Με επιτυχία στέφθηκαν οι μεταμοσχεύσεις σε τρεις ασθενείς στο Μεταμοσχευτικό Κέντρο Κερατοειδών του νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» της Θεσσαλονίκης.
Χάρη στη δωρεά οργάνων βελτιωμένη όραση θα έχουν πλέον ένας 68χρονος, ένας 77χρονος και ένα 79χρονος, οι οποίοι ταλαιπωρούνταν από σοβαρά προβλήματα όρασης. Δότες ήταν αντίστοιχα μια 74χρονη, ένας 52χρονος και ένα 63χρονος. Μάλιστα αναμένεται να λάβουν μόσχευμα άλλα δυο άτομα αφού έκαναν δωρεά οργάνων οι οικογένειες δυο ακόμα συνανθρώπων μας.
Την ευγνωμοσύνη του εξέφρασε προς τις οικογένειες των δωρητών ο διευθυντής της Β’ Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής και του Μεταμοσχευτικού Κέντρου Κερατοειδών Νικόλαος Ζιάκας. Μάλιστα, σχετική ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο κ. Ζιάκας ευχήθηκε να μεγαλώσει ο αριθμός των διαθέσιμων μοσχευμάτων από δωρεές για να μπορούν να ικανοποιηθούν οι ανάγκες των ασθενών και να δοθεί τέλος στην ταλαιπωρία τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η λίστα των ασθενών που αναμένουν μόσχευμα υπολογίζεται σε 150 ασθενείς.
To «πράσινο φως» έδωσε o FDA στην χορήγηση σεμαγλουτίδης για τη θεραπεία της παχυσαρκίας σε εφήβους 12 ετών και άνω. Η εν λόγω θεραπεία είχε εγκριθεί και για ενήλικες.
Ο οργανισμός έδωσε την συγκατάθεσή του με βάση τα στοιχεία από μια διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό New England Journal of Medicine. Η θεραπεία θα χορηγείται υποδόρια. Τα κύρια σημεία της μελέτης συνοψίζουν οι καθηγήτριες της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Λίνα Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Κυριακή Καραβανάκη (Kαθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας), Χριστίνα Κανακά-Gantenbein (Kαθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας) και Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής).
Συγκεκριμένα στη μελέτη STEP TEENS συμμετείχαν έφηβοι ηλικίας 12 ως 18 ετών με παχυσαρκία (δείκτη μάζας σώματος, ΔΜΣ στο 95ο εκατοστημόριο ή υψηλότερο) ή υπέρβαρους (ΔΜΣ στο 85ο εκατοστημόριο ή υψηλότερο) και τουλάχιστον μία συνυπάρχουσα πάθηση που σχετίζεται με το αυξημένο σωματικό βάρος. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε αναλογία 2:1 για να λάβουν υποδόρια ένεση σεμαγλουτίδης μία φορά την εβδομάδα σε δόση 2,4 mg ή εικονικό φάρμακο για 68 εβδομάδες, παράλληλα με υγιεινοδιαιτητικές παρεμβάσεις. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η ποσοστιαία μεταβολή του ΔΜΣ από την αρχική τιμή την εβδομάδα 68. Το δευτερεύον καταληκτικό σημείο ήταν απώλεια σωματικού βάρους τουλάχιστον 5% την εβδομάδα 68. Η μέση μεταβολή του ΔΜΣ από την έναρξη ως την εβδομάδα 68 ήταν -16,1% με τη σεμαγλουτίδη και 0,6% με το εικονικό φάρμακο (εκτιμώμενη διαφορά -16,7%, 95% διάστημα CI -20,3 ως -13,2, p<0,001).
Αναλυτικά, την εβδομάδα 68, συνολικά 95 από τους 131 συμμετέχοντες (73%) στην ομάδα της σεμαγλουτίδης είχαν απώλεια βάρους 5% ή μεγαλύτερη, σε σύγκριση με 11 από τους 62 συμμετέχοντες (18%) στην ομάδα εικονικού φαρμάκου (εκτιμώμενη αναλογία πιθανοτήτων 14, 95% CI 6,3 ως 3, p <0,001). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μειώσεις στο σωματικό βάρος και η βελτίωση σχετικά με καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου (περίμετρος μέσης, επίπεδα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, λιπίδια και αμινοτρανσφεράση αλανίνης) ήταν μεγαλύτερες με τη σεμαγλουτίδη συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο.
Ανεπιθύμητες ενέργειες
Η συχνότητα από το γαστρεντερικό ήταν μεγαλύτερη με τη σεμαγλουτίδη συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο (62% έναντι 42%). Πέντε συμμετέχοντες (4%) στην ομάδα της σεμαγλουτίδης παρουσίασαν χολολιθίαση, ενώ κανένας στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες αναφέρθηκαν σε 15 από τους 133 συμμετέχοντες (11%) στην ομάδα της σεμαγλουτίδης και σε 6 από τους 67 συμμετέχοντες (9%) στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου.
Συνεπώς , η μελέτη έδειξε ότι χορήγηση δόσης σεμαγλουτίδης 2,4 mg παράλληλα με υγιεινοδιαιτητικές παρεμβάσεις απέφερε μεγαλύτερη μείωση του ΔΜΣ από ό,τι υγιεινοδιαιτητικές παρεμβάσεις μόνο, με ασφάλεια.
Η εκδήλωση κακοήθειας του παγκρέατος είναι πιθανή με την μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ. Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν διαβητικοί και άτομα με διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας.
«Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ, ανεξαρτήτως του τύπου, αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρκινογένεσης. Όσον αφορά στο πάγκρεας, υπάρχουν μελέτες που έχουν συνδέσει την κακή αυτή συνήθεια με την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου στους πάσχοντες από παγκρεατίτιδα – μια πάθηση που απειλεί όσους καταναλώνουν συχνά, για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε μεγάλες ποσότητες οινοπνευματώδη ποτά. Η έρευνα δείχνει ότι ενοχοποιείται τόσο η οξεία παγκρεατίτιδα όσο και η χρόνια. Η πρώτη είναι μια κατάσταση που προκαλεί ξαφνική φλεγμονή του παγκρέατος και διαρκεί για μικρό χρονικό διάστημα. Η δεύτερη, χαρακτηρίζεται από χρόνια προοδευτική φλεγμονή και ουλές και οδηγεί σε μη αναστρέψιμη βλάβη των παγκρεατικών πόρων», διευκρινίζει ο καθηγητής Χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής στον Όμιλο ΥΓΕΙΑ, Δημήτρης Λινός.
Ενδεικτικό είναι ότι σε σχετικά πρόσφατη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε πριν μερικούς μήνες στο Nature και αφορούσε τη σύνδεση μεταξύ της χρόνιας παγκρεατίτιδας και της επίπτωσης καθώς και της θνησιμότητας του καρκίνου διαπιστώθηκε ότι σε πληθυσμό 10.899 ασθενών καταδείχθηκε ο υψηλότερος κίνδυνος εμφάνισης όλων των καρκίνων, μεταξύ αυτών και καρκίνου του παγκρέατος. Όσον αφορά δε στη θνησιμότητα από καρκίνο, οι ασθενείς με χρόνια παγκρεατίτιδα είχαν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του οισοφάγου και του παγκρέατος.
