Έκκληση στις κυβερνήσεις και τους ανεξάρτητους φορείς υγείας, προκειμένου να αναλάβουν δράση για να μειωθούν τα περιστατικά ιογενούς ηπατίτιδας διεθνώς, τα οποία ευθύνονται κατά κύριο λόγο για το δυσβάσταχτο φορτίο νοσηρότητας και θνητότητας του καρκίνου του ήπατος, απηύθυνε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας στις 28 Ιουλίου.

Όπως υπογραμμίζει ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, κάθε 30 λεπτά, κάπου στον κόσμο, ένας ασθενής πεθαίνει από καρκίνο του ήπατος, κίρρωση του ήπατος ή ηπατική ανεπάρκεια που προκλήθηκαν από ιογενή ηπατίτιδα. Οι ιογενείς ηπατίτιδες προκαλούνται από τους ιούς A, B, C, D και E οι οποίοι οδηγούν σε οξεία λοίμωξη του ήπατος. Μεταξύ των διαφορετικών αυτών τύπων ιών, μόνοι οι ηπατίτιδες Β, C και D μπορούν να αυξήσουν κατακόρυφα τον κίνδυνο ηπατικής κίρρωσης, ηπατικής ανεπάρκειας και καρκίνου του ήπατος.

Υποδιαγνωσμένες νόσοι οι ιογενείς ηπατίτιδες

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τις ηπατίτιδες η υποδιάγνωσή τους. Η πλειονότητα των ασθενών (ποσοστό άνω του 80%) δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί και νοσούν από χρόνια λοίμωξη και το ποσοστό αυτό ισχύει και για την Ελλάδα. Οι ιοί της ηπατίτιδας B, C και D πλήττουν περισσότερους από 300 εκατομμύρια ανθρώπους διεθνώς και προκαλούν περισσότερους από 1,3 εκατ. θανάτους ετησίως, με τους θανάτους να οφείλονται κυρίως σε δύο αιτίες, τον ηπατικό καρκίνο και την ηπατική κίρρωση.

Η ηπατίτιδα D κατατάσσεται (και αυτή) ως καρκινογόνο

Στους ήδη γνωστούς για την καρκινογόνο δράση τους ιούς της ηπατίτιδας Β και C, κατατάσσεται πλέον και η λιγότερο γνωστή στο ευρύ κοινό ηπατίτιδα D. Η ηπατίτιδα D πλήττει μόνο ασθενείς που έχουν ήδη μολυνθεί με τον ιό της ηπατίτιδας B και συνδέεται με έως και 6πλάσιο κίνδυνο ηπατικού καρκίνου σε σύγκριση με την λοίμωξη μόνο από ηπατίτιδα Β. Οι ασθενείς που έχουν μολυνθεί από ηπατίτιδα Β και μολύνονται και από ηπατίτιδα D, έχουν σύμφωνα με μελέτες από 2πλάσιο έως και 6πλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν ηπατικό καρκίνο που είναι ιδιαίτερα δύσκολος στην αντιμετώπισή του. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι οι πληθυσμοί που είναι περισσότερο ευάλωτοι στη μόλυνση με τους ιούς της ηπατίτιδας περιλαμβάνουν ανθρώπους που κάνουν χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών, άτομα που ζουν σε συνθήκες αστεγίας και παρουσιάζουν και πολλές συννοσηρότητες όπως λοίμωξη με τον ιό HIV/AIDS και άλλες χρόνιες λοιμώξεις.

Η ένταξη της ηπατίτιδας D στη λίστα του ΠΟΥ με τα γνωστά και αποδεδειγμένα καρκινογόνα αναμένεται να επιταχύνει τις διαδικασίες για την ανάπτυξη θεραπειών και τον περιορισμό των χρόνιων λοιμώξεων.

Άλλωστε ο ΠΟΥ εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες μέσα στο 2024 αναφορικά με τις διαγνωστικές εξετάσεις, το street testing και τη διάγνωση της ηπατίτιδας D, όπως επισημαίνει η Dr. Meg Doherty, νέα Διευθύντρια του Τομέα της Επιστήμης της Υγείας στον ΠΟΥ.

Επανάσταση στη θεραπεία της ηπατίτιδας C

Τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί επανάσταση στη θεραπεία της ηπατίτιδας C, με νέα σχήματα που επιτυγχάνουν εκρίζωση του ιού HCV σε διάστημα 2-3 μηνών. Παράλληλα αναπτύχθηκαν αποτελεσματικές θεραπείες που προκαλούν μακροχρόνια ύφεση στην ηπατίτιδα B. Την ίδια ώρα καταγράφεται πρόοδος σε θεραπευτικές προσεγγίσεις για την ηπατίτιδα D. Ωστόσο για να καταγραφεί αληθινό όφελος στην μείωση του φορτίου της ηπατικής κίρρωσης και του ηπατικού καρκίνου, θα πρέπει να εκπονηθούν Εθνικά Σχέδια Δράσης, συμπεριλαμβάνοντας τον προφυλακτικό εμβολιασμό, το συχνό testing στις ομάδες υψηλού κινδύνου, την εφαρμογή πολιτικών μείωσης της βλάβης και την ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων των ασθενών στη θεραπεία. Όλα τα μέτρα θα πρέπει να συμπεριληφθούν στα Εθνικά Συστήματα Υγείας με συντονισμό των δράσεων ώστε να αυξηθεί η έγκαιρη διάγνωση και η ισότιμη πρόσβαση στη θεραπεία.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Οι περισσότεροι άνθρωποι με ηπατίτιδα C δεν εμφανίζουν συμπτώματα, παρά μόνο όταν έχει προχωρήσει η ίνωση στο ήπαρ (οπότε είναι πλέον και πολύ αργά) και μέχρι τότε αγνοούν ότι έχουν μολυνθεί από τον ιό. Υπολογίζεται ότι περίπου το 1,5-2% του Ελληνικού πληθυσμού είναι φορείς του ιού HCV. Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα εκτιμάται ότι περισσότερα από 135.000 άτομα πάσχουν από ηπατίτιδα C, εκ των οποίων μόλις 30.000 έχουν διαγνωσθεί με τη νόσο, ενώ οι υπόλοιποι το αγνοούν. Από τους διαγνωσμένους ασθενείς μόνο το 30-40% είχαν λάβει θεραπεία (περίπου 13.000 άτομα) έως το 2016. Τα τελευταία χρόνια συντελείται στην πατρίδα μας πρόοδος σε ομάδες ευάλωτων ανθρώπων στον ιό HCV, όπως είναι στα εξαρτημένα από ενδοφλέβια ναρκωτικά άτομα, στους κρατούμενους στις φυλακές, σε ομάδες προσφύγων και μεταναστών, όπου γίνονται στοχευμένες δράσεις για την διάγνωση της ηπατίτιδας C, ώστε να ξεκινήσει η λήψη της θεραπείας. Οι ασθενείς με ηπατίτιδα C έχουν όπως έχει αναφερθεί συννοσηρότητες που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τον ιό HIV/AIDS, την ηπατίτιδα D και την αιμορροφιλία και οι πολιτικές υγείας που πρέπει να εφαρμοστούν προκειμένου να αντιμετωπιστούν ολιστικά αυτές οι απειλές για τη δημόσια υγεία πρέπει να περιλαμβάνουν πολλές στοχευμένες δράσεις, με ομάδες εργασίας δρόμου (street working) καθώς ένα ποσοστό των ασθενών ζει σε συνθήκες αστεγίας.

Η πρόοδος σε αριθμούς

Η πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια καταγράφεται στα ακόλουθα αριθμητικά στοιχεία:
• Το 2025 οι χώρες που εκπόνησαν Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις ηπατίτιδες αυξήθηκαν από 59 σε 123!

• Από την έναρξη του 2025, συνολικά 129 χώρες υιοθέτησαν πολιτικές έγκαιρης διάγνωσης και παρέμβασης για την ηπατίτιδα Β στον πληθυσμό των εγκύων γυναικών. Πρόκειται για μεγάλη αύξηση καθώς το 2024 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 106 χώρες.

• Επίσης μέσα στο 2025, 147 χώρες πλέον έχουν συμπεριλάβει τον εμβολιασμό των νεογνών έναντι της ηπατίτιδας Β, με μια δόση αμέσως μετά τη γέννησή τους. Πρόκειται για ακόμα μια σημαντική αύξηση καθώς το 2022, αυτό ίσχυε για 138 χώρες.

Τα υφιστάμενα κενά, που πρέπει να καλυφθούν

Ωστόσο παραμένουν κενά και ελλείψεις που πρέπει να καλυφθούν με περαιτέρω δράσεις. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για την ηπατίτιδα του 2024:
• Το testing και η πρόσβαση στη θεραπεία παραμένουν σε κρίσιμα χαμηλό επίπεδο: Μόλις το 13% των ασθενών με ηπατίτιδα B και μόλις το 36% των ασθενών με ηπατίτιδα C είχαν διαγνωστεί μέχρι το 2022.
• Τα ποσοστά για την λήψη θεραπείας ήταν ακόμα χαμηλότερα το 2022: Το 3% των ασθενών με ηπατίτιδα B και το 20% των ασθενών με ηπατίτιδα C είχαν πρόσβαση στα φάρμακα, προ 3ετίας. Τα ποσοστά αυτά είναι απογοητευτικά και πολύ χαμηλότερα των στόχων του ΠΟΥ, που για το 2025 διαμορφώνονται ως εξής: Το 60% των ασθενών με ηπατίτιδες να διαγνωστούν και το 50% να λάβουν θεραπεία.
• Η ένταξη των υπηρεσιών υγείας για την ηπατίτιδα στα κατά τόπους ΕΣΥ των κρατών παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες: Μόνο 80 χώρες διαθέτουν υπηρεσίες υγείας για την πρόληψη της ηπατίτιδας στις Δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, 128 χώρες έχουν εντάξει αυτές τις υπηρεσίες στα υφιστάμενα προγράμματά τους για το HIV/AIDS και μόλις 27 χώρες έχουν συμπεριλάβει υπηρεσίες για την ηπατίτιδα C μέσα σε κέντρα μείωσης της βλάβης.

