ αυτού, το επιστημονικό περιοδικό «Nature» σε έκθεσή του τον Ιανουάριο του 2023, εκτίμησε πως οι περιπτώσεις long-covid ανέρχονται τουλάχιστον στα 65 εκατ. παγκοσμίως. Το συγκεκριμένο πρόβλημα ίσως αποδειχθεί εφάμιλλο αν όχι μεγαλύτερο και από την ίδια την πανδημία.
Τέλος, ακόμα μία απόδειξη για την επικινδυνότητα που είχε ο κορωνοϊός στην αρχή της εμφάνισής του και το πόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση που κλήθηκε όλος ο κόσμος να αντιμετωπίσει, σε αντίθεση με όσους θεωρούσαν ότι πρόκειται για μια ήπια ασθένεια, είναι οι αριθμοί που αναφέρουν οι ειδικοί. «Κι αυτό γιατί, αν το 0,32% ως υφιστάμενο ποσοστό θνητότητας επιφέρει τόσους πολλούς θανάτους, μπορούμε να αναλογιστούμε τον κίνδυνο που διατρέχαμε όταν το ποσοστό αυτό βρισκόταν στο 3,5%, με ένα στέλεχος που δημιουργούσε βαρύτερη ασθένεια, και σε συνθήκες απουσίας φυσικής ανοσίας και εμβολίου, και κατ’ επέκταση το πόσο βοήθησαν τα υγειονομικά μέτρα στον περιορισμό του ιού» αναφέρει ο κ. Μανώλης Καρακώστας.
Πλέον, υπάρχουν φάρμακα και ανοσία κατά του ιού, αλλά είναι χρήσιμο να τηρούνται όπου χρειάζεται στοιχειωδώς τα απαραίτητα μέτρα, κατά τις υποδείξεις των υγειονομικών αρχών, και αυτό μάλιστα είναι αναγκαίο να συμβαίνει, διότι η πανδημία έφερε νέες συνθήκες στην αντιμετώπιση των ασθενειών.
Υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε αιτίες εκτός κορωνοϊού
Όπως ήταν αναμενόμενο ο κορωνοϊός επέφερε αύξηση των θανάτων σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη σε όλα τα κράτη, όμως παράλληλα έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της υπερβάλλουσας θνησιμότητας σε αιτίες εκτός κορωνοϊού, το οποίο απασχολεί την ιατρική κοινότητα. Στις χώρες του εξωτερικού που το θέμα έχει μελετηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό, φαίνεται ότι οι αιτίες του προβλήματος σχετίζονται με την πανδημία. Ήδη από το πρώτο κύμα της πανδημίας είχαν κυκλοφορήσει μελέτες και άρθρα που έκαναν λόγο για την αποχή των ανθρώπων από προγνωστικές και προγραμματισμένες εξετάσεις, λόγω της εμφάνισης του κορωνοϊού. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη έγκαιρης διάγνωσης ασθενειών που αποτελούν αιτίες θανάτου. Επίσης, η αιτία αυτής της υπερβάλλουσας θνησιμότητας σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο του Καναδά, σε έκθεση που εξέδωσε η Deloitte, φαίνεται να έγκειται και στις μειωμένες επισκέψεις στα νοσοκομεία, όταν προέκυπταν προβλήματα υγείας, αφού οι άνθρωποι δεν προσέρχονταν στα εξωτερικά ιατρεία ή στις μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, όπως και στις αναβολές προγραμματισμένων χειρουργικών επεμβάσεων, που κάποιες από αυτές αφορούσαν σοβαρά περιστατικά. Το BBC κάνοντας λόγο σε άρθρο του για το φαινόμενο αυτό στην Μεγάλη Βρετανία, αναφέρεται στην αδυναμία του συστήματος υγείας να σηκώσει το βάρος του φόρτου τόσο των ασθενών με κορωνοϊό όσο και εκείνων που είχαν άλλα προβλήματα υγείας, τονίζοντας ακόμα και τις καθυστερήσεις των ασθενοφόρων στις παραλαβές ασθενών.
Επιπροσθέτως, από το 2021 το CDC έκανε λόγο για αύξηση θανάτων από διαβήτη, ενώ το JAMA Cardiology για αύξηση των καρδιακών επεισοδίων εκτός νοσοκομειακών μονάδων. Επίσης, η Αμερικανική Ακαδημία Νευρολογίας με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου προσθέτουν στα στοιχεία την αύξηση των θανάτων από τις νόσους Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ αντίστοιχα. Από τα παραπάνω προκύπτει εύλογα το ερώτημα, ποια είναι η αιτία αυτού του προβλήματος.
Αρχικά, κανείς θα μπορούσε να σκεφτεί πως τα υγειονομικά περιοριστικά μέτρα απέτρεψαν τους ανθρώπους από τις σχετικές με την προφύλαξη της υγείας τους ενέργειες, αφού η κύρια προσέγγιση στην αρχή της πανδημίας ήταν η μείωση των επαφών, για τον περιορισμό του ιού. Όμως, οι ειδικοί τονίζουν πως η ευθύνη δεν βαραίνει τα υγειονομικά μέτρα, αλλά έγκειται στον φόβο των ανθρώπων για πιθανή έκθεσή τους στον ιό. Αυτό πιστοποιεί άρθρο της Washington Post, αναφερόμενο στην έρευνα «National Poll on Healthy Aging» του Πανεπιστημίου του Michigan, όπου σημειώνεται ότι τον Ιανουάριο του 2021, δηλαδή σε μία εποχή που δεν επικρατούσαν lockdowns στις ΗΠΑ, αλλά βρισκόταν σε έξαρση το στέλεχος δέλτα, η προσέλευση των ανθρώπων για τις απαραίτητες εξετάσεις είχε μειωθεί κατά 30%. Την θέση αυτή επιβεβαιώνει έρευνα του JAMA που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2023, και αναφέρει πως οι προσυμπτωματικοί έλεγχοι του καρκίνου του στήθους και του πνεύμονα στις ΗΠΑ μειώνονταν τις περιόδους που τα κρούσματα αυξάνονταν, όπως τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2021 και τα τέλη του 2021 με τις αρχές του 2022, ενώ αντίθετα τις περιόδους που η πανδημία σημείωνε ύφεση, όπως το καλοκαίρι του 2020, οι έλεγχοι επέστρεφαν στα αναμενόμενα επίπεδα, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι αναβολές και οι ακυρώσεις των εξετάσεων δεν συσχετίζονται με τα αυστηρά υγειονομικά μέτρα που επικροτούσαν, αλλά με τον ίδιο τον ιό. Αυτό αν μη τι άλλο, δείχνει πως ο κόσμος ακόμα και σήμερα, που η πανδημία έχει περάσει σε άλλη φάση, πιο ελεγχόμενη εν σχέσει με το πρώτο πανδημικό έτος, φοβάται την προσέλευσή του στις μονάδες υγείας, λόγω του κορωνοϊού. Ήταν αναμενόμενο πως η πανδημία θα άφηνε στην παγκόσμια κοινότητα πολλά απότοκα, όπως συμβαίνει με πάσης φύσεως κρίσεις, π.χ. πόλεμος, οικονομική κρίση κλπ. Δυστυχώς, βλέπουμε πως η παρούσα υγειονομική κρίση εκτός από τους άμεσους θανάτους από τον ιό, επιφέρει και έμμεσους θανάτους, που δεν οφείλονται σε αυτόν, αλλά προκύπτουν εξαιτίας αυτού, είτε με τους λόγους που προαναφέραμε είτε με τα προβλήματα υγείας που αφήνει σε όσους νόσησαν από αυτόν.
Η διαχρονική αύξηση των θανάτων στην Ελλάδα
Εγείρεται λοιπόν το ερώτημα, κατά τους ειδικούς, αν οι λόγοι που προκαλούν τους υπερβάλλοντες θανάτους συντρέχουν και στην χώρα μας, και αν υπάρχει και στην Ελλάδα non-covid υπερβάλλουσα θνησιμότητα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι στην Ελλάδα ο μέσος όρος θανάτων την τριετία της πανδημίας είναι 138.056, αυξημένος κατά 16.570 θανάτους σε σχέση με την πενταετία 2015-2019, που ο μέσος όρος ήταν 121.486.
