Συντάκτης: grammateia

Τα διεθνή συνέδρια αποτελούν πάντα ορόσημα για τη θεραπευτική του καρκίνου καθώς ανακοινώνονται συνήθως μελέτες που αλλάζουν την καθημερινή μας πρακτική. Αναμφίβολα, το Αμερικανικό Συνέδριο Κλινικής Ογκολογίας (American Society of Clinical Oncology – ASCO) που διεξήχθη στις αρχές Ιουνίου στο Σικάγο αποτελεί ένα τέτοιο βήμα που αναμένεται πάντα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Όπως αναφέρουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Μιχάλης Λιόντος (επίκουρος καθηγητής Ογκολογίας), δρ Μαρία Καπαρέλου (ογκολόγος – παθολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής), στο φετινό συνέδριο παρουσιάστηκαν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία που αφορούν στην χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου αλλά και μελέτες που θέτουν τις βάσεις να διερευνηθούν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στο άμεσο μέλλον.

Συγκεκριμένα, στο ASCO2024 παρουσιάστηκαν δύο μελέτες με χειρουργικό ενδιαφέρον. Η πρώτη, η μελέτη SOC-1 διερεύνησε το όφελος που προκύπτει από την χειρουργική αντιμετώπιση του υποτροπιάζοντα καρκίνου ωοθηκών. Συγκεκριμένα, ασθενείς που είχαν κάνει υποτροπή της νόσου τουλάχιστον 6 μήνες μετά την τελευταία χορήγηση χημειοθεραπείας και εφόσον πληρούσαν συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής για χειρουργείο όπως ορίζονται από τον αλγόριθμο iMODEL, τυχαιοποιούνταν είτε να λάβουν απευθείας χημειοθεραπεία είτε να χειρουργηθούν αρχικά και ακολούθως να λάβουν θεραπεία.

Η μελέτη είχε ήδη δείξει όφελος από το χειρουργείο αναφορικά με τον χρόνο ως την υποτροπή της νόσου. Φέτος ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα ολικής επιβίωσης που δεν έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά. Όμως, όπως έδειξε η διερευνητική στατιστική ανάλυση, το χειρουργείο πρόσφερε μακροχρόνια επιβίωση σε κατά απόλυτο αριθμό 10% περισσότερες γυναίκες σε σχέση με τη χημειοθεραπεία μόνο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή ήταν η τρίτη μεγάλη μελέτη που έχει διερευνήσει το θέμα αυτό.

Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα των τριών μελετών είναι αντικρουόμενα, αλλά όλοι οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η χειρουργική εξαίρεση της νόσου έχει όφελος επιβίωσης για τις γυναίκες με υποτροπιάζοντα καρκίνο ωοθηκών εφόσον αυτές είναι κατάλληλα επιλεγμένες ώστε το χειρουργείο να μπορέσει να εξαιρέσει όλη την ορατή νόσο και μέχρι τώρα φαίνεται ότι τα καταλληλότερα κριτήρια επιλογής είναι αυτά που έχουν αναπτυχθεί από τη γερμανική ερευνητική ομάδα AGO.

Θα πρέπει βέβαια να τονιστεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει μεταβληθεί ιδιαίτερα η θεραπευτική του καρκίνου ωοθηκών με τη χρήση των αναστολέων PARP αλλά και η διαγνωστική με την καθιέρωση της εξέτασης PET/CT για την υποτροπιάζουσα νόσο. Είναι επομένως απαραίτητο να συλλεγούν δεδομένα για την αποτελεσματικότητα του χειρουργείου στην υποτροπή της νόσου για ασθενείς που λαμβάνουν τον σύγχρονο τρόπο θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Η δεύτερη χειρουργική μελέτη – η μελέτη CARACO – διερεύνησε τη σημασία του οπισθοπεριτοναϊκού λεμφαδενικού καθαρισμού σε γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών που υποβάλλονται σε χειρουργείο μετά από εισαγωγική χημειοθεραπεία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για όσες γυναίκες υποβάλλονται εξαρχής σε χειρουργείο για την αντιμετώπιση της νόσου τους, έχει ήδη αποδειχθεί ότι ο οπισθοπεριτοναϊκός λεμφαδενικός καθαρισμός δεν παρέχει όφελος επιβίωσης εφόσον δεν υπάρχει μακροσκοπικά ορατή νόσος.

Η μελέτη CARACO τυχαιοποιώντας ασθενείς που είχαν λάβει ήδη χημειοθεραπεία αρχικά να κάνουν ή όχι οπισθοπεριτοναϊκό λεμφαδενικό καθαρισμό, κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα. Τα δεδομένα είναι αρκετά ενδιαφέροντα δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια αυξάνει το ποσοστό των γυναικών με προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών που αρχικά λαμβάνουν χημειοθεραπεία και ακολούθως χειρουργούνται. Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης, απλοποιείται η χειρουργική επέμβαση μειώνοντας σημαντικά τη νοσηρότητα για τις ασθενείς.

Συστηματικές θεραπείες

Σχετικά με τις συστηματικές θεραπείες παρουσιάστηκαν αρκετά δεδομένα που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μεγαλύτερες φάσης ΙΙΙ μελέτες. Τα δεδομένα αυτά εστιάστηκαν κυρίως στους μηχανισμούς αντίστασης στους PARP αναστολείς που αποτελούν αυτή τη στιγμή καθιερωμένη θεραπεία συντήρησης για τη μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών.

