Συντάκτης: grammateia

Μετά την έγκριση του πρώτου φαρμάκου της κατηγορίας των GLP-1 αγωνιστών σε χάπι για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων (FDA) στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου και την κυκλοφορία του στις ΗΠΑ στις αρχές Ιανουαρίου 2026, η σεμαγλουτίδη σε χάπι (wegovy) αναμένεται να εγκριθεί και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όταν λάβει το πράσινο φως από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), ακολουθεί εντός 40-67 ημερών η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που καθιστά το νέο φάρμακο αυτόματα εγκεκριμένο και στην Ελλάδα (από τον ΕΟΦ). Έτσι θα μπορέσει να κυκλοφορήσει προσεχώς και στην ελληνική αγορά ως μια εναλλακτική από του στόματος θεραπεία, που προσφέρει μια πιο «φιλική» λύση στους ασθενείς με παχυσαρκία, οι οποίοι είτε έχουν βελονοφοβία είτε δεν νιώθουν άνετα με τις ενέσεις.

Έτσι σε αντίθεση με τα υπάρχοντα φάρμακα (σεμαγλουτίδη, λιραγλουτίδη και τιρζεπατίδη), που μιμούνται μια φυσική ορμόνη για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, οι νέες «αφίξεις» θα συνδυάζουν ποικίλους μηχανισμούς δράσης σε μια θεραπεία.

Στο στόχαστρο και η λιπώδης διήθηση του ήπατος

Παράλληλα, προστίθενται νέοι στόχοι στην λίστα των παράπλευρων οφελών των θεραπειών της παχυσαρκίας που αναπτύσσει η Novo Nordisk, όπως είναι η λιπώδης διήθησης του ήπατος. Η λιπώδης διήθηση του ήπατος (ή στεάτωση) είναι μια κοινή πάθηση που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση υπερβολικού λίπους (κυρίως τριγλυκεριδίων) στα ηπατικά κύτταρα. Αν και σε αρχικό στάδιο θεωρείται μια καλοήθης κατάσταση, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή (στεατοηπατίτιδα), η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές βλάβες όπως είναι η κίρρωση ή ο καρκίνος του ήπατος.

Οι νέες θεραπείες που άλλαξαν το τοπίο στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας πέρα από την μείωση του σωματικού βάρους διαθέτουν παράπλευρα ευεργετικά αποτελέσματα στον τομέα της καρδιομεταβολικής υγείας, κυρίως μειώνοντας τον κίνδυνο των καρδιαγγειακών και νεφρολογικών επιπλοκών που αποτελούν βασική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας και ταυτόχρονα ευθύνονται για ένα σημαντικό μερίδιο των ετήσιων δαπανών υγείας.

Δύσκολο έως αδύνατο να καλυφθούν με δωρεάν χορήγηση όλες οι ανάγκες

Αυτή ακριβώς η ανταποδοτικότητα των θεραπειών αποτελεί το συγκριτικό τους πλεονέκτημα καθώς μακροπρόθεσμα βοηθούν στην εξοικονόμηση πόρων στο Σύστημα Υγείας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις τίθεται το θέμα της συμμετοχής των ασθενών στη δαπάνη με μια δίκαιη πολιτική υγείας να ορίζει πως όσο μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζει το άτομο με παχυσαρκία, τόσο μικρότερο θα πρέπει να είναι το ποσοστό συμμετοχής του.

Αξιοποίηση των δεικτών του ατομικού ηλεκτρονικού φακέλου υγείας σε ανταποδοτικές πολιτικές υγείας

Μέσα από την ψηφιοποίηση της υγείας και τον ατομικό ηλεκτρονικό φάκελο υγείας που είναι διαθέσιμος για κάθε πολίτη στο my health app, θα συλλέγονται και δεδομένα διαθέσιμα για το κράτος, ώστε ανάλογα με την εξέλιξη των δεικτών υγείας του πληθυσμού, το (αρμόδιο) Υπουργείο Υγείας να χαράσσει την κατάλληλη πολιτική.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης επεσήμανε πως τα προγράμματα «Προλαμβάνω» αποτελούν το σημαντικότερο επίτευγμα του υπουργείου Υγείας από την ίδρυσή του και πρόσθεσε πως σχεδόν 6 εκατ. Έλληνες έχουν συμμετάσχει στις προσυμπτωματικές εξετάσεις. Τα δύο προγράμματα που υλοποιούνται για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, το πρόγραμμα για τους ενήλικες σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και το πρόγραμμα για τα παιδιά σε συνεργασία με τη Unicef έχουν ως στόχο να μειώσουν τα επόμενα «κύματα» ασθενών με παχυσαρκία και ταυτόχρονα να περιορίσουν την συχνότητα εμφάνισης πολλών χρόνιων νοσημάτων όπως η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης που είναι άμεσα συνδεδεμένα με το υπερβάλλον σωματικό βάρος.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Επανεξετάζεται ως εναλλακτική μορφή ορμονικού χειρισμού
Η ανδρογονική στέρηση παραμένει βασικός θεραπευτικός άξονας στον τοπικά
προχωρημένο και μεταστατικό καρκίνο του προστάτη, με κύριο στόχο την επίτευξη
πολύ χαμηλών επιπέδων τεστοστερόνης. Η συνήθης πρακτική βασίζεται στους
αγωνιστές της εκλυτικής ορμόνης των γοναδοτροπινών (LHRH agonists), οι οποίοι
καταστέλλουν αποτελεσματικά την παραγωγή ανδρογόνων, αλλά συνοδεύονται
από σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Πέραν της πτώσης της τεστοστερόνης,
η θεραπεία αυτή προκαλεί και σημαντική μείωση της οιστραδιόλης, γεγονός
που συνδέεται με εξάψεις, απώλεια οστικής πυκνότητας, αυξημένο κίνδυνο
οστεοπόρωσης και καταγμάτων, μεταβολικές διαταραχές, καθώς και συνολική
επιβάρυνση της ποιότητας ζωής. Στο πλαίσιο αυτό, η διαδερμική χορήγηση
οιστραδιόλης μέσω επιθεμάτων επανεξετάζεται ως εναλλακτική μορφή ορμονικού
χειρισμού, με σκοπό τη διατήρηση της αντικαρκινικής αποτελεσματικότητας
και ταυτόχρονα τον περιορισμό των τοξικοτήτων που σχετίζονται με την ένδεια
οιστρογόνων. Η μελέτη των Langley και συνεργατών που δημοσιεύτηκε πρόσφατα
στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine, στο
πλαίσιο των κλινικών μελετών PATCH και STAMPEDE-1, αξιολόγησε τη χρήση
διαδερμικών επιθεμάτων οιστραδιόλης σε άνδρες με τοπικά προχωρημένο, μη
μεταστατικό καρκίνο του προστάτη υψηλού κινδύνου. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής
Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία
Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης
ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι η διαδερμική
οιστραδιόλη ήταν μη κατώτερη έναντι των LHRH αγωνιστών ως προς την 3ετή
επιβίωση ελεύθερη μεταστάσεων.
Η διαδερμική οιστραδιόλη στον ενδοκρινικό έλεγχο της νόσου
Σε ό,τι αφορά τον ενδοκρινικό έλεγχο της νόσου, η διαδερμική οιστραδιόλη
πέτυχε ταχεία και διατηρήσιμη καταστολή της τεστοστερόνης σε ευνουχιστικά
επίπεδα. Κατά τον πρώτο μήνα, το ποσοστό των ασθενών που είχαν ήδη
επιτύχει ευνουχιστικά επίπεδα τεστοστερόνης ήταν υψηλότερο στην ομάδα
των επιθεμάτων, πιθανώς επειδή αποφεύγεται το αρχικό testosterone flare
(παροδική αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης κατά την έναρξη θεραπείας)
που παρατηρείται με τους LHRH αγωνιστές. Στους 3, 6 και 12 μήνες, τα ποσοστά
διατήρησης της καταστολής της τεστοστερόνης ήταν ουσιαστικά παρόμοια μεταξύ
των δύο ομάδων, ενώ κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους η παρατεταμένη
διατήρηση ευνουχιστικών επιπέδων καταγράφηκε στο 85% των ασθενών και στις
δύο θεραπευτικές στρατηγικές.
Το προφίλ τοξικότητας είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες βαθμού 3 ή 4 ήταν ελαφρώς λιγότερες στην ομάδα
της διαδερμικής οιστραδιόλης σε σχέση με τους LHRH αγωνιστές.
Οι εξάψεις ήταν σημαντικά λιγότερο συχνές με τη διαδερμική οιστραδιόλη, ενώ
επίσης αναφέρθηκαν χαμηλότερα ποσοστά κόπωσης και αυπνίας. Αντίθετα, η
γυναικομαστία ήταν σαφώς συχνότερη στην ομάδα των επιθεμάτων, αποτελώντας
το κύριο μειονέκτημα της θεραπείας. Οι τοξικότητες που σχετίζονται με τα χαμηλά
επίπεδα τεστοστερόνης, όπως η στυτική δυσλειτουργία και η μείωση της libido,
εμφανίστηκαν με παρόμοια συχνότητα και στα δύο σκέλη.