Αν ληφθούν περισσότερα μέτρα και επιτευχθούν οι στόχοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μέχρι το 2030, θα σωθούν επιπλέον 2,8 εκατ. ζωές και θα αποφευχθούν 9,8 εκατ. νέες λοιμώξεις με τους ιούς της ηπατίτιδας.

Σημαντική η αποστιγματοποίηση

Η φετινή εκστρατεία του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας για την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας έχει τίτλο: «Ηπατίτιδα, ας την κατανοήσουμε» ή «Ηπατίτιδα ας την σπάσουμε», ανάλογα με το ποια ερμηνεία επιλέγουμε να δώσουμε κατά την μετάφραση. Προφανώς ο όρος «ας την σπάσουμε» αναφέρεται σε έναν κύκλο όπου συμπεριλαμβάνει και το στίγμα. Στις ηπατίτιδες, όπως ισχύει και για το HIV/AIDS το στίγμα είναι συνήθως βαρύτερο και από την ίδια τη νόσο και δύσκολα αντιμετωπίζεται. Η ισότιμη πρόσβαση στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία περνά μέσα από την ενίσχυση της χρηματοδότησης των προγραμμάτων που στοχεύουν στην εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας και από την καταπολέμηση του στίγματος, που συχνά εγκλωβίζει τους ασθενείς στο περιθώριο και τους οδηγεί στον κοινωνικό αποκλεισμό, ανατροφοδοτώντας ένα φαύλο κύκλο, από τον οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγουν.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Νέα έρευνα ρίχνει φως στις ευρείες νευρολογικές επιπτώσεις της πανδημίας και στον τρόπο που μεγάλα, σημαντικά γεγονότα αποδεικνύονται καθοριστικά για την εγκεφαλική λειτουργία

Μόνιμες επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου μπορεί να έχει προκαλέσει η πανδημία COVID-19, επιταχύνοντας τη νοητική γήρανση, ακόμη και στα άτομα που δεν μολύνθηκαν από τον ιό, υποστηρίζει μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ. Η έρευνα, που δημοσιεύεται στο Nature Communications, ρίχνει φως στις ευρείες νευρολογικές επιπτώσεις της πανδημίας, υπογραμμίζοντας ότι παράγοντες που παρατηρήθηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο, ενισχύοντας το προϋπάρχον στρες, όπως η παρατεταμένη απομόνωση, η αβεβαιότητα και οι διαταραχές στον τρόπο ζωής, μπορεί να έχουν επιδράσει διακριτικά, αλλά σημαντικά στην υγεία του εγκεφάλου.

Τα σημάδια που «μαρτυρούν» μια επιταχυνόμενη γήρανση

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από σχεδόν 1.000 υγιείς ενήλικες που συμμετείχαν στη μελέτη UK Biobank, οι ειδικοί της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου ανέλυσαν εγκεφαλικές τομογραφίες που είχαν ληφθεί τόσο πριν, όσο και μετά την πανδημία. Χρησιμοποιήθηκαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης και εργαλεία μηχανικής μάθησης για να εκτιμηθεί η «ηλικία του εγκεφάλου» κάθε συμμετέχοντα, μια μέτρηση που συγκρίνει τη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου με την πραγματική ηλικία ενός ατόμου. Η ομάδα είχε προηγουμένως αναπτύξει ένα αξιόπιστο μοντέλο υπολογισμού ηλικίας του εγκεφάλου, χρησιμοποιώντας τομογραφίες περισσότερων από 15.000 υγιών ατόμων χωρίς υποκείμενα προβλήματα υγείας, επιτρέποντας την ακριβή αξιολόγηση της νευρολογικής γήρανσης.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, τα άτομα που βίωσαν την πανδημία παρουσίασαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου σε σύγκριση με εκείνα των οποίων οι εγκεφαλικές τομογραφίες είχαν ληφθεί εξ ολοκλήρου πριν από την COVID-19. Το φαινόμενο, μάλιστα, παρουσιαζόταν πιο έντονα στους ηλικιωμένους, τους άνδρες και τα άτομα που προέρχονταν από μειονεκτικά κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα.

«Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν ότι ακόμη και άτομα που δεν είχαν προσβληθεί από COVID παρουσίασαν σημαντική αύξηση των ρυθμών γήρανσης του εγκεφάλου. Αυτό δείχνει πόσο η ίδια η εμπειρία της πανδημίας -από την απομόνωση έως την αβεβαιότητα- μπορεί να έχει επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου μας», υπογράμμισε ο κύριος συγγραφέας, δρ. Ali-Reza Mohammadi-Nejad. 

Μια αναστρέψιμη κατάσταση

Παρά τα απογοητευτικά ευρήματα, οι ερευνητές τόνισαν ότι η παρατηρούμενη γήρανση του εγκεφάλου μπορεί να είναι αναστρέψιμη. «Η μελέτη μας υπενθυμίζει ότι η υγεία του εγκεφάλου δε διαμορφώνεται μόνο από τις ασθένειες, αλλά κι από το καθημερινό μας περιβάλλον. Η πανδημία έθεσε σε δοκιμασία τη ζωή των ανθρώπων, ειδικά εκείνων που ήδη αντιμετώπιζαν προβλήματα. Δεν μπορούμε ακόμη να ελέγξουμε αν οι αλλαγές που παρατηρήσαμε θα αντιστραφούν, αλλά είναι σίγουρα πιθανό – κι αυτό είναι μια ενθαρρυντική σκέψη», σχολίασε η καθηγήτρια νευροαπεικόνισης, Dorothee Auer.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Σταμάτιος Σωτηρόπουλος, πρόσθεσε ότι η μελέτη προσφέρει μια σπάνια εικόνα για το πώς τα παγκόσμια γεγονότα μπορούν να αφήσουν ένα νευρολογικό αποτύπωμα: «Τα διαχρονικά δεδομένα μαγνητικής τομογραφίας που συλλέχθηκαν πριν και μετά την πανδημία από την UK Biobank μας έδωσαν μια σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουμε πώς τα σημαντικά γεγονότα της ζωής μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο».

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Όταν αναφερόμαστε στην υγεία του εγκεφάλου, συχνά εστιάζουμε σε λειτουργίες όπως η σκέψη, η μνήμη και τα συναισθήματα. Ωστόσο, μια από τις πιο σημαντικές λειτουργίες του είναι η ικανότητα να «μεταφράζει» την πρόθεση σε κίνηση. Πώς λειτουργεί, όμως, αυτή η σύνδεση και τι συμβαίνει όταν καταρρέει, όπως στις περιπτώσεις ατόμων με νόσο Πάρκινσον;

Αυτά τα ερωτήματα απασχόλησαν την δρ. Anne Buckingham Young, μια πρωτοπόρο επιστήμονα, που άλλαξε τον ρου της νευρολογίας. Παρά τις προσωπικές δυσκολίες που αντιμετώπισε -διαγνώστηκε με δυσλεξία και, αργότερα, διπολική διαταραχή– διένυσε μια εκπληκτική επιστημονική πορεία: Έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος τμήματος στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης (MGH) και συνέβαλε, με την πρωτοποριακή της έρευνα, στη νευροφαρμακολογία και τη γενετική νευρολογία. Μερικά από τα επιτεύγματα που ξεχωρίζουν είναι ο εντοπισμός βασικών υποδοχέων νευροδιαβιβαστών, η συμβολή στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνικών νευροαπεικόνισης και η ανακάλυψη της γενετικής μετάλλαξης που ευθύνεται για τη νόσο Χάντινγκτον. Όλα αυτά και πολλά ακόμη αναφέρονται στα απομνημονεύματά της, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα, με τίτλο «Disorderly Movements: A Neurologist’s Adventures in the Lab and Life».

Στο βιβλίο αναφέρονται επίσης άγνωστες ιστορίες, χαρακτηριστικές της ενστικτώδους προσέγγισης της δρ. Young στην επιστήμη. Ως ειδικευόμενη στο UCSF, διέγνωσε κάποτε έναν σπάνιο όγκο στον εγκέφαλο, βασιζόμενη αποκλειστικά στην ασύμμετρη ανάπτυξη των μυών. Σε ένα άλλο περιστατικό, η ιατρική της διαίσθηση κατά τη διάρκεια ενός τοκετού -όπου ανίχνευσε μια επικίνδυνα υψηλή επισκληρίδιο- πιθανώς έσωσε τη ζωή της μητέρας.

Το 1991, η Young έγραψε ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε επικεφαλής τμήματος στο MGH. Η θητεία της σηματοδότησε μια «σεισμική» αλλαγή στην κουλτούρα της ακαδημαϊκής ιατρικής: Υπό την ηγεσία της, το ποσοστό των γυναικών καθηγητών αυξήθηκε από 0 σε πάνω από 30%. Τα κατορθώματά της σε αυτό το πεδίο θεωρούνται εξίσου σημαντικά με τα επιστημονικά της επιτεύγματα.

Το 1999, ο σύζυγός της πέθανε ξαφνικά, σε ηλικία 51 ετών. Η απώλεια της προκάλεσε ένα σπιράλ κατάθλιψης και κατάχρησης ουσιών, που οδήγησε στη νοσηλεία της στο νοσοκομείο. Ωστόσο, ακόμη και υπό αυτές τις συνθήκες, η δρ. Young συνέχισε να ηγείται των εξελίξεων και να καινοτομεί.