Ο συνδυασμός PARP αναστολέα και αναστολέα της κινάσης ATR φαίνεται αρκετά υποσχόμενος με βάση μια ομάδα ασθενών μελέτης φάσης ΙΙ που ανακοινώθηκε στο συνέδριο. Εφόσον η αποτελεσματικότητα είναι παρόμοια και στις υπόλοιπες ομάδες της μελέτης, θα άξιζε σίγουρα ο συνδυασμός αυτός να προχωρήσει σε φάσης ΙΙΙ κλινική μελέτη. Αντίστοιχα για τα διαυγοκυτταρικά νεοπλάσματα που έχουν πτωχές ανταποκρίσεις στις συνηθισμένες θεραπείες και χειρότερη πρόγνωση, παρουσιάστηκε φάσης ΙΙ μελέτη που συνέκρινε το συνδυασμό ανοσοθεραπείας με ιπιλιμουμάμπη και νιβολουμάμπη έναντι της νιβολουμάμπης μόνο.

Ο συνδυασμός απέδειξε διπλάσιο ποσοστό ανταποκρίσεων έναντι της μονοθεραπείας και θα μπορούσε να αποτελέσει θεραπευτική επιλογή για αυτή την ομάδα των ασθενών που συχνά οι θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες.  Το διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα είναι γνωστό ότι είναι ανθεκτικό στις κλασικές θεραπείες για τον καρκίνο ωοθηκών όμως υπάρχουν δεδομένα για ανταπόκριση κάποιων περιστατικών στην ανοσοθεραπεία. Τέλος, για την ομάδα των ασθενών με υποτροπιάζουσα νόσο που δεν κρίνεται κατάλληλη για θεραπεία με πλατίνα, η αναστολή του μονοπατιού AXL μαζί με πακλιταξέλη όπως και η προσθήκη ανοσοθεραπείας στην καθιερωμένη αγωγή δεν απέδειξαν κάποιο περαιτέρω όφελος σε φάσης ΙΙΙ μελέτες.

Επομένως, το φετινό συνέδριο παρείχε σημαντικά δεδομένα που καθορίζουν το βέλτιστο τρόπο χειρουργικής αντιμετώπισης της νόσου. Παράλληλα όμως, ανοίγουν νέα μονοπάτια για τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών που όμως θα χρειαστούν περαιτέρω διερεύνηση.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η εταιρεία Neuralink του επικεφαλής της Tesla, Έλον Μασκ, ανέφερε την πρώτη επιτυχία στη σταθεροποίηση του εμφυτεύματος τσιπ στον εγκέφαλο. Τα μικροσκοπικά σύρματα του εμφυτεύματος, το οποίο τοποθετήθηκε στον πρώτο συμμετέχοντα σε μια σειρά δοκιμών, έχουν γίνει “λίγο – πολύ σταθερά”, δήλωσε ο διευθυντής της Neuralink, Ντονγκτζίν Σέο, σε ζωντανή μετάδοση στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X.

“Μετά από χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο, χρειάζεται λίγος χρόνος για να αναπτυχθούν οι ιστοί και να σταθεροποιηθούν τα ράμματα στη θέση τους. Μόλις συμβεί αυτό, όλα είναι σταθερά”.

Τον Μάιο, η Neuralink ανέφερε ότι ορισμένα καλώδια στον εγκέφαλο του Νόλαντ Άρμπαου, ο οποίος είναι παράλυτος από τον ώμο και κάτω από ένα ατύχημα κατάδυσης το 2016, είχαν βγει από τη θέση τους.

Μέχρι στιγμής, ο Arbaugh είναι ο μοναδικός ασθενής με το εμφύτευμα. Ωστόσο, ο Μασκ ελπίζει να αυξήσει τον αριθμό των ασθενών σε υψηλό μονοψήφιο αριθμό φέτος.

Για μελλοντικές εμφυτεύσεις, η εταιρεία θέλει να διαμορφώσει πιο συγκεκριμένα την επιφάνεια του κρανίου και να ομαλοποιήσει την περιεκτικότητα του διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα του ασθενούς, προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους.

Η Neuralink εργάζεται επίσης πάνω σε μια νέα, πιο αποτελεσματική συσκευή με λιγότερα ηλεκτρόδια, δήλωσε.

Το εμφύτευμα θα επιτρέπει στους παράλυτους ασθενείς να ελέγχουν ψηφιακές συσκευές μόνο με τη σκέψη τους. Ο Arbaugh μπορεί ήδη να το χρησιμοποιεί για να παίζει βιντεοπαιχνίδια, να σερφάρει στο διαδίκτυο και να κινεί έναν κέρσορα.

Ο Μασκ τόνισε στη ζωντανή μετάδοση ότι η συσκευή δεν προκαλεί καμία βλάβη στον εγκέφαλο.

Ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έδωσε πέρυσι το πράσινο φως στην εταιρεία για δοκιμές σε ανθρώπους, αφού προηγουμένως είχε εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η Ελλάδα στη 14η θέση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ
Ο αριθμός των νοσοκομειακών κλινών στην Ευρώπη μειώθηκε κατά 7% σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε χθες η Eurostat. Αναλυτικότερα σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat το 2022, η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση είχε 2,3 εκατομμύρια νοσοκομειακές κλίνες. Κοιτάζοντας πίσω στην τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των νοσοκομειακών κλινών μειώθηκε κατά 7% (-171.110 κλίνες) από το 2012. Σε σχέση με τον πληθυσμό της ΕΕ, κατά μέσο όρο, υπήρχαν 516 νοσοκομειακές κλίνες ανά 100.000 άτομα το 2022, ενώ το 2012 υπήρχαν 563 ανά 100.000 άτομα. Όπως αναφέρεται στην έκθεση της Eurostat η μείωση αυτή αντικατοπτρίζει και τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις που μείωσαν τη μέση διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο για ενδονοσοκομειακές διαδικασίες ή αντικατέστησαν αυτές τις διαδικασίες με αυτές που παρέχονται από την ημερήσια φροντίδα ή την εξωτερική περίθαλψη.Σημειώνεται ότι τα δεδομένα αναφέρονται μόνο στις κλίνες για ενδονοσοκομειακή περίθαλψη (εξαιρουμένων των κρεβατιών ημερήσιας φροντίδας και των κλινών εξωτερικών ασθενών). Οι υψηλότεροι αριθμοί νοσοκομειακών κλινών καταγράφηκαν στη Γερμανία (642.107), στη Γαλλία (374.290) και στην Πολωνία (231.789), ενώ οι χαμηλότεροι στη Μάλτα (2.158), στο Λουξεμβούργο (2.609) και στην Κύπρο (2.857). Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 14η θέση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, με περίπου 440 κλίνες ανά 100.000 άτομα και χαμηλότερα από το μέσο όρο στην ΕΕ που είναι 516 κλίνες ανά 100.000 άτομα.Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Γερμανία κατέγραψε όχι μόνο τον υψηλότερο αριθμό νοσοκομειακών κλινών αλλά και τον δεύτερο υψηλότερο αριθμό σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού, με 766 κλίνες ανά 100.000 άτομα. Η Βουλγαρία κατέγραψε την υψηλότερη αναλογία σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού της, με μέσο όρο 823 νοσοκομειακές κλίνες ανά 100.000 άτομα. Αυτές τις 2 χώρες ακολούθησε η Ρουμανία, με την τρίτη υψηλότερη αναλογία (728 νοσοκομειακές κλίνες). Το 2022, η Σουηδία με 190 κλίνες ανα 100.000 άτομα, η Ολλανδία με 245, η Δανία με 248, η Φινλανδία με 261, η Ιρλανδία με 291 και η Ισπανία με 294 κλίνες ανά 100.000 άτομα, κατέγραψαν τους χαμηλότερους αριθμούς νοσοκομειακών κλινών σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού τους, όλες κάτω από 300 κρεβάτια ανά 100.000 άτομα. Όσον αφορά τις κλίνες μακροχρόνιας περίθαλψης σε νοσηλευτικές και άλλες δομές μακροχρόνιας φροντίδας, το 2022, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Ολλανδία (1.420 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα), στη Σουηδία (1.299 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα) και Βέλγιο (1 283 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα). Η Βουλγαρία με 25 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα και η Ελλάδα με 26 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα κατέγραψαν τα χαμηλότερα ποσοστά, ακολουθούμενες από την Πολωνία με 214 κρεβάτια μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100.000 άτομα.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Με ταχείς ρυθμούς προχωρά η δημιουργία του Κέντρου Αριστείας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) για την θεραγνωστική του καρκίνου με την υπογραφή της σύμβασης για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται σήμερα στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για την υπογραφή της σύμβασης μεταξύ του ΕΙΕ, του αναδόχου που προέκυψε μετά από διαγωνισμό και της Μονάδας Οργάνωσης της Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων, παρουσία της υφυπουργού Ανάπτυξης Ζωής Ράπτη και του γενικού γραμματέα Έρευνας και Καινοτομίας,Αθανάσιου Κυριαζή.

Το Κέντρο Αριστείας για τη θεραγνωστική του καρκίνου, αλλά και για άλλες ασθένειες, που δημιουργείται στο ΕΙΕ, είναι μοναδικό στη χώρα και στη νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς δεν

υπάρχουν αντίστοιχες διαθέσιμες τεχνολογίες. Το κόστος αυτής της πρωτοβουλίας υπερβαίνει τα 30 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία έχουν ήδη εξασφαλιστεί με την στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Σταθερότητας και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Όπως σημειώνει ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του ΕΙΕ, καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, «το πραγματικό στοίχημα είναι το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών να γίνει ένας καταλύτης για την ενδυνάμωση και επέκταση των διασυνδέσεων σε όλο το ακαδημαϊκό και ερευνητικό οικοσύστημα της χώρας ώστε να απαντήσουμε σε κοινωνικές προκλήσεις, όπως η αντιμετώπιση του καρκίνου, αναπτύσσοντας καταρχάς την πρωτοπόρο βασική έρευνα και στη συνέχεια επιτυγχάνοντας την μετάφρασή της σε καινοτόμες βιοϊατρικές λύσεις προκειμένου να επιταχυνθεί η εφαρμογή τους στην κλινική πράξη».

Με την υπογραφή της σύμβασης ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία και προσαρμογή των χώρων και υποδομών του Ιδρύματος, με κόστος που θα ανέρχεται στα 5,5 εκατομμύρια ευρώ, ώστε να φιλοξενήσουν τα νέα όργανα, η αγορά των οποίων είναι ήδη σε εξέλιξη. Ο στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2025 το Κέντρο Αριστείας να είναι πλήρως λειτουργικό και να μπορεί να παράγει ήδη ερευνητικά αποτελέσματα.

Στις ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις θα τοποθετηθούν τελευταίας τεχνολογίας μηχανήματα και εξοπλισμός που θα τεθούν σε πλήρη λειτουργία έως το τέλος του 2025.

