Κατηγορία: Ενημέρωση

Τι ανακοινώθηκε στο συνέδριο ASCO 2025
Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα στο συνέδριο ASCO 2025, ανακοινώθηκαν σημαντικές εξελίξεις που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται θεραπευτικά ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού (TNBC) και ο καρκίνος του μαστού με χαμηλή έκφραση HER2 (HER2-low). Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τις πρόσφατες εξελίξεις. Για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι ο συνδυασμός του συζευγμένου αντισώματος του sacituzumab govitecan με ανοσιθεραπεία (pembrolizumab), ως θεραπεία πρώτης γραμμής για ασθενείς με θετική έκφραση PD-L1, προσφέρει σημαντικό όφελος σε σχέση με τη μέχρι τώρα τυπική προσέγγιση (ASCENT-04 / KEYNOTE-D19). Ο συνδυασμός αυτός μείωσε σημαντικά (35%) τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου ή θανάτου, δίνοντας μια νέα προοπτική σε καρκίνους που μέχρι πρόσφατα είχαν πολύ περιορισμένες επιλογές. Στην περίπτωση των HER2-low όγκων, τα αποτελέσματα από μελέτες όπως η DESTINY-Breast06 έδειξαν ότι το trastuzumab deruxtecan, ένα άλλο συζευγμένο αντίσωμα, υπερτερεί της κλασικής χημειοθεραπείας σε μεταστατικές περιπτώσεις. Αυτό σημαίνει ότι όγκοι που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν απλώς «HER2-αρνητικοί» μπορούν πλέον να ωφεληθούν από στοχευμένες θεραπείες, αρκεί να ανιχνευτεί σωστά η χαμηλή έκφραση του HER2. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η έγκριση νέων φαρμάκων όπως το datopotamab deruxtecan, που στοχεύει την πρωτεΐνη Trop-2 και έχει δείξει αποτελεσματικότητα σε ασθενείς με HR-θετικό και HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού. Παράλληλα, η ανάπτυξη της λεγόμενης «υγρής βιοψίας» (liquid biopsy), με την ανίχνευση κυκλοφορούντος DNA (ctDNA), ανοίγει νέους δρόμους στη διαχείριση της νόσου. Μέσω αυτής της μεθόδου, μπορεί να ανιχνευθεί έγκαιρα αν ένας όγκος αρχίζει να αναπτύσσει ανθεκτικότητα σε μια θεραπεία, δίνοντας τη δυνατότητα στον ογκολόγο να προσαρμόσει το σχήμα θεραπείας χωρίς να περιμένει να φανούν οι αλλαγές στις απεικονιστικές εξετάσεις. Αυτή η πιο προσωποποιημένη προσέγγιση κάνει τη θεραπεία πιο «έξυπνη» και πιο προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Στην πράξη, όλα αυτά σημαίνουν ότι οι ασθενείς με TNBC που έχουν θετικότητα σε PD-L1 μπορούν πλέον να λάβουν πιο αποτελεσματικούς συνδυασμούς από την αρχή της θεραπείας τους, αυξάνοντας τις πιθανότητες καλύτερης ανταπόκρισης. Επίσης, οι ασθενείς με HER2-low όγκους έχουν πρόσβαση σε νέες στοχευμένες θεραπείες που μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν κατάλληλες για αυτούς. Έτσι, η σωστή και λεπτομερής διάγνωση της HER2 έκφρασης αποκτά τεράστια σημασία, καθώς μπορεί να καθορίσει ποιος ασθενής θα έχει πρόσβαση σε θεραπείες με πραγματικό όφελος. Την ίδια στιγμή, τα νέα δεδομένα υπογραμμίζουν τη σημασία της εξατομίκευσης της θεραπείας: δεν υπάρχει πλέον ένα ενιαίο σχήμα για όλους, αλλά οι επιλογές προσαρμόζονται ανάλογα με το μοριακό προφίλ του όγκου, την προηγούμενη θεραπεία και τη συνολική κατάσταση της ασθενούς. Παρά την αισιοδοξία που φέρνουν αυτές οι εξελίξεις, παραμένουν προκλήσεις. Οι νέες θεραπείες συχνά συνοδεύονται από παρενέργειες, ενώ το κόστος και η διαθεσιμότητα μπορεί να περιορίσουν την πρόσβαση. Επίσης, χρειάζεται να διευκρινιστεί καλύτερα ποιοι υπότυποι ασθενών ωφελούνται περισσότερο από κάθε θεραπευτική επιλογή, αλλά και πώς θα μπορούσαν αυτές οι στρατηγικές να εφαρμοστούν όχι μόνο στη μεταστατική νόσο αλλά και στα πρώιμα στάδια, με στόχο την πρόληψη υποτροπών. Τέλος, η ακριβής διάγνωση της HER2-low νόσου εξακολουθεί να είναι δύσκολη και απαιτεί τεχνολογίες και πρωτόκολλα υψηλής αξιοπιστίας.