Το 2001 ίδρυσε το Mass General Institute for Neurodegenerative Disorders (MIND), ένα συνεργατικό ερευνητικό κέντρο, σχεδιασμένο για να επιταχύνει την πρόοδο σε όλους τους κλάδους. Διετέλεσε, επίσης, πρόεδρος τόσο της Αμερικανικής Νευρολογικής Εταιρείας, όσο και της Εταιρείας Νευροεπιστημών. Πρόκειται, μάλιστα, για το μοναδικό άτομο που κατείχε και τους δύο ρόλους.

Η Anne Buckingham Young προώθησε την κατανόησή μας για το πώς ο εγκέφαλος ελέγχει την κίνηση, αλλά βοήθησε και στο να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο η ιατρική αντιμετωπίζει τις γυναίκες επιστήμονες. Το έργο της ζωής της συνεχίζει να εμπνέει και να συμβάλει στην εξέλιξη του κλάδου της νευρολογίας.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Τα είδη κουνουπιών στη χώρα μας, το “καμπανάκι” του ΠΟΥ για τον τσικουνγκούνια και ο παράγοντας μετανάστευση. Ο επ. καθηγητής Εντομολογίας στο ΑΠΘ, Απ. Καπράνας εξηγεί στο iatronet.gr.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) απηύθυνε επείγουσα έκκληση για δράση αναφορικά με τον δυνητικά επικίνδυνο ιό Τσικουνγκούνια, που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών του γένους Aedes και παρουσιάζει ανησυχητική εξάπλωση σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης.

Νωρίτερα, στις αρχές Ιουλίου το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) είχε καλέσει τις αρμόδιες υγειονομικές Αρχές των κρατών να βρίσκονται σε κατάσταση επιφυλακής για τις νόσους που μεταδίδονται από κουνούπια και αναφέρθηκε στα τρία είδη κουνουπιών που προκαλούν ανησυχία κατά την τρέχουσα περίοδο:

• Culex pipiens, (το λεγόμενο «κοινό» κουνούπι), βασικός διαβιβαστής του ιού του Δυτικού Νείλου.
• Aedes albopictus (ασιατικό κουνούπι τίγρης), που μπορεί να μεταδώσει «εξωτικούς» ιούς, όπως τον Δάγκειο Πυρετό, τον ιό Τσικουνγκούνια και τον ιό Ζίκα.
• Aedes aegypti (κουνούπι τίγρης), που εκτός από τους παραπάνω μεταδίδει επίσης τον ιό του κίτρινου πυρετού.

Ο επίκουρος καθηγητής Εντομολογίας στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ, Απόστολος Καπράνας (φωτογραφία) μιλάει στο iatronet.gr για τη βιολογία των παραπάνω ειδών, ποια απ΄ αυτά έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα και κατά πόσο η κλιματική αλλαγή, οι μετακινήσεις πληθυσμών και άλλοι παράγοντες μπορούν να φέρουν και στη χώρα μας “εξωτικές” νόσους.

Δύο στα τρία είδη εγκατεστημένα

Το κοινό κουνούπι Culex pipiens υπάρχει παντού και είναι κύριος διαβιβαστής του ιού του Δυτικού Νείλου. “Ο ιός κυκλοφορεί πάρα πολύ στα πτηνά. Τα κουνούπια αυτά τον μεταδίδουν σε άλλα πτηνά, μερικές φορές τον μεταδίδουν και στον άνθρωπο, που είναι ένας τελικός και αδιέξοδος ξενιστής. Και φέτος όπως κάθε χρόνο έχουμε κρούσματα του ιού στην Ελλάδα”, αναφέρει ο κ.Καπράνας. Σε ό,τι αφορά τα δύο “εξωτικά” είδη – τίγρεις, σημειώνει ότι:

• “Το Aedes albopictus είναι ένα εξωτικό είδος το οποίο έχουμε στην Ελλάδα περίπου από το 2010. Έχει ασιατική καταγωγή, είναι ένα είδος σχετικά ανθεκτικό και σε χαμηλές θερμοκρασίες, οπότε κυκλοφορεί σχετικά άνετα σχεδόν όλο το χρόνο στην Ελλάδα”.
• Αναφορικά με το Aedes aegypti “είναι κι αυτό αρκετά σημαντικό είδος ως προς την ικανότητά του να μεταδίδει τις ασθένειες, αλλά είναι περισσότερο τροπικό, του αρέσουν πιο πολύ τα τροπικά κλίματα. Αυτό το είδος δεν έχει εγκατασταθεί ακόμη στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη. Υπάρχει στην Κύπρο, που και που ανεβαίνει προς τα πάνω, αλλά δεν εγκαθίσταται”.

Ο κίνδυνος για την Ελλάδα

Βασική προϋπόθεση για την μετάδοση των “εξωτικών” ιών από αυτούς τους διαβιβαστές, εκτός από την ύπαρξη κουνουπιών, είναι η παρουσία ανθρώπου που να είναι φορέας του ιού. Οι μετακινήσεις πληθυσμών και οι ροές μεταναστών αυξάνουν αυτή την πιθανότητα.

“Οι περισσότερες από τις περιπτώσεις δάγκειου πυρετού ή ιού Τσικουνγκούνια που έχουν αναφερθεί σε άλλες χώρες της Ευρώπης προέκυψαν από ανθρώπους που μεταφέρθηκαν εκεί από τρίτες χώρες όπου ενδημεί ο ιός και δημιούργησαν τοπικές εστίες μετάδοσης» εξηγεί ο επίκουρος καθηγητής, ο οποίος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο εμφάνισης κάποιων κρουσμάτων και στην Ελλάδα.

“Σίγουρα υπάρχουν πιθανότητες να έχουμε κρούσματα κάποια στιγμή. Αυτές οι πιθανότητες δεν είναι ούτε πάρα πολύ μεγάλες ούτε πάρα πολύ μικρές. Αν έχουμε μια φωτιά στη γειτονιά, κάποιες φορές θα φτάσουν και κάποιες σπίθες στην αυλή μας, μέσω των μετακινήσεων πληθυσμών”, αναφέρει, προσθέτοντας πως η εντομολογική επιτήρηση που γίνεται έχει σκοπό να παρακολουθεί κατά πόσο τα κουνούπια που κυκλοφορούν είναι φορείς διάφορων ιών.

“Έχουμε εγκατεστημένες παγίδες σε διάφορες περιοχές, συλλέγουμε κουνούπια και τα αναλύουμε. Μέχρι τώρα από όσο γνωρίζω δεν έχουν βρεθεί κάποια κρούσματα από Τσικουγκούνια και άλλους ανησυχητικούς ιούς, εκτός από τον ιό του Δυτικού Νείλου, που γνωρίζουμε ότι υπάρχει και κυκλοφορεί με τα πτηνά”.

Αξιολογώντας την φετινή χρονιά, ο κ. Καπράνας επισημαίνει πως “υπάρχουν ικανοί πληθυσμοί κουνουπιών για να δημιουργήσουν υγειονομικά ζητήματα αν υπάρχει ταυτόχρονη κυκλοφορία διάφορων ιών”. Σε ερώτηση για το πώς ερμηνεύει το γεγονός ότι τα πρώτα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου εμφανίστηκαν φέτος στην Αττική και στην Ηλεία κι όχι στη Βόρεια Ελλάδα όπως συνήθως, πιθανολογεί πως η αιτία εντοπίζεται στις κλιματικές συνθήκες του προηγούμενου διαστήματος. “Παρόλο που δεν έβρεξε πάρα πολύ, είναι πιθανό να υπήρξαν πολλές μικρές εστίες που έδωσαν γρήγορα ορισμένους μικρούς πληθυσμούς κουνουπιών, οι οποίοι μπορεί να συνυπήρχαν με πτηνά. Ίσως αυτό συνέβαλε στα πρώιμα κρούσματα στη Νότια Ελλάδα”, παρατηρεί.

Οδηγίες προφύλαξης

Σε αντίθεση με το κοινό κουνούπι (Culex) που προτιμά τις νυχτερινές ώρες, τα κουνούπια του γένους Aedes κυκλοφορούν περισσότερο τη μέρα, επομένως τα ατομικά μέτρα προφύλαξης επεκτείνονται σε όλη τη διάρκεια της μέρας. Επιπλέον, όπως επισημαίνει ο επίκουρος καθηγητής, επεκτείνεται και η περίοδος κυκλοφορίας των κουνουπιών. “Χρόνο με τον χρόνο, όσο έχουμε ήπιους χειμώνες, το χρονικό παράθυρο μεγαλώνει και πλέον έχουμε κυκλοφορία σχεδόν όλο το χρόνο”, αναφέρει.

Με τα παραπάνω δεδομένα, οι αρμόδιες υπηρεσίες κεντρικής διαχείρισης αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές καταπολέμησης, συνυπολογίζοντας και τον παράγοντα της ανθεκτικότητας που μπορεί να αποκτήσουν τα έντομα στα εντομοκτόνα σκευάσματα.

Σε ό,τι αφορά τα ατομικά μέτρα προστασίας που μπορεί να λαμβάνει ο κάθε πολίτης, αυτά είναι η χρήση εντομοαπωθητικών, το ντύσιμο με μακριά ρούχα στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, οι σίτες σε μπαλκονόπορτες και παράθυρα, καθώς και η μέριμνα να μην υπάρχουν λιμνάζοντα νερά σε γλάστρες, δοχεία σε μπαλκόνια και κήπους.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας δυνητικά πρώτος στην κατηγορία του, από του στόματος χορηγούμενος, υπό έρευνα, εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R).

Η Takeda ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκαν όλα τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία σε δύο τυχαιοποιημένες, διπλά τυφλές, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες Φάσης 3 του oveporexton (TAK-861) για την αντιμετώπιση της ναρκοληψίας τύπου 1 (NT1). Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας δυνητικά πρώτος στην κατηγορία του, από του στόματος χορηγούμενος, υπό έρευνα, εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R).

Η NT1 προκαλείται από την απώλεια των νευρώνων που παράγουν ορεξίνη στον εγκέφαλο και οι αγωνιστές της ορεξίνης έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν αυτήν ακριβώς την ανεπάρκεια ορεξίνης. Είναι η πρώτη φορά που επικυρώνεται ο εν λόγω μηχανισμός δράσης σε μελέτες Φάσης 3, οι οποίες καταδεικνύουν σημαντική βελτίωση σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν περαιτέρω ότι το oveporexton μπορεί να αλλάξει το πρότυπο καθιερωμένης φροντίδας για τη συγκεκριμένη νόσο.

Οι μελέτες FirstLight (TAK-861-3001) και RadiantLight (TAK-861-3002) ήταν δύο μεγάλες, παγκόσμιες μελέτες Φάσης 3 που διεξήχθησαν σε 19 χώρες. Και οι δύο μελέτες πέτυχαν στατιστικά σημαντική βελτίωση έναντι του εικονικού φαρμάκου με τιμές p <0,001 για όλα τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία σε όλες τις δόσεις την εβδομάδα 12. Τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία αξιολόγησης της αντικειμενικής και της αναφερόμενης από τους ασθενείς βελτίωσης ως προς την εγρήγορση, την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, την καταπληξία, την ικανότητα διατήρησης της προσοχής, τη συνολική ποιότητα ζωής και τις καθημερινές δραστηριότητες, καταδεικνύουν στατιστικά και κλινικά, σημαντική βελτίωση με σχεδόν φυσιολογικές τιμές σε όλο το φάσμα συμπτωμάτων που διερευνήθηκαν.

Το oveporexton ήταν γενικά καλά ανεκτό με προφίλ ασφάλειας από τις μελέτες Φάσης 3 που συνάδει συνολικά με τις μέχρι σήμερα μελέτες του oveporexton, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης Φάσης 2β. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές σχετιζόμενες με τη θεραπεία ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι πιο κοινές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν η αϋπνία και η επιτακτική και συχνή ούρηση. Περισσότερο από το 95% των συμμετεχόντων που ολοκλήρωσαν τις μελέτες εντάχθηκαν στην εν εξελίξει μακροχρόνια μελέτη επέκτασης (LTE).

Η Takeda πρόκειται να παρουσιάσει τα αποτελέσματα σε επερχόμενα ιατρικά συνέδρια και σχεδιάζει να υποβάλει αίτηση νέου φαρμάκου στον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ και σε άλλες παγκόσμιες ρυθμιστικές αρχές εντός του οικονομικού έτους 2025.

Σχετικά με το επιστημονικό υπόβαθρο της ναρκοληψίας τύπου 1 (NT1) και της ορεξίνης

Η NT1 είναι μια χρόνια, σπάνια νευρολογική διαταραχή που οδηγεί σε μια σειρά από εξουθενωτικά συμπτώματα, που περιλαμβάνουν την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, την καταπληξία, τις διαταραχές του νυχτερινού ύπνου, την υπνική παράλυση και παραισθήσεις κατά την επέλευση του ύπνου (υπναγωγικές) ή την αφύπνιση. Επιπλέον, τα άτομα που ζουν με NT1 συχνά αναφέρουν δυσκολία στη σκέψη, τη μνήμη ή τη συγκέντρωση. Η NT1 προκαλείται από την απώλεια των νευρώνων που παράγουν ορεξίνη στον εγκέφαλο, οι οποίοι ρυθμίζουν την εγρήγορση και τον ύπνο και θεωρούνται επίσης απαραίτητοι για άλλες λειτουργίες όπως η εστίαση της προσοχής. Επί του παρόντος, το πρότυπο καθιερωμένης φροντίδας περιορίζεται σε συμπτωματικές θεραπείες που μπορούν να αντιμετωπίσουν, μόνο εν μέρει, ορισμένα από τα συμπτώματα.

Σχετικά με το oveporexton (TAK-861)

Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας υπό έρευνα εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R), ο οποίος διεγείρει εκλεκτικά τον OX2R για την αποκατάσταση της σηματοδότησης και την αντιμετώπιση της υποκείμενης ανεπάρκειας ορεξίνης που προκαλεί ναρκοληψία τύπου 1 (NT1). Μέσω της ενεργοποίησης των OX2R, το oveporexton έχει σχεδιαστεί για να προάγει την εγρήγορση και να αντιμετωπίζει το ευρύ φάσμα συμπτωμάτων της NT1.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Στην εκπομπή Opinion Health με τη Νικολέτα Ντάμπου, φιλοξενούμε τον Dr. Αλέξανδρο Μπέρλερ, Αντιπρόεδρο της HL7 Hellas, για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για τον Χώρο Δεδομένων Υγείας, τα δικαιώματα των ασθενών, τις ιατρικές εφαρμογές, αλλά και την ψηφιακή στρατηγική που χρειάζεται η Ελλάδα.

Ευχαριστούμε πάρα πολύ που είστε κοντά μας, για να συζητήσουμε αυτά τα πολύ εξαιρετικά και ειδικά θέματα με τα οποία εσείς ασχολείστε και θα συζητήσουμε για τα δεδομένα της υγείας. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, από τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό και τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων της Υγείας, κύριε Μπέρλερ. Έχει αλλάξει, σωστά;

Βασικά, ο κανονισμός αυτός ξεκίνησε ως μια ανάγκη που προέκυψε στην εποχή του Covid. Δηλαδή ανακάλυψε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ευρωπαϊκές χώρες φυσικά ότι δεν είχαν επαρκή δεδομένα και επαρκής ποιότητας για να μπορούν να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες του Covid. Αυτό επιτάχυνε μια διαδικασία που υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια στην Ευρώπη με τη διασυνοριακή υγεία, με το mobility των πολιτών για να έχουν ποιότητα υγείας οπουδήποτε κι αν βρίσκονται. Αυτό επιτάχυνε τις διαδικασίες και ουσιαστικά από το 2020 μέχρι και το 2023 που βγήκε το προσχέδιο του κανονισμού αυτού, βρεθήκαμε μέσα σε δύο χρόνια σε μια διαδικασία εξαιρετικά γρήγορη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα να βγαίνει το consensus μεταξύ των κρατών μελών γι’ αυτόν τον κανονισμό.

Πολύ ωραία η εξέλιξη αυτή.

Επιτάχυνε πολλά πράγματα και ουσιαστικά αυτός ο κανονισμός στοχεύει να πετύχει διάφορα πράγματα που είναι σημαντικά σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επί της ουσίας και επιγραμματικά, ένα τα βασικά είναι ότι από τη μία δημιουργεί και θεσμοθετεί ώστε η διασυνοριακή υγεία – δηλαδή να πας να δεις σε ένα γιατρό σε μία χώρα και να βλέπει το φάκελό σου από τη χώρα που προέχεσαι – γίνεται πλέον υποχρεωτικός, ενώ μέχρι τώρα ήταν στην καλή διάθεση των κρατών μελών να συνδεθούν στο ευρωπαϊκό δίκτυο. Το δεύτερο είναι ότι δημιουργούνται κοινές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας, ονομάζονται ευρωπαϊκός μορφότυπος, που θα πρέπει σε ένα πλαίσιο κάποιων ετών όλα τα λογισμικά που θα κυκλοφορούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση να πιστοποιηθούν ότι είναι συμβατά με αυτές τις προδιαγραφές. Αυτό θα βοηθήσει πάρα πολύ στην ποιότητα των δεδομένων, ώστε να μπορούν να ανταλλάσσονται και εντός των χωρών αλλά και μεταξύ των κρατών μελών κυρίως, με σκοπό που είναι το επόμενο κομμάτι του κανονισμού να έχουμε καλύτερης ποιότητας δεδομένα για δευτερογενή χρήση. Άρα για εμβόλια, για νέες θεραπείες, για σπάνιες παθήσεις. Όλα αυτά τα προβλήματα που χρειαζόμαστε όγκο ποιοτικών δεδομένων για να μπορούμε να δημιουργούμε νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Άρα θα δημιουργήσει και πολλές αλλαγές στο κομμάτι της διαχείρισης της δευτερογενούς χρήσης των δεδομένων, όπως λέγεται. Και το τελευταίο κομμάτι είναι ότι δίνει μεγάλη έμφαση στα δικαιώματα των πολιτών, στο πως αυτοί μπορούν να χρησιμοποιούν τα δεδομένα τους.

Πάρα πολύ ωραία, οπότε όσον αφορά στα δικαιώματα των πολιτών που λέτε, ας δούμε για τους ασθενείς τι γίνεται, κύριε Μπέρλερ, δηλαδή ο νέος κανονισμός μιλάει για τα δικαιώματα των ασθενών; Τι αλλάζει σε αυτό;

Ο κανονισμός αυτός έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά πάνω στον κανονισμό του GDPR για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Ο κανονισμός των προσωπικών δεδομένων προστατεύει τους πολίτες, δημιουργώντας κλειδώματα και υποχρεώσεις στους διαχειριστές των δεδομένων, στους data holders όπως λέγεται. Ο κανονισμός αυτός δίνει δικαιώματα στον πολίτη να μπορεί να τραβάει τα δεδομένα ο ίδιος από τα συστήματα που τηρούνται, τον Εθνικό φάκελο Υγείας για παράδειγμα, ή τα στοιχεία που τηρούνται γι’ αυτόν σε ένα διαγνωστικό κέντρο ή οπουδήποτε αλλού, μπορεί να υποβάλλει ενστάσεις για το πώς τηρούνται αυτά τα δεδομένα. Μπορεί κάποια δεδομένα να μην τηρούνται σωστά ή να μην είναι ακριβώς αληθή για οποιονδήποτε λόγο. Δεν μπαίνουμε στη λογική του γιατί συνέβη αυτό. Να μπορεί να προσθέτει τα δικά του τα δεδομένα. Και ουσιαστικά αφορά περισσότερο τα δεδομένα στη νέα εποχή. Έχουμε πολλά patient driven data, δηλαδή δεδομένα που παράγονται από έξυπνες συσκευές, τα οποία χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο στη θεραπεία και κυρίως στις χρόνιες παθήσεις. Άρα δεν μπορεί όλα τα δεδομένα να συλλέγονται σε ένα ιατρείο ή νοσοκομείο πλέον. Αυτό ουσιαστικά έρχεται να αποτυπώσει ο οργανισμός αυτός. Επίσης ρυθμίζει κάποιες άλλες παραμέτρους, όπως αυτό που λέμε next of kin. Δηλαδή αν εγώ δεν είμαι σε θέση να δώσω το consent (τη συγκατάθεση ή τη διαχείριση) να μπορεί κάποιος άλλος να το κάνει εκ μέρους μου και με ηλεκτρονικό τρόπο, όχι μόνο μέσω συμβολαιογράφου ή με τους γνωστούς τρόπους που υπάρχουν τώρα.

Πλέον υπάρχει πολύ μεγάλη χρήση απ’ όλους τους πολίτες και απ’ όλες τις ηλικίες πλέον κύριε Μπέρλερ των έξυπνων ρολογιών και διάφορων εφαρμογών υγείας. Και στο κινητό όλοι μας έχουμε μία εφαρμογή που μας λέει κάποια πράγματα για την υγεία μας: πόσο περπατήσαμε, πόσα βήματα κάναμε, πόσο κοιμηθήκαμε και πολλά αλλά, ανάλογα ο καθένας τι θέλει. Τώρα αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα τι προβλέπεται γι’ αυτές τις εφαρμογές; Καταρχάς υπάρχει νομικό πλαίσιο που ορίζει ότι αυτές οι εφαρμογές πρέπει να χρησιμοποιούνται με έναν τρόπο και τα δεδομένα τους μπορεί να αποθηκεύονται κάπου;

Επί της ουσίας όχι, ισχύει γι’ αυτές τις εφαρμογές ό,τι ισχύει για οποιαδήποτε άλλη εφαρμογή στο γενικό πλαίσιο. Αυτό που πολλές χώρες έχουν ξεκινήσει και ουσιαστικά ο Ευρωπαϊκός κανονισμός προσπαθεί να το ρυθμίσει ως ένα βαθμό είναι από τη μία το πώς αποθηκεύουν κάποια δεδομένα ώστε να είναι κάποιας μορφής ποιότητας. Δηλαδή αν κάποια εφαρμογή θα πρέπει να διασυνδεθεί με κάποιο ιατρικό οικοσύστημα, δηλαδή ένα νοσοκομείο, ένα κέντρο αναφοράς για μια σπάνια πάθηση, τον Εθνικό Φάκελο Υγείας, την ψηφιακή συνταγογράφηση, θα πρέπει αυτή η εφαρμογή να ακολουθεί τις άλλες πιστοποιήσεις του κανονισμού – δηλαδή με βάση τον ευρωπαϊκό μορφότυπο. Άρα θα πρέπει να συμπεριφέρεται σαν ένα οποιοδήποτε λογισμικό που τηρεί ιατρικά δεδομένα. Άρα αυτό θα αυξήσει την ποιότητα. Επίσης, πολλές χώρες εντάσσουν όλο και περισσότερο τέτοιου τύπου εφαρμογές, κυρίως στη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, και μάλιστα χώρες όπως η Ολλανδία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Γερμανία έχουν ήδη τροποποιήσει το θεσμικό τους πλαίσιο επιτρέποντας την συνταγογράφηση αυτών των εφαρμογών σαν θεραπευτική διαδικασία. Αυτό είναι κάτι που στην Ελλάδα δεν το έχουμε. Προφανώς επηρεάζει και τις διαδικασίες του ΕΟΠΥΥ, γιατί ο ΕΟΠΥΥ είναι αυτός που αποζημιώνει τέτοιου τύπου πράξεις. Και θα έπρεπε ενδεχομένως είναι μια χρυσή ευκαιρία με τον νέο κανονισμό, μια που θα χρειαστεί να κάνουμε και άλλες παρεμβάσεις στο νομοθετικό μας πλαίσιο, να το βάλουμε και αυτό.

Είπατε πριν, όσον αφορά στην ποιότητα όλων αυτών των εφαρμογών, υπάρχει αξιολόγηση αυτών των εφαρμογών στην Ελλάδα;

Όχι, δεν υπάρχει αξιολόγηση. Κατά μία έννοια, οι εφαρμογές που έχουν θεραπευτική αξία θεωρούνται medical devices. Που σημαίνει ότι ισχύει ο άλλος κανονισμός για το metical Devies.

Άρα εκεί υπάρχει πλαίσιο και αυτές οι εφαρμογές πρέπει να πιστοποιηθούν με αυτόν τον κανονισμό. Άρα δεν είναι ότι είναι τελείως χωρίς κάποιο κανονιστικό πλαίσιο. Απλά δεν έχουμε κάποιον φορέα πιστοποίησης στην Ελλάδα. Δηλαδή, όσοι πρέπει να πάνε, θα πρέπει να πάνε σε άλλες χώρες. Νομίζω πιο κοντά σε εμάς είναι ένας φορέας που είναι στην Κύπρο αυτή την στιγμή.

Στο Εθνικό Σχέδιο Υγείας εντάσσεται όλο αυτό το κομμάτι όλων που συζητάμε των δεδομένων της υγείας, των εφαρμογών αυτών κλπ;

Μεγάλά έργα στην Υγεία υπάρχουν. Σχέδιο υπάρχει. Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής προς το παρόν δεν υπάρχει.

Θεωρείτε απαραίτητο ότι θα έπρεπε να υπήρχε;

Νομίζω ότι θα έπρεπε γιατί η Υγεία είναι ένας ειδικός χώρος και επίσης χρειάζεται τη συνεργία διαφόρων υπουργείων για να λειτουργήσει στην πράξη. Τουλάχιστον του Υπουργείου Υγείας προφανώς και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως έμαθα πρόσφατα ότι άλλαξε όνομα. Και πρέπει να συλλειτουργήσουν αυτά τα υπουργεία. Και πρέπει να υπάρχει ένας φορέας που θα αναλάβει την υλοποίηση μιας στρατηγικής. Αυτή τη στιγμή ο μόνος τρόπος να υλοποιήσουμε μία στρατηγική στον χώρο του ψηφιακού χώρου είναι η Ψηφιακή Βίβλος, που είναι κάτω από τον νόμο που έχει θεσπίσει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Εκεί θέλει μια εξειδίκευση κατά για το κομμάτι της υγείας. Και ενδεχομένως η ΗΔΙΚΑ θα μπορούσε να παίξει και έναν σημαντικό ρόλο. Δηλαδή εφόσον τρέχει ούτως ή άλλως όλα τα μεγάλα κεντρικά έργα θα μπορούσε να ήταν και ο στρατηγικός εταίρος, ο γνώστης, που θα μπορούσε να υλοποιήσει το κομμάτι ολοκληρωμένα, και όχι σε διάφορα κομμάτια που γίνεται αυτή τη στιγμή.

Για να κλείσουμε λίγο το κομμάτι με τα applications, απλά επειδή αφορούν πάρα πολύ κόσμο, όλα αυτά τα applications πιστεύετε ότι τελικά είναι χρήσιμα; Προσφέρουν στον ασθενή, αλλά και στο πολίτη; Δηλαδή μπορεί να είναι ένας χρόνιος ασθενής αλλά και ένας υγιής πολίτης που τα χρησιμοποιεί.

Προφανώς πολλά από αυτά δεν είναι χρήσιμα. Δηλαδή αυτή τη στιγμή σε πρόσφατες μελέτες υπήρχαν γύρω στα 350 – 380.000 mobile applications για τον χώρο της υγείας. Άρα από μόνος του ο πολίτης δεν μπορεί να διαλέξει. Γι’ αυτό και πολλές χώρες έχουν μπει στη διαδικασία να φτιάξουν φορείς που τις πιστοποιούν για συγκεκριμένη χρήση. Και ο μόνος τρόπος αυτές οι εφαρμογές να είναι πραγματικά χρήσιμες είναι να ενταχθούν σε ένα θεραπευτικό πρωτόκολλο για να συνταγογραφούνται δηλαδή. Αυτό πιστεύω ότι θα δώσει ώθηση στον πολίτη αλλά και στους γιατρούς που θεραπεύουν τους πολίτες να διαλέγουν πιστοποιημένες εφαρμογές που έχουν πραγματική θεραπευτική αξία – οποιαδήποτε κι αν είναι η ασθένεια, για να μην μπούμε σε λεπτομέρειες.

Και πιστεύετε στο πλαίσιο που συζητάμε ότι πρέπει να δημιουργηθεί όπως είπατε ένα Εθνικό Σχέδιο; Θα έπρεπε οι εφαρμογές αυτές να συνδέονται με τον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς;

Κατά την άποψή μου, αν είναι ενταγμένες σε ένα θεραπευτικό πρωτόκολλο ναι, προφανέστατα. Γιατί ουσιαστικά εκτελούν μέρος της δουλειάς και βοηθάνε τον γιατρό σου να κάνει τις σωστές διαγνώσεις και τις σωστές θεραπείες για έναν ασθενή. Αλλά σε αυτή τη λογική θα πρέπει να ενταχθούν και να τροφοδοτούν τον εθνικό φάκελο με όποια δεδομένα καθορίζει το αντίστοιχο θεραπευτικό πρωτόκολλο σαν θεραπευτικές εφαρμογές.

Άρα εδώ βγαίνει ότι υπάρχει μια ανάγκη όπως είπατε να φτιαχτεί ένα στρατηγικό σχέδιο για τα ψηφιακά αυτά συστήματα.

Ναι, σωστά.

Τώρα πώς βλέπετε τον ψηφιακό μετασχηματισμό στη χώρα μας, μέχρι αυτή τη στιγμή όπως έχει εξελιχθεί;

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός νομίζω αυτή τη στιγμή ακολουθείται από δύο βασικές κατευθύνσεις. Η μία ήταν το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο του κράτους για την ψηφιακή αναβάθμισή του στο σύνολό του, το οποίο νομίζω εξελίσσεται πολύ θετικά γενικά. Δηλαδή τα βήματα που είναι για τα τελευταία 5-6 χρόνια είναι τεράστια. Και το δεύτερο ήταν προφανώς διάφοροι μνημονιακοί όροι που υπήρχαν όπως η συνταγογράφηση και διάφορα άλλα αντίστοιχα, έπρεπε να τους υλοποιήσουμε για να καλύψουμε τους μνημονιακούς όρους. Πρέπει να προσθέσουμε και ένα τρίτο το οποίο θα είναι ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο για την ψηφιακή υγεία, το οποίο θα βάζει έναν στόχο το 2030-2035, το οποίο ανεξαρτήτου ποια κυβέρνηση θα το τρέξει, γιατί είναι ένας εθνικός στόχος κατά την άποψή μου, ώστε να μπορέσουμε βήμα βήμα και σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους να πάμε μπροστά. Νομίζω ότι τέτοιου τύπου στρατηγικής συνδυασμοί δεν πρέπει να γίνονται σε μικρές ομάδες, πρέπει να γίνονται με ανοιχτή διαβούλευση. Είναι ένα από τα πράγματα που εμείς σαν  HL7 Hellas το προτείναμε φέτος το Γενάρη. Προτείνaμε να δημιουργήσουμε τρεις ομάδες εργασίας σε συνεργασία με την ΗΔΙΚΑ, το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η μία είναι να συλλέξουμε όλα τα τεχνικά πρότυπα διαλειτουργικότητας, μπορούμε να επανέλθουμε και αργότερα, ώστε οι προδιαγραφές που υλοποιεί η ΗΔΙΚΑ να πιστοποιούνται με βάση διεθνή πρότυπα εν όψει κιόλας του νέου κανονισμού. Η δεύτερη ήταν από κοινού να συμβουλευτούμε τους κοινωνικούς εταίρους και να προτείνουμε μια που θα γίνει ούτως ή άλλως η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου, να ακούσουμε τους κοινωνικούς εταίρους, τους γιατρούς, τους ασθενείς, την αγορά που υλοποιεί αυτά τα συστήματα ώστε αυτό το στρατηγικό πλάνο που προκύψει να έχει ένα θεσμικό πλαίσιο που θα το στηρίζει. Κάθε φορά να μην χρειάζονται τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής, προκειμένου κάτι να μπορεί να λειτουργήσει και θεσμικά. Και η τελευταία ομάδα ήταν να κάνουμε μία ομάδα εργασίας από κοινού να προτείνουμε ένα εθνικό σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική υγεία, η οποία θα ενταχθεί στην Ψηφιακή Βίβλο στα επόμενα ορόσημα του ελληνικού κράτους. Αυτή είναι η δική μας η συνεισφορά σαν HL7 Hellas και είμαστε στη διάθεση της Πολιτείας να το επιτύχουμε.

Πάρα πολύ ωραία, είναι χρήσιμο. Και σκέφτομαι κύριε Μπέρλερ πως όλα αυτά τα έργα όταν ολοκληρωθούν μετά υπάρχει το μεγάλο θέμα της συντήρησης.

Σωστά. Τα έργα υλοποιούνται, τα περισσότερα από αυτά έχουν ορόσημα υλοποίησης, παράλληλα με τους χρονικούς περιορισμούς του RRF. Εξ ου και η ανάγκη ενός νέου σχεδίου, δηλαδή τα υλοποιήσαμε και τώρα τι κάνουμε;  Τώρα ένα σίγουρα είναι η λειτουργία τους, αλλά αυτό φαντάζομαι είναι οριζόντιο σε όλα τα έργα πληροφορικής και θα υπάρχει κάποιο πλαίσιο γι’ αυτό. Δεν νομίζω ότι τα έργα της υγείας αποτελούν κάποια ιδιαίτερη εξαίρεση. Αυτό που πρέπει ενδεχομένως να δούμε είναι πώς τροποποιούμε και βελτιώνουμε αυτά τα έργα για να μπορέσουμε να πετύχουμε ένα καλύτερο αποτέλεσμα για τους πολίτες και τους επαγγελματίες της υγείας. Τώρα έχουμε τον Εθνικό Υγείας που ήδη λειτουργεί και θα βελτιωθεί ακόμα περισσότερο. Μεγάλο θέμα του φακέλου θα είναι προφανώς η διασύνδεση όλων των σημείων που παρέχουν πληροφορίες του πολίτη και στον δημόσιο χώρο και στον ιδιωτικό χώρο. Νομίζω είναι χρυσή ευκαιρία αυτή η διασύνδεση να γίνει με βάση τον ευρωπαϊκό μορφότυπο, για να γίνει σωστά ώστε να μπορούμε μετά να προσελκύσουμε εφόσον θα έχουμε τα δεδομένα με έναν δομημένο τρόπο ίδιο με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμμετέχουμε κι εμείς σε μεγαλύτερα έργα δευτερογενούς χρήσης, κλινικές μελέτες κλπ. Και να έρχονται μεγάλες έρευνες και μελέτες χρησιμοποιώντας και τα ελληνικά συστήματα.

Ναι, είναι σημαντικό να γίνονται κλινικές μελέτες και στην Ελλάδα για πάρα πολλούς λόγους, τόσο θεραπευτικούς όσο και οικονομικούς για την εθνική οικονομία. Κύριε Μπέρλερ, τώρα είπατε για τη λειτουργικότητα. Σήμερα σε ποια φάση είναι η λειτουργικότητα των συστημάτων μεταξύ των νοσοκομείων και των κεντρικών συστημάτων που υλοποιούνται;

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν ουσιαστικά 3 ειδών διαλειτουργικότητες που υλοποιούνται. Ένα είδος διαλειτουργικότητας είναι εντός των νοσοκομείων με τα διάφορα συστήματα που χρειάζονται τα εργαστηριακά, οι ιατρικές εικόνες κλπ. Η δεύτερη διαλειτουργικότητα αφορά τη διασύνδεση αυτών των συστημάτων με τον Εθνικό Φάκελο Υγείας και τη συνταγογράφηση. Προς το παρόν γίνονται με διάφορα εθνικά πρότυπα άρα εκεί χρήζεις μιας ευθυγράμμισης με τα ευρωπαϊκά. Και η τρίτη ομάδα διαλειτουργικότητας είναι με τη διασυνοριακή υγεία. Δηλαδή πώς εμείς επικοινωνούμε με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, τόσο στην πρωτογενή χρήση, όσο και στη δευτερογενή χρήση. Άρα αυτά είναι πράγματα που έχουν ξεκινήσει και γίνονται. Γι’ αυτό εμείς προτείναμε αυτή την ομάδα εργασίας για την πιστοποίηση όλων αυτών των προδιαγραφών διαλειτουργικότητας ότι είναι πραγματικά συμβατές με τα πρώτα του HL7 τουλάχιστον, ώστε να μπορούμε κι εμείς να φέρουμε τις ελληνικές προδιαγραφές σαν Ελλάδα στα διεθνή fora που συμμετέχουμε και συζητάμε.

Και φαντάζομαι και εσείς να συμβάλετε έτσι ώστε όλα αυτά τα συστήματα που δημιουργούνται στην Ελλάδα, να πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές για να μπορέσει και αντίθετα να επωφεληθεί η Ελλάδα πουλώντας, ας πούμε, κάποια συστήματα και στο εξωτερικό.

Σωστά, ο κανονισμός όταν θα είναι σε πλήρη ισχύ το 2030, θα έχει δημιουργήσει μια κεντρική βάση δεδομένων από συστήματα διαφόρων τύπων, το οποίο είναι σύμμορφο με τον ευρωπαϊκό μορφότυπο. Και ουσιαστικά θα υπάρχει σε κάθε χώρα μία αρχή που θα επιτηρεί – ένα market surveillance unit το λέει ο κανονισμός – που στην Ελλάδα δεν έχουμε ακόμα αποφασίσει ποιος θα είναι αυτός ο φορέας. Η απλή λογική λέει ότι θα πρέπει να είναι η ΗΔΙΚΑ, προφανώς εφόσον έχει όλες τις διαλειτουργικότητες υπό την ευθύνη της. Αυτό θα επιτρέψει δύο πράγματα. Από τη μία να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε την ευρωπαϊκή αγορά (Marketplace) για να φέρουμε ενδεχομένως στην Ελλάδα και προς τους πολίτες ακόμα πιο καινοτόμα λογισμικά και υπηρεσίες, mobile applications included. Από την άλλη να επιτρέψουμε σε ελληνικές εταιρείες που παράγουν μερικές φορές πολύ ποιοτικά λογισμικά να μπορούν να τα εξάγουν, ελπίζω με τη βοήθεια του ελληνικού κράτους εκτός της ελληνικής επικράτειας.

Έτσι, πρέπει να στηρίζουμε  την ελληνική επιχειρηματικότητα αλλά και στο κομμάτι το ψηφιακό που μιλάμε. Αυτό όμως για να γίνει πρέπει να έχουν εκείνες τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, γιατί διαφορετικά δεν θα υπάρχει ενδιαφέρον την Ευρώπη. Κύριε Μπέρλερ, όσον αφορά στην σωστή διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων στην υγεία, απαιτεί και κοινή χρήση των κωδικοποιήσεων; Και ποιες πρέπει να είναι αυτές;

Οι κωδικοποιήσεις δρομολογούνται από δύο ανάγκες. Υπάρχουν κάποια σετ κωδικοποιήσεων που χρησιμοποιούνται σε εθνικό επίπεδο και κατά βάση είναι όλες οι κωδικοποιήσεις που έχουν ενσωματωθεί στο Εθνικό Σύστημα Συνταγογράφησης και κατά ένα μέρος επίσης στο σύστημα του Εθνικού Φακέλου που ξεκίνησε να υλοποιείται. Αλλά το μεγάλο επίτευγμα του μορφότυπου είναι ότι πίσω από αυτόν υπάρχει ένα σετ ευρωπαϊκών κοινών κωδικοποιήσεων, οι οποίες αρχικά ξεκινούν από τη χρήση τους για τη διασυνοριακή υγεία και εν μέρει για την δευτερογενή χρήση. Οπότε, αν εμείς παράγουμε τα κλινικά έγγραφα, εξιτήρια νοσοκομείων, εργαστηριακά αποτελέσματα κλπ., αξιοποιώντας αυτές τις ευρωπαϊκές κωδικοποιήσεις θα είναι πολύ εύκολες να τους συντηρήσουμε. Γιατί οι κωδικοποιήσεις μεταβάλλονται συνεχώς. Είχαμε το ICD10, τώρα είμαστε στο ICD11. Σαν Ελλάδα δεν έχουμε πάρει την απόφαση να πάμε στο ICD11. Είμαστε ακόμα στο 10 όπως και οι περισσότερες χώρες, γιατί αυτή η μετάβαση δεν είναι εύκολη. Πρέπει να εκπαιδεύσουμε στους γιατρούς, πρέπει να καταλάβουν για ποιο λόγο πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο που κωδικοποιούν την πληροφορία. Αντίστοιχες κωδικοποιήσεις για την παραγγελία εργαστηριακών εξετάσεων, τα αποτελέσματά τους κλπ. Άρα, η ευθυγράμμισή μας, το European Master Value Catalogue, η ΗΔΙΚΑ ήδη το έχει υλοποιήσει για τις ανάγκες της διασυνοριακής, άρα την τεχνογνωσία την έχει. Αν μπορεί να μεταλαμπαδεύσει αυτή τη γνώση που έχει προς όλες τις εταιρείες που δημιουργούν στα νοσοκομεία, στα κέντρα υγείας, στα διαγνωστικά, θα λύσει πολλά προβλήματα στην πραγματικότητα.

Με τα big data τι γίνεται στην Ελλάδα όσον αφορά στη χρήση τους; Σε ποια φάση είμαστε; Οι ασθενείς έχουν πρόσβαση σε αυτά και όποιος άλλος ενδιαφερόμενος για να μπορέσει να εξυπηρετήσει έναν σκοπό που αφορά στην υγεία;

Προφανώς δεδομένα υπάρχουν. Αυτό που πρέπει να εξετάσουμε είναι η ποιότητα των δεδομένων που έχουμε, για να μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε γι’ αυτή τη χρήση. Γιατί το κάθε σύστημα που τα τηρεί τα αποθηκεύει για μια συγκεκριμένη χρήση. Άμα θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε για άλλη χρήση αρχίζει το πράγμα και γίνεται πιο σύνθετο. Υπάρχουν και άλλες κωδικοποιήσεις γι’ αυτή τη δουλειά.

Άρα πρέπει να απλοποιηθεί λίγο το σύστημα, κύριε Μπέρλερ.

Έχει ένα κομμάτι διακυβέρνησης των δεδομένων, όπου ουσιαστικά εκεί δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό, γιατί τη μεθοδολογία την προτείνει ο νέος κανονισμός. Κι εκεί υπάρχει ένας φορέας ένα Health data Body που θα πρέπει να υλοποιηθεί, που και εκεί είναι απόφαση του Ελληνικού κράτους να διαλέξει ποιος θα είναι αυτός ο φορέας, ο οποίος και θα αποφασίζει για το πώς μαζεύονται αυτά τα δεδομένα, ποιος έχει δικαίωμα να τα εντάξει σε μια κλινική μελέτη κλπ. Και προφανώς η χρήση των ευρωπαϊκών προτύπων θα βελτιώσει την ποιότητα των δεδομένων. Αυτό θα γίνει βέβαια σταδιακά, δεν πρόκειται να γίνει μια μέρα στην άλλη. Αυτή τη στιγμή, πολλά είναι τα data entry, μαζεύονται ειδικά για τις μελέτες πέρα από τη θεραπευτική διαδικασία που σημαίνει ότι ο γιατρός ή το επιτελείο των γιατρών πρέπει να κάνουν διπλή δουλειά. Δηλαδή και να μαζεύουν τα στοιχεία για την όποια έρευνα και να μαζεύουν τα στοιχεία για την θεραπεία του ασθενούς.

Υπάρχει καλύτερη πρόσβαση αυτή τη στιγμή στην στιγμή στα data υγείας;

Υπάρχει θεσμικό πλαίσιο γι’ αυτό, ο Νόμος 4600, ο οποίος δίνει συγκεκριμένες διαδικασίες. Επειδή εγώ προσωπικά δεν έχω αιτηθεί ποτέ τέτοια δεδομένα, δεν μπορώ να σας πω πόσο καλά λειτουργεί. Υπάρχει πλαίσιο. Ενδεχομένως μπορεί να χρήζει κάποιας μικρής βελτίωσης, ώστε να επιταχύνει τις διαδικασίες, γιατί κάποιες έρευνες έχουν ημερομηνία λήξης. Ιδίως αν θέλουμε να μπούμε σε μια πανευρωπαϊκή έρευνα για κάποια συγκεκριμένη ασθένεια, ιδίως μια σπάνια πάθηση, και εμείς δεν είμαστε έτοιμοι απλά δεν θα συμμετέχουμε.

Στον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για τα δεδομένα της υγείας υπάρχει κάποια αλλαγή όσον αφορά στα δικαιώματα των ασθενών για τη χρήση των δεδομένων τους;

Ναι, ο κανονισμός αυτός έχει διάφορα άρθρα που ενδυναμώνουν τις δυνατότητές τους για την αξιοποίηση των δεδομένων. Καταρχήν ο κανονισμός μιλάει για το data portability, που σημαίνει ότι όλες οι εφαρμογές θα πρέπει τουλάχιστον όσον αφορά το μορφότυπο να μπορούν να εξάγουν τα δεδομένα με βάση τον ευρωπαϊκό μορφότυπο και ο πολίτης θα πρέπει είτε να τα βάζει σε μια δική του εφαρμογή, αν υπάρχει εφαρμογή, ή να μπορεί να λέει ότι πάρτε δεδομένα από δω και πηγαίνετέ τα εκεί. Αυτό μπορεί να είναι οπουδήποτε – στον ιδιωτικό τομέα, σε μια κλινική μελέτη, σε ένα Πανεπιστήμιο, στο εξωτερικό γιατί είναι καρκινοπαθής και θα πάει να κάνει μια εξειδικευμένη πειραματική θεραπεία στη Σουηδία, για παράδειγμα. Όλα αυτά θα είναι νέα σενάρια. Επίσης, δεδομένα όπως είπαμε που προέρχονται από τον ίδιο, από τα mobile applications που θα πρέπει να έχει, από τις διάφορες συσκευές σχετικές που θα έχει στο σπίτι του ως πρόληψη, ως μέτρηση της ποιότητας της θεραπείας που παρέχει. Αυτά δεν είναι patient driven data που πρέπει να μπαίνουν μέσα στα συστήματα για πρωτογενή και δευτερογενή χρήση.

Άλλες χώρες είναι έτοιμες για την εφαρμογή αυτών των στοιχείων που ορίζει ο κανονισμός; Υπάρχουν έτοιμες χώρες που μπορούν αμέσως να τον προσαρμόσουν; Γιατί απ’ ότι καταλαβαίνω εμείς έχουμε κάποιες δυσκολίες ή θέλουμε περισσότερο χρόνο εν πάση περιπτώσει.

Καταρχήν η Ελλάδα δεν είναι στις χειρότερες περιπτώσεις χωρών. Είμαστε σχετικά καλά. Υπάρχουν χώρες που μπορούμε να παραδειγματιστούμε για να μην κάνουμε λάθη που μπορούμε να αποφύγουμε. Οι δύο χώρες που είναι πιο μπροστά στη διαχείριση δευτερογενούς χρήσης των δεδομένων είναι η Γαλλία και η Φινλανδία. Ουσιαστικά, ένα μεγάλο μέρος έχουν επηρεάσει το πώς γράφτηκε ο κανονισμός οι χώρες αυτές. Στο κομμάτι των mobile applications, η Γερμανία, το Βέλγιο και η Ολλανδία είναι πιο μπροστά, ο καθένας με την δική του στρατηγική. Αλλά εκεί έχουν και νομοθεσία και διαδικασίες που μπορούμε να παραδειγματιστούμε. Υπάρχουν χώρες που έχουν φτιάξει νέα νομοθεσία για να μειώσουν το πόσο συχνά χρειάζεται ένας πολίτης να πάει στο νοσοκομείο. Άρα έχουν μεγάλο κομμάτι στην πρόληψη, το οποίο το κάνουμε κι εμείς, αλλά όχι ακόμα ολιστικά σαν ένα πλάνο θεραπείας. Είναι περισσότερο να προλάβουμε το κακό, χωρίς να σκεφτούμε ακριβώς ποιο είναι το πλάνο θεραπείας και πώς εντάσσεται. Αλλά έχουμε ξεκινήσει, δηλαδή και νοσηλεία στο σπίτι, που είναι ένα πειραματικό έργο που έχει ενταχθεί και τρέχει αυτή τη στιγμή, πειραματίζεται με διάφορες ασθένειες για το πώς θα μπορούσε να γίνει προεγχειρητικός και μετεγχειρητικός έλεγχος στο σπίτι. Άρα, τα έχουμε. Απλά ίσως θέλουμε να τα συντάξουμε με τέτοιο τρόπο ώστε να υπάρχει ένα κοινό όραμα, να το πω αλλιώς και να μην είναι χωριστές δράσεις που δεν συνδέονται μεταξύ τους.

Ναι, γιατί όπως λέτε ένα ολοκληρωμένο πλάνο για τον κάθε ασθενή θα εξασφάλιζε την καλή πορεία του ασθενούς, ποιότητα ζωής αλλά και μικρότερα κόστη για το κράτος και σκέφτομαι Κύριε Μπέρλερ ότι όντως η ψηφιακή υγεία μπορεί να κάνει θαύματα. Δηλαδή να φτιαχτεί ένα πλαίσιο και μία ίσως εφαρμογή όπου να στέλνει και ενημερώσεις στο γενικό μου πλάνο να μου υπενθυμίζει τα φάρμακά μου, να μου υπενθυμίζει πότε πρέπει να ξαναπάω για επαναξέταση και ίσως και κάποια άλλα πολύ χρήσιμα πράγματα στην καθημερινότητα γιατί υπάρχει κόπωση στους χρόνιους ασθενείς, δεν είναι εύκολο.

Ακριβώς όπως τα λέτε είναι και ιδίως κάποιες ομάδες ασθενών έχουν προχωρήσει πάρα πολύ. Δηλαδή ιδίως στον χώρο του καρκίνου, που είναι μια διαχρονική ασθένεια. Φεύγει, έρχεται, ξαναέρχεται και είναι μια ασθένεια όχι η μοναδική που θέλει συνεργατικότητα μεταξύ των γιατρών. Δηλαδή δεν είναι ένας ο θεράπων. Είναι ομάδα θεραπόντων γιατρών και πρέπει να λειτουργούν συλλογικά προς όφελος του ασθενή. Η Πληροφορική είναι προφανώς ένας τομέας που μπορεί να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία, οι συνταγογραφήσεις που κάνουν να είναι εν γνώση μεταξύ τους και ο πολίτης πραγματικά να είναι το κέντρο αυτής της διαδικασίας. Και ενδεχομένως να υπάρχει αυτή η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του ασθενή και των γιατρών.

Όντως ένας ασθενής μπορεί να χρειάζεται μια ομάδα γιατρών, Θα μπορούσε αυτό να γίνει με ένα κεντρικό ψηφιακό σύστημα, ώστε όλοι αυτοί να μπορούν να μιλάνε μεταξύ τους ψηφιακά;

Το κεντρικό σύστημα που θα μαζεύεται όλη η πληροφορία θα είναι ο Εθνικός Φάκελος προφανώς. Απλά ο Εθνικός Φάκελος δεν είναι φτιαγμένος για να παράγει θεραπεία. Είναι το αποθετήριο της πληροφορίας των ελληνικών εγγράφων. Εφόσον ο πολίτης συμφωνεί (πρέπει να δώσει τη συγκατάθεσή του), θα πρέπει όλοι οι γιατροί που είναι στο οικοσύστημα να το βλέπουν. Αυτό που δεν είναι η δουλειά του φακέλου είναι να δημιουργηθεί η συνεργατικότητα μεταξύ των γιατρών. Αυτή είναι η λογική των mobile applications που συζητιούνται διεθνώς και η λογική της συνταγογράφησης αυτών. Δημιουργούμε νέες θεραπευτικές δυνατότητες που αν γίνονται σωστά ελαφρύνουν τη δουλειά του γιατρού, γιατί ο γιατρός θα παίρνει ενδεχομένως ειδοποιήσεις και δεν χρειάζεται να κοιτάζει όλους τους ασθενείς καθημερινά αν πήραν τα φάρμακά τους. Θα ασχολείται μόνο με αυτούς που το σύστημα του λέει ότι δεν τα πήραν τα φάρμακά τους σήμερα για κάποιο λόγο. Οπότε θεωρητικά θα μειώνεται ο χρόνος και θα μπορεί να δώσει περισσότερο χρόνο στους ασθενείς που πραγματικά το χρειάζονται και λιγότερο σε αυτούς που φαίνονται ότι ακολουθούν τις οδηγίες του και είναι ας το πούμε ρυθμισμένοι.

Ναι, βέβαια, πολύ σημαντικό. Κύριε Μπέρλερ, πιστεύετε τώρα ότι όλα τα έργα αυτά που έχουμε στην Ελλάδα θα καταφέρουν να ολοκληρωθούν;

Πιστεύω ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα παραδοθεί κάτι. Δεν μου αρέσει να μιλάω με έργα Πληροφορικής, εγώ πιστεύω ότι θα πρέπει να μιλούσαμε με την λογική του προγράμματος, ώστε να μπορούμε να τροποποιούμε ώστε να πετύχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα. Γι’ αυτό και ένας ενικός φορέας ηλεκτρονικής υγείας θα είχε νόημα, γιατί θα συντονίζει όλες αυτές τις παράλληλες δράσεις. Και νομίζω ότι το επόμενο βήμα είναι εκεί. Πώς μπορούμε για όλα αυτά που πετύχαμε με διάφορους τρόπους να υπάρχει ένας Εθνικός συντονισμός.

Και τι γνώμη έχετε για το περιβόητο βραχιολάκι στα ΤΕΠ των νοσοκομείων; Πιστεύετε ότι μπορεί να αποδώσει;

Δεν το έχω δει ακριβώς πώς λειτουργεί, αλλά έχω δει ότι το κομμάτι του triage είναι πολύ σημαντικό, ιδίως σε καταστάσεις μεγάλων καταστροφών, που εκεί πρέπει να πάρεις αποφάσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα. Άρα εκεί σίγουρα το βλέπω πολύ χρήσιμο. Να μπορείς να έχεις ένα εργαλείο για να ταυτοποιήσεις έναν άνθρωπο που δεν ξέρεις ποιος είναι. Όποια δεδομένα και πράξεις κάνεις πάνω του εκείνη τη στιγμή, θα είναι κάπου καταγεγραμμένα. Σίγουρα θα βοηθήσει στη σωστή διαχείριση των δεδομένων. Τώρα αν θα μειώσει τους χρόνους σε αναμονή ή όχι, νομίζω ότι η εφαρμογή του θα μας πείσει. Ας είμαστε αισιόδοξοι.

Πάντα είμαστε αισιόδοξοι, κύριε Μπέρλερ. Κλείνοντας θέλετε να προσθέσετε κάτι;

Αυτό που θα ήθελα να προσθέσω είναι ότι η Υγεία είναι ένας σύνθετος χώρος. Αυτό αποδεικνύεται από την έννοια της διαλειτουργικότητας. Η διαλειτουργικότητα δεν είναι το ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι οι καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες-ασθενείς, γιατί είμαστε όλοι εν δυνάμει ασθενείς κάποια στιγμή, άρα πρέπει να το βλέπουμε υπό αυτό το πρίσμα. Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα οικοσύστημα συνεργατικό. Θέλει μια διακυβέρνηση, όχι στο να υλοποιούν έργα, αλλά στο να συζητάμε όλοι μαζί πώς μπορούμε από κοινού να τα κάνουμε καλύτερα. Δηλαδή πρέπει η Πολιτεία να συζητάει με τους συλλόγους ασθενών. Αυτή τη στιγμή έχουμε 3-4 πολύ καλούς και ισχυρούς συλλόγους ασθενών, με τα σωματεία και τους φορείς των γιατρών, με τα σωματεία και τους φορείς της αγοράς, ώστε όλοι μαζί να συντηρούνε ώστε να πετύχουμε ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Ό, τι κάνουμε στη λογική της συλλειτουργίας και όλοι είμαστε συμμέτοχοι και συνεργάτες, η πιθανότητα να υλοποιηθεί αυτό πιο σωστά πολλαπλασιάζεται τουλάχιστον επί 10. Αυτό το έχει αποδείξει η διεθνής πρακτική. Όπου υπάρχει συνεργατικότητα, τα έργα προχωράνε χωρίς πρόβλημα και χωρίς γκρίνια. Όταν πάμε να επιβάλουμε κάτι σε κάποιον και ο άλλος δεν αισθάνεται ότι είναι συμμέτοχος, θα αντιδράσει με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο.

Πάντα η συνεργασία και η ομάδα νομίζω ότι φέρνει ένα καλύτερο αποτέλεσμα κύριε Μπέρλερ. Πάρα πολύ ωραία, σας ευχαριστώ θερμά που ήσασταν κοντά μας.

Ευχαριστώ πολύ κι εγώ.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/