Η αξιοποίηση της τεχνολογίας αιχμής και το υψηλής εξειδίκευσης επιστημονικό προσωπικό της χώρας θα εξελίξουν το Κέντρο Θεραγνωστικής του ΕΙΕ σε κέντρο αναφοράς για ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Το Κέντρο Αριστείας για τη θεραγνωστική του καρκίνου θα αποτελέσει την βάση για

την περαιτέρω λειτουργία ενός Ολοκληρωμένου Κέντρου για τον Καρκίνο στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών που θα ενισχύσει τη συνεργασία των ερευνητών, με τους κλινικούς γιατρούς των νοσοκομείων και τους ασθενείς, γεγονός που ενισχύεται και από τη νευραλγική θέση του Ιδρύματος στο κέντρο της Αθήνας σε πολύ μικρή απόσταση από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της χώρας.

 

 

Πηγη: https://www.amna.gr

 

Πηγη: https://www.amna.gr

Οι επαναμολύνσεις από τον ιό που προκαλεί Covid-19 έχουν πιθανώς παρόμοια σοβαρότητα με την αρχική μόλυνση, σύμφωνα με μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Communications Medicine».

Συγκεκριμένα, όπως προέκυψε από την ανάλυση δεδομένων των αρχείων υγείας σχεδόν 213.000 Αμερικανών που παρουσίασαν επαναμολύνσεις, περίπου το 27% των ατόμων με σοβαρή νόσηση, δηλαδή ατόμων που έλαβαν νοσοκομειακή περίθαλψη για λοίμωξη από κορονοϊό, έλαβαν επίσης νοσοκομειακή περίθαλψη για επαναμόλυνση. Περισσότερες πιθανότητες γι’ αυτό είχαν τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα και όσοι ήταν ηλικίας 60 ετών και άνω. Αντίθετα, περίπου το 87% όσων είχαν ήπια συμπτώματα και δεν χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη την πρώτη φορά εμφάνισαν και ήπια επαναμόλυνση.

Οι συμμετέχοντες μολύνθηκαν αρχικά μεταξύ 1ης Μαρτίου 2020 και 31ης Δεκεμβρίου 2022 και παρουσίασαν δεύτερη μόλυνση έως τον Μάρτιο του 2023. Ένας μικρός αριθμός (478) είχε μολυνθεί τρεις ή περισσότερες φορές.

Τα εμβόλια για Covid-19 αν και δεν ήταν διαθέσιμα καθ’όλη τη διάρκεια της περιόδου μελέτης, συσχετίστηκαν με προστατευτικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι τα μακροχρόνια συμπτώματα Covid ήταν πιο πιθανό να εμφανιστούν έπειτα από μια πρώτη μόλυνση σε σύγκριση με μια επαναμόλυνση.

 

Πηγη: https://www.amna.gr

Στόχος της θεραπείας δωρεάς μιτοχονδρίων που γίνεται και στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι να αποτρέψει την κληρονομιά ανίατων ασθενειών από τα παιδιά.

Το πρώτο μωρό του Ηνωμένου Βασιλείου με DNA από τρία άτομα γεννήθηκε αφού οι γιατροί πραγματοποίησαν μια πρωτοποριακή διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης που έχει ως στόχο να αποτρέψει τα παιδιά από το να κληρονομούν ανίατες ασθένειες.
Η τεχνική, γνωστή ως «μιτοχονδριακή δωρεά» (MDT), χρησιμοποιεί ιστό από τα ωάρια υγιών γυναικών δοτριών για τη δημιουργία εμβρύων εξωσωματικής γονιμοποίησης που είναι απαλλαγμένα από επιβλαβείς μεταλλάξεις που φέρουν οι μητέρες τους και είναι πιθανό να κληροδοτήσουν στα παιδιά τους.

Επειδή τα έμβρυα συνδυάζουν σπέρμα και ωάριο από τους βιολογικούς γονείς με μικροσκοπικές δομές που μοιάζουν με μπαταρία και ονομάζονται μιτοχόνδρια από το ωάριο της δότριας, το μωρό που προκύπτει έχει DNA από τη μητέρα και τον πατέρα ως συνήθως, καθώς και μια μικρή ποσότητα γενετικού υλικού – περίπου 37 γονίδια – από τη δότρια.

Σύμφωνα με τον Guardian η διαδικασία αυτή οδήγησε στη φράση «μωρά τριών γονέων», αν και περισσότερο από το 99,8% του DNA στα μωρά προέρχεται από τη μητέρα και τον πατέρα.

Η έρευνα για την MDT, η οποία είναι επίσης γνωστή ως θεραπεία αντικατάστασης μιτοχονδρίων (MRT), πρωτοστάτησε στο Ηνωμένο Βασίλειο από γιατρούς του Κέντρου Γονιμότητας του Newcastle. Το έργο είχε ως στόχο να βοηθήσει τις γυναίκες με μεταλλαγμένα μιτοχόνδρια να αποκτήσουν μωρά χωρίς τον κίνδυνο να μεταβιβάσουν γενετικές διαταραχές. Οι άνθρωποι κληρονομούν όλα τα μιτοχόνδριά τους από τη μητέρα τους, οπότε οι επιβλαβείς μεταλλάξεις στις «μπαταρίες» μπορούν να επηρεάσουν όλα τα παιδιά που θα αποκτήσει μια γυναίκα.