Πηγη: HealthDaily

Τα λιγότερα βρίσκονται στα νησιά του Ιουνίου, στην Ήπειρο
και στα νησιά του Β. Αιγαίου
Το 2024 στην Ελλάδα λειτούργησαν 266 θεραπευτήρια, με το μεγαλύτερο
ποσοστό εξ’αυτών (53,0%) να είναι ιδιωτικά. Τα παραπάνω αναφέρονται
στην ετήσια απογραφική έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ),
που δημοσιεύθηκε χθες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ο αριθμός των
θεραπευτηρίων την τετραετία 2021-2024 μειώθηκε κατά 0,4%. Το 2024,
66,5% των θεραπευτηρίων ήταν Γενικά, 29,4%. Ειδικά διαφόρων ειδικοτήτων
(Παθολογικά, Νευροψυχιατρικά, Αντικαρκινικά, Οφθαλμολογικά, Μαιευτικά-
Γυναικολογικά, Παιδιατρικά και Λοιπών Ειδικοτήτων) και 4,1% Μικτά.
Το μεγαλύτερο ποσοστό των Ειδικών θεραπευτηρίων αποτελούν τα
Νευροψυχιατρικά (15,4%) και ακολουθούν τα Παθολογικά (4,5%) και τα
Μαιευτικά Γυναικολογικά. Όσον αφορά στην ποσοστιαία κατανομή των
θεραπευτηρίων στις 13 Περιφέρειες της Χώρας, το 2024 τα περισσότερα
θεραπευτήρια (33,5%) βρίσκονταν στην Περιφέρεια της Αττικής και ακολουθούν
οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (15,4%) και Θεσσαλίας (12,0%).
Το μικρότερο ποσοστό θεραπευτηρίων παρατηρήθηκε στις Περιφέρειες Ιονίων
Νήσων, Ηπείρου και Βορείου Αιγαίου, όπου τα θεραπευτήρια συνολικά, στις
τρεις προαναφερθείσες Περιφέρειες, αντιστοιχούν σε 7,2% του συνόλου της
Χώρας. Την περίοδο 2021-2024 οι αναπτυγμένες κλίνες κλειστής νοσηλείας
παρουσίασαν μείωση κατά 1,7% (749 κλίνες). Tο 2024 σε σχέση με το 2023
παρατηρήθηκε μείωση 0,2% (88 κλίνες). Την περίοδο 2021-2024 οι κλίνες
ανοικτής νοσηλείας («κλίνες ημέρας») αυξήθηκαν κατά 13,0% (495 κλίνες).
Το 2024 σε σχέση με το 2023 η αύξηση ήταν 0,1% (5 κλίνες). Tο 2024 το
μεγαλύτερο ποσοστό των κλινών (67,8%) παρατηρήθηκε στα θεραπευτήρια
με νομικό καθεστώς Δημοσίου Δικαίου και ακολουθούν οι Ιδιωτικές Κλινικές
(30,2%). Την τετραετία 2021-2024 παρατηρήθηκε συνολική αύξηση 5,6%
στον αριθμό του Ιατρικού Προσωπικού που απασχολείται στα θεραπευτήρια
υπό καθεστώς μόνιμης εργασίας (πλήρους ωραρίου), ενώ το έτος 2024 σε
σχέση με το 2023 η αύξηση ήταν 2,3%. Στο τέλος της τετραετίας 2021-2024
παρατηρήθηκε αύξηση 0,2% στο Νοσηλευτικό Προσωπικό, μείωση 2,4%
στο Παραϊατρικό Προσωπικό και μείωση 2,0% στο Βοηθητικό Νοσηλευτικό
Προσωπικό των θεραπευτηρίων.