«Τελευταία, Κορεάτες ερευνητές έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στην εύρεση και άλλων πληθυσμιακών ομάδων που είναι ευάλωτοι. Συγκεκριμένα, προσπάθησαν να ανακαλύψουν εάν υπάρχει συσχετισμός μεταξύ της γλυκαιμικής κατάστασης και του καρκίνου του παγκρέατος» σημειώνει ο καθηγητής. Σε πληθυσμό 9.514.171 ενηλίκων χωρίς καρκίνο, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε υγειονομικές εξετάσεις με παρακολούθηση για διάστημα λιγότερο των 10 ετών διαπιστώθηκε ότι 7,3 έτη ότι οι 12.818 ασθενείς διαγνώστηκαν με τον συγκεκριμένο καρκίνο. Όπως ανακοινώθηκε στο European Journal of Cancer οι ασθενείς με διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας είναι αντίστοιχο κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος με τη κατανάλωση αλκοόλ.
Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ (30 g/ημέρα) συσχετίστηκε με 38% αυξημένο κίνδυνο. Ο διαβήτης συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος ανεξάρτητα από την κατανάλωση αλκοόλ και με 70% αυξημένο κίνδυνο ακόμη και σε άτομα που δεν έπιναν.
Συμπτώματα
Πολλές φορές δεν εμφανίζονται παρά μόνο σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Μερικές φορές, εκδηλώνεταi κόπωση, απώλεια βάρους και ίκτερο. Όταν καθυστερείτε η διάγνωση, τότε αργεί και η θεραπεία, ενώ μειώνονται τοι πιθανότητες ίασης, «συγκριτικά με άλλους καρκίνους», προειδοποιεί ο καθηγητής κ. Λινός.
Θεραπεία
«Η επιλογή της θεραπείας που θα ακολουθηθεί εξαρτάται από το στάδιο της νόσου. Μόνο το 20% των ατόμων που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παγκρέατος μπορούν να αφαιρέσουν τμήμα ή το σύνολο του οργάνου, καθώς η συντριπτική πλειονότητα ανακαλύπτει ότι πάσχει από καρκίνο αφού αυτός έχει δώσει μεταστάσεις. Η εγχείρηση μπορεί να συνοδευτεί (συνήθως κατόπιν αυτής) από άλλες θεραπείες, όπως ακτινοβολίες και χημειοθεραπείες» τονίζει ο κ. Λινός.
Με επιστολή προς τον υπουργό Υγείας ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης ζητά τη διεύρυνση της δυνατότητας εκτέλεσης των ηλεκτρονικών συνταγών. Ο ΙΣΘ αιτείται μια ηλεκτρονική συνταγή να εκταλείται από περισσότερα φαρμακεία εξαιτίας των δυσκολιών που έχουν προκύψει με τις ελλείψεις φαρμάκων.
Συγκεκριμένα, οι γιατροί της Θεσσαλονίκης έκαναν αίτημα στον κ. Πλεύρη για ευελιξία στην εκτέλεση λόγω της ανεπάρκειας φαρμάκων, ώστε να αποφευχθεί η ταλαιπωρία και η οικονομική επιβάρυνση των ασθενών. Λόγω των προβλημάτων ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης ζητά την «αλλαγή στη δυνατότητα εκτέλεσης ηλεκτρονικής ιατρικής συνταγής μέσω του συστήματος της ΗΔΙΚΑ μόνο από ένα φαρμακείο καθώς πολλοί ασθενείς είναι υποχρεωμένοι να προμηθεύονται από διαφορετικά φαρμακεία, σκευάσματα που περιέχονται σε μία ηλεκτρονική συνταγή».
Οι γιατροί υποστηρίζουν ότι μπορεί να γίνει άμεσα τροποποίηση μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Επιδίωξη είναι οι ασθενείς να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους και να μην είναι αναγκασμένοι «όπως αυτή τη στιγμή συχνά συμβαίνει, να επιβαρύνονται καθ’ ολοκλήρου το κόστος ενός φαρμάκου το οποίο αγόρασαν από διαφορετικό φαρμακείο από εκείνο που εκτέλεσε μερικώς την εκδοθείσα ηλεκτρονική συνταγή λόγω ελλείψεως κάποιου σκευάσματος».
Τη διαδικασία τιμολόγησης των προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης ορίζει με απόφαση του ο Θάνος Πλεύρης. Η τιμολόγηση θα γίνεται με αίτηση στο Τμήμα Τιμολόγησης του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), μετά την χορήγηση της ειδικής άδειας κυκλοφορίας του προϊόντος από τον ΕΟΦ.
Οι τιμές παραγωγού (ex-factory) για τα προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης καθορίζονται με Δελτία Τιμών, που εκδίδει ο Υπουργός Υγείας, ύστερα από πρόταση του ΕΟΦ. Για την τιμολόγηση προϊόντος φαρμακευτικής κάνναβης δεν απαιτείται να κυκλοφορεί το προϊόν σε άλλη χώρα πλην της Ελλάδας.
Tα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης ταξινομούνται ως μη αποζημιούμενα προϊόντα και αναλογικά δεν ανατιμολογούνται. Η τιμολόγηση διενεργείται και ολοκληρώνεται εντός 30 ημερών από την υποβολή του αιτήματος τιμολόγησης από τον κάτοχο ειδικής έγκρισης κυκλοφορίας.
Οι αιτήσεις τιμολόγησης κατατίθενται υποχρεωτικά στο Γενικό Πρωτόκολλο του ΕΟΦ και μπορούν να υποβληθούν και ηλεκτρονικά, όπως ορίζεται από σχετικές ανακοινώσεις του οργανισμού. Για την τιμολόγηση η εταιρεία προσκομίζει υποχρεωτικά τα πιστοποιητικά που στοιχειοθετούν:
α) το όνομα ή την εταιρική επωνυμία, τη διεύθυνση κατοικίας, την έδρα του αιτούντος κατόχου ειδικής έγκρισης κυκλοφορίας,
β) τα στοιχεία της άδειας ειδικής έγκρισης κυκλοφορίας του προϊόντος, από τα οποία προκύπτουν:
i) η ονομασία του,
ii) η δραστική ουσία του και η σύνθεση της,
iii) η περιεκτικότητά του,
iv) η φαρμακοτεχνική μορφή του,
v) η συσκευασία του, και η
vi) ένδειξη του,
γ) την/τις τιμή(ές) που τυχόν έχει λάβει στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπρόσθετα, ο κάτοχος ειδικής έγκρισης κυκλοφορίας προσκομίζει υποχρεωτικά παράβολο των εκατόν πενήντα (150) ευρώ, ανά κωδικό αριθμό συσκευασίας ΕΟΦ.
Εάν κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης δεν έχουν κατατεθεί όλα τα στοιχεία που προβλέπονται από τις διατάξεις της παρούσης, η αίτηση τιμολόγησης απορρίπτεται. Η υποβολή ενώπιον του Ε.Ο.Φ. μεταγενέστερης αίτησης συνιστά νέα αίτηση και η εταιρεία υποχρεούται να υποβάλει εκ νέου όλα τα στοιχεία και τα έγγραφα που ορίζονται από τις διατάξεις της παρούσας.