Αν λοιπόν εξαιρεθούν οι θάνατοι από κορωνοϊό, ο μέσος όρος της τελευταίας τριετίας είναι 126.487 θάνατοι, δηλαδή 5.001 περισσότεροι θάνατοι από τον μέσο όρο της τελευταίας προπανδημικής πενταετίας.
Εν πρώτοις, φαίνεται πως η non-covid υπερβάλλουσα θνησιμότητα έχει πλήξει και την Ελλάδα, όμως στην χώρα μας υπάρχει μία ιδιαιτερότητα, αφού οι θάνατοι ανά πενταετία παρουσιάζουν συνεχή άνοδο από το 1955 μέχρι σήμερα, με την αύξηση των μέσων όρων πενταετίας να είναι μεγαλύτερη των 3.000 θανάτων σε όλες τις μεταβολές.
Επομένως, η αύξηση που σημειώθηκε από το 2020 έως σήμερα σε σχέση με την πενταετία 2015-2019 κυμαίνεται σε αναμενόμενα επίπεδα, καταλήγουν οι συντάκτες της έκθεσης. Ακόμα και οι κατά έτος μεταβολές των θανάτων, και που αφορούν στους θανάτους εκτός κορωνοϊού, δεν διαφέρουν από περιπτώσεις παλαιότερων μεταβολών, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν μεγάλης τάξεως, όπως για παράδειγμα το 2015 που οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 7.443 σε σχέση με το 2014 (+6,54%), αλλά και το 2013 που μειώθηκαν κατά 4.874 συγκριτικά με το 2012 (-4,18). «Οι μεταβολές αυτές πολλές φορές είναι τυχαίες, παρ’ όλα αυτά, δεν γνωρίζουμε πόση θα ήταν η αύξηση των θανάτων αν δεν υπήρχε ο κορωνοϊός, και τι ποσοστό αυτής της αύξησης οφείλεται (και αν οφείλεται) σε απότοκα της πανδημίας. Για το θέμα αυτό πρέπει να διενεργηθούν σχετικές έρευνες στην χώρα μας, γιατί τα στοιχεία επί του παρόντος είναι πολύ περιορισμένα για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα» αναφέρεται στη μελέτη.
Σε κάθε κρίση διασαλεύεται ο κοινωνικός ιστός, και αυτό αποτυπώνεται και στο ζήτημα των θανάτων, αφού πως και την περίοδο της οικονομικής κρίσης ο μέσος όρος των θανάτων αυξήθηκε, κατά 9.009 θανάτους την πενταετία 2015-2019 σε σχέση με εκείνη που προηγήθηκε. Για την Ελλάδα συγκεκριμένα, η χρονική αλληλουχία που έλαβαν χώρα τα γεγονότα της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας ήταν ακόμα πιο επώδυνη συγκριτικά με τα άλλα κράτη, διότι μετά την χειρότερη πενταετία σε θανάτους ακολούθησε η πανδημία που επέφερε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση. Η συνεχής αύξηση των θανάτων είναι ένα από τα μεγαλύτερα δεινά που μαστίζουν την Ελλάδα και ο βασικότερος λόγος αυτού αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού, με την χώρα μας να είναι από τις πιο γερασμένες χώρες στον ανεπτυγμένο κόσμο. Είναι φυσικό πως όσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, που στην Ελλάδα είναι πλέον περίπου στα 80 έτη από τα 65 που ήταν το 1955, τόσο θα αυξάνεται και ο πληθυσμός των ηλικιωμένων ατόμων. Επομένως, χρειάζεται ένα σύστημα υγείας, που μεταξύ άλλων να μπορεί να εξυπηρετεί αυτούς τους ανθρώπους και να διατηρεί σε ποιοτικά επίπεδα αυτά τα επιπλέον χρόνια που κερδήθηκαν.
Μέτρα αντιμετώπισης και πολιτικές υγείας
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ οι δύο πρωταρχικές αιτίες θανάτου παγκοσμίως είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο καρκίνος, οι οποίες σημειώνουν συνεχή αύξηση τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτές οι δύο ασθένειες κατέχουν και στην χώρα μας τις δύο πρώτες θέσεις στις αιτίες θανάτου, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσίευσε η ΕΛΣΤΑΤ και αφορούν το έτος 2020. Μάλιστα αν σε αυτές τις δύο που κατέχουν το 23,9% και 23,5% αντίστοιχα, προσθέσουμε και τους θανάτους από εγκεφαλικά επεισόδια (9,9%), εκ των οποίων μερικά έχουν ως αφετηρία την καρδιά, τότε αθροιστικά αυτές οι αιτίες αφορούν τους περισσότερους από τους μισούς θανάτους στην Ελλάδα.
Σε αυτή την υφιστάμενη κατάσταση προέκυψε η πανδημία, η οποία όπως είπαμε αφήνει στις κοινωνίες ως απότοκα το σύνδρομο long-covid και την non-covid υπερβάλλουσα θνησιμότητα, η οποία όπως φαίνεται από τους αριθμούς μπορεί να μην έχει πλήξει ακόμα την Ελλάδα, όμως αυτό δεν είναι κάτι που πρέπει να καθησυχάζει, διότι, αφού αυτό το φαινόμενο έλαβε χώρα σε κράτη με πιο ανεπτυγμένα συστήματα υγείας από το ελληνικό, είναι πάρα πολύ πιθανό αυτή η κατάσταση να επωάζεται και να κάνει την εμφάνισή της και στην Ελλάδα. Ήδη στο 3ο Ετήσιο Συνέδριο του Economist εκφράστηκε η ανησυχία για την αύξηση των περιστατικών καρκίνου στην Ελλάδα, λόγω της μη πραγματοποίησης των απαιτούμενων εξετάσεων κατά την περίοδο της πανδημίας. Από την άλλη, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία από το 2019 έχει τονίσει πως κάθε χρόνο στο Λεκανοπέδιο Αττικής πεθαίνουν ξαφνικά 2.500 άνθρωποι, και σε πανελλαδικό επίπεδο συμβαίνουν 10-15 νεανικοί θάνατοι τον μήνα, εκ των οποίων το 65% οφείλεται σε καρδιαγγειακές παθήσεις, κυρίως λόγω κληρονομικότητας, οι οποίες μέχρι την στιγμή που συμβαίνει το περιστατικό είναι άγνωστες.
Με αυτά ως δεδομένα γίνεται κατανοητό πως είναι επιτακτική ανάγκη η εφαρμογή νέων μέτρων πολιτικών υγείας, τα οποία πρέπει να εστιάσουν στην καταπολέμηση των κυριότερων αιτιών θανάτου. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να επιτευχθεί αυτό, όμως επί του παρόντος θα εστιάσουμε στο κομμάτι της πρόληψης, που είναι το πρωτεύον, και στο οποίο το κράτος πρέπει να έχει σημαντικό ρόλο, και αφού κλήθηκε να διαχειριστεί την πανδημία και την εκστρατεία εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού, θα πρέπει να επωμιστεί και το βάρος της αντιμετώπισης των προβλημάτων της μεταπανδημικής εποχής, κατά την οποία θα κληθεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της πανδημίας. Στα πλαίσια της ανάπτυξης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που έχει ξεκινήσει, θα πρέπει να τεθεί ως ένας εκ των πρωταρχικών στόχων η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών για την σημασία της πρόληψης, διότι αυτή η νοοτροπία λείπει στην χώρα μας και θα πρέπει να οικοδομηθεί, και το κράτος να συμβάλλει στην προτροπή για την διενέργεια εξετάσεων είτε με χρηματοδοτήσεις είτε με επιδοτήσεις. Ήδη έχουν θεσπιστεί εξετάσεις για ορισμένους τύπους καρκίνου, κάτι το οποίο προτείνεται να επεκταθεί και για άλλες μορφές, όπως και για τις καρδιολογικές ασθένειες, δηλαδή για τις δύο πρωταρχικές αιτίες θανάτου στην χώρα μας.