Πηγη:HealthDaily

Με αντικείμενο την εξ αποστάσεως παρακολούθηση ασθενών
Η εξ αποστάσεως παρακολούθηση των ασθενών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα
Νοσοκομειακής Φροντίδας στο Σπίτι» είναι το αντικείμενο σύμβασης του ΟΔΙΠΥ
(Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία) με τις εταιρείες IKNOWHOW
& IKNOWHEALTH. Το ποσό της σύμβασης χωρίς ΦΠΑ ανέρχεται σε 2.945.039,00
ευρώ και με ΦΠΑ ανέρχεται σε 3.651.848,36 ευρώ. Φορέας χρηματοδότησης
της παρούσας σύμβασης είναι το Υπουργείο Υγείας.Η σύμβαση αποσκοπεί στην
προμήθεια και αξιοποίηση μιας ψηφιακής πλατφόρμας για την εξ αποστάσεως
παρακολούθησης ασθενών για την υποστήριξη της φροντίδας στο σπίτι ασθενών.
Συγκεκριμένα θα περιλαμβάνονται προμήθεια Πληροφοριακού Συστήματος το
οποίο θα περιλαμβάνει τις βασικές παραμέτρους παρακολούθησης. Σημειώνεται
ότι το σύστημα αυτό θα λειτουργεί και ως μητρώο ασθενών των ωφελούμενων του
προγράμματος ΝΟΣΠΙ από τα ΚΑ.
Τι θα περιλαμβάνει το σύστημα
Ενδεικτικά θα περιλαμβάνει: α) Δημογραφικά στοιχεία ασθενούς και γονέα/
φροντιστή, καταχώρηση διάγνωσης νοσήματος κατά ICD-10-GrM (Ημερομηνία
Διάγνωσης και Κέντρο Διάγνωσης/Παρακολούθησης), β) Στοιχεία θεραπείας
(χειρουργείο, κυτταρική θεραπεία, ΜΜΟ, ΧΜΘ ή άλλα θεραπευτικά πρωτόκολλα),
γ) καταγραφή παρακολούθησης κατ’ οίκον νοσηλείας (υποστήριξη αναπνοής, σίτιση,
ενδοφλέβιες χορηγήσεις, δ) καταγραφή πορείας νόσου (υποτροπές, επιπλοκές,
νοσηλείες σε αριθμό και διάρκεια), ε) φάρμακα και υλικό-τεχνολογικού εξοπλισμό,
στ) καταγραφή αιτίας θανάτου από το θεράποντα ιατρό. Το σύστημα θα παρέχει
δυνατότητα πρόσβασης στο προσωπικό ΝΟΣΠΙ τόσο από το Νοσοκομείο όσο και
από το σπίτι του ασθενούς, θα υποστηρίζει την εξ αποστάσεως παρακολούθηση
των ασθενών μέσω ψηφιακών συσκευών καταγραφής βιολογικών σημάτων
(τόσο φορετών όσο και εξωτερικών), θα έχει δυνατότητα διαλειτουργικότητας με
τα τοπικά πληροφοριακά συστήματα του ΚΑ για όπου απαιτείται. Επίσης, θα έχει
δυνατότητα διαλειτουργικότητας με όλες τις αναγκαίες συσχετιζόμενες υπηρεσίες
(ΕΟΠΥΥ, ΗΔΙΚΑ, ΚΑ, eΔΑΠΥ, ΣΗΠ, ΕΟΦ, ΑΗΦΥ κ.ά.) που θα αποτυπωθούν στη
μελέτη εφαρμογής. Η εφαρμογή θα μπορεί να ενσωματώσει τις παραμέτρους του
Μητρώου ασθενών με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και χρήση αναπνευστικών
συσκευών στο σπίτι (https://hmv-registry.gr/), πρωτοβουλία που συντονίζεται
από το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και
Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΙΝΕΒ|ΕΚΕΤΑ)
Συλλογή δεδομένων για πάνω από 7,5 χιλιάδες ασθενείς
Η διαδικτυακή αυτή πλατφόρμα στην οποία συλλέγονται τα δεδομένα των ασθενών
έχει αναπτυχθεί με βάση τεχνολογίες ανοικτού κώδικα, ενώ έχουν συλλεχθεί
δεδομένα για πάνω από 7,5 χιλιάδες ασθενείς, από 18 τμήματα νοσοκομείων σε
όλη την Ελλάδα. Οι παράμετροι του Μητρώου ασθενών με χρόνια αναπνευστικά
νοσήματα και χρήση αναπνευστικών συσκευών στο σπίτι καθώς και ο αναλυτικός
σχεδιασμός της σχετικής εφαρμογής θα δοθούν στον ανάδοχο του παρόντος έργου
κατά την διάρκεια της εκπόνησης της μελέτης εφαρμογής ώστε να είναι εφικτή η
ενσωμάτωση λειτουργιών και δεδομένων στο νέο πληροφοριακό σύστημα ΝΟΣΠΙ.
Η εφαρμογή θα διαχειρίζεται τον ασθενή ως ένα «εσωτερικό ασθενή» του
αντίστοιχου Κέντρου Αναφοράς (ΚΑ) το οποίο έχει την ευθύνη θεραπείας του, υπό
την μορφή νοσηλείας στην Κλινική ΝΟΣΠΙ.

Πηγη:HealthDaily

Χαρτογραφεί την πρόοδο και τις προκλήσεις στη φροντίδατων ασθενών
Η Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ) δημοσιεύει τη νέα, 5η έκδοση
της Παγκόσμιας Ανασκόπησης για τη Θαλασσαιμία (Global Thalassaemia
Review 2025), ενός εμβληματικού έργου τεκμηρίωσης που καταγράφει
διεξοδικά το επίπεδο της πρόληψης, του ελέγχου και της θεραπευτικής
διαχείρισης σε περισσότερες από 70 χώρες όπου απαντάται αυτή η
χρόνια, σύνθετη και κληρονομική αιματολογική νόσος.
Η έκδοση συγκεντρώνει και αναλύει έναν εκτενή όγκο δεδομένων σχετικά
με τη θαλασσαιμία, αξιοποιώντας πληροφορίες που έχουν προκύψει
μέσα από τη μακρόχρονη συνεργασία της ΔΟΘ με εθνικά συστήματα
υγείας, εξειδικευμένα κέντρα και επιστημονικούς φορείς, καθώς και από
τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία.
Παράλληλα, ενσωματώνει νεότερα επιστημονικά δεδομένα από ένα ευρύ
δίκτυο διεθνών συνεργατών, μεταξύ των οποίων οργανώσεις ασθενών,
ακαδημαϊκά ιδρύματα, φορείς κοινωνικής πρόνοιας, η φαρμακευτική
και βιοτεχνολογική βιομηχανία, καθώς και διεθνείς οργανισμοί όπως ο
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Σε περίπου 500 σελίδες, η Ανασκόπηση παρουσιάζει
τεκμηριωμένα στοιχεία και στατιστικά για βασικούς τομείς, όπως τα
προγράμματα πρόληψης, η κλινική διαχείριση, η ασφάλεια του αίματος,
το οικονομικό κόστος της νόσου και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας
της υγείας. Επιπρόσθετα, η νέα έκδοση περιλαμβάνει σημαντικές
επικαιροποιήσεις, μεταξύ των οποίων ένα εκτενώς ανανεωμένο κεφάλαιο για
την επιδημιολογία της θαλασσαιμίας, το οποίο συμβάλλει στην πληρέστερη
κατανόηση της γεωγραφικής κατανομής της νόσου και των τάσεων που
διαμορφώνονται διεθνώς.