Η νοσοκομειακή τιμή πώλησης καθορίζεται με βάση την τιμή παραγωγού μειωμένη κατά 8,74%. Το ποσοστό μικτού κέρδους του κατόχου αδείας χονδρικής πώλησης φαρμάκων, ορίζεται ενδεικτικά στο 5.4% επί της τιμής παραγωγού. Το νόμιμο κέρδος του φαρμακείου ορίζεται ενδεικτικά στο 35% επί της χονδρικής τιμής πώλησης. Το κέρδος χονδρεμπόρου και φαρμακείου αφορά τις περιπτώσεις που τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης χορηγούνται από ιδιωτικά φαρμακεία.
Οι εξελίξεις της έρευνας στον τομέα του καρκίνου είναι εντυπωσιακές και ταχέως εξελισσόμενες, τονίζει ο Βασίλειος Ραμφίδης, Παθολόγος – Ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής 251 Γεν. Νοσοκομείου Αεροπορίας – Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Πανεπιστημιακός Συνεργάτης Ογκολογικής Μονάδας Γ’ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής, μιλώντας στο Hellenic Medical Review, προσθέτοντας ότι η πρόοδος στην επιστήμη οδήγησε στην εμβάθυνση στη βιολογία με επακόλουθο την όλο και καλύτερη κατανόηση για το πως δημιουργείται ο καρκίνος, πως εξελίσσεται και πως μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου με αφορμή το 21ο Παγκόσμιο Συνέδριο για τον καρκίνο του μαστού αναφέρθηκε ότι η μαστογραφία δεν είναι αρκετή για να διαγνωστεί με ασφάλεια ο καρκίνος του μαστού. Θα μπορούσατε να μας πείτε τους λόγους και τι πρέπει να κάνει μια γυναίκα για να έχει μια ασφαλή διάγνωση;
Η βάση του προληπτικού ασυμπτωματικού ελέγχου είναι η μαστογραφία, Ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτούνται επιπρόσθετες εξετάσεις προκειμένου να διαπιστωθεί η παρουσία καρκίνου. Αν για παράδειγμα υπάρχει αμφιβολία στη μαστογραφία, πολλές φορές το επόμενο βήμα είναι η διενέργεια υπερήχου. Η προσέγγιση θα πρέπει να είναι εξατομικευμένη για κάθε γυναίκα αναλόγως των ευρημάτων στη μαστογραφία, το οικογενειακό ιστορικό και την ηλικία της. Για παράδειγμα γνωρίζουμε ότι για τον λοβιακό τύπο καρκίνου μαστού, η εξέταση εκλογής είναι η μαγνητική μαστογραφία. Επίσης, η μαγνητική μαστογραφία είναι η εξέταση που χρησιμοποιείται για γυναίκες που φέρουν τη μετάλλαξη BRCA. Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε τη χρησιμότητα της ψηλάφησης του μαστού από ειδικό, οποίος αναλαμβάνει να αξιολογήσει και τα ευρήματα των απεικονιστικών μεθόδων.
Η επιστημονική έρευνα κάνει λόγο για κατανόηση του καρκινικού γονιδιώματος με επόμενο βήμα τη γνώση της αλληλουχίας των μεταστάσεων του καρκίνου. Υπάρχουν σημαντικά βήματα σε αυτό τον τομέα;
Οι εξελίξεις της έρευνας σε αυτό τον τομέα είναι εντυπωσιακές και ταχέως εξελισσόμενες. Η πρόοδος στην επιστήμη οδήγησε στην εμβάθυνση στη βιολογία με επακόλουθο την όλο και καλύτερη κατανόηση για το πως δημιουργείται ο καρκίνος, πως εξελίσσεται και πως μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Σίγουρα δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο που επιθυμούμε, και είναι ακόμα πολλά τα αναπάντητα ερωτήματα, αλλά πλέον έχουμε εντοπίσει γονίδια που αν τα φέρει κάποιος οργανισμός, έχει αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσει καρκίνο. Ενδεικτικά θα σας αναφέρω το γονίδιο BRCA, το οποίο ενοχοποιείται για πολλούς καρκίνους και κυρίως τον καρκίνο μαστού και ωοθηκών.
Επιπρόσθετα έχουμε εντοπίσει μεταλλάξεις σε ορισμένους τύπους καρκίνου, μοριακά δηλαδή χαρακτηριστικά του καρκινικού κυττάρου που προάγουν την καρκινογένεση, για τις οποίες έχουμε στη διάθεση μας στοχευμένες θεραπείες που είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές και έχουν βελτιώσει εντυπωσιακά το προσδόκιμο επιβίωσης ακόμα και για πολύ επιθετικούς καρκίνους.
Η πεποίθηση και προσδοκία μου είναι ότι η περαιτέρω κατανόηση του καρκίνου σε επίπεδο βιολογίας είναι εκείνη που θα τον μετατρέψει σε μία χρόνια πάθηση.
Πρόσφατα και στη χώρα μας θεσπίστηκε το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Τι πρέπει να περιλαμβάνει ένα τέτοιο πρόγραμμα για να θεωρείται ολοκληρωμένο; Υπάρχει κάποιο παράδειγμα καλής πρακτικής από άλλη χώρα της Ευρώπης;
Το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» είναι η πρώτη προσπάθεια που γίνεται να δημιουργηθεί ένα εθνικό πρόγραμμα ασυμπτωματικού ελέγχου (screening) για τον καρκίνο μαστού. Ένα πετυχημένο πρόγραμμα screening δεν είναι απλά μια εξέταση, αλλά μια διαδικασία και ένα μονοπάτι. Ξεκινάει από την αναγνώριση των ατόμων που θα ενταχθούν σε αυτό, τα οποία αποτελούν τον πληθυσμό στόχο και το μονοπάτι ολοκληρώνεται με τη διάγνωση και τη θεραπεία εφόσον απαιτηθεί. Για να θεωρηθεί πετυχημένο βάσει του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας, θα πρέπει όλα τα στάδια αυτού του μονοπατιού να παρέχονται στον πληθυσμό στόχο. Τα στάδια αυτά είναι:
Αναγνώριση του πληθυσμού στόχου. Στις περισσότερες χώρες όπως και στην Ελλάδα έχει επιλεχθεί η ηλικιακή ομάδα 50-70 ετών. Υπάρχει πρόσφατη σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επεκταθεί το όριο από την ηλικία των 45 ετών.
Πρόσκληση του πληθυσμού στόχου να υποβληθεί σε εξέταση με δυνατότητα επαναπρόσκλησης/υπενθύμισης.
Διενέργεια της εξέτασης (μαστογραφίας)
Παραπομπή όλων των θετικών εξετάσεων στα αντίστοιχα κέντρα για περαιτέρω διερεύνηση. Οι αρνητικές εξετάσεις αξιολογούνται, ενημερώνεται το πρόγραμμα screening και στέλνεται. Το πότε θα σταλεί ξανά πρόσκληση για εξέταση υπαγορεύεται από τα καταγεγραμμένα επιδημιολογικά στοιχεία. Για τον καρκίνο μαστού οι περισσότερες χώρες έχουν επιλέξει το χρονικό αυτό διάστημα να είναι 1 ή 2 έτη.
Διάγνωση του καρκίνου των θετικών εξετάσεων και καταγραφή των ψευδών θετικών αποτελεσμάτων, δηλαδή εκείνων των εξετάσων που η αρχική εικόνα έμοιαζε ψευδώς με καρκίνο, αλλά τελικά δεν ήταν.
Θεραπευτική παρέμβαση όπου απαιτείται.
Συλλογή, ανάλυση και αναφορά όλων των αποτελεσμάτων του screening ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του, τα περιθώρια βελτίωσης και η καταγραφή της συσχέτισης οφέλους-κόστους.