Μάλιστα, με δεδομένο πως τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι εν πολλοίς άγνωστα και αποτελούν μία ύπουλη ασθένεια για τους νέους, θα ήταν ωφέλιμο να θεσμοθετηθούν προγνωστικές καρδιολογικές εξετάσεις στα ανήλικα παιδιά, όπως συμβαίνει και με πολλά εμβόλια, οι οποίες θα επαναλαμβάνονται σε καθορισμένες ηλικίες. Έτσι, ασθένειες που δεν έχουν εκδηλωθεί θα εντοπίζονται σε πρώιμο στάδιο και θα αντιμετωπίζονται αναλόγως. Επίσης, χρήσιμη είναι η καθιέρωση εξετάσεων για το long-covid. Παρότι δεν υπάρχουν ακόμα εξειδικευμένες εξετάσεις γι’ αυτό το σύνδρομο, όταν κάποιος ασθενής νιώσει να διακατέχεται από τα συμπτώματα που μαρτυρούν την ύπαρξή του, όπως είναι η υπερβολική κόπωση, η δύσπνοια, η απώλεια όσφρησης, οι μυϊκοί πόνοι και οι πόνοι στις αρθρώσεις, τα προβλήματα με την μνήμη, οι διαταραχές ύπνου και η μειωμένη διάθεση, τα οποία επιμένουν για περισσότερες από 4 εβδομάδες μετά την νόσηση από κορωνοϊό, η επίσκεψη σε ιατρό κρίνεται αναγκαία και αυτός με την σειρά του θα μπορέσει να του χορηγήσει ένα πακέτο εξετάσεων που θα περιλαμβάνει πλήρη αιματολογικό έλεγχο, καρδιολογικές εξετάσεις, παλμική οξυμετρία, εξετάσεις θρόμβωσης, ακτινογραφία θώρακος κλπ, για να αξιολογηθεί η κατάστασή της υγείας του. Το έτερο μέρος που αφορά το long-covid έχει να κάνει με την αποκατάσταση ορισμένων ασθενών που τα συμπτώματα είναι βαρύτερα και θα χρειαστούν εξειδικευμένη αγωγή για την αντιμετώπιση της νόσου, όπως φυσικοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη, ακόμα και νοσηλεία.
Τέλος, πολύ σημαντικό είναι να αντιμετωπιστεί ο φόβος των ανθρώπων για τις επισκέψεις τους στις μονάδες υγείας και τα νοσοκομεία. Με αυτό ως αφορμή θα μπορούσε αναπτυχθεί περισσότερο και η τηλεϊατρική, που σύμφωνα με τον ΠΟΥ είναι η παροχή ιατρικής περίθαλψης από όλους τους επαγγελματίες υγείας, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών για την ανταλλαγή έγκυρης πληροφορίας για την διάγνωση, αγωγή και πρόληψη ασθενειών, στις περιπτώσεις που η απόσταση είναι κρίσιμος παράγοντας. Έτσι, οι ιατροί στις περιπτώσεις που αυτό είναι εφικτό, μπορούν να διενεργούν την εξέταση και να δίνουν την γνωμάτευσή τους εξ αποστάσεως, όπως και ορισμένες εξετάσεις δύνανται να πραγματοποιούνται χωρίς την παρουσία του ασθενούς σε μονάδες υγείας, όπως μερικές δειγματοληπτικές, που ο εξεταζόμενος μπορεί να συλλέγει μόνος του το δείγμα και να φτάνει για ανάλυση είτε με μέριμνα του εξεταστικού κέντρου είτε ακόμα και ταχυδρομικώς.
*Συντάκτες της μελέτης είναι ο καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, Ακαδημαϊκός, Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών και στη Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων, Επίτιμος Δρ. ΑΠΘ, Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Business School, France, ο Δρ. Δημήτρης Μπατάκης, Πολυτεχνείο Κρήτης, Εργαστήριο Financial Engineering Μ.Sc. LSE International Health Policy, M.Sc. Health Economics and Management και ο Μανώλης Καρακώστας, M.Sc. Διοίκησης Επιχειρήσεων, Επαγγελματίας Υγείας – Ερευνητής.
“Αυτό το αναμνηστικό ενέπλεξε τα αφελή κύτταρα Β και δημιούργησε νέα κύτταρα μνήμης, πράγμα που σημαίνει ότι διεύρυνε το ανοσολογικό ρεπερτόριο των ανθρώπων και τους εξόπλισε ώστε να ανταποκρίνονται σε μεγαλύτερη ποικιλία παραλλαγών”, δήλωσε ο Ellebedy.
COVID-19: Ο Jackson Turner, PhD, (αριστερά) και ο Ali Ellebedy, PhD, συζητούν τα δεδομένα στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις. Οι δύο τους ηγήθηκαν μιας ομάδας που έδειξε ότι ο εμβολιασμός των ανθρώπων με επικαιροποιημένα ενισχυτικά εμβόλια καθώς εμφανίζονται νέες παραλλαγές του ιού που προκαλεί την COVID-19 θα μπορούσε να ενισχύσει την ανοσία του πληθυσμού ακόμη και όταν ο ιός μεταλλάσσεται, και έτσι να αποτρέψει ένα άλλο: θανατηφόρο κύμα COVID-19. Μεταξύ της φυσικής μόλυνσης και μιας παγκόσμιας εκστρατείας εμβολιασμού, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πλέον κάποια ανοσία έναντι του ιού που προκαλεί την COVID-19.
Αυτή η ευρέως διαδεδομένη ανοσία δεν εμπόδισε τους ανθρώπους να μολυνθούν, αλλά μετρίασε τα μαζικά κύματα ασθενειών και θανάτων που αναστάτωσαν τον πλανήτη τα πρώτα χρόνια της πανδημίας. Η διατήρηση του ιού υπό έλεγχο απαιτεί τη διατήρηση αυτού του επιπέδου ανοσίας, ένα δύσκολο έργο επειδή ο ιός παράγει συνεχώς νέες παραλλαγές που μπορούν να αποφύγουν εν μέρει τα αντισώματα που προκαλούνται από τα εμβόλια και τις προηγούμενες λοιμώξεις. Η νέα έρευνα επιστημόνων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις υποδηλώνει ότι τα ενημερωμένα αναμνηστικά εμβόλια θα είναι σημαντικά για την ενίσχυση της ανοσίας του πληθυσμού καθώς εμφανίζονται νέες παραλλαγές – αλλά υπάρχει μια προειδοποίηση. Η έρευνά τους, που δημοσιεύθηκε στις 3 Απριλίου στο Nature, δείχνει ότι ο εμβολιασμός των ανθρώπων κατά του αρχικού στελέχους του ιού και στη συνέχεια η ενίσχυση με μια ένεση που στοχεύει σε μια νέα παραλλαγή μπορεί να προκαλέσει μια ευρεία αντισωματική απάντηση ικανή να εξουδετερώσει ένα ευρύ φάσμα παραλλαγών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί. Το κόλπο είναι να στοχεύσουμε μια παραλλαγή για την αναμνηστική δόση που είναι τόσο διαφορετική από το αρχικό στέλεχος του ιού ώστε να προκαλεί την ωρίμανση νέων και διαφορετικών κυττάρων που παράγουν αντισώματα.