Πηγη:HealthDaily

Σημαντική συμμετοχή της Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Διεθνές Συνέδριο για τη νόσο
Τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από το Διεθνές Συνέδριο για το Πολλαπλούν Μυέλωμα (IMS 2025), υπογράμμισαν ότι το τοπίο του πολλαπλού μυελώματος εξελίσσεται με εξαιρετικά ταχύ ρυθμό. Η Θεραπευτική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών συμμετείχε ενεργά στο Συνέδριο το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Τορόντο του Καναδά από τις 17 έως 20 Σεπτεμβρίου 2025 και συγκέντρωσε περισσότερους από 3.000 συνέδρους από 75 χώρες, αποτελώντας το κορυφαίο παγκόσμιο επιστημονικό γεγονός στον τομέα του πολλαπλού μυελώματος και των λοιπών πλασματοκυτταρικών δυσκρασιών. Ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος συμμετείχε επιπλέον στην κριτική ανάλυση και εκτενή συζήτηση των θεραπευτικών επιλογών για ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα που βρίσκονται στην πρώιμη υποτροπή της νόσου και έχουν λάβει 1 έως 3 προηγούμενες γραμμές θεραπείας. Επιπλέον, διακεκριμένα μέλη της Κλινικής είχαν σημαντική παρουσία στο πρόγραμμα του συνεδρίου. Ο Καθηγητής Ευάγγελος Τέρπος προέδρευσε στο «Plenary Session», όπου παρουσιάστηκαν οι σημαντικότερες ερευνητικές εργασίες του συνεδρίου, και επιπλέον παρουσίασε τα επικαιροποιημένα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης BelaRd που πραγματοποιείται στη Θεραπευτική Κλινική και αξιολογεί τον καινοτόμο συνδυασμό της μαφοντοτινικής μπελαταμάμπης με λεναλιδομίδη και δεξαμεθαζόνη σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα. Ο Καθηγητής Ευστάθιος Καστρίτης προέδρευσε στο “Expert Session” που αφορούσε στη σύγχρονη διαγνωστική και θεραπευτική των ασθενών με AL αμυλοείδωση. Η Αν. Καθηγήτρια Μαρία Γαβριατοπούλου συμμετείχε στη συνάντηση 10μελούς ομάδας νεότερων μελών του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πολλαπλού Μυελώματος εκπροσωπώντας την Ελλάδα με σκοπό το σχεδιασμό καινοτόμων κλινικών μελετών. Ο Δρ Ιωάννης Ντάνασης-Σταθόπουλος παρουσίασε τα αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης που βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά στο ρόλο της ολόσωμης μαγνητικής τομογραφίας στην πρόβλεψη της ανταπόκρισης και στην πρόγνωση των ασθενών με νεοδιαγνωσθέν πολλαπλό μυέλωμα. Ο Δρ Παναγιώτης Μαλανδράκης παρουσίασε επίσης τα αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης που βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά στο ρόλο της διαδοχικής αξιολόγησης της ελάχιστα υπολειπόμενης νόσου σε ασθενείς με συμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα, και για την οποία απέσπασε το βραβείο νέου ερευνητή του συνεδρίου. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εξήχθησαν, η έγκαιρη παρέμβαση σε επιλεγμένους ασθενείς με ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα υψηλού κινδύνου για εξέλιξη σε συμπτωματική νόσο πλέον εντάσσεται στην κλινική πράξη, ενώ η ασθενοκεντρική φροντίδα αποτελεί τον νέο οδηγό στην καθημερινή πρακτική, με προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών σε εξατομικευμένη βάση, εκτίμηση της κατάστασης ικανότητας του ασθενούς, προσαρμογή των δοσολογικών σχημάτων και μικρότερη διάρκεια θεραπείας καθοδηγούμενη από τον προσδιορισμό της ελάχιστης υπολειμματικής νόσου (MRD). Η ένταξη νεότερων θεραπευτικών επιλογών στην καθημερινότητα οδηγεί όλο και περισσότερους ασθενείς σε μακροχρόνιες υφέσεις, με ορίζοντα την ίαση. Ωστόσο, την ίδια στιγμή η επιστημονική κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει ολοένα και πιο ανθεκτικές μορφές της νόσου που παύουν να ανταποκρίνονται στις νεότερες θεραπείες, για τις οποίες αποτελεσματικές λύσεις παραμένουν δυσεύρετες. Παρά τις προκλήσεις, η ελπίδα έρχεται μέσα από νέες θεραπευτικές στρατηγικές, όπως τα τρι-ειδικά αντισώματα, τα Τ λεμφοκύτταρα που φέρουν χιμαιρικό αντιγονικό υποδοχέα διπλής στόχευσης, τα συζευγμένα αντισώματα με κυτταροτοξικά φάρμακα και τα νεότερα μικρά μόρια με αντι-μυελωματική δράση. Όλα τα παραπάνω υπογραμμίζουν την ανάγκη αντιμετώπισης των ασθενών σε εξειδικευμένα κέντρα αναφοράς.

Πηγη:HealthDaily

Θέτει σε κίνδυνο πάνω από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε χθες τη δεύτερη παγκόσμια έκθεση για την υπέρταση, η οποία δείχνει ότι 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με υπέρταση το 2024, ωστόσο λίγο περισσότερο από ένας στους πέντε την έχει υπό έλεγχο είτε μέσω φαρμακευτικής αγωγής είτε μέσω αντιμετώπισης τροποποιήσιμων κινδύνων για την υγεία. Η νέα έκθεση – που δημοσιεύθηκε σε εκδήλωση κατά τη διάρκεια της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών – αποκαλύπτει επίσης ότι μόνο το 28% των χωρών χαμηλού εισοδήματος διαθέτουν όλα τα φάρμακα για την υπέρταση που συνιστώνται από τον ΠΟΥ. Η υπέρταση είναι μια κύρια αιτία καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου, χρόνιας νεφρικής νόσου και άνοιας. Από το 2011 έως το 2025, οι καρδιαγγειακές παθήσεις -συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης- προβλέπεται να κοστίσουν στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος περίπου 3,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, που ισοδυναμεί με περίπου 2% του συνολικού ΑΕΠ τους. «Κάθε ώρα, πάνω από 1000 ζωές χάνονται από εγκεφαλικά επεισόδια και καρδιακές προσβολές λόγω υψηλής αρτηριακής πίεσης, και οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους μπορούν να προληφθούν», δήλωσε ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Η ανεξέλεγκτη υψηλή αρτηριακή πίεση κοστίζει περισσότερες από 10 εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο, παρότι και προλαμβάνεται και θεραπεύεται. Οι χώρες που ενσωματώνουν τη φροντίδα της υπέρτασης στην καθολική κάλυψη υγείας και στην πρωτοβάθμια περίθαλψη σημειώνουν πραγματική πρόοδο, αλλά πάρα πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εξακολουθούν να μένουν πίσω», δήλωσε η Δρ. Kelly Henning, η οποία ηγείται του Προγράμματος Δημόσιας Υγείας του Bloomberg Philanthropies.

Πηγη:HealthDaily

Τροποποιήσεις στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο
Στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας υπάρχουν τροποποιήσεις αναφορικά με το clawback. Πιο αναλυτικά, για το έτος 2025, το όριο των επιτρεπόμενων δαπανών για τη δαπάνη υπηρεσιών υγείας αναπροσαρμόζεται στο ποσό του 1.698.000.000 ευρώ. Ειδικότερα προσαυξάνονται κατά 30.000.000 ευρώ το όριο της κύριας κατηγορίας υπηρεσιών υγείας «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΩΝ» και κατά 5.000.000 ευρώ το όριο της κύριας κατηγορίας Α «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ». Η αύξηση του πρώτου εδαφίου δεν αποτελεί βάση υπολογισμού της δαπάνης για τα επόμενα οικονομικά έτη. Επίσης, σε άλλο άρθρο προβλέπεται αλλαγή στα σημειώματα clawback για τα 2022. Ειδικότερα, η ενδεχόμενη προκαλούμενη δαπάνη στην περίπτωση που το συνολικό ύψος της αυτόματης επιστροφής (clawback) της φαρμακευτικής δαπάνης, της νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ, καθώς και της νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης των νοσοκομείων του ΕΣΥ και του ΓΝΘ Παπαγεωργίου παρουσιάσει, με βάση τα απολογιστικά στοιχεία, αύξηση σε σχέση με το συνολικό ύψος της αυτόματης επιστροφής (clawback) της αντίστοιχης δαπάνης του έτους, θα βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Το ύψος και η κατανομή της ετήσιας αύξησης των ορίων ανάμεσα στις ανωτέρω κατηγορίες της φαρμακευτικής δαπάνης προσδιορίζονται ετησίως με κοινή απόφαση των Υπουργών Eθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας. Στις περιπτώσεις αυτές και μέχρι την έκδοση των απολογιστικών, τα σημειώματα clawback εκδίδονται επί τη βάσει ετήσιων συνολικών ορίων των ανωτέρω κατηγοριών δαπανών, στα οποία συνυπολογίζονται οι προβλεπόμενες στην ανώτατες προσαυξήσεις, οι οποίες κατανέμονται ανάμεσα στις ανωτέρω κατηγορίες της φαρμακευτικής δαπάνης με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας. Τυχόν διαφορές που προκύπτουν μετά από την έκδοση των απολογιστικών στοιχείων του προηγούμενου εδαφίου βεβαιώνονται με νέα σημειώματα επιβολής αυτόματης επιστροφής (clawback) εντός του ίδιου έτους. Ειδικά για το έτος 2022 οι διαφορές που έχουν προκύψει μετά την έκδοση των απολογιστικών στοιχείων του τρίτου εδαφίου βεβαιώνονται με νέα σημειώματα επιβολής αυτόματης επιστροφής (clawback) στην αμέσως επόμενη εφαρμογή του μηχανισμού.

Πηγη:HealthDaily

Το 50-60% των γυναικών θα παρουσιάσει τουλάχιστον 1 επεισόδιο στη ζωή τους
Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (ΕΟΕ), συμμετέχει ενεργά στην πανευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης που διοργανώνει η Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία (EAU), καθώς αναδύεται η ανάγκη να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα ένα από τα πιο συχνά αλλά και υποτιμημένα προβλήματα υγείας με την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης και θεραπείας. Οι ουρολοιμώξεις κατατάσσονται δεύτερες σε συχνότητα μετά τις αναπνευστικές λοιμώξεις και εμφανίζονται σημαντικά συχνότερα στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Υπολογίζεται ότι περίπου το 50-60% των γυναικών θα παρουσιάσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο ουρολοίμωξης στη διάρκεια της ζωής τους. Επίσης, σύμφωνα με τη διεθνή έρευνα που πραγματοποιήθηκε εφέτος σε περίπου 3.000 άτομα από χώρες όπως Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, με σκοπό να αξιολογηθεί η γνώση του κοινού για τις ουρολοιμώξεις, προκύπτει ότι υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης και πολλά ταμπού γύρω από τα συμπτώματα, τη διάγνωση και την πρόληψη των ουρολοιμώξεων, γεγονός που συχνά καθυστερεί την κατάλληλη αντιμετώπιση. Οι ουρολοιμώξεις αντιστοιχούν σε περίπου 1%-5% των επισκέψεων στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι ουρολοιμώξεις είναι ένα μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας λόγω της υψηλής τους επίπτωσης και της νοσηρότητας που προκαλούν. Το οικονομικό τους βάρος είναι επίσης τεράστιο, καθώς οι ουρολοιμώξεις κοστίζουν ετησίως δισεκατομμύρια ευρώ στα συστήματα υγείας. Επιτακτική είναι συνεπώς η ανάγκη για υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών και για εφαρμογή των πλέον πρόσφατων επιστημονικών οδηγιών. Στο πλαίσιο αυτό, οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU για το 2025 παρουσιάζουν σημαντικές αλλαγές. Εισάγεται μια νέα ταξινόμηση των ουρολοιμώξεων, η οποία μετακινείται από το παραδοσιακό σχήμα «απλές /επιπλεγμένες» στην κατηγοριοποίηση «εντοπισμένες /συστηματικές». Η έννοια των επιπλεγμένων ουρολοιμώξεων είχε καθιερωθεί ήδη από το 1963 και αναθεωρήθηκε το 1992 από την Infectious Diseases Society of America (IDSA) και την European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID).

Πηγη:HealthDaily

Τι ανέφεραν οι ερευνητές στο JAMA Internal Medicine
Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις της εμμηνόπαυσης μειώθηκαν σημαντικά σε γυναίκες που έλαβαν ένα μη ορμονικό χάπι από την Bayer σε μια κλινική δοκιμή τελικού σταδίου, ανέφεραν ερευνητές στο JAMA Internal Medicine. Περισσότερες από 600 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ενοχλητικά αγγειοκινητικά συμπτώματα έλαβαν είτε ελινζανετάντη είτε εικονικό φάρμακο καθημερινά για 52 εβδομάδες. Μέχρι την 12η εβδομάδα, όσες είχαν λάβει ελινζανετάντη παρουσίασαν μείωση άνω του 73% στη συχνότητα και τη σοβαρότητα τέτοιων συμπτωμάτων, σε σύγκριση με το 47% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου, ανέφεραν οι ερευνητές. Μέχρι την 50ή εβδομάδα, όσες ανήκαν στην ομάδα της ελινζανετάντης παρουσίαζαν κατά μέσο όρο 1,4 μέτριες έως σοβαρές εξάψεις ή νυχτερινές εφιδρώσεις την ημέρα, έναντι 3,5 τέτοιων συμβάντων την ημέρα στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Η ελινζανετάντη φάνηκε επίσης να μειώνει τις διαταραχές ύπνου και να βελτιώνει την ποιότητα ζωής, αλλά η μελέτη δεν σχεδιάστηκε για να αξιολογήσει πλήρως αυτά τα δευτερεύοντα οφέλη. Περίπου το 30% των γυναικών που έλαβαν ελινζανετάντη και το 15% των γυναικών στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με τη θεραπεία, όπως πονοκεφάλους και υπνηλία.

Πηγη;HealthDaily

Το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και την Ειδική ομάδα για τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις (SG REFORM), διοργάνωσε με επιτυχία τη 2η συνάντηση ενδιαφερόμενων μερών του Έργου για την Ενδυνάμωση του Εθνικού Πλαισίου για την Εφαρμογή του Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας (ΑΤΥ) 2021/2282.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή εθνικών φορέων, ενώσεων ασθενών, εκπροσώπων της φαρμακευτικής και ιατροτεχνολογικής βιομηχανίας, και μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, παρουσιάστηκε κυρίως η πρόοδος που έχει συντελεστεί από την 1η συνάντηση ενδιαφερομένων τον Δεκέμβριο 2024 έως σήμερα, με έμφαση στις νέες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τις μεθόδους και τις διαδικασίες ΑΤΥ.

Θεματικές συνεδρίες

Η ημερήσια διάταξη περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, τις εξής θεματικές συνεδρίες: την προσέγγιση που ακολουθήθηκε για την ανάπτυξη των μεθόδων και διαδικασιών, την παρουσίαση των μεθόδων PICO (Πληθυσμός, Παρέμβαση, Συγκριτική παρέμβαση, Εκβάσεις) και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων μερών, την παρουσίαση των μεθόδων και διαδικασιών κλινικής και οικονομικής αξιολόγησης και άλλων παραμέτρων, καθώς και τα επόμενα βήματα που οδηγούν στην πιλοτική εφαρμογή.

Στις συζητήσεις συμμετείχαν υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι του ΠΟΥ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Υπουργείου Υγείας, μέλη της Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής, εκπρόσωποι ασθενών και της βιομηχανίας, οι οποίοι έθεσαν ερωτήματα και μοιράστηκαν σχόλια, επιβεβαιώνοντας τον ανοιχτό και πολυσυμμετοχικό χαρακτήρα της διαδικασίας.

Ο Δρ. João Breda, Επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας Φροντίδας και Ασφάλειας Ασθενών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Αθήνα, παρουσίασε το έργο του ΠΟΥ στην Αθήνα, τονίζοντας την στήριξη που παρέχεται στην χώρα μας για τη βελτίωση της ποιότητας φροντίδας και της ασφάλειας των ασθενών, γιατί, όπως επεσήμανε, «στο σημερινό, ταχύτατα μεταβαλλόμενο τοπίο της υγείας, η καινοτομία πρέπει να συνδυάζεται με υπευθυνότητα».

Μεταρρυθμίσεις

Ο Δρ. Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας και συντονιστής του έργου, τόνισε ότι «η ενίσχυση της διαδικασίας Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις προς ένα σύστημα υγείας βασισμένο στην αξία, διασφαλίζοντας έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση σε κλινικά αποτελεσματικές και οικονομικά αποδοτικές τεχνολογίες υγείας, με διαφάνεια και δικαιοσύνη. Πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί να αξιοποιηθεί για την αποδοτική κατανομή των πόρων, μεγιστοποιώντας έτσι τα οφέλη για την υγεία και την αξία για την κοινωνία».

Yπογράμμισε, επιπλέον, ότι οι νέες Κατευθυντήριες Οδηγίες για την ΑΤΥ δεν αποτελούν στατικά έγγραφα, αλλά θα προσαρμόζονται και θα εξελίσσονται με βάση την πρακτική εμπειρία, τη συμβολή των επιτροπών και των ενδιαφερόμενων μερών. Οι εμπλεκόμενοι φορείς θα έχουν την δυνατότητα να συνεισφέρουν αποστέλλοντας γραπτώς τις προτάσεις τους μέσω των ενώσεων στις οποίες ανήκουν.

Ο κ. Bela Dajka, εκπρόσωπος της DG SANTE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσίασε τον Κανονισμό HTA με τις βασικές αρχές και τη διακυβέρνηση του ευρωπαϊκού πλαισίου, υπογραμμίζοντας τις περιοχές όπου τα Κράτη Μέλη διατηρούν πλήρη ευθύνη, ενώ η Francesca Cattarin από την SG REFORM παρουσίασε το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης (TSI), εστιάζοντας στα έργα TSI για την ΑΤΥ και γενικά για την Υγεία, με 111 έργα σε 25 Κράτη – μέλη.

Ως Διευθύντρια Χρηματοδότησης και Οικονομικών της Υγείας στον ΠΟΥ, η Δρ. Καλυψώ Χαλκίδου ανέδειξε τη σημασία της πρωτοβουλίας «ως κρίσιμη για την Ελλάδα – έτοιμη όχι μόνο να συμμορφωθεί, αλλά να ηγηθεί σε ένα διαφανές και βασισμένο σε στοιχεία σύστημα ΑΤΥ».

Οι πρώτες βασικές μεταρρυθμίσεις για ψηφοφορία τη Βουλή τον Οκτώβριο

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης έγινε επίσης αναφορά στην εκπαίδευση που πραγματοποιήθηκε μια ημέρα πριν, στις 22 Σεπτεμβρίου, στην Αθήνα αποκλειστικά για τα μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, τα οποία έλαβαν στοχευμένη κατάρτιση για την άμεση χρήση των νέων Οδηγιών.

Οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΠΟΥ ευχαρίστησαν τον Γενικό Γραμματέα για τη συνεχή του παρουσία και τη δέσμευση του Υπουργείου Υγείας, σημειώνοντας ότι αυτό δεν αποτελεί δεδομένο σε άλλες χώρες. Υπογράμμισαν επίσης ότι η Ελλάδα προχωρά με ώριμο και συστηματικό τρόπο, αξιοποιώντας βέλτιστες πρακτικές από κράτη-μέλη της ΕΕ με ανεπτυγμένα συστήματα ΑΤΥ.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση επί των επόμενων βημάτων, που περιλαμβάνουν την πιλοτική εφαρμογή των Οδηγιών σε ένα φαρμακευτικό προϊόν και τη σταδιακή βελτίωσή τους. Παράλληλα, συνεχίζεται η θεσμική μεταρρύθμιση από την αρμόδια Ομάδα Εργασίας που έχει συσταθεί στο Υπουργείο Υγείας, με παρατηρητές εκπροσώπους ασθενών και βιομηχανίας, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης εναρμόνιση της χώρας με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό.

Οι πρώτες βασικές μεταρρυθμίσεις – που αφορούν τους κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων, την διάκριση των διαδικασιών, την επιλογή των αξιολογητών και τα σαφή κριτήρια για τις υποβολές – έχουν ήδη ενσωματωθεί σε σχέδιο νόμου που πρόκειται να ψηφιστεί στη Βουλή τον Οκτώβριο. Πρόκειται για το πρώτο βήμα προς έναν πλήρη νομοθετικό ανασχεδιασμό, ο οποίος θα διασφαλίσει την πλήρη εναρμόνιση της Ελλάδας με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Η έγκριση μονοκλωνικών αντισωμάτων για τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ και οι αιματολογικές διαγνωστικές εξετάσεις για τον εντοπισμό της σηματοδοτούν την έναρξη μίας νέας εποχής στη διάγνωση και θεραπεία της νόσου, όπως επισημαίνεται σε άρθρο στο περιοδικό «The Lancet». Ωστόσο, οι ειδικοί ζητούν ταχεία μεταρρύθμιση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, των πολιτικών και των κοινωνικών στάσεων για να αξιοποιηθούν πλήρως οι παραπάνω δυνατότητες.

Στο άρθρο αναφέρεται ότι οι νέες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ σε επίπεδο συγκρίσιμο με την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων για τον καρκίνο, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Όμως, το υψηλό κόστος των φαρμάκων, οι πολύπλοκες απαιτήσεις εξετάσεων, η μη βέλτιστη φροντίδα για τα συμπεριφορικά προβλήματα και η έλλειψη πόρων δημιουργούν τον κίνδυνο να μείνουν οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ πίσω.

Επιπλέον, υπάρχουν βελτιώσεις στην πρόληψη της νόσου με τον εντοπισμό των ατόμων που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισής της, ωστόσο τονίζεται ότι οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται σε άτομα με χαμηλό ή φυσιολογικό κίνδυνο, κάτι που καθιστά απαραίτητα τα μέτρα μείωσης του κινδύνου σε ολόκληρο τον πληθυσμό, όπως οι περιορισμοί στο αλκοόλ και τα ζαχαρούχα ποτά.

Οι επιστήμονες ζητούν συντονισμένη παγκόσμια δράση, ώστε ο ταχύς ρυθμός της (επιστημονικής) προόδου να συνοδεύεται από μεταρρυθμίσεις σε επίπεδο παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, πολιτικής και κοινωνίας.

Διαβάστε ολόκληρη την επιστημονική δημοσίευση εδώ.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Πηγη: https://www.insider.gr/

Οι ασθενείς άνω των 65 ετών με καρκίνο μπορούν να εμβολιάζονται για τη γρίπη και με τα ενισχυμένα τετραδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια QIV-HD (εμβόλιο υψηλής δόσης) και aQIV (εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό).

Οι λοιμώξεις αποτελούν από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και στο θάνατο σε ασθενείς με νεοπλασίες συμπαγών οργάνων και αιματολογικές κακοήθειες. Τόσο το υποκείμενο νόσημα όσο και η αντικαρκινική θεραπεία μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει λοιμώξεις.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο εμβολιασμός καθίσταται καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των σοβαρών λοιμώξεων σε ασθενείς με καρκίνο. Ακολουθεί σύνοψη σύμφωνα με το Εθνικό Εμβολιαστικό Πρόγραμμα 2025 και τις οδηγίες εμβολιασμού από τις αντίστοιχες κατευθυντήριες οδηγίες σε Ογκολογία και Αιματολογία.

• Εμβόλιο για την Γρίπη: Συστήνεται ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός για όλους τους ασθενείς. Οι ασθενείς άνω των 65 ετών μπορούν να εμβολιάζονται και με τα ενισχυμένα τετραδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια QIV-HD (εμβόλιο υψηλής δόσης) και aQIV (εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό). Ειδικά για τους ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα συστήνεται η χορήγηση 2 δόσεων με ένα μήνα διαφορά, σύμφωνα με τις οδηγίες της Παγκόσμιας Ομάδας Μελέτης του Πολλαπλού Μυελώματος. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται 1 δόση 3-12 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον SARS-CoV-2 (COVID-19): Συστήνεται ο αναμνηστικός εμβολιασμός με επικαιροποιημένο εμβόλιο τουλάχιστον 3 μήνες μετά από την τελευταία δόση ή από την τελευταία νόσηση από SARS-CoV-2, ειδικά σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω ή/και σε άτομα με ανοσοκαταστολή. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συστήνεται σχήμα 3 δόσεων από τους 3 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Μπορεί να συγχορηγηθεί με το αντιγριπικό εμβόλιο.
• Εμβόλιο για τον Πνευμονιόκοκκο: Συστήνεται 1 δόση συζευγμένου εμβολίου PCV20. Αν έχει προηγηθεί εμβολιασμός με PCV13 και PPSV23, τότε ακολουθεί 1 άπαξ δόση PCV20 τουλάχιστον 5 χρόνια μετά την τελευταία δόση. Αν έχει προηγηθεί είτε το PCV13 είτε το PPSV23, τότε διενεργείται 1 άπαξ δόση PCV20 ένα έτος αργότερα. Αν δεν έχει προηγηθεί καμία δόση με PCV13 ή με PPSV23, τότε διενεργείται 1 δόση PCV20. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις PCV20 ανά 1-2 μήνες ξεκινώντας 3-6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση, καθώς και μια 4η δόση τουλάχιστον 6 μήνες μετά την 3η δόση ή 12 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον Αναπνευστικό Συγκυτιακό Ιό (RSV): Συστήνεται 1 δόση του εμβολίου σε άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω, σε άτομα ηλικίας 60-74 με αυξημένο κίνδυνο όπως ανοσοκαταστολή (φαρμακευτική ή λόγω νόσου). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται 1 δόση μετά τους 3 μήνες από τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον Αιμόφιλο της γρίπης (Hib): Συστήνονται 3 δόσεις 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων σε μεσοδιάστημα 1-2 μηνών. Στα υπόλοιπα άτομα με ανοσοκαταστολή χορηγείται 1 δόση εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί στο παρελθόν.
• Εμβόλιο για τον Μηνιγγιτιδόκοκκο: Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων 6 μήνες πριν, συστήνονται 2 δόσεις εμβολίου για το μηνιγγιτιδόκοκκο Β (MenB) και 2-3 δόσεις τετραδύναμου εμβολίου MenACWY για το μηνιγγιτιδόκοκκο σε μεσοδιάστημα 2 μηνών.
• Εμβόλιο για Τέτανο-διφθερίτιδα-κοκκύτη: Συστήνεται 1 δόση Tdap εάν δεν έχει προηγηθεί εμβολιασμός, και ακολούθως Td ή Tdap κάθε 10 έτη. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις DTap ξεκινώντας 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον Έρπητα ζωστήρα: Συστήνεται η χορήγηση 2 δόσεων ανασυνδυασμένου εμβολίου σε μεσοδιάστημα 2 έως 6 μηνών σε ηλικία 60 ετών και άνω σε ανοσοεπαρκείς. Σε 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή, η σύσταση είναι η δεύτερη δόση να γίνεται 1-2 μήνες από την πρώτη. Το RZV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό όταν χορηγείται ένα χρόνο μετά από νόσηση από έρπητα ζωστήρα και 5 ή περισσότερα χρόνια μετά από προηγούμενο εμβολιασμό με ζώντα εξασθενημένο ιό (ZVL). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 1-2 μήνες ξεκινώντας στους 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Η διακοπή λήψης προφυλακτικής αντι-ιικής αγωγής για τον έρπητα μετά τον εμβολιασμό θα πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό σύμφωνα με τις εκάστοτε κατευθυντήριες οδηγίες σε εξατομικευμένη βάση, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα κάποιοι ασθενείς να εμφανίζουν μειωμένη ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό.
• Εμβόλιο για την Ηπατίτιδα Β (HepB): Συστήνονται 3 δόσεις για επίνοσους ενήλικες που δεν έχουν εμβολιασθεί στην παιδική ηλικία και ανήκουν σε ομάδες ατόμων σε αυξημένο κίνδυνο (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια ηπατική νόσο, ηπατίτιδα C, αιμοδιάλυση, υψηλού κινδύνου σεξουαλικές συνήθειες) ή 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων με ακόλουθο έλεγχο αντισωματικής απάντησης.
• Εμβόλιο για την Hπατίτιδα Α (HepA): Συστήνονται 2 δόσεις σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου να αναπτύξουν ηπατίτιδα Α.
• Εμβόλιο για τον Ιό Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV): Το HPV9 συνιστάται για ανεμβολίαστους άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 18-45 ετών με κακοήθη νεοπλάσματα ή/και ανοσοκαταστολή, καθώς και σε γυναίκες που είναι ανεμβολίαστες και έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή (CIN2+). Συνιστάται η διενέργεια δύο δόσεων με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6) με εξαίρεση άτομα με λοίμωξη HIV και άτομα με ανοσοκαταστολή ή λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής στα οποία συνιστάται η διενέργεια τριών δόσεων (σχήμα 0, 1–2, 6 μήνες). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συνιστάται σχήμα 3 δόσεων από τον 6ο μήνα και έπειτα.
• Αδρανοποιημένο εμβόλιο πολιομυελίτιδας (IPV): Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συστήνονται 3 δόσεις μετά τους 6 μήνες από τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο ιλαράς – ερυθράς – παρωτίτιδας (MMR): Τα άτομα που γεννήθηκαν πριν το 1970 θεωρούνται άνοσα. Όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970, θα πρέπει να έχουν εμβολιασθεί με δύο (2) δόσεις MMR, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων μεταξύ των δόσεων, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσου. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη σε εξατομικευμένη βάση.
• Εμβόλιο ανεμευλογιάς: Όλοι οι ενήλικες που γεννήθηκαν μετά το 1990 και δεν έχουν αποδεδειγμένη ανοσία στην ανεμευλογιά (προηγηθείσα νόσηση ή εμβολιασμό), πρέπει να εμβολιάζονται με 2 δόσεις εμβολίου ανεμευλογιάς, εκτός και υπάρχει αντένδειξη. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη σε εξατομικευμένη βάση.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Η νέα διαδικασία προγραμματισμού ραντεβού στα νοσοκομεία αναμένεται να αυξήσει τα διαθέσιμα ραντεβού από 3 σε 7 εκατομμύρια ετησίως και να μειώσει σημαντικά τους χρόνους αναμονής

Μια νέα εποχή στον προγραμματισμό ραντεβού στα δημόσια νοσοκομεία άνοιξε με την ένταξη του ΚΑΤ στο ενοποιημένο σύστημα ηλεκτρονικών ραντεβού που περιλαμβάνει την πλατφόρμα finddoctors.gov.gr, την δωρεάν τηλεφωνική γραμμή για την Υγεία «1566» και το Myhealthapp.

«Πρώτο νοσοκομείο του ΕΣΥ που ανέβασε στην ηλεκτρονική μας πλατφόρμα τα ραντεβού του για να κλείνετε εύκολα και γρήγορα τα ραντεβού σας, το ΚΑΤ! Θερμά συγχαρητήρια στη διοίκηση και στους εργαζομένους του για την πρωτιά τους!», έγραψε προχθές ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης στο «Χ», ανακοινώνοντας την έναρξη προγραμματισμού ψηφιακών ραντεβού και για τα δημόσια νοσοκομεία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το ΚΑΤ ήταν το νοσοκομείο που στο πλαίσιο πιλοτικής εφαρμογής ανέβασε πρώτο ραντεβού για τους πολίτες, με σκοπό τον έλεγχο από το Υπουργείο Υγείας και την ΗΔΙΚΑ ότι όλα βαίνουν καλώς και η ψηφιακή πλατφόρμα δεν παρουσιάζει προβλήματα. Η διαθεσιμότητα ραντεβού για τα υπόλοιπα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας ακολουθεί από την 1η Οκτωβρίου, σύμφωνα με όσα έχουν ανακοινωθεί από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας.

Πώς θα κλείνουμε ιατρικό ραντεβού στα νοσοκομεία

Ο προγραμματισμός ιατρικού ραντεβού γίνεται μέσα από τρεις πύλες πρόσβασης, τις δύο ψηφιακές MyHealth App και finddoctors.gov.gr καθώς και την τηλεφωνική γραμμή «1566» η οποία θα καταργήσει τις μέχρι τώρα υφιστάμενες γραμμές που αφορούν στην Υγεία.

Η είσοδος στο finddoctors.gov.gr γίνεται με τη χρήση κωδικών taxisnet ή κωδικό που έχει εκδώσει ο προσωπικός γιατρός με βάση τον ατομικό φάκελο ασθενή, καθώς και τη χρήση του ΑΜΚΑ. Η πλατφόρμα επιτρέπει την αναζήτηση γιατρού με βάση την ειδικότητα και την περιοχή, και δίνει τη δυνατότητα της επιλογής από όλες τις ομάδες γιατρών, τόσο από τους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ όσο και των δημόσιων δομών υγείας με δωρεάν επίσκεψη. Αντίστοιχη είναι η είσοδος στο myhealthapp, ενώ το «1566» είναι η νέα γραμμή στην οποία οι πολίτες έχουν πληθώρα επιλογών για θέματα Υγείας. Αφού ακούσουν το ηχογραφημένο μήνυμα για να επιλέξουν αυτό που επιθυμούν – εν προκειμένω προγραμματισμό ραντεβού – συνδέονται με εκπρόσωπο και εξυπηρετούνται.

Οι 3 νέοι τρόποι προγραμματισμού ραντεβού στα δημόσια νοσοκομεία:

1. Μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας finddoctors.gov.gr
2. Μέσω του myhealthapp
3. Μέσω της δωρεάν τηλεφωνικής γραμμής «1566».

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/