Μία τέτοια ολοκληρωμένη διαδικασία αποτελεί το πρότυπο screening που κάθε χώρα πρέπει να ακολουθεί και αφορά όχι μόνο τον καρκίνο μαστού.
Η τεχνική mRNA που χρησιμοποιήθηκε στα εμβόλια για την Covid, θεωρείται χρήσιμη και για την ανάπτυξη και άλλων εργαλείων πρόληψης η και αντιμετώπισης κακοηθειών. Ποια είναι τα είδη καρκίνου που μέχρι σήμερα φαίνεται να έχουν το μεγαλύτερο όφελος από αυτή την τεχνική και σε ποιόν τομέα (πρόληψης η θεραπείας);
Η τεχνική mRNA αποτελεί μια επίσης σημαντική εξέλιξη στον τομέα του φαρμάκου. Για την ώρα η χρήση της στην καθ’ ημέρα κλινική πράξη περιορίζεται στα εμβόλια. Υπάρχουν όμως πολλές κλινικές μελέτες που έχουν ως στόχο να δείξουν αν θα μπορούσε η τεχνική αυτή να αξιοποιηθεί και στον καρκίνο και αναμένουμε με ενδιαφέρον τα αποτελέσματά τους.
Έχει ακουστεί πολλές φορές από συναδέλφους σας ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί διεπιστημονικές ομάδες μέσα στα νοσοκομεία. Πόσο τηρείται ή είναι αυτό εφικτό στα νοσοκομεία του ΕΣΥ;
Η διεπιστημονική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του καρκίνου είναι επιβεβλημένη. Η πολυπλοκότητα του καρκίνου, οι πολλές θεραπευτικές επιλογές απαιτούν τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων και τη δημιουργία ομάδας με επίκεντρο πάντα τον ασθενή. Τα ογκολογικά συμβούλια αποτελούν καθρέπτη αυτής της ανάγκης για διεπιστημονική προσέγγιση, προβλέπεται η σύστασή τους και από το νόμο και πλέον τα περισσότερα νοσοκομεία στη χώρα μας τα έχουν εντάξει στο πρόγραμμά τους.
Είστε πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του 21ου Παγκοσμίου Συνεδρίου για τον καρκίνο του μαστού που φέτος θα διεξαχθεί στη Ρόδο. Ποια είναι τα σημαντικότερα οφέλη από τη διεξαγωγή αυτής της διοργάνωσης στη χώρα μας;
Είναι πολύ μεγάλη τιμή που μου ανατέθηκε από την κυρία Μουζάκα, την Πρόεδρο του συνεδρίου, να επιτελέσω χρέη Προέδρου της επιστημονικής επιτροπής στο 21ο Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Καρκίνο Μαστού. Θα αποτελέσει ένα συνέδριο που θα αναδείξει όλα τα θέματα που αφορούν τον καρκίνο μαστού από την πρόληψη και την πολιτική της υγείας, τη διάγνωση και το χειρουργείο μέχρι τη συστηματική θεραπεία και την ανακουφιστική προσέγγιση. Παρατηρώντας το πρόγραμμα μπορεί άμεσα να γίνουν αντιληπτά δύο επιμέρους χαρακτηριστικά του συνεδρίου. Η διεπιστημονική προσέγγιση, με τη παρουσία διαφορετικών ειδικοτήτων, αλλά και η διακρατική συνεργασία με παρουσία ομιλητών και προσκεκλημένων από όλον τον κόσμο που θα μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις τους και τις εμπειρίες τους, ανάμεσα στους οποίους φυσικά και διακεκριμένοι Έλληνες επιστήμονες. Είναι εξαιρετικά σημαντικό που ένα τέτοιο συνέδριο, παγκόσμιου βεληνεκούς διοργανώνεται στη χώρα μας και θα τραβήξει τα φώτα της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας στην Ελλάδα.
Η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (ΥΤ) αποτελεί τη συχνότερη σημαντική αρρυθμία της παιδιατρικής ηλικίας. Η συχνότητά της εκτιμάται ότι είναι περίπου 1:250 παιδιά.1 Τα κυριότερα αίτια ΥΤ στα παιδιά είναι: 1) παραπληρωματικό δεμάτιο, 2) κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου και 3) έκτοπη κολπική ταχυκαρδία.
Η ύπαρξη ενός παραπληρωματικού δεματίου (ΠΔ) μπορεί να υποδηλώνεται από ένα χαρακτηριστικό ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) με βραχύ PR και κύμα Δ (εικόνα 1α), που όταν συνοδεύεται και από υπερκοιλιακή ταχυκαρδία ονομάζεται σύνδρομο Wolff-Parkinson-White. Σε ένα σημαντικό ποσοστό όμως τα ΠΔ είναι κεκαλυμμένα και εκδηλώνονται μόνο την ώρα της ταχυκαρδίας, ενώ σε ηρεμία το ΗΚΓ είναι φυσιολογικό. Η ταχυκαρδία προκαλείται συνήθως λόγω κυκλώματος επανεισόδου μεταξύ του ΠΔ και του κολποκοιλιακού (ΚΚ) κόμβου (εικόνα 1β). Μπορεί σπάνια να προκληθεί κολπική μαρμαρυγή με ταχεία αγωγή στις κοιλίες, η οποία στη συνέχεια να εκφυλιστεί σε κοιλιακή μαρμαρυγή. Αυτή αποτελεί μια από τις αιτίες αιφνιδίου θανάτου, ιδιαίτερα σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες (εικόνα 1γ).2
Η κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου οφείλεται στην ύπαρξη διπλής οδού αγωγής στον ΚΚ κόμβο, με αποτέλεσμα, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να δημιουργείται ένα κύκλωμα επανεισόδου μεταξύ της ταχείας και βραδείας οδού.
Η έκτοπη κολπική ταχυκαρδία (ΕΚΤ) οφείλεται στην ύπαρξη μιας μικροσκοπικής εστίας στο μυοκάρδιο των κόλπων η οποία παρουσιάζει αυτόματη εκπόλωση με υψηλή συχνότητα. Μπορεί να εκδηλώνεται με επαναλαμβανόμενες ριπές ταχυκαρδίας ή με συνεχή έκτοπη ταχυκαρδία που μπορεί να οδηγήσει σε εικόνα μυοκαρδιοπάθειας.
Η θεραπεία της ΥΤ στα παιδιά ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία, την συχνότητα και τη σοβαρότητα των επεισοδίων. Στα μικρότερα παιδιά (κάτω των 15 κιλών) συνιστάται η φαρμακευτική αγωγή, και μόνο επί αδυναμίας ελέγχου με τα συνήθη φάρμακα και σε ασφαλείς δόσεις, μπορεί να χρειασθεί η θεραπεία με κατάλυση. Η σύσταση αυτή βασίζεται σε 3 παράγοντες: 1) Την υψηλή συχνότητα αυτόματης ίασης ή ύφεσης των επεισοδίων παροξυσμικής ταχυκαρδίας στα βρέφη, που φθάνει μέχρι 90%,3 2) την υψηλότερη πιθανότητα αυτόματης ίασης της έκτοπης κολπικής ταχυκαρδίας σε παιδιά κάτω των 3 ετών (μέχρι και 70%)4 και 3) την υψηλότερη πιθανότητα επιπλοκών και θνητότητας από την επέμβαση με κατάλυση στα μικρότερα παιδιά.5
Η ΥΤ μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και στην εμβρυϊκή ζωή, όπου η διάγνωση γίνεται συνήθως με τη βοήθεια εμβρυϊκού υπερηχοκαρδιογραφήματος. Η παραμονή του εμβρύου επί μακρόν σε ταχυκαρδία μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια, ύδρωπα και εμδομήτριο θάνατο. Γιαυτό απαιτείται η άμεση θεραπεία η οποία γίνεται με φάρμακα που δίνονται μέσω της μητέρας, όπως διγοξίνη, φλεκαϊνίδη, σοταλόλη και σε ανθεκτικές περιπτώσεις και αμιοδαρόνη. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις απευθείας χορήγησης φαρμάκων στον ομφάλιο λώρο σε έμβρυα με ύδρωπα λόγω εμμένουσας ταχυκαρδίας.