“Η πρόκληση με την COVID-19 είναι ότι ο ιός μεταλλάσσεται συνεχώς”, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Ali Ellebedy, Ph.D., αναπληρωτής καθηγητής παθολογίας και ανοσολογίας, ιατρικής και μοριακής μικροβιολογίας. “Δεν είναι ότι τα εμβόλια δεν προκαλούν μόνιμη αντισωματική απάντηση. Το κάνουν. Το πρόβλημα είναι ότι ο ιός αλλάζει και τα υπάρχοντα αντισώματα καθίστανται άσχετα. Εδώ δείξαμε ότι είναι δυνατόν να σχεδιάσουμε ένα αναμνηστικό ειδικά για την παραλλαγή που δεν ενισχύει απλώς τα αντισώματα που έχουν ήδη οι άνθρωποι, αλλά προκαλεί νέα αντισώματα. Αυτό σημαίνει ότι η περιοδική χορήγηση ενισχυτών που στοχεύουν σε νέες παραλλαγές θα επέτρεπε τη διατήρηση της προστασίας σε επίπεδο πληθυσμού ακόμη και όταν ο ιός εξελίσσεται”. Τα πρώτα εμβόλια COVID-19 μείωσαν τον κίνδυνο σοβαρής ασθένειας και θανάτου κατά περισσότερο από 90%. Στη συνέχεια, όμως, ο ιός άλλαξε. Τα αντισώματα που είχαν λειτουργήσει τόσο καλά έναντι του αρχικού στελέχους αποδείχθηκαν λιγότερο αποτελεσματικά στην αναγνώριση και εξουδετέρωση των αναδυόμενων παραλλαγών, οδηγώντας σε επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Η προφανής λύση ήταν να ενημερωθούν τα εμβόλια ώστε να στοχεύουν τις νέες παραλλαγές, αλλά η επιτυχία των πρώτων εμβολίων κατά του αρχικού στελέχους κατέστησε δύσκολο τον σχεδιασμό ενός αποτελεσματικού αναμνηστικού εμβολίου για τις παραλλαγές, δήλωσε ο Ellebedy.
“Ο σκοπός της δημιουργίας ενισχυτικών εμβολίων κατά των νέων παραλλαγών είναι να μάθει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει χαρακτηριστικά στις νέες παραλλαγές που είναι διαφορετικά από το αρχικό στέλεχος”, δήλωσε ο Ellebedy. “Αλλά οι νέες παραλλαγές εξακολουθούν να μοιράζονται πολλά χαρακτηριστικά με το αρχικό στέλεχος και είναι πιθανόν η απόκριση σε αυτά τα κοινά χαρακτηριστικά να κυριαρχήσει στην απόκριση στα νέα χαρακτηριστικά. Οι ενισχυτές θα μπορούσαν τελικά απλώς να ενεργοποιήσουν τα κύτταρα μνήμης του ανοσοποιητικού συστήματος που είναι ήδη παρόντα αντί να δημιουργήσουν νέα κύτταρα μνήμης, τα οποία είναι αυτά που χρειαζόμαστε για την προστασία από τις νέες παραλλαγές”. Για να εκτιμήσουν την αποτελεσματικότητα των ενισχυτών στην πρόκληση νέων αντισωμάτων, ο Ellebedy και οι συνεργάτες του μελέτησαν άτομα που έλαβαν ένα εμβόλιο COVID-19 με στόχο το αρχικό στέλεχος, ακολουθούμενο από ένα συνδυασμένο ενισχυτή που στόχευε δύο από τις πρώιμες παραλλαγές -β και δ- ή έναν ενισχυτή που στόχευε τη νεότερη παραλλαγή omicron. Μαζί με τον Ellebedy, στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν ο συν-συγγραφέας Jackson Turner, Ph.D., καθηγητής παθολογίας και ανοσολογίας, και οι συν-πρώτοι συγγραφείς Wafaa B. Alsoussi, μεταπτυχιακή φοιτήτρια, και Sameer Kumar Malladi, Ph.D., μεταδιδακτορικός ερευνητής, αμφότεροι στο εργαστήριο του Ellebedy.
Οι πρώτες μελέτες ήταν αποθαρρυντικές, σημείωσε ο Ellebedy. Οι ερευνητές εξέτασαν 39 άτομα που είχαν λάβει την πρωτογενή αλληλουχία των εμβολίων Pfizer/BioNTech ή Moderna COVID-19 με δύο δόσεις, ακολουθούμενη από μια πειραματική αναμνηστική ένεση που στόχευε τις παραλλαγές βήτα και δέλτα. Όλοι οι συμμετέχοντες παρήγαγαν αντισώματα που εξουδετέρωσαν το αρχικό στέλεχος του ιού και τις παραλλαγές βήτα και δέλτα. Αλλά κανένα από τα αντισώματα που μελετήθηκαν δεν ήταν μοναδικό για τη βήτα ή τη δέλτα. Η απουσία τέτοιων αντισωμάτων υποδεικνύει ότι το αναμνηστικό της παραλλαγής είχε αποτύχει να προκαλέσει την ανάπτυξη ανιχνεύσιμων νέων κυττάρων που παράγουν αντισώματα, δήλωσε ο Ellebedy. “Αυτό ήταν απογοητευτικό, αλλά δεν αποτέλεσε έκπληξη”, δήλωσε ο Ellebedy, ο οποίος είναι επίσης ειδικός στα εμβόλια κατά της γρίπης. “Αν κοιτάξετε τις αλληλουχίες για τις πρωτεΐνες βήτα και δέλτα αιχμής, δεν είναι πραγματικά πολύ διαφορετικές από το αρχικό στέλεχος. Αν βλέπαμε αυτόν τον βαθμό διαφοράς μεταξύ των στελεχών της γρίπης, θα λέγαμε ότι δεν υπάρχει λόγος να επικαιροποιήσουμε το ετήσιο εμβόλιο. Αλλά η παραλλαγή omicron είναι ένα διαφορετικό θέμα”. Η παραλλαγή omicron, που κυριαρχεί παγκοσμίως από τα τέλη του 2021, φέρει δεκάδες νέες μεταλλάξεις σε σχέση με το αρχικό στέλεχος του ιού. Ο Ellebedy και οι συνεργάτες του στρατολόγησαν οκτώ άτομα που είχαν λάβει το εμβόλιο COVID-19 της Pfizer/BioNTech ή της Moderna και τους έδωσαν ένα αναμνηστικό εμβόλιο που στόχευε μόνο κατά της παραλλαγής omicron. Το CDC συνέστησε αργότερα τη χρήση επικαιροποιημένων ενισχυτικών που στοχεύουν τόσο στην παραλλαγή omicron όσο και στο αρχικό στέλεχος. Τέτοια δισθενή ενισχυτικά έγιναν διαθέσιμα στο κοινό το φθινόπωρο του 2022, τα οποία κατασκευάστηκαν τόσο από την Pfizer/BioNTech όσο και από τη Moderna.
Μελετώντας δείγματα αίματος που παρείχαν οι συμμετέχοντες τέσσερις μήνες μετά τις ενισχυτικές τους ενέσεις, οι ερευνητές εντόπισαν περισσότερα από 300 διαφορετικά αντισώματα ικανά να εξουδετερώσουν το αρχικό στέλεχος ή μία ή περισσότερες από τις παραλλαγές. Από αυτά, έξι εξουδετέρωσαν το omicron αλλά όχι το αρχικό στέλεχος, ένδειξη ότι το ενισχυτικό προκάλεσε επιτυχώς τη δημιουργία νέων αντισωμάτων βελτιστοποιημένων για το omicron. Ένα τέτοιο νέο αντίσωμα εξουδετέρωσε ακόμη και το BA.5, μια υποπαραλλαγή του omicron που κυκλοφορεί ευρέως τώρα, αλλά δεν είχε ακόμη εμφανιστεί κατά τη στιγμή που έγινε το αναμνηστικό. “Αυτό το αναμνηστικό ενέπλεξε τα αφελή κύτταρα Β και δημιούργησε νέα κύτταρα μνήμης, πράγμα που σημαίνει ότι διεύρυνε το ανοσολογικό ρεπερτόριο των ανθρώπων και τους εξόπλισε ώστε να ανταποκρίνονται σε μεγαλύτερη ποικιλία παραλλαγών”, δήλωσε ο Ellebedy. “Ο σχεδιασμός ενισχυτών για τη διατήρηση της ανοσίας στον εξελισσόμενο ιό δεν θα είναι εύκολος. Η έκταση της διαφοράς μεταξύ των παλαιών και των νέων παραλλαγών είναι σαφώς σημαντική. Αλλά αν είμαστε προσεκτικοί στο πώς επιλέγουμε ποιες παραλλαγές θα συμπεριλάβουμε στα ενισχυτικά, νομίζω ότι μπορούμε να μείνουμε μπροστά από αυτόν τον ιό”.