Για τις πάσχουσες γυναίκες, η φυσική σύλληψη είναι συχνά ένα στοίχημα. Ορισμένα μωρά μπορεί να γεννηθούν υγιή επειδή κληρονομούν μόνο ένα μικρό ποσοστό των μεταλλαγμένων μιτοχονδρίων. Άλλα όμως μπορεί να κληρονομήσουν πολύ περισσότερα και να αναπτύξουν σοβαρές, προοδευτικές και συχνά θανατηφόρες ασθένειες. Περίπου ένα στα 6.000 μωρά επηρεάζεται από μιτοχονδριακές διαταραχές.

Τα περισσότερα από τα 20.000 γονίδια ενός ανθρώπου είναι συσσωρευμένα στον πυρήνα σχεδόν κάθε κυττάρου του σώματος. Αλλά γύρω από κάθε πυρήνα υπάρχουν διάσπαρτα χιλιάδες μιτοχόνδρια με τα δικά τους γονίδια. Όταν λειτουργούν σωστά, τα μιτοχόνδρια παρέχουν ζωτικής σημασίας ενέργεια για τα κύτταρα που αποτελούν τα όργανά μας. Οι μεταλλάξεις που βλάπτουν τα μιτοχόνδρια τείνουν να πλήττουν περισσότερο τους ιστούς που χρειάζονται ενέργεια: τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους μύες και το ήπαρ. Αυτά μπορεί να επιδεινωθούν αδυσώπητα καθώς ένα προσβεβλημένο παιδί μεγαλώνει.

Η πρόοδος της MDT οδήγησε το κοινοβούλιο να αλλάξει το νόμο το 2015 για να επιτρέψει τη διαδικασία. Δύο χρόνια αργότερα, η κλινική του Νιούκαστλ έγινε το πρώτο και μοναδικό εθνικό κέντρο που έλαβε άδεια για την εκτέλεσή της, ενώ οι πρώτες περιπτώσεις εγκρίθηκαν το 2018. Η έγκριση δίνεται κατά περίπτωση από την Αρχή Ανθρώπινης Γονιμοποίησης και Εμβρυολογίας (HFEA) του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία έχει δώσει το πράσινο φως για τουλάχιστον 30 περιπτώσεις.

Οι γιατροί της κλινικής του Νιούκαστλ δεν έχουν δώσει στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για τις γεννήσεις από το πρόγραμμα MDT, εν μέσω ανησυχιών ότι συγκεκριμένες πληροφορίες θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο το απόρρητο των ασθενών. Όμως, σε απάντηση σε αίτημα του Guardian για την ελευθερία της πληροφόρησης, η HFEA επιβεβαίωσε ότι ένας μικρός αριθμός μωρών έχει πλέον γεννηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά από MDT.

Η ρυθμιστική αρχή δήλωσε ότι ο αριθμός των γεννήσεων ήταν «λιγότερος από πέντε» αντί να δώσει τον ακριβή αριθμό, επειδή κάτι τέτοιο «θα μπορούσε να οδηγήσει στην ταυτοποίηση ενός προσώπου στο οποίο ο HFEA οφείλει καθήκον εμπιστευτικότητας». Ο αριθμός ήταν ακριβής από τα τέλη Απριλίου 2023, δήλωσε. Δεν δόθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τις γεννήσεις.

Το πρόγραμμα καθυστέρησε σημαντικά λόγω της πανδημίας, η οποία, όπως αντιλαμβάνεται ο Guardian, απέτρεψε ορισμένους δότες να προσέλθουν και επηρέασε τα ζευγάρια που ήλπιζαν να προχωρήσουν στη θεραπεία.

Διαδικασία με πολλά στάδια

Η διαδικασία του Νιούκαστλ έχει πολλά στάδια. Πρώτον, το σπέρμα από τον πατέρα χρησιμοποιείται για τη γονιμοποίηση ωαρίων από την πάσχουσα μητέρα και μια υγιή δότρια. Στη συνέχεια, το πυρηνικό γενετικό υλικό από το ωάριο της δότριας αφαιρείται και αντικαθίσταται με εκείνο από το γονιμοποιημένο ωάριο του ζευγαριού. Το ωάριο που προκύπτει έχει ένα πλήρες σύνολο χρωμοσωμάτων και από τους δύο γονείς, αλλά φέρει τα υγιή μιτοχόνδρια της δότριας αντί για τα ελαττωματικά της μητέρας. Αυτό στη συνέχεια εμφυτεύεται στη μήτρα.

Η διαδικασία δεν είναι χωρίς κινδύνους. Πρόσφατες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, ο μικρός αριθμός μη φυσιολογικών μιτοχονδρίων που αναπόφευκτα μεταφέρονται από το ωάριο της μητέρας στο ωάριο της δότριας μπορεί να πολλαπλασιαστεί όταν το μωρό βρίσκεται στη μήτρα. Η λεγόμενη αναστροφή ή αντιστροφή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ασθένεια στο παιδί. «Ο λόγος για τον οποίο παρατηρείται αντιστροφή στα κύτταρα ορισμένων παιδιών που γεννιούνται μετά από διαδικασίες MRT, αλλά όχι σε άλλα, δεν είναι πλήρως κατανοητός», δήλωσε ο Dagan Wells, καθηγητής αναπαραγωγικής γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που συμμετείχε στην έρευνα.