Πηγη:HealthDaily

Πώς πέτυχε η Αυστραλία
Το παράδειγμα της Αυστραλίας στη γονιδιωματική, τους κύριους παράγοντες
επιτυχίας του και τις πιθανότητες να εφαρμοστεί η γονιδιωματική ιατρική στο
ελληνικό σύστημα υγείας, παρουσίασε ο καθηγητής Ιωάννης Χριστοδούλου,
Director, Genomic Medicine Theme, Murdoch Children’s Research Institute,
Melbourne, Victoria, Australia στην εισαγωγική ομιλία του στο 6ο Διεθνές
Συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις. Όπως ανέφερε, το υπουργείο Υγείας της
Αυστραλίας χρηματοδότησε αρχικά το έργο “Australian Genomics”, το οποίο
τελικά έλαβε σε μια περίοδο 10 ετών περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια.
Αυτό επέτρεψε να δημιουργηθούν δίκτυα με επιστήμονες, ερευνητές και
εφευρέτες, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του τοπίου και
στην καθοδήγηση της πολιτικής.
Το Μοντέλο της Αυστραλίας (Australian Genomics)
Mέσω της συμμαχίας Australian Genomics, υλοποιήθηκε ένα δεκαετές ερευνητικό
πρόγραμμα με στόχο να αποδείξει σε εθνικό επίπεδο τα οφέλη της πρόσβασης
στις γονιδιωματικές τεχνολογίες. Το πρόγραμμα εστίασε στην οικονομική
αποδοτικότητα, στον εντοπισμό των εμποδίων εφαρμογής και στην ενίσχυση
της μεταφραστικής έρευνας. Δύο εμβληματικά προγράμματα αναδεικνύουν τη
σημασία αυτής της προσέγγισης:
1. Mackenzie’s Mission: Ένα πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου φορέων σε
ζευγάρια για 1.300 γονίδια ασθενειών. Διαπιστώθηκε ότι 1 στα 50 ζευγάρια
διατρέχει αυξημένο κίνδυνο να αποκτήσει παιδί με σοβαρή γενετική διαταραχή,
συχνά πέρα από τις τρεις συνήθεις παθήσεις (κυστική ίνωση, εύθραυστο Χ,
μυϊκή δυστροφία).
2. Πιλοτικό Πρόγραμμα Νεογνικού Ελέγχου: Εξετάστηκαν 1.000 βρέφη για
600 σοβαρές καταστάσεις πρώιμης έναρξης που διαθέτουν θεραπευτική επιλογή.
Η τεχνολογία επέτρεψε αποτελέσματα σε μόλις 2 εβδομάδες, εντοπίζοντας
περιπτώσεις που δεν θα ανιχνεύονταν με τα κλασικά προγράμματα νεογνικού
ελέγχου, επιτρέποντας στοχευμένη θεραπεία και πρόληψη.
Προτάσεις για τον Μετασχηματισμό στην Ελλάδα
Για την αναβάθμιση της φροντίδας των σπανίων παθήσεων στην Ελλάδα,
προτείνονται τα εξής κρίσιμα βήματα: Ενίσχυση και ενσωμάτωση των
τεχνολογιών γονιδιωματικής αλληλούχισης στο εθνικό σύστημα υγείας.
Ανάπτυξη προγραμμάτων νεογνικού ελέγχου με ηθικά τεκμηριωμένο τρόπο.
Υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, όπως η πρωτεομική και η αλληλούχιση RNA (RNA
sequencing), για την ενίσχυση της διαγνωστικής ακρίβειας. Εφαρμογή Τεχνητής
Νοημοσύνης (AI) και μηχανικής μάθησης σε συνδυασμό με τους ηλεκτρονικούς
ιατρικούς φακέλους για ακριβέστερη διάγνωση και θεραπεία. Προετοιμασία για τις
αναδυόμενες θεραπείες, όπως η επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων ή οι προηγμένες
γονιδιακές θεραπείες. Ο τελικός στόχος πρέπει να είναι ένα σύστημα υγείας που
διέπεται από τις αρχές των 4P: Nα είναι Προγνωστικό (Predictive), Προληπτικό
(Preventive), Εξατομικευμένο (Personalized) και Συμμετοχικό (Participatory).
Ο καθηγητής επεσήμανε ότι για να υπάρξει επιτυχής μεταφορά τεχνογνωσίας
από την Αυστραλία στην Ελλάδα, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι κρίσιμοι
παράγοντες επιτυχίας και οι απαραίτητες αλλαγές στην εθνική πολιτική υγείας για
τον πλήρη γονιδιωματικό μετασχηματισμό του συστήματος.

Πηγη:HealthDaily

Εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Keele
Επτά εκατομμύρια παιδιά έχουν γεννηθεί παγκοσμίως με την ιατρικώς
υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Οι αριθμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα,
ανάλογα με τις δυνατότητες που δίνει η νομοθεσία και η πρόοδος της επιστήμης.
40.000 κύκλοι υποβοήθησης και 6.000 γεννήσεις λαμβάνουν χώρα ετησίως
στην Ελλάδα. Επίσης, το διακεκριμένο επιστημονικό δυναμικό της χώρας, σε
συνδυασμό με τις εκτεταμένες επενδύσεις σε ιατρική τεχνολογία και υποδομές
αιχμής, καθιστούν την Ελλάδα έναν παγκόσμιο προορισμό αριστείας στην
αναπαραγωγική ιατρική. Σε μια πρωτοβουλία που επαναπροσδιορίζει τον
ρόλο του σύγχρονου Πανεπιστημίου ως φορέα κοινωνικού διαλόγου, το νέο
παράρτημα του δημόσιου Βρετανικού Πανεπιστήμιου Keele στην Ελλάδα
συνέχισε τον επιτυχημένο κύκλο ανοιχτών συζητήσεων “Reflections”, θέτοντας
στο επίκεντρο το ζήτημα της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Η εκδήλωση,
που πραγματοποιήθηκε με τη στρατηγική συνεργασία της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς
Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, συγκέντρωσε διακεκριμένους επιστήμονες από
την Ελλάδα και το εξωτερικό, ακαδημαϊκούς, νομικούς, φιλοσόφους, θεολόγους
και εξειδικευμένους δικηγόρους, φωτίζοντας τις σύνθετες ηθικές προκλήσεις
και τις νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως οι συναινέσεις των δοτών, η προστασία των
υπογόνιμων ατόμων και τα θέματα της παρένθετης μητρότητας. Το πλαίσιο του
προβληματισμού έθεσε η Ισμήνη Κριάρη, Κοσμήτωρ της Σχολής Ανθρωπιστικών
και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Keele και Πρόεδρος της Εθνικής
Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Η κ. Κριάρη προχώρησε σε
μια διεισδυτική σύγκριση των ευρωπαϊκών μοντέλων, συνδέοντας τη νομοθεσία
με τη θρησκευτική και πολιτισμική κληρονομιά κάθε χώρας. Όπως εξήγησε, στις
χώρες με προτεσταντική παράδοση, όπως η Σουηδία, η Νορβηγία και η Μεγάλη
Βρετανία, κυριαρχεί μια φιλοσοφία απόλυτης διαφάνειας που επιβάλλει τον
«επώνυμο δότη», ώστε το παιδί να γνωρίζει την καταγωγή του. Αντίθετα, στην
Ελλάδα, όπως και σε άλλες μεσογειακές χώρες, η υπογονιμότητα παραμένει ένα
ιδιότυπο κοινωνικό ταμπού. Παρά την παραδοσιακή εξωστρέφεια του Έλληνα,
ο οποίος συζητά ανοιχτά για κάθε άλλη ιατρική περιπέτεια ή θεραπεία, το θέμα
της αναπαραγωγής καλύπτεται από μια «απόλυτη δυσκολία» παραδοχής και
δήλωσης της αλήθειας στα παιδιά που γεννιούνται από δότη.

Πηγη:HealthDaily

Η 2η ΥΠΕ ενεργοποιεί νέα πρόσκληση γιατρών του ΕΣΥ για ενίσχυση νησιωτικών μονάδων υγείας, προσφέροντας ειδική αποζημίωση 2.100 ευρώ, κάλυψη εξόδων και πρόσθετο πλέγμα κινήτρων για τις πιο δύσκολες περιοχές του Αιγαίου.

Η 2η ΥΠΕ Πειραιώς και Αιγαίου ανοίγει νέο κύκλο κινητοποίησης για την ενίσχυση των νησιωτικών μονάδων υγείας, καλώντας γιατρούς του ΕΣΥ από όλη τη χώρα να μετακινηθούν σε δομές του Αιγαίου με ειδική αποζημίωση 2.100 ευρώ, πλήρη κάλυψη μετακίνησης και διαμονής. Παράλληλα, «τρέχει» και ξεχωριστή οικονομική ενίσχυση 1.500 ευρώ τον μήνα για γιατρούς που υπηρετούν σε μικρά νησιά κάτω των 4.000 κατοίκων.