“Έως και το 10% των γυναικών βιώνει πρόωρη ή πρώιμη εμμηνόπαυση και τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η προγενέστερη ηλικία κατά την εμμηνόπαυση μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για άνοια AD”, δήλωσε η πρώτη συγγραφέας Gillian Coughlan, Ph.D., του Τμήματος Νευρολογίας του MGH.
Πρώιμη Εμμηνόπαυση: Οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να αναπτύξουν τη νόσο Αλτσχάιμερ (ΝΑ), με τις γυναίκες να αποτελούν τα δύο τρίτα του πληθυσμού που ζει με τη νόσο Αλτσχάιμερ ΝΑ. Μια νέα μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Mass General Brigham, ρίχνει φως στη σχέση μεταξύ του κινδύνου εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ και της ηλικίας εμμηνόπαυσης και της χρήσης ορμονοθεραπείας (ΧΤ). Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύονται στο JAMA Neurology, δείχνουν ότι η πρώιμη ηλικία εμμηνόπαυσης μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για άνοια AD, αλλά ότι οι γυναίκες που έλαβαν ορμονοθεραπεία ΧΤ γύρω στην ηλικία έναρξης της εμμηνόπαυσης δεν εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο.
“Η ορμονοθεραπεία ΧΤ είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για την ανακούφιση των σοβαρών συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες δεν υπάρχει σαφήνεια σχετικά με το πώς η ορμονοθεραπεία ΧΤ επηρεάζει τον εγκέφαλο”, δήλωσε η αντίστοιχη συγγραφέας Rachel Buckley, Ph.D., του Τμήματος Νευρολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης (MGH), ιδρυτικό μέλος του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης Mass General Brigham.”Διαπιστώσαμε ότι τα υψηλότερα επίπεδα tau, μιας πρωτεΐνης που εμπλέκεται στη νόσο Αλτσχάιμερ, παρατηρήθηκαν μόνο στις χρήστριες ορμονοθεραπείας που ανέφεραν μεγάλη καθυστέρηση μεταξύ της ηλικίας έναρξης της εμμηνόπαυσης και της έναρξης της ορμονοθεραπείας τους. Η ιδέα ότι η εναπόθεση tau μπορεί να βρίσκεται πίσω από τη συσχέτιση μεταξύ της καθυστερημένης παρέμβασης στην ορμονοθεραπεία και της άνοιας από τη νόσο Αλτσχάιμερ ήταν ένα τεράστιο εύρημα, κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν”.Η πρόωρη εμμηνόπαυση, η οποία ορίζεται ως εμμηνόπαυση που επέρχεται αυθόρμητα πριν από την ηλικία των 40 ετών ή λόγω χειρουργικής επέμβασης πριν από την ηλικία των 45 ετών, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο άνοιας της νόσου Αλτσχάιμερ ΝΑ. Η ορμονοθεραπεία ΧΤ βελτιώνει πολλά σοβαρά συμπτώματα που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση και έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι προλαμβάνει επίσης τη γνωστική εξασθένιση.Ωστόσο, πριν από δύο δεκαετίες, η εμβληματική μελέτη Πρωτοβουλία για την Υγεία των Γυναικών Women’s Health Initiative (WHI) διαπίστωσε ότι η χρήση ορμονοθεραπείας ΧΤ συσχετίστηκε με σχεδόν διπλάσια επίπτωση άνοιας σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο μεταξύ γυναικών ηλικίας 65 ετών και άνω, πιθανώς λόγω της έναρξης της ορμονοθεραπείας ΧΤ πολλά χρόνια μετά την έναρξη της εμμηνόπαυσης. Για την καλύτερη κατανόηση αυτών των ευρημάτων, ο Buckley και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν νευροαπεικόνιση με τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) για να μελετήσουν πώς η παρουσία δύο πρωτεϊνών που εμπλέκονται στην άνοια της ΝΑ, του β-αμυλοειδούς και της tau, σχετίζεται με την ηλικία κατά την εμμηνόπαυση και τη χρήση ορμονοθεραπείας ΧΤ.
Ενώ προηγούμενες μελέτες εξέτασαν τα συμπτώματα της γνωστικής έκπτωσης στις γυναίκες στην εμμηνόπαυση, λίγες έρευνες ανέλυσαν τους βιολογικούς παράγοντες που διέπουν αυτές τις αλλαγές, οι οποίοι μπορεί να παίζουν ρόλο στον καθορισμό του κινδύνου εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ. “Όταν πρόκειται για ορμονοθεραπεία, ο συγχρονισμός είναι το παν”, δήλωσε η συν-συγγραφέας JoAnn Manson, MD, MPH, DrPH, μία από τους επικεφαλής ερευνητές της WHI και επικεφαλής του τμήματος προληπτικής ιατρικής στο νοσοκομείο Brigham and Women’s Hospital, ιδρυτικό μέλος του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης Mass General Brigham. “Τα προηγούμενα ευρήματά μας από το WHI έδειξαν ότι η έναρξη της ορμονοθεραπείας ΧΤ νωρίς στην εμμηνόπαυση, αντί της καθυστερημένης έναρξης, παρέχει καλύτερα αποτελέσματα για την καρδιακή νόσο, τη γνωστική λειτουργία και τη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες – και αυτή η μελέτη δείχνει ότι το ίδιο ισχύει και για την εναπόθεση tau”.Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από το Μητρώο Wisconsin για την πρόληψη της νόσου του Alzheimer Wisconsin Registry for Alzheimer’s Prevention (WRAP), μία από τις λίγες διαχρονικές μελέτες για την άνοια της AD που περιλαμβάνει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εμμηνόπαυση και τη χρήση ορμονοθεραπείας HT, καθώς και νευροαπεικόνιση PET. Ανέλυσαν σαρώσεις ΡΕΤ από 292 ενήλικες χωρίς γνωστικές διαταραχές για να προσδιορίσουν τα επίπεδα αμυλοειδούς και tau σε επτά περιοχές του εγκεφάλου. Το Tau, το οποίο είναι γνωστό ότι υπάρχει σε μεγαλύτερες ποσότητες στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες σε αυτές τις περιοχές του εγκεφάλου, ήταν το κύριο αντικείμενο της έρευνας, καθώς η παρουσία του μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για τις ειδικές ως προς το φύλο πτυχές της άνοιας της νόσου Αλτσχάιμερ ΝΑ και τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και πριν αρχίσουν να εμφανίζουν συμπτώματα γνωστικής έκπτωσης.