Οι γυναίκες με μιτοχονδριακές μεταλλάξεις μπορούν να αποφύγουν τη μεταβίβαση διαταραχών υιοθετώντας ή κάνοντας εξωσωματική γονιμοποίηση με ωάριο δότριας. Ή, για να αποκτήσουν γενετικά συγγενή παιδιά, οι γυναίκες που πάσχουν μπορούν να εξετάσουν τα έμβρυα εξωσωματικής γονιμοποίησης για μιτοχονδριακές μεταλλάξεις. Αν και αποτελεσματικό σε πολλές περιπτώσεις, αυτό μειώνει τον κίνδυνο παρά τον απομακρύνει εντελώς και δεν μπορεί να βοηθήσει όταν όλα τα έμβρυα που παράγει μια γυναίκα έχουν έντονα μεταλλαγμένα μιτοχόνδρια.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι η πρώτη χώρα που δημιουργεί μωρά από MDT. Το 2016, ένας Αμερικανός γιατρός ανακοίνωσε την πρώτη γέννηση με MDT στον κόσμο μετά τη θεραπεία μιας γυναίκας από την Ιορδανία που έφερε μιτοχονδριακές μεταλλάξεις που προκαλούν μια θανατηφόρα κατάσταση που ονομάζεται σύνδρομο Leigh. Πριν από τη θεραπεία, που πραγματοποιήθηκε στο Μεξικό, η γυναίκα είχε τέσσερις αποβολές και δύο παιδιά. Το ένα πέθανε σε ηλικία έξι ετών, ενώ το άλλο έζησε μόνο οκτώ μήνες.

Ενθαρυντικές ενδείξεις

«Μέχρι στιγμής, η κλινική εμπειρία με την MRT είναι ενθαρρυντική, αλλά ο αριθμός των αναφερόμενων περιπτώσεων είναι πολύ μικρός για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα», δήλωσε ο Wells. «Η μακροχρόνια παρακολούθηση των παιδιών που γεννιούνται είναι απαραίτητη. Το στάδιο της ανάπτυξης κατά το οποίο συμβαίνει η αναστροφή είναι ασαφές, αλλά πιθανώς συμβαίνει σε πολύ πρώιμο στάδιο. Αυτό σημαίνει ότι ο προγεννητικός έλεγχος, ο οποίος διενεργείται [στις] 12 περίπου εβδομάδες της εγκυμοσύνης, μπορεί κάλλιστα να επιτύχει τον εντοπισμό του εάν έχει επέλθει αντιστροφή».

Η Sarah Norcross, διευθύντρια του Pet, ενός φιλανθρωπικού οργανισμού που βελτιώνει τις επιλογές για τα άτομα που πλήττονται από υπογονιμότητα και γενετικές παθήσεις, δήλωσε ότι είναι σημαντικό η τεχνολογία να χρησιμοποιείται με «μετρημένο και προσεκτικά ρυθμιζόμενο τρόπο», ενώ αξιολογείται. «Είναι επίσης πολύ σημαντικό να σεβόμαστε την ιδιωτική ζωή των παιδιών με δωρεά μιτοχονδρίων και των γονέων τους, όχι μόνο επειδή αυτοί οι γονείς είναι πιθανό να έχουν προηγούμενη εμπειρία ασθένειας και πένθους στην οικογένειά του», πρόσθεσε.

Ο Peter Thompson, διευθύνων σύμβουλος του HFEA, δήλωσε: «Η MDT προσφέρει στις οικογένειες με σοβαρή κληρονομική μιτοχονδριακή ασθένεια τη δυνατότητα ενός υγιούς παιδιού. Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που επέτρεψε τη MDT σε κανονιστικό περιβάλλον … Είναι ακόμη νωρίς για τη MDT και η HFEA συνεχίζει να εξετάζει τις κλινικές και επιστημονικές εξελίξεις».

 

 

Πηγη: https://www.ieidiseis.gr/

Ο εντοπισμός ενός συνόλου μικροπρωτεϊνών που παράγονται σε όγκους του ήπατος θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την ανάπτυξη εμβολίων κατά του καρκίνου, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science Advances».

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το ερευνητικό ινστιτούτο του νοσοκομείου Hospital del Mar στη Βαρκελώνη, μελέτησε δεδομένα από όγκους και υγιείς ιστούς από πάνω από 100 ασθενείς με καρκίνο του ήπατος και εντόπισε μια ομάδα μικρών μορίων αποκλειστικά για τους όγκους του ήπατος, δηλαδή πολύ μικρές πρωτεΐνες που εκφράζονται μόνο από τα καρκινικά κύτταρα. Η ανακάλυψη αυτή κατέστη δυνατή μέσω ενός συνδυασμού υπολογιστικών τεχνικών σε συνδυασμό με εργαστηριακά πειράματα.

Η μελέτη των μικροπρωτεϊνών, υπογραμμίζουν οι ερευνητές, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών. Όπως επισημαίνεται, η ανάπτυξη εμβολίων κατά του καρκίνου βασίζεται στην ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αναγνωρίζει ξένα μόρια που δεν αποτελούν μέρος του σώματος και οι μεταλλάξεις στα καρκινικά κύτταρα δημιουργούν ξένα πεπτίδια που προειδοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα. Ωστόσο, η πρόκληση έγκειται στους καρκίνους που έχουν χαμηλά ποσοστά μεταλλάξεων, όπως ο καρκίνος του ήπατος.