Όταν η ΥΤ διαγιγνώσκεται στην εμβρυϊκή ή την νεογνική ηλικία, χορηγείται φαρμακευτική αγωγή η οποία συνήθως συνεχίζεται μέχρι τον 6ο μήνα της ζωής, εφόσον δεν υπάρχουν υποτροπές ταχυκαρδίας μετά τον 1ο μήνα. Σε αντίθετη περίπτωση, μπορεί να χρειασθεί η συνέχιση της αγωγής μέχρις ότου ο ασθενής είναι σε ηλικία κατάλληλη για θεραπεία με καθετήρα (catheter ablation). Τα συνηθέστερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στα παιδιά, η δοσολογία και οι συνηθέστερες παρνέργειές τους αναφέρονται στον πίνακα 1.
Στα μεγαλύτερα παιδιά, η κατάλυση με καθετήρα προτιμάται έναντι της φαρμακευτικής αγωγής, λόγω της δυνατότητας ριζικής θεραπείας με υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μικρό κίνδυνο επιπλοκών. Επιπλέον αποφεύγεται η ανάγκη για καθημερινή χορήγηση φαρμάκων με την πιθανότητα παρενεργειών και αρνητικών ψυχολογικών επιπτώσεων, και δίνεται η δυνατότητα ελεύθερης συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες.
Εικόνα 1. Wolff-Parkinson-White pattern (βραχύ διάστημα PR και κύμα Δ)
Η κατάλυση με καθετήρα (catheter ablation, CA) άρχισε να εφαρμόζεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και επεκτάθηκε πολύ γρήγορα σε όλες τις ηλικίες, λόγω της υψηλής αποτελεσματικότητας και ασφάλειάς της. Έχουν δημοσιευθεί πολλές σειρές περιστατικών που αφορούν σε παιδιατρικούς ασθενείς και υπάρχουν πρόσφατες οδηγίες από την Εταιρεία Ηλεκτροφυσιολογίας Παίδων και Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων (Pediatric and Adult Congenital Electrophysiology Society).6
Έχουν επίσης συγκεντρωθεί στοιχεία από 3 μεγάλες πολυκεντρικές μελέτες και αρχεία (registries) παιδιατρικών ασθενών (references): Pediatric Catheter Ablation Registry (PCAR),7 Prospective Assessment of Pediatric Catheter Ablation (PAPCA)8 and Multicenter Pediatric and Congenital EP Quality Initiative (MAP-IT),9 που αφορούν σε αρκετές χιλιάδες ασθενών. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν με τον πλέον επίσημο τρόπο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στη θεραπεία των παιδιατρικών αρρυθμιών και ιδιαίτερα της υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας με CA. Στον πίνακα 2 παρατίθενται τα αποτελέσματα των 3 αυτών μελετών που πραγματοποιήθηκαν σε 3 διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Όπως φαίνεται από τον πίνακα, υπάρχει σημαντική βελτίωση σε όλους τους τομείς, όπως στην αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων, στη μείωση των επιπλοκών και στη μείωση της διάρκειας των επεμβάσεων και του χρόνου ακτινοβολίας. Το τελευταίο οφείλεται κυρίως στην ανάπτυξη και διάδοση της χρήσης νέων τεχνικών που χρησιμοποιούν μη-ακτινοσκοπικές μεθόδους παρακολούθησης των καθετήρων και τρισδιάστατης χαρτογράφησης.10 Οι μέθοδοι αυτές έχουν σχεδόν υποκαταστήσει τη χρήση ακτινοσκόπησης που αρχικά ήταν ο μόνος τρόπος απεικόνισης, σε βαθμό που να είναι εφικτή ακόμη και η πλήρως μη-ακτινοσκοπική πραγματοποίηση των επεμβάσεων σε ένα μεγάλο αριθμό ασθενών (fluoro-less catheter ablation).
Εικόνα 1β. Ορθοδρομική ταχυκαρδία επανεισόδου μεταξύ του ΚΚ κόμβου και ενός οπισθίου παραπληρωματικού δεματίου (παρατηρήστε τα αρνητικά κύματα Ρ μετά τα κύματα QRS στις απαγωγές ΙΙ, ΙΙΙ, aVF.
Ακόμη και εκεί που χρησιμοποιείται ακτινοσκόπηση, η διάρκειά της είναι πολύ περιορισμένη (μέσος όρος 1.2 έναντι 38.3 min, p < 0.01).10 Αυτό έχει μεγάλη σημασία γιατί οι επιπτώσεις της ακτινοβολίας σε αναπτυσσόμενους οργανισμούς είναι απρόβλεπτες και μπορούν να εκδηλωθούν μετά από πολλά χρόνια. Τα αποτελέσματα αυτά επιτεύχθηκαν με ταυτόχρονη μείωση και της διάρκειας των επεμβάσεων (156.5 έναντι 206.7 min, p < 0.01), και βελτίωση της αποτελεσματικότητας (96.4% έναντι 93.0%, p < 0.01).10 Σε αυτό συμβάλλουν διάφοροι παράγοντες, όπως η δυνατότητα της συνεχούς απεικόνισης της θέσης των καθετήρων, της θέσης των σημείων όπου πραγματοποιείται κατάλυση και της καλύτερης εντόπισης του αιτίου της ταχυκαρδίας, όπως μιας έκτοπης εστίας, ενός παραπληρωματικού δεματίου, ή της βραδείας οδού σε περίπτωση κομβικής ταχυκαρδίας. Υπάρχει πολύ καλή συσχέτιση μεταξύ ακτινοσκοπικής απεικόνισης των καθετήρων και μη-ακτινοσκοπικής απεικόνισης με σύστημα τρισδιάστατης χαρτογράφησης (εικόνα 2).
Εικόνα 1γ. Κολπική μαρμαρυγή με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση μέσω παραπληρωματικού δεματίου, εκφυλιζόμενη σε κοιλιακή μαρμαρυγή.
Όσον αφορά στην κομβική ταχυκαρδία, φαίνεται πως μια νέα μέθοδος απεικόνισης της βραδείας οδού με χάρτη δυναμικών (voltage mapping) έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο της κατάλυσης, επιτρέποντας την εφαρμογή πιο στοχευμένων βλαβών με ρεύμα ραδιοσυχνότητας ή κρυοπηξία, οδηγώντας σε ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες επεμβάσεις (εικόνα 3).11
Μία άλλη σημαντική πρόοδος που έχει συμβάλλει στην ασφάλεια της κατάλυσης στα παιδιά είναι η κρυοπηξία.
Εικόνα 2α. Ακτινοσκοπική απεικόνιση θέσης καθετήρων σε ασθενή με αριστερή έκτοπη κολπική ταχυκαρδία
Εικόνα 2β. Απεικόνιση των καθετήρων με μη-ακτινοσκοπική τρισδιάστατη χαρτογράφηση στον ίδιο ασθενή
Εικόνα 3α. Ακτινοσκοπική απεικόνιση των καθετήρων σε ασθενή με κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου
Εικόνα 3β. Χάρτης δυναμικών στον ίδιο ασθενή, δείχνει την περιοχή χαμηλών δυναμικών στο κατώτερο τμήμα του τριγώνου του Koch, που αντιστοιχεί στην βραδεία οδό
Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε αρκετά παιδιατρικά ηλεκτροφυσιολογικά κέντρα λόγω της πολύ μεγάλης ασφάλειας που παρέχει σε περιπτώσεις που το παθολογικό υπόβαθρο βρίσκεται πολύ κοντά στον ΚΚ κόμβο (πχ πρόσθια ή διάμεσα διαφραγματικά ΠΔ, κομβική ταχυκαρδία σε μικρά παιδιά). Δεν έχουν αναφερθεί περιστατικά πλήρους ΚΚ αποκλεισμού σε παιδιά μετά από CA με κρυοπηξία. Αν και η πιθανότητα υποτροπής είναι αυξημένη σε ασθενείς με διαφραγματικά ΠΔ μετά από κρυοπηξία, η αποτελεσματικότητα της μεθόδου στη θεραπεία της κομβικής ταχυκαρδίας έχει βελτιωθεί πάρα πολύ. Η σημασία της αποφυγής βλάβης στον ΚΚ κόμβο με τις σοβαρές μακροχρόνιες συνέπειές της στα παιδιά είναι τόσο μεγάλη, που αντισταθμίζει την ανάγκη για μακρύτερης διάρκειας επεμβάσεις, καθώς και για πιθανές επανεπεμβάσεις.
Βιβλιογραφία:
1. Ι. Παπαγιάννης. Ριζική θεραπεία υπερκοιλιακών ταχυκαρδιών στα παιδιά με ρεύμα ραδιοσυχνότητας. University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2005.
2. Vincenzo Santinelli, Andrea Radinovic, Francesco Manguso, Gabriele Vicedomini, Simone Gulletta, Gabriele Paglino, Patrizio Mazzone, Giuseppe Ciconte, Stefania Sacchi, Simone Sala, Carlo Pappone. The natural history of asymptomatic ventricular pre-excitation a long-term prospective follow-up study of 184 asymptomatic children. J Am Coll Cardiol. 2009;53(3):275-80.
3. James Perry, Arthur Garson Jr. Supraventricular tachycardia due to Wolff-Parkinson-White syndrome in children: early disappearance and late recurrence. J Am Coll Cardiol 1990;16(5):1215-20.
4. Salerno JC, Kertesz NJ, Friedman RA, Fenrich AL Jr. Clinical course of atrial ectopic tachycardia is age-dependent: results and treatment in children < 3 or > or =3 years of age. J Am Coll Cardiol. 2004;43(3):438-44.
5. Schaffer MS, Gow RM, Moak JP, Saul JP. Mortality following radiofrequency catheter ablation (from the Pediatric Radiofrequency Ablation Registry). Participating members of the Pediatric Electrophysiology Society. Am J Cardiol. 2000;86(6):639-43.
6. Philip Saul J, Kanter RJ; WRITING COMMITTEE, Abrams D, Asirvatham S, Bar-Cohen Y, Blaufox AD, Cannon B, Clark J, Dick M, Freter A, Kertesz NJ, Kirsh JA, Kugler J, LaPage M, McGowan FX, Miyake CY, Nathan A, Papagiannis J, Paul T, Pflaumer A, Skanes AC, Stevenson WG, Von Bergen N, Zimmerman F. PACES/HRS expert consensus statement on the use of catheter ablation in children and patients with congenital heart disease: Developed in partnership with the Pediatric and Congenital Electrophysiology Society (PACES) and the Heart Rhythm Society (HRS). Endorsed by the governing bodies of PACES, HRS, the American Academy of Pediatrics (AAP), the American Heart Association (AHA), and the Association for European Pediatric and Congenital Cardiology (AEPC). Heart Rhythm. 2016;13(6):e251-89.
7. Kugler J.D., Danford D.A., Deal B.J., Gilette P.C., Perry J.C., Silka M.J., Van Hare G.F., Walsh E.P.: Radiofrequency catheter ablation for tachyarrhythmias in children and adolescents. The Pediatric Electrophysiology Society. N Engl J Med 1994; 330: pp. 1481-1487.
8. Van Hare G.F., Javitz H., Carmelli D., Saul J.P., Tanel R.E., Fischbach P.S., Kanter R.J., Schaffer M., Dunnigan A., Colan S., Serwer G., Pediatric Electrophysiology Society: Prospective assessment after pediatric cardiac ablation: demographics, medical profiles, and initial outcomes. J Cardiovasc Electrophysiol 2004; 15: pp. 759-770.
9. Dubin AM, Jorgensen NW, Radbill AE, Bradley DJ, Silva JN, Tsao S, Kanter RJ, Tanel RE, Trivedi B, Young ML, Pflaumer A, McCormack J, Seslar SP. What have we learned in the last 20 years? A comparison of a modern era pediatric and congenital catheter ablation registry to previous pediatric ablation registries. Heart Rhythm. 2019 Jan;16(1):57-63.
10. Anderson C, Rahman M, Bradley DJ, Breedlove K, Dick M, LaPage MJ, Martinez AR, McNinch NL, Moore JP, Papagiannis J, Razminia M, Shannon KM, Shauver LM, Tuzcu V, Clark JM. Acute outcomes of three-dimensional mapping for fluoroscopy reduction in paediatric catheter ablation for supraventricular tachycardia. Cardiol Young. 2021;31(12):1923-1928.
11. Fabrizio Drago, Camilla Calvieri, Mario Salvatore Russo, Romolo Remoli, Vincenzo Pazzano, Irma Battipaglia, Fabrizio Gimigliano, Greta Allegretti, Massimo Stefano Silvetti. Low-voltage bridge strategy to guide cryoablation of typical and atypical atrioventricular nodal re-entry tachycardia in children: mid-term outcomes in a large cohort of patients. EP Europace 2021; 23(2): 271–277.
Ιωάννη Παπαγιάννης,
Διευθυντής Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος και Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων,
Πονοκέφαλος οι ελλείψεις φαρμάκων για την κυβέρνηση. Οι εκτιμήσεις για το τέλος του προβλήματος
Χωρίς τέλος φαίνεται πως θα είναι το πρόβλημα με τις ελλείψεις φαρμάκων καθώς οι εκτιμήσεις είναι ότι θα συνεχίζουν να παράγονται περιορισμένες ποσότητες βασικών φαρμάκων εξαιτίας των πρώτων υλών.
Οι πρώτες ύλες απουσιάζουν σήμερα από την ευρωπαϊκή αγορά καθώς όλες οι χώρες τις προμηθεύονται από την Κίνα και την Ινδία. Και το ζήτημα είναι ότι η Κίνα μαστίζεται από τη δεύτερη φάση της πανδημίας γεγονός που σημαίνει ότι τα εργοστάσια παραγωγής πρώτων υλών υπολειτουργούν.