Όπως ήταν αναμενόμενο, οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερα επίπεδα tau σε σύγκριση με τους άνδρες της ίδιας ηλικίας, ιδίως στις περιπτώσεις που είχαν επίσης αυξημένο β-αμυλοειδές. Όμως, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η συσχέτιση μεταξύ των μη φυσιολογικών επιπέδων β-αμυλοειδούς και tau ήταν πολύ ισχυρότερη στις γυναίκες που είχαν νωρίτερα την έναρξη της εμμηνόπαυσης, ακόμη και μετά την προσαρμογή για τις γνωστές αιτίες της πρόωρης εμμηνόπαυσης, όπως το κάπνισμα και η ωοθηκεκτομή, ακόμη και για τους γενετικούς παράγοντες κινδύνου για άνοια AD. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα επίπεδα tau ήταν υψηλά στις εντορινικές και κατώτερες κροταφικές περιοχές, οι οποίες βρίσκονται κοντά στο κέντρο μνήμης του εγκεφάλου και είναι γνωστό ότι εμπλέκονται στην εξέλιξη της άνοιας της νόσου Αλτσχάιμερ ΝΑ. Δεδομένου ότι πολλές γυναίκες που υποβάλλονται σε πρόωρη εμμηνόπαυση χρησιμοποιούν ορμονοθεραπεία ΧΤ, οι ερευνητές εξέτασαν αν η χρήση ορμονοθεραπείας ΧΤ σχετίζεται με το β-αμυλοειδές και το tau. Ενώ επιβεβαίωσαν αυτή τη συσχέτιση, παρατήρησαν ότι η καθυστερημένη έναρξη της ορμονοθεραπείας ΧΤ -πέντε ή περισσότερα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση- οδήγησε σε αυτή τη σχέση. Πολλές γυναίκες στην ομάδα της καθυστερημένης έναρξης της ορμονοθεραπείας ΧΤ άρχισαν την ορμονοθεραπεία ΧΤ σχεδόν μια δεκαετία μετά την εμμηνόπαυση. Στο μέλλον, οι ερευνητές συνεχίζουν να μελετούν τους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με το φύλο για την άνοια AD αναλύοντας βιολογικές υπογραφές, συμπεριλαμβανομένων των ορμονών του φύλου στο πλάσμα αίματος και στο χρωμόσωμα Χ. Συνεχίζουν, επίσης, να συμμετέχουν σε προσπάθειες για να κατανοήσουν τον μοναδικό ρόλο που παίζει το tau στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες, τον αντίκτυπό του στον εγκέφαλο και γιατί η πρόωρη εμμηνόπαυση και η καθυστερημένη έναρξη της ορμονοθεραπείας ΧΤ μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο tau, ακόμη και σε γνωστικά ανεπηρέαστες γυναίκες.
“Έως και το 10% των γυναικών βιώνει πρόωρη ή πρώιμη εμμηνόπαυση και τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η προγενέστερη ηλικία κατά την εμμηνόπαυση μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για άνοια AD”, δήλωσε η πρώτη συγγραφέας Gillian Coughlan, Ph.D., του Τμήματος Νευρολογίας του MGH. “Η ορμονοθεραπεία μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στη νόηση, αλλά μόνο αν ξεκινήσει αρκετά χρόνια μετά την ηλικία κατά την εμμηνόπαυση. Αυτά τα ευρήματα παρατήρησης υποστηρίζουν τις κλινικές κατευθυντήριες γραμμές που αναφέρουν ότι η ορμονοθεραπεία πρέπει να χορηγείται κοντά στην έναρξη της εμμηνόπαυσης, αλλά όχι αρκετά χρόνια μετά”.
Η διαδικασία πρόσληψης ιατρών είναι πολύ απλή και δίδονται συγκεκριμένες οδηγίες
Σχετικά με τις προσλήψεις επικουρικών ιατρών, διαφόρων ειδικοτήτων, στα Νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας όλης της χώρας, διευκρινίζεται ότι η διαδικασία πρόσληψης ιατρών είναι απλή. Κάθε Υγειονομική Περιφέρεια τηρεί κατάλογο αιτούντων ιατρών, ο οποίος επικαιροποιείται καθημερινά. Σε αυτό τον κατάλογο, μπορεί να εγγραφεί ανά πάσα στιγμή κάθε ενδιαφερόμενος ιατρός. Όσον αφορά στους επικουρικούς ιατρούς του ΕΚΑΒ, οι αντίστοιχες αιτήσεις υποβάλλονται στην κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας.
Ιατροί που επιθυμούν να εγγραφούν για πρώτη φόρα, μπορούν να υποβάλλουν αίτηση με τα απαραίτητα δικαιολογητικά που αναφέρονται στην Αρ.πρωτ. Α2α/οικ.24317/30-3-2016, σε ΜΙΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ της προτίμησής τους (Αίτηση μπορούν επίσης να υποβάλλουν οι παρατασιακοί ειδικευόμενοι. Σύμφωνα με το άρθρο 33 της 30-3-2020 ΠΝΠ (Α΄75) μέχρι τις 30-7-2020 μπορούν να υποβάλλουν αίτηση και οι ιατροί σε παράταση εξειδίκευσης, άλλα ΟΧΙ οι αγροτικοί ιατροί και οι επικουρικοί ιατροί που υπηρετούν με παράταση θητείας).
Επισημαίνεται ότι στο ΕΚΑΒ τοποθετούνται ιατροί των ειδικοτήτων: Γενικής Ιατρικής, Αναισθησιολογίας, Καρδιολογίας, Ορθοπαιδικής, Παθολογίας, Πνευμονολογίας, Χειρουργικής, Παιδιατρικής, καθώς και οι ιατροί ανεξαρτήτως ειδικότητας που διαθέτουν πτυχίο επάρκειας στην Επείγουσα Προνοσοκομειακή Ιατρική. Ο κατάλογος ιατρών για για το ΕΚΑΒ περιέχει τους εγγεγραμμένους ιατρούς και περιλαμβάνει το ονοματεπώνυμο, τον αριθμό πρωτοκόλλου, την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης, την ημερομηνία κτήσης του τίτλου της ειδικότητας, τις προτιμήσεις, την ύπαρξη εξειδίκευσης ή εμπειρίας.
Οδηγίες για τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων, μπορούν να βρουν οι ενδιαφερόμενοι στον παρακάτω σύνδεσμο:
Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη με επικεφαλής μία Ελληνίδα ερευνήτρια. Ο ρόλος-κλειδί του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ξεχάστε ό,τι ξέρατε για τη μακροζωία. Αν και οι περισσότερες έως τώρα μελέτες για το θέμα, την συσχετίζουν με τις συνήθειες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, μια νέα μελέτη με ελληνική υπογραφή δείχνει ότι το κλειδί είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Tufts διαπίστωσαν ότι οι υπεραιωνόβιοι άνθρωποι έχουν μοναδική σύνθεση κυττάρων στο ανοσοποιητικό τους σύστημα, τα οποία τους παρέχουν υψηλή προστασία εναντίον των νοσημάτων.
Τα κύτταρα αυτά τους επιτρέπουν να αναρρωνύουν γρήγορα από κάθε πάθηση που εκδηλώνουν. Επιπλέον, δεν ακολουθούν την φυσιολογική εκφύλιση που αναμένεται με την πάροδο της ηλικίας. Το αποτέλεσμα είναι η εκπληκτική μακροζωία των ανθρώπων που τα φέρουν.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύονται στην ιατρική επιθεώρηση Lancet eBiomedicine. Όπως γράφουν οι ερευνητές, η νοσηρότητα και η θνησιμότητα σχετίζονται με αλλαγές στα ανοσοποιητικά κύτταρα, οι οποίες φυσιολογικά συμβαίνουν με την πάροδο του χρόνου.
Σε πολλούς αιωνόβιους ανθρώπους, όμως, παρατηρείται συχνά αξιοσημείωτη καθυστέρηση στην ανάπτυξη χρονίων νοσημάτων. Παρατηρείται επίσης εκπληκτική ικανότητα να ξεπερνούν σοβαρά νοσήματα. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι διαθέτουν μοναδική ανοσία, η οποία παραμένει απρόσμενα λειτουργική καθώς μεγαλώνουν.
Η νέα μελέτη
Για να εξακριβώσουν τι το ιδιαίτερο έχει η ανοσία τους και πως σχετίζεται με τη μακροζωία, οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα αίματος από επτά υπεραιωνόβιους εθελοντές, ηλικίας 100 έως 119 ετών.
Η ανάλυση έδειξε ότι διέθεταν απρόσμενο προφίλ ανοσοποιητικών κυττάρων. Είχαν, λ.χ., σημαντική μετατόπιση των CD4 Τ-λεμφοκυττάρων σε Β-λεμφοκύτταρα. Τα CD4 κύτταρα είναι λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν λοιμώξεις, αλλά έχουν βοηθητικό ρόλο. Τα Β-λεμφοκύτταρα παράγουν αντισώματα και επιπλέον «θυμούνται» τους εισβολείς στον οργανισμό.