«Είδαμε ότι ορισμένες από αυτές τις μικροπρωτεΐνες μπορούν να διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα δημιουργώντας ενδεχομένως μια απάντηση κατά των καρκινικών κυττάρων. Αυτή η απόκριση μπορεί να ενισχυθεί με εμβόλια παρόμοια με τα εμβόλια για τον κορονοϊό, αλλά που παράγουν αυτές τις μικροπρωτεΐνες. Αυτά τα εμβόλια θα μπορούσαν να σταματήσουν ή να μειώσουν την ανάπτυξη των όγκων», εξηγεί η ερευνήτρια Πούρι Φορτές από το Πανεπιστήμια Cima στη Ναβάρα και το βιοϊατρικό ερευνητικό κέντρο CIBERehd.

Η χορήγηση αυτών των εμβολίων θα μπορούσε να είναι σχετικά απλή, σημειώνουν οι ερευνητές, αν και η έρευνα για την ανάπτυξή τους δεν έχει ακόμα ξεκινήσει.

 

 

Πηγη: https://www.amna.gr/

Οι Διοικητές ΥΠΕ αναλαμβάνουν καθήκοντα τέλη Ιουλίου ενώ οι νέοι διοικητές νοσοκομείων θα διορισθούν μέχρι τον Νοέμβριο.

Την ίδια στιγμή προωθούνται σημαντικές αλλαγές στη διοίκηση και στην οργάνωση το ΕΣΥ με το υπουργείο Υγείας να προωθεί μεταφορά αρμοδιοτήτων στις ΥΠΕ, χωρίς όμως να προκρίνεται αλλαγή νομικής μορφής των νοσοκομείων.

Τα παραπάνω ανακοίνωσε ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους στο συνέδριο 15ο Pharma and Health Conference τονίζοντας ότι το πλάνο της κυβέρνησης στοχεύει σε καλύτερη γεωγραφική κατανομή των ΥΠΕ και πάνω από αυτές θα βρίσκεται άλλο σώμα, που θα ελέγχει τα νοσοκομεία και τα κέντρα υγείας. Σχετικές αρμοδιότητες θα μεταβιβαστούν στις ΥΠΕ από το υπουργείο Υγείας.

Επίσης, ο υφυπουργός αποσαφήνισε ότι η αλλαγή νομικής μορφής των νοσοκομείων δεν είναι σε προτεραιότητα για το Υπουργείο, καθώς κρίνεται ότι οι υγειονομικές μονάδες έχουν ήδη αποκτήσει ευελιξία.

Άμεσες παρεμβάσεις στο ΕΣΥ

Ο Νικόλαος Πολύζος, καθηγητής Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας ΔΠΘ εξήγησε ότι χρειαζόμαστε άμεσα παρεμβάσεις στη διοίκηση και οργάνωση των νοσοκομείων με σκοπό την ενίσχυση της αυτονομίας και αυτοτέλειας των δομών υγείας. Το υπουργείο Υγείας οφείλει να έχει μόνο στρατηγικό ρόλο. Τόνισε ότι πρέπει να θεσπιστεί νέο βαθμολόγιο -μισθολόγιο μόνο για τους υγειονομικούς, που θα περιλαμβάνει τους 100.000 εργαζόμενους στο ΕΣΥ και θα πληρώνονται με διαφορετικό τρόπο, να έχουν διαφορετικά κίνητρα, να αξιολογούνται και να παίρνουν τα μπόνους.

Για το μοντέλο των ΥΠΕ ο κ. Φώτης Σερέτης Διοικητής 5ης  Υγειονομικής Περιφέρειας Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας – Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΑΠΥ τόνισε «εάν δεν υπήρχαν οι ΥΠΕ κανένα από τα καταστροφικά φαινόμενα δεν θα είχε αντιμετωπιστεί όπως έπρεπε». Ο διοικητής ανάφερε ότι υπήρχε σχεδιασμός για τον συντονισμό στην πρόσφατη φυσική καταστροφή στη Θεσσαλία, ο οποίος εάν εξέλειπε κάθε νοσοκομείο θα στρεφόταν γύρω από τον εαυτό του.

Σχετικά με τις επιπλέον αρμοδιότητες που θα μπορούσαν να ασκηθούν από τις ΥΠΕ, ο κ. Σερέτης εκτίμησε ότι οι ΥΠΕ θα μπορούσαν να βλέπουν αδυναμίες και να δρουν ενισχυτικά ή και να ασκούν περισσότερο έλεγχο (όχι εποπτεία) στις αποφάσεις των διοικήσεων νοσοκομείων, όπως συμβαίνει με τα Κέντρα Υγείας.

Σε τροχιά αποτελεσματικής αλλαγής έχουν μπει τα οικονομικά της Υγείας, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Δρ. Παντελής Μεσσαρόπουλος MD, MSc, PhD(c), πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Κέντρο Τεκμηρίωσης και Κοστολόγησης Νοσοκομειακών Υπηρεσιών (ΚΕ.ΤΕ.Κ.Ν.Υ.) ο οποίος υπενθύμισε ότι από την 21 Δεκέμβρη του 2023 είναι ενταγμένα όλα τα νοσοκομεία στο σύστημα του ΚΕΤΕΚΝΥ. Στη τελική φάση είναι η 3η και η 7η και ήδη πρόταση τιμή βάσης έχει κατατεθεί από το ΚΕΤΕΚΝΥ στο Υπουργείο Οικονομικών για όλες τις ΥΠΕ.