Οι φόβοι για αύξηση στις ελλείψεις φαρμάκων εντείνεται όσο επεκτείνεται η πανδημία στην Κίνα αφού θεωρείται σχεδόν βέβαιον ότι οι πρώτες ύλες θα συνεχίσουν να έρχονται στην Ευρώπη με το σταγονόμετρο.
Να σημειωθεί ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη υπάρχει αποβιομηχάνιση τα τελευταία χρόνια και είναι πλήρως εξαρτώμενη από χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία για τις πρώτες ύλες με τις οποίες παράγονται τα φάρμακα.
Γι αυτό και οι ειδικοί των φαρμάκων θεωρούν δεδομένο ότι το πρόβλημα θα χειροτερέψει τους επόμενους μήνες.
Παρ αυτά στην ελληνική αγορά αναμένεται να εξομαλυνθεί το πρόβλημα προς το τέλος του μήνα καθώς θα αυξηθούν οι ποσότητες με τις οποίες θα προμηθεύεται η Ελλάδα τα φάρμακα έπειτα από σχετική συνεννόηση και με τις φαρμακευτικές εταιρείες. Ταυτόχρονα όλες οι φαρμακαποθήκες ανοίγουν σήμερα μετά την περίοδο των εορτών και η τροφοδοσία πρόκειται να ξεκινήσει και πάλι σε πιο κανονικός ρυθμούς.
Λύση στις ελλείψεις φαρμάκων με γενόσημα
Στο μεταξύ πιθανώς και σήμερα αναμένεται να δημοσιοποιήσει ο ΕΟΦ τη λίστα που ζήτησε το υπουργείο Υγείας με τα φάρμακα που είναι ισάξιας θεραπευτικής αξίας και μπορούν να αντικαταστήσουν τα πρωτότυπα.
Πρόκειται για φάρμακα ίδιας θεραπευτικής αξίας και τα οποία κυκλοφορούν ήδη στην ελληνική αγορά.
Η λίστα θα δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του ΕΟΦ ώστε να ενημερωθούν οι πολίτες αλλά και οι γιατροί που συνταγογραφούν.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΟΦ Δημήτρη Φιλίππου, η λίστα με τα φάρμακα που λείπουν έχει ήδη μειωθεί και αλλάζει καθημερινά, καθώς έχει αυξηθεί σε ένα ποσοστό η προμήθεια σκευασμάτων στη χώρα μας μετά τις σχετικές πιέσεις του υπουργείου Υγείας στις φαρμακευτικές εταιρείες και τις φαρμακαποθήκες.
Ωστόσο από δω και πέρα οι γιατροί θα πρέπει πλέον να συνταγογραφούν με δραστική ουσία τα σκευάσματα που λείπουν ώστε εάν απουσιάζει το πρωτότυπο να μπορούν οι φαρμακοποιοί να το αντικαταστήσουν με γενόσημο.
Η ενδημικότητα είναι ένας συνδυασμός δύο χαρακτηριστικών: υψηλή μεταδοτικότητα και μικρή θνητότητα.
Με δεδομένη την κυκλοφορία των υπό παραλλαγών της Όμικρον το προηγούμενο έτος και την κλινική εικόνα που βλέπουμε στα νοσοκομεία μας, εκτιμώ ότι είμαστε στη μετάβαση από την πανδημική, στην ενδημική κατάσταση. Όμως όσο ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί, καλό θα ήταν να μη βιαστούμε να κηρύξουμε επισήμως το τέλος της πανδημίας.
Η διαπίστωση ανήκει στον καθηγητή Κλινικής Ιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, διευθυντή του Εργαστηρίου Κλινικής Ιολογίας του ΠΑΓΝΗ Γιώργο Σουρβίνο, ο οποίος σε συνέντευξη του στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Η. Μαντουβάλου «104, 9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» εμφανίζεται αισιόδοξος για τη χρονιά που μόλις ξεκινάει:«Οι ενδείξεις για το 2023 είναι αισιόδοξες και μετά την πάροδο της χειμερινής περιόδου θα είμαστε σε πολύ ασφαλέστερο σημείο το καλοκαίρι να καταλήξουμε για το κατά πόσον έχουμε φτάσει επισήμως στο πέρας της πανδημίας».
Όσον αφορά το πώς θα εξελιχθεί ο φετινός χειμώνας σε σχέση και με τα υπόλοιπα αναπνευστικά παθογόνα, ο καθηγητής αναφέρει: «Είναι σχετικά περίπλοκο, γιατί είχαμε το λεγόμενο ανοσιακό κενό όσον αφορά την γρίπη και τον RSV, λόγω των μέτρων προστασίας που τα προηγούμενα 3 χρόνια οι οργανισμοί μας δεν είχαν εκτεθεί σε τέτοιου είδους αναπνευστικούς ιούς. Φέτος υπάρχει μία πρώιμη έξαρση αυτών των αναπνευστικών ιών σε συνδυασμό και με τον κορονοϊό. Υπάρχει ένα κοκτέιλ που ταλαιπωρεί τον πληθυσμό, και κυρίως κλινικά απασχολεί η γρίπη και ο RSV, με σοβαρότερα συμπτώματα. Είναι κάτι το οποίο ακόμη δεν έχει φτάσει στην κορύφωση του, καθώς οι καιρικές συνθήκες μέχρι στιγμής στη χώρα μας ευνοούν την αποφυγή συνωστισμού. Ωστόσο αργότερα μέσα στο μήνα και τον Φεβρουάριο, που οι θερμοκρασίες θα πέσουν, περιμένουμε κορύφωση όλων των αναπνευστικών ιών ταυτόχρονα».
Από συνομιλίες με κλινικούς γιατρούς γνωρίζουμε ότι ο κορωνοϊός αυτή τη στιγμή πλήττει κυρίως ευπαθείς και ηλικιωμένους, σε αντίθεση με τη γρίπη που έχει προκαλέσει σοβαρότερες νοσηλείες, ακόμα και σε νεαρότερα άτομα, λέει ο κ. Σουρβίνος, για να επισημάνει στη συνέχεια ότι αυτό οφείλεται σε ένα μεγάλο βαθμό και στη χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη σε ό,τι αφορά τη γρίπη φέτος. «Όλοι πρέπει να είμαστε εξοικειωμένοι με τον εμβολιασμό της γρίπης και να τον κάνουμε ακόμη και τώρα, θεωρώντας ότι υπάρχει χρονικό περιθώριο για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας».
Η κινεζική κυβέρνηση μπορεί να κρύβει μια νέα μετάλλαξη- Τρομάζει τους επιστήμονες η αφερεγγυότητα των στοιχείων που ανακοινώνει
Για το φαινόμενο που αυτή τη στιγμή εκτυλίσσεται στην Κίνα, ο καθηγητής Σουρβίνος εξηγεί ότι η κατάσταση που επικρατεί είναι ένας συνδυασμός της πολιτικής μηδενικών κρουσμάτων (zero covid) που εφαρμόστηκε, με την χαμηλή ανοσία και την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού.
«Αυτό που νομίζω ότι ανησυχεί κυρίως την επιστημονική κοινότητα και ειδικά το δυτικό κόσμο, είναι η αφερεγγυότητα των στοιχείων που δημοσιοποιεί η κινεζική κυβέρνηση. Ο αριθμός των κρουσμάτων και των θυμάτων που δίδονται στη δημοσιότητα είναι πολύ χαμηλός, σε σχέση με τις εικόνες που παρουσιάζουν τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Και όλο αυτό οδηγεί σε λήψη μέτρων επιτήρησης και στον υπόλοιπο κόσμο για την αποφυγή οποιοδήποτε απρόσμενου γεγονότος, που θα μπορούσε δυνητικά να συμβεί».
Στο ερώτημα ποιες είναι οι μεταλλάξεις που αυτή τη στιγμή έχουν δημιουργήσει το πρόβλημα εκεί, ο κ. Σουρβίνος απαντά: «Η νέα υποπαραλλαγή ΧΒΒ1.5 προέρχεται από τη Βόρειο Αμερική. Στην Κίνα τα στοιχεία που ανακοινώνει η κυβέρνηση είναι υποπαραλλαγές της Όμικρον, οι οποίες είναι κοινές και στον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό που θα προκαλούσε μία σχετική ανησυχία είναι κατά πόσον τα στοιχεία που δίνει η Κίνα είναι όντως πραγματικά και δεν έχει συμβεί κάτι άλλο. Πιθανά κάποια μετάλλαξη την οποία δεν την ανακοινώνει η κινεζική κυβέρνηση».
Να γίνονται δειγματοληπτικοί έλεγχοι στα αεροδρόμια γιατί κάποιος μπορεί να θετικοποιηθεί κατά τη διάρκεια του ταξιδιού
Και γι’ αυτό η έμφαση που δίνεται και από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κυρίως στο να ανιχνεύσουμε δείγματα από εκεί, προκειμένου να εντοπίσουμε, στην περίπτωση που υπάρχει, κάποια νέα μετάλλαξη. Ο στόχος δεν είναι να ανιχνεύσουμε απλά ένα κρούσμα, αλλά να δούμε το γονιδιωματικό υλικό του ιού και να εξετάσουμε αν υπάρχει κάτι καινούργιο». Ο καθηγητής Κλινικής Ιολογίας, αναφερόμενος στα μέτρα που υιοθετεί η χώρα μας συντασσόμενη με τις προτάσεις της ΕΕ, λέει χαρακτηριστικά: «Εγώ θα ήμουν υπέρμαχος δειγματοληπτικών ελέγχων στα αεροδρόμια, γιατί μπορεί κάποιος να κάνει ένα τεστ πριν την αναχώρηση του από την Κίνα και στη διάρκεια του ταξιδιού που είναι πολύωρο, να θετικοποιηθεί».
Τα στελέχη της Όμικρον δεν προκαλούν σοβαρή νόσηση
Για τη νέα υποπαραλλαγή της Όμικρον ΧΒΒ1.5 που σύμφωνα με τον ΠΟΥ έχει ήδη ανιχνευθεί σε τουλάχιστον 29 χώρες, ο κ. Σουρβίνος αναφέρει ότι σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν έχει ανιχνευτεί ακόμη στην Ελλάδα τέτοιο στέλεχος. «Όμως όπως και με τις προηγούμενες υποπαραλλαγές, φαντάζομαι είναι θέμα χρόνου να εμφανιστεί και αυτή στη χώρα μας. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα αποτελεί μία εξέλιξη της προηγούμενης υποπαραλλαγής ΧΒΒ1, φαίνεται να έχει σημαντικά μεγαλύτερη μεταδοτικότητα και στοιχεία ανοσολογικής διαφυγής. Δηλαδή μπορεί να διαφεύγει από προηγούμενη ανοσία, από προηγούμενη νόσηση ή από τον εμβολιασμό. Αυτό είναι κάτι που πάντα ανησυχεί τους επιστήμονες, αν και παραμένοντας στο ίδιο γράμμα, η εμπειρία μας εδώ και ένα έτος, δείχνει ότι τα στελέχη αυτά της Όμικρον δεν προκαλούν σοβαρή νόσηση, αλλά κυρίως περιορίζονται στην αυξημένη μεταδοτικότητα, κάτι το οποίο είναι πολύ θετικό. Οι προηγούμενες υποπαραλλαγές της Όμικρον ΧΒΒ1, BQ1, BQ1.1 βλέπουμε ότι έχουν φτάσει και στη χώρα μας σε ένα ποσοστό περίπου 50%, αλλά αυτό δεν έχει οδηγήσει σε μεγάλα κύματα αφενός, και σε συνεπακόλουθες νοσηλείες, είτε σε απλές κλίνες covid είτε σε ΜΕΘ».
Ο Sars-Cov-2 ήταν η πρόγευση των πανδημιών που θα ακολουθήσουν στο μέλλον
Ποιες είναι άραγε κατά τον καθηγητή οι υγειονομικές προκλήσεις του 2023; «Κυρίαρχη είναι η λήξη της πανδημίας του κορονοϊού σε επίσημο πλέον επίπεδο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Είναι κάτι που νομίζω ότι θα ανακουφίσει την παγκόσμια κοινότητα. Επίσης περιμένω με αγωνία και παρακολουθώ τις προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός εμβολίου το οποίο θα καλύψει όλους τους κορωνοϊούς. Οι κλινικές μελέτες της πρώτης φάσης είναι πολύ ενθαρρυντικές. Και αυτά τα εμβόλια θα μας δείξουν και την τεχνολογία για να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον τις επόμενες πανδημίες. Χωρίς να θέλω να είμαι μάντης κακών, λόγω της κλιματικής αλλαγής και των συνθηκών που μεταβάλλονται με ταχύτατο ρυθμό, θα οδηγηθούμε στις επόμενες αναδυόμενες μολυσματικές νόσους, που πιθανόν να προκαλέσουν πανδημίες. Αυτό που ζήσαμε ήταν μάλλον η πρόγευση των πανδημιών που θα ακολουθήσουν στο μέλλον. Ένας μέσος όρος εμφάνιση της πανδημίας είναι ανά 10 έως 15 έτη».
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ ενέκρινε το Leqembi, φάρμακο για το Alzheimer lecanemab που αναπτύχθηκε από την Eisai Co και την Biogen για ασθενείς στα πρώτα στάδια της ασθένειας.
Το φάρμακο, που θα πωλείται με την επωνυμία Leqembi, ανήκει σε μια κατηγορία θεραπειών που στοχεύει στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νευροεκφυλιστικής νόσου αφαιρώντας κολλώδεις μάζες της τοξικής πρωτεΐνης βήτα αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο.
Σχεδόν όλα τα προηγούμενα πειραματικά φάρμακα που χρησιμοποιούσαν την ίδια προσέγγιση είχαν αποτύχει.
Η Eisai είπε ότι το φάρμακο θα κυκλοφορήσει σε ετήσια τιμή 26.500 δολαρίων.
Η αρχική πρόσβαση των ασθενών θα περιοριστεί από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων αποζημίωσης από το Medicare, το πρόγραμμα ασφάλισης της κυβέρνησης των ΗΠΑ για Αμερικανούς ηλικίας 65 ετών και άνω που αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% των ατόμων που είναι πιθανό να είναι επιλέξιμοι για το Leqembi.
Το φάρμακο προορίζεται για ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση ή πρώιμη άνοια Αλτσχάιμερ, έναν πληθυσμό που οι γιατροί πιστεύουν ότι αντιπροσωπεύει ένα μικρό τμήμα των εκτιμώμενων 6 εκατομμυρίων Αμερικανών που ζουν επί του παρόντος με την ασθένεια που διαλύει τη μνήμη.