Παρότι, δηλαδή, είναι όλα κύτταρα του ανοσοποιητικού, το καθένα επιτελεί διαφορετικές λειτουργίες. Η μετάθεση των κυττάρων υποδηλώνει ότι το ανοσοποιητικό τους προσαρμόστηκε στη διάρκεια της ζωής τους με τρόπο που οδήγησε στη μακροζωία.
Οι υπεραιωνόβιοι εθελοντές έφεραν επίσης γονίδια που εκφράζονταν μόνο στα κύτταρα του δικού τους αίματος. Ένα από αυτά ήταν, λ.χ., το γονίδιο S100A4. Αυτό ανήκει σε μία ευρύτερη ομάδα γονιδίων που παίζουν ρόλο στις σχετιζόμενες με την ηλικία ασθένειες. Ωστόσο συνδέεται με την μακροζωία και τη μεταβολική ρύθμιση.
Οι ερευνητές επαλήθευσαν τα ευρήματά τους σε επτά άλλους αιωνόβιους εθελοντές. Εξέτασαν επίσης δείγματα αίματος και από 52 νεότερα άτομα (ηλικίες 20-89 ετών). Έτσι διαπίστωσαν ότι τα ανοσοποιητικά κύτταρα των αιωνόβιων ανθρώπων δεν ακολουθούσαν τις τάσεις της φυσικής γήρανσης.
Προστατευτικοί μηχανισμοί
«Τα ευρήματά μας επιβεβαιώνουν την υπόθεση ότι οι αιωνόβιοι άνθρωποι διαθέτουν προστατευτικούς παράγοντες που τους επιτρέπουν να ξεπερνούν τις νόσους και να φθάνουν σε πολύ προχωρημένη ηλικία», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Τάνια Καραγιάννη, ειδική σε θέματα Βιοπληροφορικής στο Ιατρικό Κέντρο του Tufts.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν εάν η μοναδική ανοσολογική ικανότητα των υπεραιωνόβιων ανθρώπων είναι γενετική ή επηρεάζεται από άλλους παράγοντες.
«Η μακροζωία είναι πολύπλοκο θέμα», εξήγησε ο ερευνητής Dr. Stefano Monti, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής & Βιοστατιστικής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. «Οι πιθανοί παράγοντες που εμπλέκονται είναι πολλαπλοί. Παίζουν ρόλο τα γονίδια που κληρονομούμε από τους γονείς μας. Παίζει ρόλο ο τρόπος ζωής. Και φυσικά υπάρχει και η τύχη».
Σε κάθε περίπτωση, ευελπιστούν ότι τα ευρήματά τους μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την μελέτη της ανοσολογικής ανθεκτικότητας. Η ανθεκτικότητα αυτή οδηγεί σε ακραία μακροζωία και θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων, καταλήγουν.
Είναι φάρμακα για την πολλαπλή σκλήρυνση, την ελκώδη κολίτιδα, το ανθεκτικό οίδημα και άλλες παθήσεις.
Θετική γνωμοδότηση για οκτώ νέα φάρμακα και ένα εμβόλιο εξέδωσε η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), μετά από πολυήμερη συνεδρίαση που διεξήχθη στα τέλη Μαρτίου.
Όπως ανακοίνωσε ο ΕΜΑ, η Επιτροπή Ιατρικών Προϊόντων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) εξέδωσε θετική γνωμοδότηση για το εμβόλιο Bimervax. Προορίζεται ως αναμνηστική δόση για άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω, που ήδη έχουν κάνει εμβόλια mRNA για το νέο κορωνοϊό.
Τα οκτώ φάρμακα καλύπτουν ευρύ φάσμα παθήσεων. Το πρώτο είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που λέγεται ουμπλιτουξιμάμπη (ublituximab). Προορίζεται για την αντιμετώπιση της υποτροπιάζουσα πολλαπλής σκλήρυνσης (σκλήρυνση κατά πλάκας). Η νόσος προσβάλλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό, καταστρέφοντας το προστατευτικό «περίβλημα» (μυελίνη ουσία) των νεύρων και τα ίδια τα νεύρα.
Θετική γνωμοδότηση έλαβε και η μιρικιζουμάμπη (mirikizumab), για την θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής ελκώδους κολίτιδας. Η κολίτιδα αυτή είναι φλεγμονή στο παχύ έντερο, που προκαλεί εξελκώσεις (πληγές) και αιμορραγία.
Στα φάρμακα που έλαβαν θετική γνωμοδότηση συμπεριλαμβάνεται και ένα για παιδιά. Λέγεται θειοθειϊκό νάτριο (sodium thiosulfate) και χορηγείται για την προστασία από την ωτοτοξικότητα. Ωτοτοξικότητα είναι η ανάπτυξη προβλημάτων ακοής ή ισορροπίας λόγω φαρμακευτικής αγωγής. Εν προκειμένω, η αγωγή είναι η σισπλατίνη, μία χημειοθεραπεία που χορηγείται για ποικίλες μορφές καρκίνου.
Το θειοθειϊκό νάτριο έλαβε θετική γνωμοδότηση για χορήγηση σε παιδιά ηλικίας 1 μηνός έως 18 ετών. Τα παιδιά πρέπει να έχουν τοπικούς, μη-μεταστατικούς, συμπαγείς όγκους.
Οι γνωμοδοτήσεις της CHMP για τα φάρμακα δεν είναι δεσμευτική. Αποστέλλεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την τελική απόφαση, που συνήθως εκδίδεται εντός διμήνου.
Άλλα φάρμακα
Η CHMP εκτίμησε ότι πρέπει να εγκριθεί και η εκουλιζουμάμπη (eculizumab). Είναι ένα βιο-ομοειδές φάρμακο για τη θεραπεία της παροξυσμικής, νυκτερινής αιμοσφαιρινουρίας. Πρόκειται για μία σπάνια διαταραχή, η οποία οδηγεί σε πρόωρη καταστροφή και διαταραγμένη παραγωγή των αιμοσφαιρίων. Τα αιμοσφαίρια είναι τα κύτταρα του αίματος.
Θετική γνωμοδότηση δόθηκε επίσης στην σπειρονολακτόνη (spironolactone) για την αντιμετώπιση του ανθεκτικού οιδήματος. Το οίδημα (πρήξιμο) αυτό δεν ανταποκρίνεται στα διουρητικά και στη μείωση της κατανάλωσης άλατος.
Η CHMP έκρινε επίσης ότι πρέπει να εγκριθούν στην Ευρώπη και τρία γενόσημα φάρμακα:
Το πρώτο είναι γενόσημο της ετεξιλικής δαβιγατράνης (dabigatran etexilate) και λαμβάνεται για την πρόληψη της φλεβικής θρομβοεμβολής
Το δεύτερο είναι γενόσημο της λακοσαμίδης (lacosamide) που χορηγείται για τη θεραπεία της επιληψίας
Το τρίτο είναι γενόσημο της σουγκαμμαντέξης (sugammadex). Το φάρμακο αυτό χορηγείται για την αντιστροφή του νευρομυϊκού αποκλεισμού από τα φάρμακα ροκουρόνιο ή βεκουρόνιο.
Με τη δωρεάν εφαρμογή ο τηλεφωνητής του ΕΚΑΒ ή της ΕΛΑΣ θα βλέπει την ακριβή θέση του καλούντος στον χάρτη και το είδος του κινδύνου που διατρέχει. Πώς θα λειτουργεί.
Κατά την πρόσφατη τραγωδία των Τεμπών, επιβάτες της μοιραίας αμαξοστοιχίας επικοινωνούσαν με τις Αρχές (100 ή 166) για να ζητήσουν βοήθεια. Στην ερώτηση “πού βρισκόσαστε” η απάντηση ήταν “δεν γνωρίζουμε”.
Τον Νοέμβριο του 2018, γνωστή δημοσιογράφος έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου της και έπεσε σε χαράδρα 100 μέτρων, με ένα δέντρο ευτυχώς να ανακόπτει την πορεία της. Και η ίδια δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει την περιοχή όπου βρισκόταν. Για καλή σας τύχη άκουσε τις φωνές της ένας φύλακας κατοικίας, ο οποίος υπέδειξε το σημείο στις Αρχές.
Σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης όπως οι παραπάνω κάθε δευτερόλεπτο μετράει. Μια δωρεάν εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που ανέπτυξε ελληνική start-up εταιρία δίνει τη δυνατότητα άμεσης ενημέρωσης των Αρχών για το ακριβές στίγμα και τις γεωγραφικές συντεταγμένες του χρήστη ώστε η ανταπόκριση να είναι άμεση. Η πρωτοβουλία παρέχει, παράλληλα, την ευκαιρία ψηφιοποίησης των τηλεφωνικών κέντρων ΕΛΑΣ και ΕΚΑΒ, τα οποία, όπως αναφέρει στο iatronet.gr o διευθυντής του project, συγκοινωνιολόγος Νότης Παρασκευόπουλος, “με εξαίρεση Αθήνα, Θεσσαλονίκη και 2-3 άλλες πόλεις, ο τηλεφωνητής λειτουργεί ακόμη με …χαρτί και μολύβι”. Με χορηγία που έχει εξασφαλιστεί, μπορούν να εγκατασταθούν άμεσα και δωρεάν σύγχρονοι φορητοί υπολογιστές για την υποστήριξη της εφαρμογής, σε περισσότερα από 100 τηλεφωνικά κέντρα των δύο υπηρεσιών σε όλη την Ελλάδα.
Η start – up έχει κάνει τις επαφές με τα συναρμόδια υπουργεία και περιμένει το “πράσινο φως” από την κυβέρνηση προκειμένου να προχωρήσει στην ενεργοποίηση της εφαρμογής.
Πώς θα λειτουργεί
Ανοίγοντας την εφαρμογή, ο χρήστης που βρίσκεται σε κίνδυνο ή ένας αυτόπτης μάρτυρας κάποιου συμβάντος θα έχει δύο επιλογές: “Ασθενοφόρο” ή “Αστυνομία”. Για την δεύτερη επιλογή μπορεί, επίσης, να επιλέξει είδος συμβάντος: “Διαρρήκτης”, “Υπό Επίθεση” ή “Ενδοοικογενειακή Βία”.
Η εφαρμογή τηλεφωνεί αυτομάτως στο τοπικό κέντρο του ΕΚΑΒ ή της ΕΛΑΣ. Ο υπάλληλος βάρδιας που θα απαντήσει στην κλήση δεν θα χρειαστεί να ζητήσει πληροφορίες για τον τόπο του συμβάντος. “Θα δει αυτομάτως στην οθόνη του υπολογιστή το όνομα του καλούντος και το ακριβές σημείο όπου βρίσκεται, με στίγμα στο χάρτη και γεωγραφικές συντεταγμένες”, εξηγεί στο iatronet.gr ο κ. Παρασκευόπουλος. Έτσι, θα χρειαστεί ελάχιστα δευτερόλεπτα για να ενημερωθεί από τον πολίτη για αυτό που έχει συμβεί, πριν δώσει εντολή προκειμένου να σπεύσει η βοήθεια.
Εφόσον δοθεί το “πράσινο φως” από τα αρμόδια υπουργεία, η start-up CNOS θα χρειαστεί μόλις 30 μέρες μέχρι να εγκαταστήσει τους υπολογιστές και να κάνει διαθέσιμη την εφαρμογή για download. Το κατέβασμά της θα είναι δωρεάν για όλους τους πολίτες και επισκέπτες της χώρας, ενώ σε δεύτερη φάση, με μια μικρή επιβάρυνση, ο χρήστης θα μπορεί να την αναβαθμίσει σε Safe in Greece Plus (SIG+) έχοντας επιπλέον την δυνατότητα της αυτόματης ειδοποίησης σύγκρουσης.
Ενημερωτικά μηνύματα
Εκτός από ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια του πολίτη, αλλά και ευκαιρία ψηφιοποίησης των τηλεφωνικών κέντρων ΕΚΑΒ και ΕΛΑΣ, η εφαρμογή αποτελεί ένα εργαλείο που παρέχει τη δυνατότητα σε δημόσιες υπηρεσίες, οργανισμούς και εταιρίες να στέλνουν στους πολίτες τους χρηστικά ενημερωτικά μηνύματα.
“Οι χρήστες της εφαρμογής μπορούν να λαμβάνουν μηνύματα push notifications, που δεν θα έχουν εμπορικό χαρακτήρα, αλλά θα ενημερώνουν για θέματα υγείας, ασφάλειας, κινητικότητας, τουρισμού ή άλλα”, σημειώνει ο κ. Παρασκευόπουλος και προσθέτει: “Τα μηνύματα θα στέλνονται από Δήμους, Περιφέρειες, Οργανισμούς όπως η Πολιτική Προστασία, ο ΟΑΣΠ, η Πυροσβεστική, η Τροχαία ή και από εταιρείες. Μια απ΄ αυτές θα μπορούσε να είναι, για παράδειγμα, η Hellenic Train, με την οποία έχουμε έρθει σε επαφή, ή οι εταιρίες αυτοκινητοδρόμων, που θα μπορούν να ενημερώνουν για έκτακτα συμβάντα ή προβλήματα στο δίκτυο”.
Έχουν ήδη επιλεγεί 333 Περιοχές Αποστολής Μηνυμάτων (Geofences) που καλύπτουν το σύνολο της χώρας. Ο χρήστης της εφαρμογής λαμβάνει όσα μηνύματα έχουν σταλεί στο Geofence, όταν βρεθεί σε αυτό.
“Παγώνει” λόγω εκλογών;
Οι υπεύθυνοι της start-up έχουν έρθει σε επαφή με τα άμεσα εμπλεκόμενα συναρμόδια υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, καθώς και με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Σύμφωνα με τον project manager, η ανταπόκριση είναι θετική, αλλά η τελική έγκριση από το Μέγαρο Μαξίμου ίσως αργήσει λόγω εκλογών.
“Μάς είπαν από το γραφείο πρωθυπουργού ότι περιμένουν το ΟΚ από τον κ. Πιερακάκη, αλλά στη συνέχεια άφησαν να εννοηθεί ότι ενδέχεται αυτό να μετατεθεί για μετά τις εκλογές”, σημειώνει ο κ. Παρασκευόπουλος και προσθέτει: “Επειδή οι εκλογές μπορεί να τραβήξουν σε χρόνο, εμείς θεωρούμε πως είναι κρίμα να καθυστερήσουμε και να χάσουμε την τουριστική σεζόν”.
Το πρώτο σχόλιο του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης όταν ενημερώθηκε για την εφαρμογή ήταν πως και ο αριθμός έκτακτης ανάγκης 112 δίνει το στίγμα αυτού που καλεί. Οι διαχειριστές του εξήγησαν τις διαφορές και του επεσήμαναν πως το Safe in Greece μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά, για μικρότερα συμβάντα, ως ένα “μικρό 112”.
“Το 112 είναι για σοβαρές περιπτώσεις. Η διαφορά με τη δική μας εφαρμογή είναι ότι αμέσως ο τηλεφωνητής βλέπει και το λόγο για τον οποίο κάλεσες. Επίσης, καλεί στον τοπικό σταθμό ΕΚΑΒ όπου έγινε το συμβάν, ενώ στο 112 απαντάει ένας πυροσβέστης κεντρικά στην Αθήνα και μεταβιβάζει το σήμα στην πλησιέστερη στο συμβάν υπηρεσία, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος”, αναφέρει.
Στην ερώτηση του υπουργού σχετικά με την εμπειρία των δημιουργών της εφαρμογής, η απάντηση ήταν πως την υλοποίησε για λογαριασμό της Start-Up CNOS η γαλλική εταιρία τεχνητής νοημοσύνης NEOMA, που έχει τεράστια εμπειρία σε διεθνή έργα, με πιο πρόσφατο παράδειγμα το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου στο Κατάρ.
Το Safe in Greece αποτελεί την πρώτη προσπάθεια της νεοφυούς εταιρείας, που δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 2022.