Οι προϋπολογισμοί των νοσοκομείων για το νέο έτος θα βασίζονται στα DRG, τα ΚΕΝ έχουν εγκαταλειφθεί. Τα DRG περιλαμβάνουν τώρα το μισθολογικό κόστος, αλλά στο τέλος γίνεται μια απογείωση. Για τα ιδιωτικά νοσοκομεία έγινε τεράστια προσπάθεια, σύμφωνα με τον κ. Μεσσαρόπουλο με ήδη τρεις μεγάλες κλινικές έχουν μπει στο σύστημα μέχρι τέλος μήνα θα μπουν άλλες πέντε.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Αυξάνονται συνεχώς οι εισαγωγές λόγω κορονοϊού στη χώρα μας ενώ σε άνοδο είναι και οι νέες μεταλλάξεις σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ. Μάλιστα ο ΕΟΔΥ, σήμερα δίνει οδηγίες προς τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί καθώς η θετικότητα είναι στα ύψη.

Αναλυτικότερα σήμερα Πέμπτη ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) ανακοίνωσε τα επιδημιολογικά δεδομένα για τη γρίπη και τον κορονοϊό της τελευταίας εβδομάδας.

Όπως προκύπτει από την έκθεση του ΕΟΔΥ o αριθμός των νέων θανάτων λόγω CoViD στα νοσοκομεία της χώρας ήταν 21. Οι εισαγωγές στα τμήματα CoViD έφτασαν τους 575 και 13 νοσηλεύονται διασωληνωμένοι

Συνοπτικά την εβδομάδα 27/2024:

Γριπώδης συνδρομή – ILI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.

Σοβαρή Οξεία Λοίμωξη Αναπνευστικού – SARI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων SARI ανά 1.000 επισκέψεις παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.

Ιός SARS-CoV2 – λοίμωξη COVID-19

Καταγράφεται αυξημένη δραστηριότητα του ιού, με αυξητική τάση στις εισαγωγές για νοσηλεία.

Συστήνεται στις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού (ηλικιωμένοι και άτομα με υποκείμενα νοσήματα) η σχολαστική τήρηση των μέτρων πρόληψης κατά των λοιμώξεων αναπνευστικού και η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής συμβουλής επί συμπτωμάτων, προκειμένου να χορηγείται έγκαιρα θεραπεία.

Παράλληλα συστήνεται στο γενικό πληθυσμό, επί παρουσία συμπτωμάτων λοίμωξης αναπνευστικού, ο περιορισμός των επαφών με άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες.

Η θετικότητα στο σύνολο των ελεγχθέντων δειγμάτων παρουσίασε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Ο αριθμός των νέων εισαγωγών ήταν 575 και παρουσιάζει αυξητική τάση. Ο μέσος εβδομαδιαίος αριθμός νέων εισαγωγών κατά τις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες ήταν 380 και ο αριθμός των εισαγωγών την αντίστοιχη εβδομάδα του 2023 ήταν 198.

Ο αριθμός των νέων διασωληνώσεων ήταν εννιά. Ο μέσος εβδομαδιαίος αριθμός νέων διασωληνώσεων κατά τις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες ήταν τέσσερις και ο αριθμός των διασωληνώσεων την αντίστοιχη εβδομάδα του 2023 ήταν πέντε.

Ο αριθμός των ασθενών με λοίμωξη COVID-19 που νοσηλεύονται διασωληνωμένοι είναι 13.

Ο αριθμός των θανάτων ήταν 21. Ο μέσος εβδομαδιαίος αριθμός των θανάτων τις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες ήταν 13 και ο αριθμός των θανάτων την αντίστοιχη εβδομάδα του 2023 ήταν 16.

Η BA.2.86 με τις μεταλλάξεις F456L και R346T (νέα κατηγορία παραλλαγμένων στελεχών υπό παρακολούθηση από τις 4/6) φαίνεται να επικρατεί κατά τις τελευταίες εβδομάδες.

Η επιτήρηση του ιικού φορτίου στα αστικά λύματα έδειξε αύξηση της κυκλοφορίας του ιού SARS-CoV-2 σε οκτώ από τις δέκα περιοχές που ελέγχθηκαν.

Ιός της γρίπης

Δεν ανευρέθηκαν θετικά δείγματα για γρίπη τόσο στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), όσο και στα νοσοκομεία (δίκτυο επιτήρησης SARI).

Δεν καταγράφηκε νέο σοβαρό κρούσμα με νοσηλεία σε ΜΕΘ, ούτε νέος θάνατος από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Από την εβδομάδα 40/2023 έως την εβδομάδα 27/2024 νοσηλεύτηκαν 148 άτομα με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη σε ΜΕΘ και καταγράφηκαν 71 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Από την εβδομάδα 40/2023 έως και την εβδομάδα 27/2024 έχουν τυποποιηθεί 1.064 στελέχη γρίπης (προερχόμενα από δείγματα Sentinel κοινότητας, από δείγματα επιτήρησης SARI και από νοσοκομειακά δείγματα εκτός δικτύων επιτήρησης), εκ των οποίων τα 557 (52%) ήταν τύπου Α και 507 (48%) τύπου Β. Από την εβδομάδα 10 και μετά υπάρχει επικράτηση του τύπου Β, τόσο στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ) όσο και στα νοσοκομεία (δίκτυο επιτήρησης SARI).

Συνολικά, έχουν υποτυποποιηθεί στα δύο Κέντρα Αναφοράς Γρίπης 539 στελέχη τύπου Α. Τα 494 (92%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η1)pdm09 και τα 45 (8%) στον υπότυπο Α(Η3).

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

Δεν ανευρέθηκαν θετικά δείγματα τόσο στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), όσο και στα νοσοκομεία (δίκτυο επιτήρησης SARI).

Δείτε ΕΔΩ την επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr