Νέο ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα για άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή

Από το Ίδρυμα Β&Ε Γουλανδρή
Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, με αφορμή τον Παγκόσμιο Μήνα για
την Άνοια, με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζει το ανανεωμένο του πρόγραμμα των ειδικά σχεδιασμένων δράσεων για άτομα 65+ και για άτομα με Ήπια Γνωστική Διαταραχή. Οι δράσεις πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το πρόγραμμα θάλλω της εταιρείας seveneleven και με την πολύτιμη υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος ΤΙΜΑ.Για το 2022-2023, το πρόγραμμα του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή για άτομα 65+ και άτομα με Ήπια Γνωστική Διαταραχή περιλαμβάνει 4 διαφορετικές δράσεις.Το «Museum Adventure», μια ειδικά σχεδιασμένη εφαρμογή σε μορφή quiz, που στόχο έχει την ενίσχυση της συναισθηματικής και νοητικής υγείας μέσα από τον υπέροχο κόσμο της τέχνης. Στο «Museum Adventure» οι συμμετέχοντες μπορούν να περιηγηθούν σε εμβληματικά έργα της Συλλογής του Ιδρύματος μέσα από ηχητικές ξεναγήσεις με πρωτότυπα ηχοτοπία και να απαντήσουν στις ερωτήσεις ενός διασκεδαστικού quiz. Μια μουσειοσκευή για την τρίτη ηλικία που ταξιδεύει σε γηροκομεία σε όλη την Ελλάδα. Αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία, η Συλλογή έργων τέχνης του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή «ταξιδεύει» σε γηροκομεία σε όλη τη χώρα για να προσφέρει σε άτομα τρίτης ηλικίας που δεν έχουν τη δυνατότητα μετακίνησης μια διαφορετική και πολύ ιδιαίτερη εικονική περιήγηση.Η φετινή δράση της σειράς «Παιχνίδι για Μεγάλους» έχει τίτλο «Τέχνη και 5 Αισθήσεις» και στόχος της είναι να προκαλέσει έναν δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στις ανθρώπινες αισθήσεις και στα έργα της Συλλογής του Ιδρύματος, ξυπνώντας διαφορετικές μνήμες. Τέλος, συνεχίζεται και φέτος η πρωτότυπη διαδικτυακή δράση «Ψηφιακό Παιχνίδι για Μεγάλους», την επιτυχημένη σειρά διαδικτυακών ξεναγήσεων ειδικά για άτομα άνω των 65 ετών, με το πρόγραμμα «Χρώμα και Τέχνη». Τι σημαίνει το χρώμα για τον κάθε έναν από εμάς; Πώς θα ήταν κάποια έργα τέχνης αν ο καλλιτέχνης είχε επιλέξει διαφορετικά χρώματα; Τι χρώμα θα είχαν η ζωή και οι αναμνήσεις μας αν ήταν έργο τέχνης; Στο πρόγραμμα «Χρώμα και Τέχνη», που πραγματοποιείται μέσω Zoom και δίνει την ευκαιρία σε άτομα άνω των 65 που βρίσκονται σε όλα τα μέρη της Ελλάδας και στο εξωτερικό να γνωρίσουν τη Συλλογή του Ιδρύματος, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν τη σημασία και τον συμβολισμό του χρώματος στην τέχνη μέσα από ένα πρωτότυπο παιχνίδι

 

 

Πηγη:HealthDaily

Κοινοποίηση διατάξεων Ν.4975/2022 (ΦΕΚ.Α΄187/30-9-2022)

Γ55-12-24926 ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Ν.4975-2022

ΙΑΤΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΑΠ 13782

 

Δ/ΝΣΗ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΕΟΠΥΥ

ΤΜΗΜΑ: ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

& ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΛΕΓΧΩΝ

Το Υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ομάδα εργασίας για τις κλινικές μελέτες

Με υπουργική απόφαση συγκροτείται Ομάδα Εργασίας για την ανάπτυξη των Κλινικών Μελετών και της Βιοϊατρικής Έρευνας στη Χώρα. Στόχος είναι να βρεθούν «καλές πρακτικές» εφαρμογής του πλαισίου λειτουργίας των κλινικών μελετών.

Τα  μέλη είναι τα εξής:

  1. ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Γενικός Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας.
  2. ΚΑΡΑΘΑΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, Ειδικός Σύμβουλος του Υπουργού Υγείας.
  3. ΒΙΛΔΙΡΙΔΗ ΛΙΛΙΑΝ – ΒΕΝΕΤΙΑ, Διευθύντρια του Γραφείου Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, με αναπληρώτρια την ΚΥΡΙΑΚΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ, ΔΝ, LLM, Νομική Συνεργάτιδα στο Γραφείο Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας.
  4. ΠΑΛΛΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ, Ιατρός, μέλος Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού (ΣΕΠ) στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ).
  5. ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ, Αναπληρωτής Προϊστάμενος, Τμήμα Κλινικών Δοκιμών, Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ), με αναπληρωτή τον ΤΑΡΑΖΗ ΣΤΕΦΑΝΟ, Αναπληρωτή Προϊστάμενο, Διεύθυνση Φαρμακευτικών Μελετών και Έρευνας, ΕΟΦ.
  6. ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ, Καθηγητής Καρδιολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δεοντολογίας (ΕΕΔ), με αναπληρώτρια τη ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΜΑΡΙΝΑ, Φαρμακοποιό, η οποία υπηρετεί στην ΕΕΔ στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).
  7. ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, με αναπληρωτή τον ΔΕΔΕ ΝΙΚΟΛΑΟ, Πρόεδρο Δ.Σ. της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος (ΕΑΕ), ως εκπρόσωποι της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος.
  8. ΚΟΡΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, Πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO-Hellenic Association of CRO’s-Contract Research Organizations), με αναπληρώτρια την ΠΟΛΛΑΛΗ ΙΟΥΣΤΙΝΗ, Ταμία HACRO.
  9. ΧΟΝΔΡΕΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Επικεφαλής Ομάδας Κλινικών Μελετών του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), Ιατρικός Διευθυντής της Lilly, με αναπληρωτή τον ΧΕΙΜΩΝΑ ΜΙΧΑΗΛ, Γενικό Διευθυντή του ΣΦΕΕ.
  10. ΓΚΙΝΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, Ιατρικός Διευθυντής της ELPEN, με αναπληρώτρια την ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΟΛΥΑΝΘΗ, Senior Manager Clinical Operations ELPEN, ως εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ).
  11. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ, Διευθύντρια Εξωτερικών Υποθέσεων του Pharma Innovation Forum-Φόρουμ Φαρμακευτικής Καινοτομίας (PIF), με αναπληρωτή τον ΤΟΥΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟ, Αντιπρόεδρο ΔΣ PIF.
  12. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ, Διευθύντρια Τομέα Καινοτομίας του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), με αναπληρωτή τον ΤΡΟΥΛΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ, Senior Advisor Τομέα Καινοτομίας ΣΕΒ.
  13. ΝΙΚΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Πρόεδρος ΔΣ του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Ιατρικών και Βιοτεχνολογικών Προϊόντων (ΣΕΙΒ), με αναπληρωτή τον ΜΠΑΦΕΡΟ ΙΩΑΝΝΗ, Γενικό Διευθυντή ΣΕΙΒ.
  14. ΒΑΡΣΟΥ ΕΛΕΝΗ, Υπάλληλος του Γραφείου Γενικού Γραμματέα Υπηρεσιών Υγείας.

Συντονιστής της Ομάδας Εργασίας ορίζεται ο ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Εξειδικευμένοι Εμπειρογνώμονες με εμπειρία στο αντικείμενο, ορίζονται οι:

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΤΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ και ΣΚΥΦΤΑ ΑΝΔΡΙΑΝΑ. Γραμματέας της Ομάδας Εργασίας ορίζεται από το Γραφείο Γενικού Γραμματέα Υπηρεσιών Υγείας.

 Επιδίωξη της Ομάδας Εργασίας είναι μεταξύ άλλων η αποτύπωση των αναγκών και της υφιστάμενης κατάστασης στην Ελλάδα τόσο στη διενέργεια των μελετών στις υγειονομικές δομές, αλλά και στην επικοινωνία μεταξύ των αρμοδίων Φορέων, όπως είναι ο ΕΟΦ, οι Υ.Πε.,  οι Ακαδημαϊκοί και Ερευνητικοί Φορείς. Η εναρμόνιση με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 536/2014 για τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων, τον Κανονισμό 2017/745 για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τον Κανονισμό 2017/746 για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Η διαμόρφωση πρότασης για την ανάπτυξη και το πλαίσιο λειτουργίας των γραφείων κλινικής έρευνας στα Νοσοκομεία (ή και τις Υ.Πε.), καθώς και για το θεσμικό πλαίσιο της βιοϊατρικής έρευνας. Η θητεία της Ομάδας Εργασίας λήγει στις 31 Δεκεμβρίου2023.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Ημερίδα για τις Επιδημίες – Πανδημίες που συγκλόνισαν την ανθρωπότητα

Ημερίδα πραγματοποιεί το ΙΑΣΩ Γενική Κλινική με θέμα «Επιδημίες – Πανδημίες που συγκλόνισαν την ανθρωπότητα». Επίκαιρα ζητήματα θα αναδειχθούν από σημαντικούς επιστήμονες.

Η Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 15 Οκτωβρίου 2022 στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του ΙΑΣΩ. Στην ημερίδα, αναμένεται οι ομιλητές να κάνουν αναδρομή στις Εεπιδημίες από την αρχαιότητα, τον μεσαίωνα και πως φτάσαμε στο σήμερα.

Επι του θέματος θα αναφερθούν  οι κ.κ.Σωτήριος Τσιόδρας, Στέφανος Γερουλάνος, Μάριος Λαζανάς, Κυριάκος Σουλιώτης καθώς και άλλοι διακεκριμένοι επιστήμονες με ενδιαφέρουσες ομιλίες για την πανδημία covid 19, την ευλογιά, την γρίπη, την HIV καθώς και τις επιπτώσεις οικονομικές, ψυχολογικές ακόμα και στην Τέχνη.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ_ΕΠΙΔΗΜΙΕΣ-ΠΑΝΔΗΜΙΕΣ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Αντιγριπικός Εμβολιασμός: Δημοσιεύθηκε η εγκύκλιος-Οι συστάσεις

Οδηγίες εξέδωσε το υπουργείο Υγείας για την περίοδο του αντιγριπικού εμβολιασμού 2022 – 2023, με νέα εγκύκλιο την οποία υπογράφει ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού της γρίπης, συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές της γρίπης καθώς και κατά επέκταση στη μείωση απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση.

Όπως κάθε χρόνο και επειδή ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται σε διαφορετικούς υπο-ορότυπους, έτσι και για την περίοδο 2022-2023 η σύνθεση του αντιγριπικού εμβολίου περιέχει τα εγκεκριμένα στελέχη του ιού, σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Ιδιαίτερη συγκυρία και φέτος…

Σημειώνεται ότι αναμένεται πως κατά την προσεχή περίοδο γρίπης 2022-2023, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19. Αυτή η ιδιαίτερη συγκυρία απαιτεί την πλήρη εφαρμογή του αντιγριπικού εμβολιασμού κατά την προσεχή περίοδο με προτεραιότητα στον εμβολιασμό ατόμων που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, επισημαίνει το υπουργείο Υγείας. Στόχος είναι η μείωση των πιθανοτήτων ταυτόχρονης προσβολής και με τους δύο ιούς, που μπορεί να επιβαρύνει την κατάσταση των ασθενών, καθώς και η μείωση του φόρτου των υπηρεσιών υγείας και ειδικότερα των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν καλύτερα σε μια ενδεχόμενη αυξημένη ζήτηση.

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη της συνήθους περιόδου εμφάνισης της έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Κατά προτίμηση ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρώνεται τουλάχιστον 4-6 εβδομάδες προ της ενάρξεως του ετήσιου επιδημικού κύματος της γρίπης στην Ελλάδα (δηλαδή τα μέσα-μέχρι τέλος Νοεμβρίου). Επιπρόσθετα, ο εμβολιασμός συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης για άτομα για τα οποία ενδείκνυται ο εμβολιασμός και δεν πρόλαβαν να εμβολιαστούν εγκαίρως.

Συγχορήγηση με το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού

Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί ακόμη και την ίδια μέρα με το εμβόλιο κατά του κορονοϊού -αλλά σε διαφορετικά ανατομικά σημεία- όπως και οποιαδήποτε άλλη μέρα πριν και μετά το εμβόλιο κατά του κορονοϊού.

Χρονικοί περιορισμοί χορήγησης του αντιγριπικού εμβολίου σε σχέση με τη λοίμωξη COVID-19:

– Ασυμπτωματικοί ή προσυμπτωματικοί ασθενείς με θετικό εργαστηριακό έλεγχο COVID-19 πρέπει να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο μόλις ολοκληρώσουν την απομόνωσή τους.

– Ασυμπτωματικά άτομα που ήρθαν σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID -19 και έχουν αρνητικό εργαστηριακό έλεγχο μπορούν να εμβολιαστούν κανονικά.

– Συμπτωματικοί ασθενείς με λοίμωξη COVID-19 πρέπει να αναβάλλουν τον εμβολιασμό τους μέχρι να ολοκληρωθεί η απομόνωσή τους και να υφεθεί η συμπτωματολογία της νόσου.

Συστάσεις εμβολιασμού

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της χώρας μας, ο αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά και κατά προτεραιότητα σε άτομα (ενήλικες και παιδιά) που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες αυξημένου κινδύνου:

1. Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

2. Παιδιά (6 μηνών και άνω) και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους
παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

– Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

– Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή

– Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)

– Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών

– Δρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)

– Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα

– Χρόνια νεφροπάθεια

– Χρόνιες παθήσεις ήπατος

– Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα

– Σύνδρομο Down.

3. Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωΐδες και θηλάζουσες.

4. Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος >40Kg/m2) και παιδιά με ΔΜΣ >95ηΕΘ.

5. Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα).

6. Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν. ή διαβιούν με άτομα με υποκείμενο νόσημα, που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης.

7. Κλειστοί πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές. (σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων κλπ.), νεοσύλλεκτοι, ιδρύματα χρονίως. πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων, καταστήματα κράτησης.

8. Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση) και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών.

9. Άστεγοι.

10. Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Κάθε αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να καταχωρείται υποχρεωτικά από τον επαγγελματία υγείας που τον διενεργεί στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Μοριακός διακόπτης και υγρή βιοψία για πρώιμη διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα

Δύο καινοτόμα διαγνωστικά εργαλεία με δείγμα αίματος, από τα πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Πατρών, στον παγκόσμιο διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας.

Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος (πρώτος στους άνδρες και δεύτερος στις γυναίκες) και πρώτος σε θανάτους. Τα πολύ μεγάλα ποσοστά θνητότητας οφείλονται κυρίως στην καθυστερημένη διάγνωση, καθώς τα συμπτώματα εμφανίζονται σε προχωρημένο στάδιο και συχνά είναι τέτοια (βήχας) που δεν δημιουργούν αίσθημα κινδύνου στους ασθενείς που θα τους οδηγήσουν σε διερεύνηση. “Κλειδί” για την αύξηση των ποσοστών επιβίωσης των ασθενών αποτελεί η έγκαιρη διάγνωση στα πρώτα στάδια, που θα επιτρέψει και την έγκαιρη έναρξη θεραπείας.

Δύο διεπιστημονικές φοιτητικές ομάδες, από το ΑΠΘ και το Πανεπιστήμιο Πατρών αξιοποιούν τεχνικές συνθετικής βιολογίας και μέσα από δύο καινοτόμα project προτείνουν δύο μη επεμβατικές και οικονομικές μεθόδους έγκαιρης διάγνωσης του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα, μέσα από ανάλυση δειγμάτων αίματος.

Οι δύο ομάδες – ΙGEM MetaThess και IGEM Patras – περιέγραψαν τον τρόπο λειτουργίας των μεθόδων τους στο πλαίσιο επιστημονικής ημερίδας της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας για την Πρόληψη του Καρκίνου (CPRG Greece). Τώρα ετοιμάζουν τις βαλίτσες τους για το Παρίσι, όπου στο τέλος του μήνα θα παρουσιάσουν τις προτάσεις τους στον παγκόσμιο διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας IGEM, με εκατοντάδες συμμετοχές από όλο τον κόσμο.

Μοριακός διακόπτης από το DIAS

Ένα φωτεινό (φθορίζον) σήμα στην μικροπλακέτα που περιέχει τις σταγόνες αίματος λειτουργεί ως μοριακός διακόπτης και ειδοποιεί για την υπερέκφραση κάποιων μικρομορίων RNA. Η περαιτέρω ανάλυση οδηγεί σε ένα διαγνωστικό σκορ για την πιθανότητα ύπαρξης καρκίνου και παραπέμπει τον πολίτη στον ειδικό γιατρό για περαιτέρω εξετάσεις. Αν ο διακόπτης δεν “ανάψει” οι τιμές είναι φυσιολογικές.

Αυτός είναι σε απλουστευμένη μορφή ο τρόπος λειτουργίας του project DIAS (Diagnostic Investigation Accurate System) που ανέπτυξε η IGEM MetaThess του ΑΠΘ, που αποτελείται από 7 μεταπτυχιακούς φοιτητές και μια υποψήφια διδάκτορα του Τμήματος Φαρμακευτικής, με επιστημονικό υπεύθυνο τον αναπληρωτή καθηγητή Μοριακής Βιολογίας και Μοριογονιδιωματικής, Ιωάννη Βιζιριαννάκη.

Το project συνδυάζει καινοτόμες τεχνολογίες όπως η τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing), η τεχνολογία των μικρορευστών (microfluidics) καθώς και το σύστημα CRISPR-Cas13, με στόχο την ανάπτυξη ενός μη επεμβατικού εργαλείου με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα, αλλά και χαμηλό κόστος, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα από τα διαγνωστικά κέντρα χωρίς την ανάγκη ύπαρξης εξειδικευμένου προσωπικού.

Η φαρμακοποιός, μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην Ιατρική του ΑΠΘ και μέλος της ομάδας, Ιωάννα Γουλιού, περιέγραψε τα βήματα που ακολουθήθηκαν και τον τρόπο λειτουργίας της μεθόδου: Μέσα από μια λίστα μικρομορίων RNA επιλέχτηκε ένας βιοδείκτης, ο οποίος ανιχνεύεται στο αίμα τόσο των υγιών ατόμων όσο και των ασθενών, με τη διαφορά ότι στους ασθενείς υπερεκφράζεται, δηλαδή υπάρχει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση.

Επιλέχθηκε μια συγκεκριμένη μεθοδολογία ανίχνευσης των συγκεκριμένων βιοδεικτών, μέσω μιας πρωτεϊνης, η οποία ανιχνεύει στο δείγμα το μόριο – στόχο και συνδέεται μαζί του εκλεκτικά μέσω συμπληρωματικότητας. “Αλλάζει διαμόρφωση της πρωτεϊνης και ξεκινάει να κόβει ανεξέλεγκτα μόρια μονόκλωνων RNA, τα οποία βρίσκονται στο περιβάλλον της αντίδρασης. Για τον σκοπό αυτό εμείς προσθέσαμε και ένα μόριο ανιχνευτή, ένα μόριο reporter όπως λέγεται, το οποίο αποτελείται από μια φθορίζουσα ομάδα, ένα μικρό μονόκλωνο τμήμα RNA και έναν αποσβέστη”, είπε η κ. Γουλιού και πρόσθεσε: “Όταν στο περιβάλλον της αντίδρασης υπάρχει ο βιοδείκτης μας, η πρωτεϊνη συνδέεται με τον βιοδείκτη, ενεργοποιείται η ικανότητα κοπής της και έτσι ο reporter κόβεται, με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται μια φθορίζουσα ομάδα κι εμείς να λαμβάνουμε κάποιο φωτεινό σήμα. Στην αντίθετη περίπτωση, ο αποσβέστης απορροφάει την ακτινοβολία η οποία εκπέμπεται από την φθορίζουσα ομάδα και έτσι δεν λαμβάνουμε κάποιο σήμα”.

Η αντίδραση αυτή πραγματοποιείται ταυτόχρονα σε πολυάριθμες σταγόνες, οι οποίες έχουν όγκο της τάξης μεγέθους κυττάρου. Αυτές βρίσκονται σε μια πλακέτα μικρορευστών, την οποία η ομάδα δημιούργησε με τρισδιάστατη εκτύπωση. Ακολουθεί επεξεργασία των ύποπτων δειγμάτων με τη βοήθεια ενός μικροσκοπίου φθορισμού και με τη χρήση αλγόριθμων προκύπτει ένα διαγνωστικό σκορ.

Διάγνωση σε 70 λεπτά με το syn–PNOIA

Ο συνδυασμός της τεχνολογίας της υγρής βιοψίας με την συνθετική βιολογία αποτέλεσε οδηγό για το project “Syn–PNOIA” της ομάδας IGEM Patras. Το καινοτόμο διαγνωστικό εργαλείο αποτελείται από μια γραμμική νανοδομή DNA που μπορεί να ανιχνεύσει ένα panel υπερεκφρασμένων κυκλικών RNA που εκκρίνονται στο αίμα των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Το εργαλείο υπόσχεται διάγνωση, σε μόλις 70 λεπτά, χωρίς εξειδικευμένο εργαστηριακό εξοπλισμό. Σύμφωνα με τα μέλη της ομάδας, η έγκαιρη διάγνωση που παρέχεται με αυτήν την τεχνική μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα επιβίωσης ενός ασθενούς έως και 80%.

Η IGEM Patras αποτελείται από 14 φοιτητές –από προπτυχιακούς ως μεταδιδακτορικούς- φοιτητές διάφορων τμημάτων του Πανεπιστημίου Πατρών.

Όπως ανέφερε ο Ελευθέριος Μπόχαλης, προπτυχιακός φοιτητής Φαρμακευτικής, το μη επεμβατικό διαγνωστικό τεστ που ανέπτυξε η ομάδα προτείνεται για την ανίχνευση του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα σε άτομα με αυξημένο επίπεδο κινδύνου, όπως για παράδειγμα χρόνιοι καπνιστές και άτομα που δουλεύουν σε εργαστηριακά περιβάλλοντα με αυξημένες καρκινογόνες ουσίες. Είναι μια μέθοδος screening που έχει στόχο την πρώιμη διάγνωση και την αύξηση της πιθανότητας επιβίωσης του ασθενή.

Η πρόταση στηρίζεται στη μεθοδολογία της υγρής βιοψίας, που στηρίζεται στη δειγματοληψία και στην ανάλυση βιολογικών υγρών για την διάγνωση και παρακολούθηση καρκινικών όγκων.

Ως βιοδείκτες επιλέχθηκαν τα κυκλικά RNA που εκκρίνονται στην κυκλοφορία. Η αυξημένη ή μειωμένη έκφρασή τους έχει σημαντικό και καθοριστικό ρόλο για την έναρξη και την εξέλιξη του όγκου. Φέρουν σημαντική σταθερότητα λόγω της κυκλικής τους δομής και έχουν αυξημένη συγκριτικά με άλλους βιοδείκτες συγκέντρωση στο αίμα.

“Μέσα σε μόλις 70 λεπτά μπορούμε να κάνουμε ανίχνευση και ποσοτικοποίηση των κυκλικών RNA σε ένα βιολογικό υγρό ή σε μια ιστολογική βιοψία”, είπε ο κ. Μπόχαλης, ενώ περιέγραψε τον τρόπο λειτουργίας της μεθόδου και πώς το δείγμα στείλει το σήμα για περαιτέρω εξέταση.

“Αν καταφέρει να ενταχθεί μια τεχνική screening στο ετήσιο αιματολογικό check up σίγουρα θα ήταν πιο εύκολο να βρούμε τον καρκίνο του πνεύμονα στα αρχικά του στάδια”, κατέληξε.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πώς βλάπτει η Covid την καρδιά

Έρευνα σε μικρό δείγμα ανακάλυψε ότι η COVID-19 έβλαπτε το DNA στον καρδιακό ιστό, κάτι που δεν εντοπιζόταν σε δείγματα γρίπης.

Ερευνητές του University of Queensland ανακάλυψαν πώς βλάπτει η COVID-19 την καρδιά, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές θεραπείες.

Η αρχική έρευνα- σε μικρό δείγμα- ανακάλυψε ότι η COVID-19 έβλαπτε το DNA στον καρδιακό ιστό, κάτι που δεν εντοπιζόταν σε δείγματα γρίπης.

Ο Dr. Arutha Kulasinghe, του UQ Diamantina, δήλωσε ότι η ομάδα ανακάλυψε ότι ενώ η COVID-19 και η γρίπη είναι και οι δυο σοβαροί αναπνευστικοί ιοί φάνηκε να επηρεάζουν τον καρδιακό ιστό πολύ διαφορετικά.

Σε σύγκριση με την πανδημία γρίπης του 2009, η COVID οδήγησε σε πιο σοβαρή και μακροχρόνια καρδιαγγειακή νόσο αλλά είναι άγνωστο αυτό που την προκάλεσε σε μοριακό επίπεδο.

Ο ερευνητής δήλωσε ότι στην έρευνά του δεν μπόρεσε να εντοπίσει σωματίδια ιού στον καρδιακό ιστό ασθενών με COVID-19 αλλά ανακάλυψε αλλαγές στους ιστούς που συνδέονται με τη βλάβη και επιδιόρθωση του DNA.

Μηχανισμοί  βλάβης και επιδιόρθωσης ενισχύουν τη γονιδιακή αστάθεια και σχετίζονται με χρόνιες νόσους όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος, η αρτηριοσκλήρυνση και νευροαναπτυξιακές διαταραχές.

Επομένως είναι σημαντικό να κατανοηθεί γιατί αυτό συμβαίνει σε ασθενείς με COVID-19.

Στοιχεία που σχετίζονταν με την επίδραση της COVID στην καρδιά, προηγουμένως ήταν περιορισμένα σε βιοδείκτες στο αίμα και φυσιολογικές μετρήσεις.

Η συγκεκριμένη έρευνα μπόρεσε να αποκτήσει καλύτερες πληροφορίες χρησιμοποιώντας καρδιακό ιστό που συλλέχτηκε από 7 αποβιώσαντες ασθενείς με COVID στη Βραζιλία, 2 νεκρούς από γρίπη και 6 σε ομάδα ελέγχου.

Ο καθηγητής John Fraser, δήλωσε ότι τα ευρήματα έδωσαν πληροφορίες για το πώς η COVID-19 επηρεάζει το σώμα σε σχέση με άλλους ιούς του αναπνευστικού.

Πρόσθεσε ότι όταν εξέτασε δείγματα καρδιακού ιστού από ασθενείς με γρίπη, εντόπισε ότι αυτή προκάλεσε μεγάλη φλεγμονή.

Ανακάλυψε ότι η COVID-19 επιτέθηκε στο DNA της καρδιάς-πιθανόν άμεσα και όχι ως συνέπεια φλεγμονής.

Η έρευνα έδειξε ότι οι δυο ιοί φάνηκε να επηρεάζουν τον καρδιακό ιστό πολύ διαφορετικά.

Ο ερευνητής υπογράμμισε ότι η έρευνα έδειξε ότι η COVID δεν είναι σαν τη γρίπη. Η νέα έρευνα βοηθά να κατανοηθεί πώς η COVID-19 επηρεάζει την καρδιά.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Έρχονται σαρωτικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις των γιατρών του ΕΣΥ – Έντονες αντιδράσεις στον κλάδο

Σαρωτικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις των γιατρών του ΕΣΥ σχεδιάζει η κυβέρνηση.
Όπως είχε αποκαλύψει το ethnos.gr η κυβέρνηση προωθεί ειδική ρύθμιση βάση της οποίας οι γιατροί των δημοσίων νοσοκομείων θα μπορούν να έχουν ιδιωτικό Ιατρείο αλλά και να κάνουν χειρουργεία σε ιδιωτικές κλινικές.
Γεγονός βέβαια που οδηγεί αυτομάτως στην άρση της μονιμότητας. Ήδη το νομοσχέδιο που περιλαμβάνει τη ρύθμιση έχει φθάσει στα χέρια των νοσοκομειακών γιατρών (ΟΕΝΓΕ) και προκαλεί πλήθος αντιδράσεων ενώ ετοιμάζονται και κινητοποιήσεις.
Πάντως, σε συνάντηση που έγινε μεταξύ των νοσοκομειακών γιατρών (ΟΕΝΓΕ) και της ηγεσίας του υπουργείου Υγείας, ο κλάδος διατύπωσε την έντονη αντίδρασή του σε μία τέτοια αλλαγή που καταργεί την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση στο ΕΣΥ.
Από την πλευρά του ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης σημείωσε προς την ΟΕΝΓΕ ότι οι διατάξεις του νομοσχεδίου δεν είναι οι τελικές, και όταν υπάρξει η τελική διαμόρφωση θα γίνει διαβούλευση με τα όργανα των γιατρών, παρουσία της αναπληρώτριας υπουργού Μίνας Γκάγκα, που έχει και την αρμοδιότητα. Ωστόσο, το νομοσχέδιο θα μπει σε διαβούλευση το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου.
Πάντως, τα σχέδια της κυβέρνησης είναι αργά ή γρήγορα να επιτρέψει στους γιατρούς του δημοσίου να κάνουν ιδιωτικό έργο, με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για τους πολίτες που δεν έχουν να καταβάλουν χρήματα από την τσέπη τους για να θεραπευτούν ή να χειρουργηθούν.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η κεντρική κυβέρνηση βλέπει από την αρχή θετικά μία τέτοια ρύθμιση, ενώ αυτό που φαίνεται να εμποδίζει σήμερα μία οριστική απόφαση είναι οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές καθώς ο ιατρικός κλάδος είναι ήδη στα κάγκελα.
Ήδη η «κερκόπορτα» για παράλληλη εργασία στο δημόσιο ΕΣΥ και στον ιδιωτικό τομέα έχει ανοίξει, αφού επισήμως η ηγεσία του υπουργείου Υγείας έχει προαναγγείλει ότι άμεσα θα γίνονται προσλήψεις γιατρών με μερική απασχόληση, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες σε ειδικότητες όπως είναι αυτή της αναισθησιολογίας.
Πηγη: http://medispin.blogspot.com/

Τι προβλέπει για την υγεία το προσχέδιο του Προϋπολογισμού

Μια δύσκολη χρονιά αναμένεται να είναι η ερχόμενη για την Ελληνική Κοινωνία, με το τομέα της Υγείας να εξακολουθεί να είναι κρίσιμος αλλά και ..σε σημαντικό βαθμό περιθωριοποιημένος. Χθες δημοσιοποιήθηκε το πρ0σχέδιο του Προϋπολογισμού και σταχολογήσαμε τα σημεία για τον χώρο της υγείας. Ειδικότερα:

Νοσοκομεία και Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ)

Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα των Νοσοκομείων και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε έλλειμμα ύψους 350 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας επιδείνωση σε σχέση με τον στόχο του προϋπολογισμού κατά 130 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, τα έσοδα εκτιμάται ότι θα είναι αυξημένα κατά 251 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω των έκτακτων επιχορηγήσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό για την αντιμετώπιση δαπανών Covid-19. Εντούτοις, τα έξοδα εκτιμάται ότι θα παρουσιάσουν αύξηση κατά 381 εκατ. ευρώ, γεγονός που οφείλεται, τόσο στη αύξηση των δαπανών για τη λήψη μέτρων πρόληψης, υγειονομικής παρακολούθησης και περιορισμού της διάδοσης του κορωνοϊού, όσο και στην αύξηση των τιμών στα αγαθά και στις υπηρεσίες ως αποτέλεσμα της ενεργειακής κρίσης. Για την αντιμετώπιση των αυξημένων αναγκών έχει προβλεφθεί σημαντική ενίσχυση των επιχορηγήσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό, έτσι ώστε το δημοσιονομικό αποτέλεσμα των νοσοκομείων για το έτος 2023 να μεταβληθεί σε πλεονασματικό.

Σε άλλο εδάφιο επισημαίνεται ότι η αύξηση των τρεχουσών και λοιπών κεφαλαιακών μεταβιβάσεων κατά 1.276 εκατ. ευρώ οφείλεται κατά κύριο λόγο στις αυξημένες μεταβιβάσεις από τον τακτικό προϋπολογισμό, το ΠΔΕ και το ΤΑΑ. Εκεί καταγράφεται και “αύξηση κατά 124 εκατ. ευρώ της επιχορήγησης προς τον ΕΟΠΥΥ κυρίως για δαπάνες αντιμετώπισης της πανδημίας Covid-19” αλλά και “αύξηση κατά 152 εκατ. ευρώ των κοινωνικών παροχών σε είδος (φαρμακευτική δαπάνη, δαπάνη παροχών υγείας ΕΟΠΥΥ) στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης προσπάθειας για κάλυψη της αυξημένης ζήτησης για υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης εν μέσω πανδημίας”.

Δαπάνες Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ)

Οι δαπάνες για την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται από το σκέλος των επιχορηγήσεων του ΤΑΑ, προβλέπονται πέραν του ορίου δαπανών που αφορά το εθνικό και το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΠΔΕ και για το 2023 το όριό τους ανέρχεται στα 3.466 εκατ. ευρώ. Οι προαναφερόμενες δράσεις εντάσσονται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», το οποίο αποτελεί ένα εκτενές πλέγμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που αφορούν μεταξύ άλλων την πράσινη οικονομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας.

Κι εδώ υπάρχει η συγκεκριμένη αναφορά για “δευτερογενή πρόληψη στον τομέα της υγείας, προϋπολογισμού 154 εκατ. ευρώ”

Νοσοκομεία και Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ)

Αναφέρθηκε και προηγουμένως αλλά στο προσχέδιο υπάρχει επίσης ένα ακόμη εδάφιο για το ΕΣΥ. Όπως σημειώνεται:

“Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα των Νοσοκομείων και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί σε πλεόνασμα ύψους 43 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας βελτίωση κατά 393 εκατ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο εκτιμώμενο μέγεθος του 2022. Η μεταβολή αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στην προβλεπόμενη αύξηση των εσόδων κατά 334 εκατ. ευρώ, από τη σημαντική ενίσχυση των επιχορηγήσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό για την κάλυψη των δαπανών των νοσοκομείων και της ΠΦΥ που προκύπτουν: α) από την αύξηση των τιμών στα αγαθά και τις υπηρεσίες εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης και β) από την ανάγκη ανταπόκρισης των υγειονομικών υπηρεσιών στην απαίτηση για πρόσβαση των ασθενών σε νέες αποτελεσματικές θεραπείες. Ταυτόχρονα, προβλέπεται ότι τα έξοδα θα παρουσιάσουν μείωση κατά 59 εκατ. ευρώ, κυρίως εξαιτίας της εκτιμώμενης σταδιακής αποκλιμάκωσης του ύψους των έκτακτων δαπανών για την αντιμετώπιση της πανδημίας σε σχέση με το 2022.

 

 

Πηγη: https://healthmag.gr/

Προσωπικός γιατρός: Νέες συμβάσεις με 10 ειδικότητες ιδιωτών γιατρών εντός του Οκτωβρίου – Τι προβλέπεται

Με νέες συμβάσεις από 10 ειδικότητες αναμένεται να ξεκινήσει να λειτουργεί σε λίγο καιρό ο προσωπικός γιατρός. Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας θεωρεί ότι ο προσωπικός γιατρός σιγά σιγά παίρνει σάρκα και οστά, παρότι παραδέχεται ότι ο θεσμός αντιμετωπίζει προβλήματα ειδικά στην Αττική.

Άλλωστε οι γιατροί παραμένουν λιγοστοί στο Λεκανοπέδιο, αφού το ιατρικό σώμα σε μεγάλο βαθμό έχει γυρίσει την πλάτη στον προσωπικό γιατρό.
Γι΄ αυτό εξάλλου το υπουργείο Υγείας εντάσσει 10 νέες ειδικότητες στο σύστημα, παρότι οι περισσότερες δεν σχετίζονται με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας αλλά ούτε και με το σκεπτικό της πρόληψης που πρέπει να παρέχει ο προσωπικός γιατρός.

Προσωπικός γιατρός: Τι προβλέπουν οι νέες συμβάσεις
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του HealthReport.gr η ηγεσία του υπουργείου Υγείας σε συνεργασία με τον ΕΟΠΥΥ έχουν έτοιμες τις συμβάσεις για τους γιατρούς με τις 10 νέες ειδικότητες.

Πρόκειται για μία σύμβαση που προβλέπει ουσιαστικά ότι και για τις ειδικότητες της Παθολογίας και του Γενικού Γιατρού, με το ίδιο ωράριο και τις ίδιες αμοιβές.
Η μόνο διαφορά είναι ότι στο σύστημα δεν θα ενταχθούν οι γιατροί του δημοσίου με αυτές τις ειδικότητες σε αντίθεση με τους Παθολόγους και τους Γενικούς γιατρούς που είναι και εργαζόμενοι σε Κέντρα Υγείας και ΤΟΜΥ και ταυτόχρονα είναι και προσωπικοί γιατροί.

Οι γιατροί με τις 10 ειδικότητες θα πρέπει και εκείνοι να δημιουργήσουν τον προσωπικό φάκελο του ασθενούς, να προσδιορίσουν ωράριο για τα ραντεβού, να εξετάζουν για ένα τέταρτο τους εγγεγραμμένους πολίτες στο ιατρείο τους και την πρώτη φορά για μισή ώρα, ενώ όπως και οι συνάδελφοι τους θα είναι υπό την επίβλεψη των τοπικών Κέντρων Υγείας και του ΕΟΠΥΥ.

Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας εκτιμά ότι θα κατορθώσει με τις νέες συμβάσεις να βρει άλλους 300 με 400 ιδιώτες γιατρούς, ώστε από το νέο έτος να λειτουργήσει κανονικά ο θεσμός.
Βέβαια είναι άγνωστο τι υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας θα παρέχουν οι εξειδικευμένοι γιατροί που έχουν επιλεγεί.

Σύμφωνα με την απόφαση ως Προσωπικοί Ιατροί, ορίζονται και οι ιατροί ειδικότητας με βασική εκπαίδευση Παθολογία και συγκεκριμένα:

α) αιματολογίας,

β) γαστρεντερολογίας,

γ) ενδοκρινολογίας-διαβητολογίας,

δ) καρδιολογίας,

ε) νευρολογίας,

στ) νεφρολογίας,

ζ) ρευματολογίας,

η) παθολογικής ογκολογίας,

θ) πνευμονολογίας-φυματιολογίας και

ι) φυσικής ιατρικής και αποκατάστασης, οι οποίοι ασκούν ελευθέριο επάγγελμα και διατηρούν ιδιωτικό ιατρείο.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/