Η απόφαση να ανοίξει εκ νέου η διαδικασία ενίσχυσης των νησιωτικών δομών υγείας δεν ήρθε τυχαία. Η 2η ΥΠΕ Πειραιώς και Αιγαίου ανάρτησε ανακοίνωση με τίτλο «Νέα ισχυρά κίνητρα για ιατρούς – Ενίσχυση των νησιωτικών δομών υγείας», σηματοδοτώντας μια νέα προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα διαχρονικά κενά σε Κέντρα Υγείας, Περιφερειακά Ιατρεία και άλλες μονάδες των νησιών. Η παρέμβαση στηρίζεται στο άρθρο 63 του ν. 5129/2024, που έχει ήδη ενεργοποιηθεί για τις μετακινήσεις ιατρικού προσωπικού στις δομές της 2ης ΥΠΕ.

Πίσω από την επίσημη πρόσκληση βρίσκεται ένα χρόνιο και απολύτως συγκεκριμένο πρόβλημα: η υγειονομική κάλυψη των μικρών και απομακρυσμένων νησιών εξακολουθεί να εξαρτάται από προσωρινές μετακινήσεις, εσωτερικές ανακατανομές προσωπικού και συχνά από την προσωπική διάθεση των γιατρών να σηκώσουν ένα δυσανάλογο βάρος. Η τουριστική περίοδος, οι αυξημένες ανάγκες των κατοίκων και οι δυσκολίες πρόσβασης στις νησιωτικές περιοχές μετατρέπουν κάθε κενή θέση σε κρίσιμο επιχειρησιακό ζήτημα για το ΕΣΥ.

Η δράση αφορά τα Κέντρα Υγείας και Περιφερειακά Ιατρεία σε: Τήνο, Καρλόβασι, Μύκονο, Ίο, Μήλο, Αμοργό, Πάτμο, Γαλατά, Αίγινα, Πάρο, Άνδρο, Σύμη, Κέα, Σίφνο, Μεγίστη, Λειψούς, Δονούσα, Σχοινούσα, Τήλο, Σέριφο, Φολέγανδρο, Ανάφη, Σίκινο, Νίσυρο, Αγαθονήσι, Χάλκη, Κύθνο, Ηράκλεια, Φούρνους και Σπέτσες.

Τι προβλέπει το πακέτο των 2.100 ευρώ

Το πρώτο και πιο άμεσο κίνητρο είναι η ειδική αποζημίωση των 2.100 ευρώ για έναν μήνα, πέραν των υπόλοιπων πρόσθετων αμοιβών και παροχών που ήδη δικαιούνται οι γιατροί. Η 2η ΥΠΕ έχει ήδη αναρτήσει από τον Ιούνιο του 2025 σχετική ενημέρωση για την εφαρμογή της διάταξης, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για ειδική αποζημίωση που συνδέεται με μετακίνηση ιατρικού προσωπικού για την κάλυψη έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών.

Στην πράξη, το πακέτο δεν περιορίζεται στο καθαρό ποσό της αποζημίωσης. Το μοντέλο που ενεργοποιείται για τις νησιωτικές μετακινήσεις περιλαμβάνει πλήρη κάλυψη εξόδων μετάβασης και επιστροφής, κάλυψη διαμονής και ημερήσια αποζημίωση εκτός έδρας. Με άλλα λόγια, το κράτος επιχειρεί να μειώσει όχι μόνο το οικονομικό κόστος για τον γιατρό, αλλά και το πρακτικό ρίσκο μιας προσωρινής μετακίνησης σε νησιωτική μονάδα με αυξημένες απαιτήσεις. Το μήνυμα είναι σαφές: η κάλυψη των νησιών δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στο φιλότιμο. Χρειάζεται και οργανωμένο οικονομικό αντιστάθμισμα.

Η πρόσκληση απευθύνεται σε γιατρούς νοσοκομείων του ΕΣΥ από όλη την επικράτεια, οι οποίοι καλούνται να συμμετάσχουν στην ενίσχυση μονάδων υγείας της αρμοδιότητας της 2ης ΥΠΕ. Πρόκειται για μια προσπάθεια που επιχειρεί να κινητοποιήσει υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό, αντί να περιμένει μόνο από νέες προκηρύξεις να λύσουν το πρόβλημα των ελλείψεων. Σε διοικητικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε ταχύτερη αντίδραση. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, όμως, παραμένει μια λύση ανάγκης και όχι οριστικής στελέχωσης.

Η ξεχωριστή ενίσχυση των 1.500 ευρώ για τα πολύ μικρά νησιά

Παράλληλα με το σχήμα των μετακινήσεων, η 2η ΥΠΕ έχει αναρτήσει και ξεχωριστή ανακοίνωση για την οικονομική ενίσχυση ιατρών μονάδων υγείας μικρών νησιών. Στην επίσημη σελίδα της, στις 13 Μαρτίου 2026, αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για δωρεά του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Στέλιος Χατζηιωάννου, με στόχο την οικονομική στήριξη γιατρών που υπηρετούν σε νησιά της χώρας με πληθυσμό κάτω των 4.000 κατοίκων. Η ίδια η 2η ΥΠΕ σημειώνει ότι περισσότερες πληροφορίες για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις θα ανακοινωθούν ξεχωριστά.

Από την πλευρά του, το Ίδρυμα Στέλιος Χατζηιωάννου ανακοίνωσε στις 5 Μαρτίου ότι η δωρεά ανέρχεται συνολικά σε 10 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032 και προβλέπει καθαρή μηνιαία οικονομική ενίσχυση 1.500 ευρώ, για 12 μήνες τον χρόνο, σε 80 γιατρούς που υπηρετούν σε 47 μικρά νησιά της Ελλάδας. Εδώ μιλάμε για διαφορετική φιλοσοφία: όχι τόσο για βραχυπρόθεσμη μετακίνηση, όσο για κίνητρο παραμονής ή σταθερής υπηρεσίας σε ιδιαίτερα ευάλωτες και δυσπρόσιτες περιοχές.

Ενδεικτικά τα νησιά ενίσχυσης είναι: Αγκίστρι, Αντικύθηρα, Πόρος, Σπέτσες, Ύδρα, Άγιος Ευστράτιος, Ψαρά, Οινούσσες, Ανάφη, Σίκινος, Φολέγανδρος, Αγαθονήσι, Αστυπάλαια, Λειψοί, Αρκιοί, Κάσος, Κέα, Κύθνος, Νίσυρος, Κίμωλος, Σέριφος, Σίφνος, Δονούσα, Ηρακλειά, Κουφονήσια, Σχοινούσα, Αντίπαρος, Μεγίστη, Τήλος, Χάλκη, Φούρνοι Κορσεών, Ψέριμος, Θηρασιά, Θύμαινα, Σύμη, Αμοργός και Ίος.

Αυτό είναι ίσως και το πιο ουσιαστικό σημείο της νέας παρέμβασης. Το κράτος προσπαθεί να καλύψει τις άμεσες τρύπες με το σχήμα των μετακινήσεων και το Ίδρυμα επιχειρεί να ενισχύσει τη μονιμότερη παρουσία γιατρών στα πολύ μικρά νησιά. Οι δύο κινήσεις δεν είναι ταυτόσημες, αλλά συμπληρωματικές. Η μία απαντά στο “ποιος θα πάει τώρα”. Η άλλη στο “ποιος θα μείνει”.

Γιατί τα νησιά μένουν ακάλυπτα παρά τα κίνητρα

Το ερώτημα, βέβαια, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δίνονται, αλλά γιατί χρειάζονται συνεχώς νέα κίνητρα για να καλυφθούν αυτονόητες ανάγκες. Η απάντηση είναι σύνθετη. Στα μικρά νησιά, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο μισθός. Είναι η στέγη, η ακρίβεια, η απομόνωση, η ελλιπής υποστήριξη δεύτερης γραμμής, η επαγγελματική εξουθένωση και η δυσκολία να χτίσει κάποιος μακροπρόθεσμο οικογενειακό και επαγγελματικό σχέδιο ζωής.

Γι’ αυτό και η ύπαρξη πρόσθετων κινήτρων από δήμους και περιφέρειες, όπως στέγαση, σίτιση ή άλλες διευκολύνσεις, έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ίδια η 2η ΥΠΕ έχει αναπτύξει ειδική ενότητα «Κίνητρα Ιατρών» στον ιστότοπό της, ακριβώς επειδή το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με ένα οριζόντιο χρηματικό μπόνους. Χρειάζεται ένα τοπικό πλέγμα διευκολύνσεων που να κάνει τη μετακίνηση ή την παραμονή βιώσιμη.

Με αυτό το δεδομένο, τα 2.100 ευρώ τον μήνα για μετακίνηση και τα 1.500 ευρώ για τα μικρά νησιά δεν πρέπει να διαβαστούν ως απλή «παροχή». Είναι εργαλεία επιβίωσης ενός ήδη πιεσμένου συστήματος. Η ουσία βρίσκεται στο αν θα καταφέρουν να αλλάξουν πραγματικά τους όρους στελέχωσης ή αν θα λειτουργήσουν απλώς ως προσωρινές βαλβίδες εκτόνωσης κάθε φορά που οι ελλείψεις οξύνονται.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Νέα επιστημονική εργασία στο Science επαναφέρει με ένταση τη συζήτηση για τη μακροζωία, υποστηρίζοντας ότι η γενετική μπορεί να εξηγεί περίπου το μισό της διακύμανσης στη διάρκεια ζωής, όταν απομονώνονται καλύτερα οι εξωτερικές αιτίες θανάτου.

Νέα μελέτη στο Science αμφισβητεί την παλαιότερη εκτίμηση ότι η γενετική παίζει σχετικά περιορισμένο ρόλο στη μακροζωία και υποστηρίζει ότι, όταν απομονώνονται καλύτερα οι εξωτερικοί παράγοντες θνησιμότητας, η κληρονομικότητα της ανθρώπινης διάρκειας ζωής μπορεί να φτάνει περίπου το 50%.

Η εργασία με τίτλο Heritability of intrinsic human life span is about 50% when confounding factors are addressed δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026 και επιχειρεί να επανατοποθετήσει τη συζήτηση για το τι καθορίζει τη διάρκεια ζωής. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι προηγούμενες μελέτες πιθανόν υποεκτιμούσαν τον γενετικό ρόλο, επειδή δεν διαχώριζαν επαρκώς τους θανάτους από εξωγενείς παράγοντες, όπως τα ατυχήματα ή οι λοιμώξεις, από τις πιο «ενδογενείς» διαδικασίες γήρανσης.

Τι αλλάζει σε σχέση με όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα

Για χρόνια, οι πιο διαδεδομένες εκτιμήσεις τοποθετούσαν την κληρονομικότητα της διάρκειας ζωής περίπου στο 20%-25%, ενώ ορισμένες νεότερες αναλύσεις είχαν κατεβάσει το ποσοστό ακόμη χαμηλότερα. Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι αυτή η εικόνα ήταν πιθανώς ατελής, ακριβώς επειδή στο τελικό αποτέλεσμα «αναμειγνύονταν» αιτίες θανάτου που δεν σχετίζονται άμεσα με τη βιολογική γήρανση. Όταν αυτοί οι συγχυτικοί παράγοντες λαμβάνονται καλύτερα υπόψη, η γενετική συμβολή φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά.

Η διατύπωση, πάντως, χρειάζεται προσοχή. Η μελέτη δεν λέει ότι τα γονίδια «καθορίζουν απόλυτα» το πόσα χρόνια θα ζήσει κάθε άνθρωπος. Λέει ότι μπορούν να εξηγούν περίπου το 50% της διακύμανσης στη διάρκεια ζωής σε επίπεδο πληθυσμού, όταν αναλύεται η ενδογενής διάρκεια ζωής και περιορίζονται όσο γίνεται οι εξωγενείς επιδράσεις. Πρόκειται για μια σημαντική αλλά πιο τεχνική διαφορά, η οποία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να παρουσιαστεί το εύρημα δημόσια.

Πάνω σε ποια δεδομένα βασίστηκε η ανάλυση

Η ανάλυση αξιοποίησε, μεταξύ άλλων, στοιχεία από δίδυμους στη Σουηδία, πληθυσμιακά δεδομένα από τη Δανία και οικογένειες στις Ηνωμένες Πολιτείες με έντονη παρουσία υπεραιωνόβιων μελών. Η πολυεπίπεδη αυτή προσέγγιση έδωσε στους ερευνητές τη δυνατότητα να συγκρίνουν διαφορετικά ιστορικά, κοινωνικά και υγειονομικά περιβάλλοντα, αναζητώντας πιο σταθερά σήματα κληρονομικότητας στη διάρκεια ζωής.

Σύμφωνα με την εργασία, μεγάλο μέρος της μεθοδολογικής καινοτομίας βρίσκεται ακριβώς στην προσπάθεια να διαχωριστεί η «intrinsic» διάρκεια ζωής από θανάτους που προκύπτουν από εξωτερικά αίτια. Αυτή η διόρθωση εξηγεί γιατί η νέα εκτίμηση απομακρύνεται τόσο έντονα από τις παλαιότερες. Οι συγγραφείς θεωρούν ότι, χωρίς αυτόν τον καθαρισμό του σήματος, ο γενετικός ρόλος μοιάζει μικρότερος απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Η ιδέα της “γενετικής οροφής”

Το εύρημα αυτό ενισχύει την ιδέα ότι κάθε άνθρωπος ενδέχεται να έχει ένα βιολογικό δυναμικό μακροζωίας που σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το γενετικό του υπόβαθρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τρόπος ζωής είναι αδιάφορος, αλλά ότι ενδέχεται να λειτουργεί περισσότερο ως τροποποιητής της πορείας και όχι ως απόλυτος αρχιτέκτονας του τελικού ορίου. Η μελέτη ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από το «τι κάνουμε» μόνο, στο «με τι βιολογικό υπόστρωμα ξεκινάμε».

Σε αυτή τη βάση, οι συγγραφείς εκτιμούν ότι οι συνήθειες, όπως η διατροφή, η άσκηση ή το κάπνισμα, μπορούν πράγματι να επηρεάσουν τη διάρκεια ζωής, αλλά όχι απεριόριστα. Μπορούν να βελτιώσουν ή να επιβαρύνουν την πορεία της υγείας, να καθυστερήσουν ή να επιταχύνουν την εμφάνιση νοσημάτων, αλλά δεν φαίνεται να αναιρούν πλήρως τα όρια που θέτει η βιολογική κληρονομικότητα, ειδικά όταν μιλάμε για ακραία μακροζωία. Αυτή είναι η κεντρική λογική της μελέτης, όχι ότι ο τρόπος ζωής «δεν μετρά».

Δεν έχουν όλα τα αίτια θανάτου την ίδια γενετική βαρύτητα

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο είναι ότι η γενετική επίδραση δεν φαίνεται να είναι ίδια για όλες τις αιτίες θανάτου. Η μελέτη αναφέρει ότι ορισμένες καταστάσεις, όπως η άνοια, δείχνουν ισχυρότερη γενετική βάση, ενώ άλλες, όπως ο καρκίνος, εμφανίζουν πιο σύνθετη και λιγότερο άμεση κληρονομική επιρροή. Αυτό υποδηλώνει ότι η γενετική της μακροζωίας δεν είναι ένας ενιαίος μηχανισμός, αλλά ένα μωσαϊκό διαφορετικών βιολογικών διαδρομών.

Η παρατήρηση αυτή έχει σημασία και για την ιατρική της γήρανσης. Αν η μακροζωία και η ευαλωτότητα σε συγκεκριμένες νόσους συνδέονται με διαφορετικά γενετικά μοτίβα, τότε η μελλοντική έρευνα ίσως μπορέσει να εντοπίσει πιο στοχευμένα μοριακά μονοπάτια που ευνοούν όχι μόνο τα περισσότερα χρόνια ζωής, αλλά και τα περισσότερα υγιή χρόνια ζωής. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία που καθιστούν τη μελέτη σημαντική για τη γηριατρική και τη δημόσια υγεία.

Τι δεν πρέπει να παρεξηγηθεί

Παρά το ισχυρό μήνυμα για τη γενετική, οι ερευνητές δεν ακυρώνουν τη σημασία του τρόπου ζωής. Αντιθέτως, αναγνωρίζουν ότι οι συμπεριφορές υγείας επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής, τη νοσηρότητα και την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών. Η νέα εκτίμηση δεν σημαίνει ότι η υγιεινή ζωή είναι δευτερεύουσα, αλλά ότι ίσως δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει την ακραία μακροζωία ή τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους.

Υπάρχουν και σαφείς περιορισμοί. Τα δεδομένα αφορούν κυρίως πληθυσμούς βόρειας ευρωπαϊκής καταγωγής και βασίζονται σε σύνθετα στατιστικά μοντέλα, άρα τα συμπεράσματα δεν μεταφέρονται αυτόματα σε κάθε πληθυσμό ή σε κάθε κοινωνικό πλαίσιο. Επιπλέον, η «κληρονομικότητα» ως μέγεθος δεν είναι σταθερή φυσική σταθερά. Εξαρτάται από το περιβάλλον, από τις συνθήκες θνησιμότητας και από τη δομή του πληθυσμού που μελετάται.

Γιατί η μελέτη τραβά τόσο μεγάλο ενδιαφέρον

Η νέα εκτίμηση ανεβάζει τη μακροζωία πιο κοντά σε άλλα σύνθετα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που έχουν ισχυρή γενετική συμβολή. Αυτό σημαίνει ότι η αναζήτηση γονιδίων και βιολογικών μηχανισμών που συνδέονται με τη μεγάλη διάρκεια ζωής μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο χρήσιμη για την ιατρική απ’ όσο θεωρούσε μέχρι τώρα μέρος της επιστημονικής κοινότητας. Αν η γενετική συμβολή είναι πράγματι τόσο μεγάλη, τότε η βιολογία της γήρανσης ίσως κρύβει περισσότερες δυνατότητες παρέμβασης απ’ όσες πιστεύαμε.

Το πιο ισορροπημένο συμπέρασμα, λοιπόν, δεν είναι ότι «όλα είναι γραμμένα στο DNA», αλλά ότι η βιολογική προδιάθεση φαίνεται να παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο είχαμε μάθει να πιστεύουμε. Ο τρόπος ζωής παραμένει κρίσιμος για την υγεία και τη λειτουργικότητα, αλλά η ακραία μακροζωία ίσως είναι, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, θέμα κληρονομικής αρχιτεκτονικής.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Το ανθρώπινο μικροβίωμα δεν θεωρείται πλέον ένας απλός βοηθός της πέψης, αλλά ένας κρίσιμος ρυθμιστής της υγείας και της νόσου. Καθώς η επιστήμη αποκαλύπτει τον ρόλο του στον μεταβολισμό, τη φλεγμονή και την ανταπόκριση στα φάρμακα, ανοίγει ο δρόμος για μια πιο ακριβή εξατομικευμένη ιατρική.

Η ιατρική μπαίνει σε μια νέα εποχή, στην οποία η γενετική από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει γιατί δύο άνθρωποι με παρόμοιο βιολογικό προφίλ δεν ανταποκρίνονται με τον ίδιο τρόπο στην ίδια θεραπεία. Όλο και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι το ανθρώπινο μικροβίωμα, αυτό το πολύπλοκο οικοσύστημα μικροοργανισμών που ζει κυρίως στο έντερο, μπορεί να αποτελέσει έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον της πραγματικά εξατομικευμένης ιατρικής.

Από την πέψη στη συνολική ρύθμιση της υγείας

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το μικροβίωμα παρουσιαζόταν κυρίως ως ένας σύμμαχος της πέψης. Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει ριζικά. Οι επιστήμονες το αντιμετωπίζουν πλέον ως ένα δυναμικό βιολογικό σύστημα που επηρεάζει τον μεταβολισμό, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, τη φλεγμονή και, ενδεχομένως, την εμφάνιση ή την πορεία πολλών νοσημάτων.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το γεγονός ότι το μικροβίωμα φαίνεται να επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται στα φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι δεν εξετάζουμε πλέον μόνο τον ασθενή και τη νόσο του, αλλά και το μικροβιακό περιβάλλον μέσα στο οποίο δρα κάθε θεραπεία.

Το “κρυφό στρώμα” πληροφορίας που λείπει από την κλασική ιατρική

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τέως Πρύτανης του ΕΚΠΑ, επισημαίνουν ότι η εξατομικευμένη ιατρική στηρίχθηκε έως σήμερα κυρίως στη μελέτη του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Η λογική ήταν σαφής: αν οι γιατροί εντοπίσουν μεταλλάξεις ή βιολογικούς δείκτες που συνδέονται με μια ασθένεια, μπορούν να επιλέξουν πιο στοχευμένη θεραπεία. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν εξηγεί τα πάντα. Το ανθρώπινο DNA παραμένει σε μεγάλο βαθμό κοινό από άτομο σε άτομο, ενώ το μικροβίωμα μπορεί να διαφέρει θεαματικά. Και αυτή ακριβώς η διαφορά ίσως αποτελεί το «κρυφό στρώμα» πληροφορίας που έλειπε από την κλασική ιατρική ανάγνωση.

Ένα γενετικό οπλοστάσιο μεγαλύτερο από το ανθρώπινο γονιδίωμα

Το έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, κυρίως βακτήρια, αλλά και ιούς, μύκητες και άλλους μικροβιακούς πληθυσμούς. Συλλογικά, αυτοί οι οργανισμοί διαθέτουν ένα γενετικό οπλοστάσιο πολύ μεγαλύτερο από το ανθρώπινο γονιδίωμα. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να επηρεάζουν αμέτρητες βιολογικές διεργασίες.

Μπορούν να μετατρέπουν συστατικά της τροφής σε βιοδραστικές ουσίες, να ενισχύουν ή να αποδυναμώνουν την ανοσιακή απόκριση και, όπως δείχνουν όλο και περισσότερα στοιχεία, να αλληλεπιδρούν άμεσα με φαρμακευτικές ουσίες. Έτσι, η σχέση μικροβιώματος και φαρμάκων αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πολλά υποσχόμενα πεδία της σύγχρονης βιοϊατρικής έρευνας.

Η αμφίδρομη σχέση με τα φάρμακα

Το εντερικό μικροβίωμα και τα φάρμακα αλληλεπιδρούν αμφίδρομα. Από τη μία πλευρά, ορισμένοι μικροοργανισμοί μπορούν να μεταβολίζουν ή να τροποποιούν φαρμακευτικές ουσίες, αλλάζοντας την αποτελεσματικότητα ή και την τοξικότητά τους. Από την άλλη, πολλά φάρμακα επηρεάζουν τη σύνθεση και τη λειτουργία του ίδιου του μικροβιώματος.

Αυτές οι αλληλεπιδράσεις ίσως εξηγούν γιατί ασθενείς με παρόμοια διάγνωση και κοινά κλινικά χαρακτηριστικά εμφανίζουν συχνά διαφορετική ανταπόκριση ή διαφορετικές παρενέργειες στην ίδια θεραπεία. Αν η επιστήμη καταφέρει να αποκωδικοποιήσει βαθύτερα αυτούς τους μηχανισμούς, τότε η ιατρική θα μπορεί στο μέλλον να σχεδιάζει θεραπείες με βάση όχι μόνο τη νόσο και το ανθρώπινο γονιδίωμα, αλλά και το μικροβιακό αποτύπωμα κάθε ασθενούς.

Γιατί η έρευνα στο μικροβίωμα παραμένει δύσκολη

Παρά τη μεγάλη πρόοδο, η έρευνα στο μικροβίωμα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ποια μικρόβια υπάρχουν στο έντερο. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι ακριβώς κάνουν, ποιες ουσίες παράγουν, ποιες βιοχημικές οδούς ενεργοποιούν και πώς αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπινους ιστούς και τις φαρμακευτικές ουσίες.

Μέχρι σήμερα, πολλά δεδομένα παραμένουν κυρίως περιγραφικά. Χαρτογραφούν τη σύνθεση του μικροβιώματος, αλλά δεν αποκαλύπτουν πάντοτε τη λειτουργία του. Επιπλέον, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα εργαστήρια διαφέρουν σημαντικά, κάτι που δυσκολεύει την αναπαραγωγή των ευρημάτων και καθυστερεί τη μετατροπή τους σε πρακτικά εργαλεία για την κλινική πράξη και τη φαρμακευτική ανάπτυξη.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει νέο δρόμο

Σε αυτό το δύσκολο τοπίο, η συνδυασμένη χρήση πειραματικών μεθόδων υψηλής απόδοσης και τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια νέα προοπτική. Οι ερευνητές δεν περιορίζονται πλέον μόνο σε στατικές παρατηρήσεις. Μπορούν να σχεδιάζουν μαζικά πειράματα, να εκθέτουν διαφορετικές μικροβιακές κοινότητες σε φάρμακα και να καταγράφουν με μεγάλη ακρίβεια τι αλλάζει πριν και μετά.

Η ανάλυση δεν αφορά μόνο τα ίδια τα μικρόβια, αλλά και τα μόρια που παράγουν, μετασχηματίζουν ή αφήνουν πίσω τους. Αυτή η πολυεπίπεδη καταγραφή δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να κατανοηθεί όχι απλώς ποιος βρίσκεται εκεί, αλλά ποιος κάνει τι και με ποιο βιολογικό αποτέλεσμα.

Η νέα λογική των βιοτεχνολογικών εταιρειών

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδύονται και νέες βιοτεχνολογικές εταιρείες, όπως η Outpost Bio στις Ηνωμένες Πολιτείες, που επιχειρούν να καταστήσουν την ανθρώπινη μικροβιολογία περισσότερο «υπολογίσιμη». Η βασική ιδέα είναι ότι δεν αρκεί η απλή συγκέντρωση υφιστάμενων δεδομένων από διαφορετικές πηγές. Χρειάζεται η συστηματική παραγωγή νέων, λειτουργικών και ανθρώπινων δεδομένων, με ελεγχόμενο και αναπαραγώγιμο τρόπο.

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται σε έναν διαρκή κύκλο ανάμεσα στο πείραμα και τον αλγόριθμο. Οι επιστήμονες πραγματοποιούν πειράματα σε ανθρώπινες μικροβιακές κοινότητες, συλλέγουν δεδομένα από πολλά επίπεδα ανάλυσης και στη συνέχεια εκπαιδεύουν μοντέλα μηχανικής μάθησης για να προβλέψουν πώς θα συμπεριφερθεί ένα φάρμακο ή ποιοι μεταβολίτες ενδέχεται να αποδειχθούν τοξικοί. Τα αποτελέσματα επιστρέφουν στο εργαστήριο, όπου σχεδιάζονται νέα πειράματα, με στόχο όλο και πιο αξιόπιστες προβλέψεις.

Από το εργαστήριο στην ανάπτυξη νέων θεραπειών

Η λογική αυτή μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη τη διαδρομή ανάπτυξης ενός φαρμάκου. Στα προκλινικά στάδια, μια φαρμακευτική εταιρεία θα μπορούσε να εξετάζει νωρίς αν μια υποψήφια ουσία επηρεάζεται από το μικροβίωμα ή αν προκαλεί ανεπιθύμητες μεταβολές σε αυτό.

Στις κλινικές δοκιμές, η ανάλυση του μικροβιώματος ενδέχεται να βοηθήσει στον εντοπισμό των ασθενών που είναι πιθανότερο να ανταποκριθούν καλύτερα ή να εμφανίσουν περισσότερες παρενέργειες. Και στην καθημερινή ιατρική πράξη, δεν μοιάζει πλέον απίθανο το ενδεχόμενο ένας γιατρός να επιλέγει κάποτε θεραπεία όχι μόνο με βάση τις εξετάσεις αίματος και το γενετικό προφίλ, αλλά και με βάση το μικροβιακό αποτύπωμα του εντέρου.

Η ιατρική του μέλλοντος θα κοιτά και τους “συγκάτοικούς” μας

Παρά τον ενθουσιασμό, βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή αυτής της διαδρομής. Πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά, τόσο σε επίπεδο βασικής βιολογίας όσο και σε επίπεδο εφαρμογής στην κλινική πράξη. Ωστόσο, η κατεύθυνση φαίνεται όλο και πιο καθαρή.

Η ιατρική του μέλλοντος δεν θα περιορίζεται μόνο στα ανθρώπινα κύτταρα. Θα χρειαστεί να λαμβάνει υπόψη και τους αόρατους μικροσκοπικούς «συγκάτοικούς» μας, οι οποίοι επηρεάζουν πολύ περισσότερα από όσα πιστεύαμε. Αν οι επιστήμονες καταφέρουν να μετατρέψουν την πολυπλοκότητα του μικροβιώματος σε πρακτική γνώση, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για θεραπείες πιο ακριβείς, πιο ασφαλείς και πραγματικά εξατομικευμένες.

Πηγη: https://healthpharma.gr