Συντάκτης: grammateia

Το Ωνάσειο Νοσοκομείο εξελίσσεται σε Εθνικό Κέντρο Μεταμοσχεύσεων και σύντομα αναμένεται να δώσει τέλος στην ταλαιπωρία των οικογενειών που αναγκάζονταν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό, όπως έγινε με τον 15χρονο Δημήτρη που υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση ήπατος στο Τορίνο –  Ο κ. Ιωάννης Μπολέτης, Προέδρος του Ωνασείου Νοσοκομείου εξηγεί

Το Ωνάσειο Νοσοκομείο αλλάζει. Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς ονομαστική ή θεσμική· είναι ουσιαστική, βαθιά και συνολική. Από Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, μετεξελίσσεται πλέον σε Νοσοκομείο, ανταποκρινόμενο σε μια μακρόχρονη ανάγκη της ελληνικής κοινωνίας και του Εθνικού Συστήματος Υγείας, τη δημιουργία ενός εξειδικευμένου πυλώνα, ικανού να συνεισφέρει στην κάλυψη των αναγκών της χώρας στον νευραλγικό τομέα των μεταμοσχεύσεων.

Η στήριξη όμως του εθνικού προγράμματος μεταμοσχεύσεων είναι πλήρης και πολυεπίπεδη. Η Ελλάδα, χάρη σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό από το 2020 και εξορθολογισμένες θεσμικές παρεμβάσεις, έχει υπερδιπλασιάσει τον αριθμό των δοτών από τις 4 δωρεές ανά εκατομμύριο πληθυσμού, έχει ξεπεράσει τις 10,6. Αν συνεχιστεί η φετινή πορεία, εκτιμάται ότι θα φτάσουμε τους 150 δότες οργάνων το 2025 αριθμός που φαινόταν αδιανόητος μέχρι πριν λίγα χρόνια. Σε αυτό το νέο τοπίο, το Ωνάσειο παίζει καθοριστικό ρόλο στην κλινική πράξη, στην οργάνωση, στην εκπαίδευση και στην κουλτούρα της δωρεάς. Είναι σημαντικό πως δημιουργούμε νέο ανοσολογικό εργαστήριο που θα καλύπτει σχεδόν το 80% των αναγκών της χώρας, εξοπλίζουμε τη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και τις αναισθησιολογικές μας υποδομές για να ανταποκριθούμε στις πιο απαιτητικές επεμβάσεις ενώ ενισχύουμε τους τοπικούς συντονιστές και επενδύουμε στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.

Το Ωνάσειο αλλάζει. Και μαζί του αλλάζει η ίδια η χώρα. Από την αποσπασματική διαχείριση του παρελθόντος, περνάμε σήμερα στη συστηματική οργάνωση, με σχέδιο, υποδομές και συνεργασία όλων των εμπλεκομένων φορέων. Και αυτή η πορεία αποδίδει καρπούς. Στην εποχή της τεχνολογίας, της επιστήμης και των υψηλών προσδοκιών, το νέο Ωνάσειο Νοσοκομείο αναδεικνύεται σε φάρο ελπίδας και ζωής. Με επαγγελματισμό, με πίστη στον άνθρωπο, με δέσμευση στην ποιότητα και με σεβασμό στον ασθενή. Η νέα του ταυτότητα δεν είναι απλώς τίτλος: είναι αποστολή.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Μία από τις μεγαλύτερες κλινικές μελέτες, παγκόσμιας κλίμακας, που έχει πραγματοποιηθεί με ελληνική συμμετοχή, και αφορά τον καρκίνο του πνεύμονα, παρουσιάστηκε τον περασμένο μήνα στο Αμερικανικό Συνέδριο Ογκολογίας. Ταυτόχρονα τα αποτελέσματά της δημοσιεύτηκαν στο σημαντικό ιατρικό περιοδικό «The New England Journal of Medicine».

Πολλά ελληνικά κέντρα συμμετείχαν στην κλινική μελέτη, υπό τον συντονισμό του Διευθυντή της Δ’ Ογκολογικής Κλινικής και Μονάδας Κλινικών Μελετών του Ερρίκος Ντυνάν, Ιωάννη Μούντζιου, ο οποίος είναι ο πρώτος συγγραφέας και κεντρικός ερευνητής.

Τα ευρήματα ανοίγουν νέους θεραπευτικούς δρόμους απέναντι στον μικροκυτταρικό καρκίνο που αποτελεί μια επιθετική μορφή καρκίνου του πνεύμονα, η οποία ευθύνεται για το 15-20% των νέων διαγνώσεων στη χώρα μας και παγκόσμια.

«Μια νέα κατηγορία φαρμάκων που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας και στην οποία εστίασε η κλινική έρευνα με σημαντικό αριθμό ασθενών στο «Ερρίκος Ντυνάν» και άλλα ελληνικά κέντρα, κατέγραψε μείωση έως 40% του σχετικού κινδύνου θανάτου από τη νόσο, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης ότι η νέα θεραπεία φάνηκε να είναι καλύτερα ανεκτή από τη χημειοθεραπεία και να μειώνει σημαντικά τα ποσοστά εμφάνισης ιδιαίτερα επιβαρυντικών συμπτωμάτων των ασθενών, όπως η δύσπνοια, ο βήχας και το θωρακικό άλγος», αναφέρεται σε ανακοίνωση του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν».

Σημειώνεται ότι η νέα θεραπευτική μέθοδος έχει ήδη λάβει εγκρίσεις για ευρεία εφαρμογή. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα της νέας θεραπευτικής προσέγγισης οδήγησαν στην ταχύτατη (breakthrough) έγκριση του φαρμάκου που χρησιμοποιήθηκε (της κατηγορίας φαρμάκων «T-cell engagers») στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες (Καναδάς, Βραζιλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Αυστραλία), ενώ η έγκριση του φαρμάκου στην Ευρώπη και στη χώρα μας αναμένεται εντός του 2026.

Με αφορμή και την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Πνεύμονα (1η Αυγούστου), από το Ερρίκος Ντυνάν και τον κ. Μούντζιο ανοίγει ένας ενημερωτικός κύκλος για παθολόγους – ογκολόγους και άλλες ειδικότητες σχετικά με τα αποτελέσματα της παγκόσμιας κλινικής μελέτης και της καινοτόμου ανοσοθεραπείας. «Η χώρα μας πρωτοστάτησε σε αυτή τη σημαντικότατη επιστημονική εξέλιξη. Πολλά ελληνικά κέντρα συμμετείχαν στην κλινική μελέτη, με το νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν να βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως σε αριθμό ένταξης ασθενών, μπροστά από φημισμένα νοσοκομεία, όπως το Memorial Cancer Center της Νέας Υόρκης και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Σαγκάης. Η διεθνής αναγνώριση του έργου μας αποδεικνύει περίτρανα τη δυναμική των ελληνικών ερευνητικών κέντρων που δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν σε δυνατότητες, υποδομή και κυρίως σε πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα σε σχέση με τα καλύτερα κέντρα του εξωτερικού και σηματοδοτεί έναν πρωταγωνιστικό ρόλο για την ελληνική ογκολογία», επισημαίνει ο κ. Μούντζιος.

Πηγη: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Έκκληση στις κυβερνήσεις και τους ανεξάρτητους φορείς υγείας, προκειμένου να αναλάβουν δράση για να μειωθούν τα περιστατικά ιογενούς ηπατίτιδας διεθνώς, τα οποία ευθύνονται κατά κύριο λόγο για το δυσβάσταχτο φορτίο νοσηρότητας και θνητότητας του καρκίνου του ήπατος, απηύθυνε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας στις 28 Ιουλίου.

Όπως υπογραμμίζει ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, κάθε 30 λεπτά, κάπου στον κόσμο, ένας ασθενής πεθαίνει από καρκίνο του ήπατος, κίρρωση του ήπατος ή ηπατική ανεπάρκεια που προκλήθηκαν από ιογενή ηπατίτιδα. Οι ιογενείς ηπατίτιδες προκαλούνται από τους ιούς A, B, C, D και E οι οποίοι οδηγούν σε οξεία λοίμωξη του ήπατος. Μεταξύ των διαφορετικών αυτών τύπων ιών, μόνοι οι ηπατίτιδες Β, C και D μπορούν να αυξήσουν κατακόρυφα τον κίνδυνο ηπατικής κίρρωσης, ηπατικής ανεπάρκειας και καρκίνου του ήπατος.

Υποδιαγνωσμένες νόσοι οι ιογενείς ηπατίτιδες

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τις ηπατίτιδες η υποδιάγνωσή τους. Η πλειονότητα των ασθενών (ποσοστό άνω του 80%) δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί και νοσούν από χρόνια λοίμωξη και το ποσοστό αυτό ισχύει και για την Ελλάδα. Οι ιοί της ηπατίτιδας B, C και D πλήττουν περισσότερους από 300 εκατομμύρια ανθρώπους διεθνώς και προκαλούν περισσότερους από 1,3 εκατ. θανάτους ετησίως, με τους θανάτους να οφείλονται κυρίως σε δύο αιτίες, τον ηπατικό καρκίνο και την ηπατική κίρρωση.

Η ηπατίτιδα D κατατάσσεται (και αυτή) ως καρκινογόνο

Στους ήδη γνωστούς για την καρκινογόνο δράση τους ιούς της ηπατίτιδας Β και C, κατατάσσεται πλέον και η λιγότερο γνωστή στο ευρύ κοινό ηπατίτιδα D. Η ηπατίτιδα D πλήττει μόνο ασθενείς που έχουν ήδη μολυνθεί με τον ιό της ηπατίτιδας B και συνδέεται με έως και 6πλάσιο κίνδυνο ηπατικού καρκίνου σε σύγκριση με την λοίμωξη μόνο από ηπατίτιδα Β. Οι ασθενείς που έχουν μολυνθεί από ηπατίτιδα Β και μολύνονται και από ηπατίτιδα D, έχουν σύμφωνα με μελέτες από 2πλάσιο έως και 6πλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν ηπατικό καρκίνο που είναι ιδιαίτερα δύσκολος στην αντιμετώπισή του. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι οι πληθυσμοί που είναι περισσότερο ευάλωτοι στη μόλυνση με τους ιούς της ηπατίτιδας περιλαμβάνουν ανθρώπους που κάνουν χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών, άτομα που ζουν σε συνθήκες αστεγίας και παρουσιάζουν και πολλές συννοσηρότητες όπως λοίμωξη με τον ιό HIV/AIDS και άλλες χρόνιες λοιμώξεις.

Η ένταξη της ηπατίτιδας D στη λίστα του ΠΟΥ με τα γνωστά και αποδεδειγμένα καρκινογόνα αναμένεται να επιταχύνει τις διαδικασίες για την ανάπτυξη θεραπειών και τον περιορισμό των χρόνιων λοιμώξεων.

Άλλωστε ο ΠΟΥ εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες μέσα στο 2024 αναφορικά με τις διαγνωστικές εξετάσεις, το street testing και τη διάγνωση της ηπατίτιδας D, όπως επισημαίνει η Dr. Meg Doherty, νέα Διευθύντρια του Τομέα της Επιστήμης της Υγείας στον ΠΟΥ.

Επανάσταση στη θεραπεία της ηπατίτιδας C

Τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί επανάσταση στη θεραπεία της ηπατίτιδας C, με νέα σχήματα που επιτυγχάνουν εκρίζωση του ιού HCV σε διάστημα 2-3 μηνών. Παράλληλα αναπτύχθηκαν αποτελεσματικές θεραπείες που προκαλούν μακροχρόνια ύφεση στην ηπατίτιδα B. Την ίδια ώρα καταγράφεται πρόοδος σε θεραπευτικές προσεγγίσεις για την ηπατίτιδα D. Ωστόσο για να καταγραφεί αληθινό όφελος στην μείωση του φορτίου της ηπατικής κίρρωσης και του ηπατικού καρκίνου, θα πρέπει να εκπονηθούν Εθνικά Σχέδια Δράσης, συμπεριλαμβάνοντας τον προφυλακτικό εμβολιασμό, το συχνό testing στις ομάδες υψηλού κινδύνου, την εφαρμογή πολιτικών μείωσης της βλάβης και την ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων των ασθενών στη θεραπεία. Όλα τα μέτρα θα πρέπει να συμπεριληφθούν στα Εθνικά Συστήματα Υγείας με συντονισμό των δράσεων ώστε να αυξηθεί η έγκαιρη διάγνωση και η ισότιμη πρόσβαση στη θεραπεία.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Οι περισσότεροι άνθρωποι με ηπατίτιδα C δεν εμφανίζουν συμπτώματα, παρά μόνο όταν έχει προχωρήσει η ίνωση στο ήπαρ (οπότε είναι πλέον και πολύ αργά) και μέχρι τότε αγνοούν ότι έχουν μολυνθεί από τον ιό. Υπολογίζεται ότι περίπου το 1,5-2% του Ελληνικού πληθυσμού είναι φορείς του ιού HCV. Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα εκτιμάται ότι περισσότερα από 135.000 άτομα πάσχουν από ηπατίτιδα C, εκ των οποίων μόλις 30.000 έχουν διαγνωσθεί με τη νόσο, ενώ οι υπόλοιποι το αγνοούν. Από τους διαγνωσμένους ασθενείς μόνο το 30-40% είχαν λάβει θεραπεία (περίπου 13.000 άτομα) έως το 2016. Τα τελευταία χρόνια συντελείται στην πατρίδα μας πρόοδος σε ομάδες ευάλωτων ανθρώπων στον ιό HCV, όπως είναι στα εξαρτημένα από ενδοφλέβια ναρκωτικά άτομα, στους κρατούμενους στις φυλακές, σε ομάδες προσφύγων και μεταναστών, όπου γίνονται στοχευμένες δράσεις για την διάγνωση της ηπατίτιδας C, ώστε να ξεκινήσει η λήψη της θεραπείας. Οι ασθενείς με ηπατίτιδα C έχουν όπως έχει αναφερθεί συννοσηρότητες που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τον ιό HIV/AIDS, την ηπατίτιδα D και την αιμορροφιλία και οι πολιτικές υγείας που πρέπει να εφαρμοστούν προκειμένου να αντιμετωπιστούν ολιστικά αυτές οι απειλές για τη δημόσια υγεία πρέπει να περιλαμβάνουν πολλές στοχευμένες δράσεις, με ομάδες εργασίας δρόμου (street working) καθώς ένα ποσοστό των ασθενών ζει σε συνθήκες αστεγίας.

Η πρόοδος σε αριθμούς

Η πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια καταγράφεται στα ακόλουθα αριθμητικά στοιχεία:
• Το 2025 οι χώρες που εκπόνησαν Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις ηπατίτιδες αυξήθηκαν από 59 σε 123!

• Από την έναρξη του 2025, συνολικά 129 χώρες υιοθέτησαν πολιτικές έγκαιρης διάγνωσης και παρέμβασης για την ηπατίτιδα Β στον πληθυσμό των εγκύων γυναικών. Πρόκειται για μεγάλη αύξηση καθώς το 2024 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 106 χώρες.

• Επίσης μέσα στο 2025, 147 χώρες πλέον έχουν συμπεριλάβει τον εμβολιασμό των νεογνών έναντι της ηπατίτιδας Β, με μια δόση αμέσως μετά τη γέννησή τους. Πρόκειται για ακόμα μια σημαντική αύξηση καθώς το 2022, αυτό ίσχυε για 138 χώρες.

Τα υφιστάμενα κενά, που πρέπει να καλυφθούν

Ωστόσο παραμένουν κενά και ελλείψεις που πρέπει να καλυφθούν με περαιτέρω δράσεις. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για την ηπατίτιδα του 2024:
• Το testing και η πρόσβαση στη θεραπεία παραμένουν σε κρίσιμα χαμηλό επίπεδο: Μόλις το 13% των ασθενών με ηπατίτιδα B και μόλις το 36% των ασθενών με ηπατίτιδα C είχαν διαγνωστεί μέχρι το 2022.
• Τα ποσοστά για την λήψη θεραπείας ήταν ακόμα χαμηλότερα το 2022: Το 3% των ασθενών με ηπατίτιδα B και το 20% των ασθενών με ηπατίτιδα C είχαν πρόσβαση στα φάρμακα, προ 3ετίας. Τα ποσοστά αυτά είναι απογοητευτικά και πολύ χαμηλότερα των στόχων του ΠΟΥ, που για το 2025 διαμορφώνονται ως εξής: Το 60% των ασθενών με ηπατίτιδες να διαγνωστούν και το 50% να λάβουν θεραπεία.
• Η ένταξη των υπηρεσιών υγείας για την ηπατίτιδα στα κατά τόπους ΕΣΥ των κρατών παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες: Μόνο 80 χώρες διαθέτουν υπηρεσίες υγείας για την πρόληψη της ηπατίτιδας στις Δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, 128 χώρες έχουν εντάξει αυτές τις υπηρεσίες στα υφιστάμενα προγράμματά τους για το HIV/AIDS και μόλις 27 χώρες έχουν συμπεριλάβει υπηρεσίες για την ηπατίτιδα C μέσα σε κέντρα μείωσης της βλάβης.

Αν ληφθούν περισσότερα μέτρα και επιτευχθούν οι στόχοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μέχρι το 2030, θα σωθούν επιπλέον 2,8 εκατ. ζωές και θα αποφευχθούν 9,8 εκατ. νέες λοιμώξεις με τους ιούς της ηπατίτιδας.

Σημαντική η αποστιγματοποίηση

Η φετινή εκστρατεία του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας για την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας έχει τίτλο: «Ηπατίτιδα, ας την κατανοήσουμε» ή «Ηπατίτιδα ας την σπάσουμε», ανάλογα με το ποια ερμηνεία επιλέγουμε να δώσουμε κατά την μετάφραση. Προφανώς ο όρος «ας την σπάσουμε» αναφέρεται σε έναν κύκλο όπου συμπεριλαμβάνει και το στίγμα. Στις ηπατίτιδες, όπως ισχύει και για το HIV/AIDS το στίγμα είναι συνήθως βαρύτερο και από την ίδια τη νόσο και δύσκολα αντιμετωπίζεται. Η ισότιμη πρόσβαση στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία περνά μέσα από την ενίσχυση της χρηματοδότησης των προγραμμάτων που στοχεύουν στην εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας και από την καταπολέμηση του στίγματος, που συχνά εγκλωβίζει τους ασθενείς στο περιθώριο και τους οδηγεί στον κοινωνικό αποκλεισμό, ανατροφοδοτώντας ένα φαύλο κύκλο, από τον οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγουν.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Νέα έρευνα ρίχνει φως στις ευρείες νευρολογικές επιπτώσεις της πανδημίας και στον τρόπο που μεγάλα, σημαντικά γεγονότα αποδεικνύονται καθοριστικά για την εγκεφαλική λειτουργία

Μόνιμες επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου μπορεί να έχει προκαλέσει η πανδημία COVID-19, επιταχύνοντας τη νοητική γήρανση, ακόμη και στα άτομα που δεν μολύνθηκαν από τον ιό, υποστηρίζει μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ. Η έρευνα, που δημοσιεύεται στο Nature Communications, ρίχνει φως στις ευρείες νευρολογικές επιπτώσεις της πανδημίας, υπογραμμίζοντας ότι παράγοντες που παρατηρήθηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο, ενισχύοντας το προϋπάρχον στρες, όπως η παρατεταμένη απομόνωση, η αβεβαιότητα και οι διαταραχές στον τρόπο ζωής, μπορεί να έχουν επιδράσει διακριτικά, αλλά σημαντικά στην υγεία του εγκεφάλου.

Τα σημάδια που «μαρτυρούν» μια επιταχυνόμενη γήρανση

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από σχεδόν 1.000 υγιείς ενήλικες που συμμετείχαν στη μελέτη UK Biobank, οι ειδικοί της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου ανέλυσαν εγκεφαλικές τομογραφίες που είχαν ληφθεί τόσο πριν, όσο και μετά την πανδημία. Χρησιμοποιήθηκαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης και εργαλεία μηχανικής μάθησης για να εκτιμηθεί η «ηλικία του εγκεφάλου» κάθε συμμετέχοντα, μια μέτρηση που συγκρίνει τη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου με την πραγματική ηλικία ενός ατόμου. Η ομάδα είχε προηγουμένως αναπτύξει ένα αξιόπιστο μοντέλο υπολογισμού ηλικίας του εγκεφάλου, χρησιμοποιώντας τομογραφίες περισσότερων από 15.000 υγιών ατόμων χωρίς υποκείμενα προβλήματα υγείας, επιτρέποντας την ακριβή αξιολόγηση της νευρολογικής γήρανσης.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, τα άτομα που βίωσαν την πανδημία παρουσίασαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου σε σύγκριση με εκείνα των οποίων οι εγκεφαλικές τομογραφίες είχαν ληφθεί εξ ολοκλήρου πριν από την COVID-19. Το φαινόμενο, μάλιστα, παρουσιαζόταν πιο έντονα στους ηλικιωμένους, τους άνδρες και τα άτομα που προέρχονταν από μειονεκτικά κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα.

«Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν ότι ακόμη και άτομα που δεν είχαν προσβληθεί από COVID παρουσίασαν σημαντική αύξηση των ρυθμών γήρανσης του εγκεφάλου. Αυτό δείχνει πόσο η ίδια η εμπειρία της πανδημίας -από την απομόνωση έως την αβεβαιότητα- μπορεί να έχει επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου μας», υπογράμμισε ο κύριος συγγραφέας, δρ. Ali-Reza Mohammadi-Nejad. 

Μια αναστρέψιμη κατάσταση

Παρά τα απογοητευτικά ευρήματα, οι ερευνητές τόνισαν ότι η παρατηρούμενη γήρανση του εγκεφάλου μπορεί να είναι αναστρέψιμη. «Η μελέτη μας υπενθυμίζει ότι η υγεία του εγκεφάλου δε διαμορφώνεται μόνο από τις ασθένειες, αλλά κι από το καθημερινό μας περιβάλλον. Η πανδημία έθεσε σε δοκιμασία τη ζωή των ανθρώπων, ειδικά εκείνων που ήδη αντιμετώπιζαν προβλήματα. Δεν μπορούμε ακόμη να ελέγξουμε αν οι αλλαγές που παρατηρήσαμε θα αντιστραφούν, αλλά είναι σίγουρα πιθανό – κι αυτό είναι μια ενθαρρυντική σκέψη», σχολίασε η καθηγήτρια νευροαπεικόνισης, Dorothee Auer.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Σταμάτιος Σωτηρόπουλος, πρόσθεσε ότι η μελέτη προσφέρει μια σπάνια εικόνα για το πώς τα παγκόσμια γεγονότα μπορούν να αφήσουν ένα νευρολογικό αποτύπωμα: «Τα διαχρονικά δεδομένα μαγνητικής τομογραφίας που συλλέχθηκαν πριν και μετά την πανδημία από την UK Biobank μας έδωσαν μια σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουμε πώς τα σημαντικά γεγονότα της ζωής μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο».

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Όταν αναφερόμαστε στην υγεία του εγκεφάλου, συχνά εστιάζουμε σε λειτουργίες όπως η σκέψη, η μνήμη και τα συναισθήματα. Ωστόσο, μια από τις πιο σημαντικές λειτουργίες του είναι η ικανότητα να «μεταφράζει» την πρόθεση σε κίνηση. Πώς λειτουργεί, όμως, αυτή η σύνδεση και τι συμβαίνει όταν καταρρέει, όπως στις περιπτώσεις ατόμων με νόσο Πάρκινσον;

Αυτά τα ερωτήματα απασχόλησαν την δρ. Anne Buckingham Young, μια πρωτοπόρο επιστήμονα, που άλλαξε τον ρου της νευρολογίας. Παρά τις προσωπικές δυσκολίες που αντιμετώπισε -διαγνώστηκε με δυσλεξία και, αργότερα, διπολική διαταραχή– διένυσε μια εκπληκτική επιστημονική πορεία: Έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος τμήματος στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης (MGH) και συνέβαλε, με την πρωτοποριακή της έρευνα, στη νευροφαρμακολογία και τη γενετική νευρολογία. Μερικά από τα επιτεύγματα που ξεχωρίζουν είναι ο εντοπισμός βασικών υποδοχέων νευροδιαβιβαστών, η συμβολή στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνικών νευροαπεικόνισης και η ανακάλυψη της γενετικής μετάλλαξης που ευθύνεται για τη νόσο Χάντινγκτον. Όλα αυτά και πολλά ακόμη αναφέρονται στα απομνημονεύματά της, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα, με τίτλο «Disorderly Movements: A Neurologist’s Adventures in the Lab and Life».

Στο βιβλίο αναφέρονται επίσης άγνωστες ιστορίες, χαρακτηριστικές της ενστικτώδους προσέγγισης της δρ. Young στην επιστήμη. Ως ειδικευόμενη στο UCSF, διέγνωσε κάποτε έναν σπάνιο όγκο στον εγκέφαλο, βασιζόμενη αποκλειστικά στην ασύμμετρη ανάπτυξη των μυών. Σε ένα άλλο περιστατικό, η ιατρική της διαίσθηση κατά τη διάρκεια ενός τοκετού -όπου ανίχνευσε μια επικίνδυνα υψηλή επισκληρίδιο- πιθανώς έσωσε τη ζωή της μητέρας.

Το 1991, η Young έγραψε ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε επικεφαλής τμήματος στο MGH. Η θητεία της σηματοδότησε μια «σεισμική» αλλαγή στην κουλτούρα της ακαδημαϊκής ιατρικής: Υπό την ηγεσία της, το ποσοστό των γυναικών καθηγητών αυξήθηκε από 0 σε πάνω από 30%. Τα κατορθώματά της σε αυτό το πεδίο θεωρούνται εξίσου σημαντικά με τα επιστημονικά της επιτεύγματα.

Το 1999, ο σύζυγός της πέθανε ξαφνικά, σε ηλικία 51 ετών. Η απώλεια της προκάλεσε ένα σπιράλ κατάθλιψης και κατάχρησης ουσιών, που οδήγησε στη νοσηλεία της στο νοσοκομείο. Ωστόσο, ακόμη και υπό αυτές τις συνθήκες, η δρ. Young συνέχισε να ηγείται των εξελίξεων και να καινοτομεί.

Το 2001 ίδρυσε το Mass General Institute for Neurodegenerative Disorders (MIND), ένα συνεργατικό ερευνητικό κέντρο, σχεδιασμένο για να επιταχύνει την πρόοδο σε όλους τους κλάδους. Διετέλεσε, επίσης, πρόεδρος τόσο της Αμερικανικής Νευρολογικής Εταιρείας, όσο και της Εταιρείας Νευροεπιστημών. Πρόκειται, μάλιστα, για το μοναδικό άτομο που κατείχε και τους δύο ρόλους.

Η Anne Buckingham Young προώθησε την κατανόησή μας για το πώς ο εγκέφαλος ελέγχει την κίνηση, αλλά βοήθησε και στο να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο η ιατρική αντιμετωπίζει τις γυναίκες επιστήμονες. Το έργο της ζωής της συνεχίζει να εμπνέει και να συμβάλει στην εξέλιξη του κλάδου της νευρολογίας.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Τα είδη κουνουπιών στη χώρα μας, το “καμπανάκι” του ΠΟΥ για τον τσικουνγκούνια και ο παράγοντας μετανάστευση. Ο επ. καθηγητής Εντομολογίας στο ΑΠΘ, Απ. Καπράνας εξηγεί στο iatronet.gr.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) απηύθυνε επείγουσα έκκληση για δράση αναφορικά με τον δυνητικά επικίνδυνο ιό Τσικουνγκούνια, που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών του γένους Aedes και παρουσιάζει ανησυχητική εξάπλωση σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης.

Νωρίτερα, στις αρχές Ιουλίου το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) είχε καλέσει τις αρμόδιες υγειονομικές Αρχές των κρατών να βρίσκονται σε κατάσταση επιφυλακής για τις νόσους που μεταδίδονται από κουνούπια και αναφέρθηκε στα τρία είδη κουνουπιών που προκαλούν ανησυχία κατά την τρέχουσα περίοδο:

• Culex pipiens, (το λεγόμενο «κοινό» κουνούπι), βασικός διαβιβαστής του ιού του Δυτικού Νείλου.
• Aedes albopictus (ασιατικό κουνούπι τίγρης), που μπορεί να μεταδώσει «εξωτικούς» ιούς, όπως τον Δάγκειο Πυρετό, τον ιό Τσικουνγκούνια και τον ιό Ζίκα.
• Aedes aegypti (κουνούπι τίγρης), που εκτός από τους παραπάνω μεταδίδει επίσης τον ιό του κίτρινου πυρετού.

Ο επίκουρος καθηγητής Εντομολογίας στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ, Απόστολος Καπράνας (φωτογραφία) μιλάει στο iatronet.gr για τη βιολογία των παραπάνω ειδών, ποια απ΄ αυτά έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα και κατά πόσο η κλιματική αλλαγή, οι μετακινήσεις πληθυσμών και άλλοι παράγοντες μπορούν να φέρουν και στη χώρα μας “εξωτικές” νόσους.

Δύο στα τρία είδη εγκατεστημένα

Το κοινό κουνούπι Culex pipiens υπάρχει παντού και είναι κύριος διαβιβαστής του ιού του Δυτικού Νείλου. “Ο ιός κυκλοφορεί πάρα πολύ στα πτηνά. Τα κουνούπια αυτά τον μεταδίδουν σε άλλα πτηνά, μερικές φορές τον μεταδίδουν και στον άνθρωπο, που είναι ένας τελικός και αδιέξοδος ξενιστής. Και φέτος όπως κάθε χρόνο έχουμε κρούσματα του ιού στην Ελλάδα”, αναφέρει ο κ.Καπράνας. Σε ό,τι αφορά τα δύο “εξωτικά” είδη – τίγρεις, σημειώνει ότι:

• “Το Aedes albopictus είναι ένα εξωτικό είδος το οποίο έχουμε στην Ελλάδα περίπου από το 2010. Έχει ασιατική καταγωγή, είναι ένα είδος σχετικά ανθεκτικό και σε χαμηλές θερμοκρασίες, οπότε κυκλοφορεί σχετικά άνετα σχεδόν όλο το χρόνο στην Ελλάδα”.
• Αναφορικά με το Aedes aegypti “είναι κι αυτό αρκετά σημαντικό είδος ως προς την ικανότητά του να μεταδίδει τις ασθένειες, αλλά είναι περισσότερο τροπικό, του αρέσουν πιο πολύ τα τροπικά κλίματα. Αυτό το είδος δεν έχει εγκατασταθεί ακόμη στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη. Υπάρχει στην Κύπρο, που και που ανεβαίνει προς τα πάνω, αλλά δεν εγκαθίσταται”.

Ο κίνδυνος για την Ελλάδα

Βασική προϋπόθεση για την μετάδοση των “εξωτικών” ιών από αυτούς τους διαβιβαστές, εκτός από την ύπαρξη κουνουπιών, είναι η παρουσία ανθρώπου που να είναι φορέας του ιού. Οι μετακινήσεις πληθυσμών και οι ροές μεταναστών αυξάνουν αυτή την πιθανότητα.

“Οι περισσότερες από τις περιπτώσεις δάγκειου πυρετού ή ιού Τσικουνγκούνια που έχουν αναφερθεί σε άλλες χώρες της Ευρώπης προέκυψαν από ανθρώπους που μεταφέρθηκαν εκεί από τρίτες χώρες όπου ενδημεί ο ιός και δημιούργησαν τοπικές εστίες μετάδοσης» εξηγεί ο επίκουρος καθηγητής, ο οποίος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο εμφάνισης κάποιων κρουσμάτων και στην Ελλάδα.

“Σίγουρα υπάρχουν πιθανότητες να έχουμε κρούσματα κάποια στιγμή. Αυτές οι πιθανότητες δεν είναι ούτε πάρα πολύ μεγάλες ούτε πάρα πολύ μικρές. Αν έχουμε μια φωτιά στη γειτονιά, κάποιες φορές θα φτάσουν και κάποιες σπίθες στην αυλή μας, μέσω των μετακινήσεων πληθυσμών”, αναφέρει, προσθέτοντας πως η εντομολογική επιτήρηση που γίνεται έχει σκοπό να παρακολουθεί κατά πόσο τα κουνούπια που κυκλοφορούν είναι φορείς διάφορων ιών.

“Έχουμε εγκατεστημένες παγίδες σε διάφορες περιοχές, συλλέγουμε κουνούπια και τα αναλύουμε. Μέχρι τώρα από όσο γνωρίζω δεν έχουν βρεθεί κάποια κρούσματα από Τσικουγκούνια και άλλους ανησυχητικούς ιούς, εκτός από τον ιό του Δυτικού Νείλου, που γνωρίζουμε ότι υπάρχει και κυκλοφορεί με τα πτηνά”.

Αξιολογώντας την φετινή χρονιά, ο κ. Καπράνας επισημαίνει πως “υπάρχουν ικανοί πληθυσμοί κουνουπιών για να δημιουργήσουν υγειονομικά ζητήματα αν υπάρχει ταυτόχρονη κυκλοφορία διάφορων ιών”. Σε ερώτηση για το πώς ερμηνεύει το γεγονός ότι τα πρώτα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου εμφανίστηκαν φέτος στην Αττική και στην Ηλεία κι όχι στη Βόρεια Ελλάδα όπως συνήθως, πιθανολογεί πως η αιτία εντοπίζεται στις κλιματικές συνθήκες του προηγούμενου διαστήματος. “Παρόλο που δεν έβρεξε πάρα πολύ, είναι πιθανό να υπήρξαν πολλές μικρές εστίες που έδωσαν γρήγορα ορισμένους μικρούς πληθυσμούς κουνουπιών, οι οποίοι μπορεί να συνυπήρχαν με πτηνά. Ίσως αυτό συνέβαλε στα πρώιμα κρούσματα στη Νότια Ελλάδα”, παρατηρεί.

Οδηγίες προφύλαξης

Σε αντίθεση με το κοινό κουνούπι (Culex) που προτιμά τις νυχτερινές ώρες, τα κουνούπια του γένους Aedes κυκλοφορούν περισσότερο τη μέρα, επομένως τα ατομικά μέτρα προφύλαξης επεκτείνονται σε όλη τη διάρκεια της μέρας. Επιπλέον, όπως επισημαίνει ο επίκουρος καθηγητής, επεκτείνεται και η περίοδος κυκλοφορίας των κουνουπιών. “Χρόνο με τον χρόνο, όσο έχουμε ήπιους χειμώνες, το χρονικό παράθυρο μεγαλώνει και πλέον έχουμε κυκλοφορία σχεδόν όλο το χρόνο”, αναφέρει.

Με τα παραπάνω δεδομένα, οι αρμόδιες υπηρεσίες κεντρικής διαχείρισης αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές καταπολέμησης, συνυπολογίζοντας και τον παράγοντα της ανθεκτικότητας που μπορεί να αποκτήσουν τα έντομα στα εντομοκτόνα σκευάσματα.

Σε ό,τι αφορά τα ατομικά μέτρα προστασίας που μπορεί να λαμβάνει ο κάθε πολίτης, αυτά είναι η χρήση εντομοαπωθητικών, το ντύσιμο με μακριά ρούχα στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, οι σίτες σε μπαλκονόπορτες και παράθυρα, καθώς και η μέριμνα να μην υπάρχουν λιμνάζοντα νερά σε γλάστρες, δοχεία σε μπαλκόνια και κήπους.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας δυνητικά πρώτος στην κατηγορία του, από του στόματος χορηγούμενος, υπό έρευνα, εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R).

Η Takeda ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκαν όλα τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία σε δύο τυχαιοποιημένες, διπλά τυφλές, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες Φάσης 3 του oveporexton (TAK-861) για την αντιμετώπιση της ναρκοληψίας τύπου 1 (NT1). Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας δυνητικά πρώτος στην κατηγορία του, από του στόματος χορηγούμενος, υπό έρευνα, εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R).

Η NT1 προκαλείται από την απώλεια των νευρώνων που παράγουν ορεξίνη στον εγκέφαλο και οι αγωνιστές της ορεξίνης έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν αυτήν ακριβώς την ανεπάρκεια ορεξίνης. Είναι η πρώτη φορά που επικυρώνεται ο εν λόγω μηχανισμός δράσης σε μελέτες Φάσης 3, οι οποίες καταδεικνύουν σημαντική βελτίωση σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν περαιτέρω ότι το oveporexton μπορεί να αλλάξει το πρότυπο καθιερωμένης φροντίδας για τη συγκεκριμένη νόσο.

Οι μελέτες FirstLight (TAK-861-3001) και RadiantLight (TAK-861-3002) ήταν δύο μεγάλες, παγκόσμιες μελέτες Φάσης 3 που διεξήχθησαν σε 19 χώρες. Και οι δύο μελέτες πέτυχαν στατιστικά σημαντική βελτίωση έναντι του εικονικού φαρμάκου με τιμές p <0,001 για όλα τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία σε όλες τις δόσεις την εβδομάδα 12. Τα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία αξιολόγησης της αντικειμενικής και της αναφερόμενης από τους ασθενείς βελτίωσης ως προς την εγρήγορση, την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, την καταπληξία, την ικανότητα διατήρησης της προσοχής, τη συνολική ποιότητα ζωής και τις καθημερινές δραστηριότητες, καταδεικνύουν στατιστικά και κλινικά, σημαντική βελτίωση με σχεδόν φυσιολογικές τιμές σε όλο το φάσμα συμπτωμάτων που διερευνήθηκαν.

Το oveporexton ήταν γενικά καλά ανεκτό με προφίλ ασφάλειας από τις μελέτες Φάσης 3 που συνάδει συνολικά με τις μέχρι σήμερα μελέτες του oveporexton, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης Φάσης 2β. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές σχετιζόμενες με τη θεραπεία ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι πιο κοινές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν η αϋπνία και η επιτακτική και συχνή ούρηση. Περισσότερο από το 95% των συμμετεχόντων που ολοκλήρωσαν τις μελέτες εντάχθηκαν στην εν εξελίξει μακροχρόνια μελέτη επέκτασης (LTE).

Η Takeda πρόκειται να παρουσιάσει τα αποτελέσματα σε επερχόμενα ιατρικά συνέδρια και σχεδιάζει να υποβάλει αίτηση νέου φαρμάκου στον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ και σε άλλες παγκόσμιες ρυθμιστικές αρχές εντός του οικονομικού έτους 2025.

Σχετικά με το επιστημονικό υπόβαθρο της ναρκοληψίας τύπου 1 (NT1) και της ορεξίνης

Η NT1 είναι μια χρόνια, σπάνια νευρολογική διαταραχή που οδηγεί σε μια σειρά από εξουθενωτικά συμπτώματα, που περιλαμβάνουν την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, την καταπληξία, τις διαταραχές του νυχτερινού ύπνου, την υπνική παράλυση και παραισθήσεις κατά την επέλευση του ύπνου (υπναγωγικές) ή την αφύπνιση. Επιπλέον, τα άτομα που ζουν με NT1 συχνά αναφέρουν δυσκολία στη σκέψη, τη μνήμη ή τη συγκέντρωση. Η NT1 προκαλείται από την απώλεια των νευρώνων που παράγουν ορεξίνη στον εγκέφαλο, οι οποίοι ρυθμίζουν την εγρήγορση και τον ύπνο και θεωρούνται επίσης απαραίτητοι για άλλες λειτουργίες όπως η εστίαση της προσοχής. Επί του παρόντος, το πρότυπο καθιερωμένης φροντίδας περιορίζεται σε συμπτωματικές θεραπείες που μπορούν να αντιμετωπίσουν, μόνο εν μέρει, ορισμένα από τα συμπτώματα.

Σχετικά με το oveporexton (TAK-861)

Το oveporexton (TAK-861) είναι ένας υπό έρευνα εκλεκτικός αγωνιστής του υποδοχέα της ορεξίνης 2 (OX2R), ο οποίος διεγείρει εκλεκτικά τον OX2R για την αποκατάσταση της σηματοδότησης και την αντιμετώπιση της υποκείμενης ανεπάρκειας ορεξίνης που προκαλεί ναρκοληψία τύπου 1 (NT1). Μέσω της ενεργοποίησης των OX2R, το oveporexton έχει σχεδιαστεί για να προάγει την εγρήγορση και να αντιμετωπίζει το ευρύ φάσμα συμπτωμάτων της NT1.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/