Παιδική και εφηβική παχυσαρκία: Οι επιπλοκές αρχίζουν νωρίς — η έγκαιρη φροντίδα προστατεύει την υγεία

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, με αφορμή τις νέες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας της 7ης Οκτωβρίου 2026, τονίζει ότι η παιδική και εφηβική παχυσαρκία αποτελεί χρόνια, πολυπαραγοντική νόσο που χρειάζεται έγκαιρη αναγνώριση, εξατομικευμένη αντιμετώπιση και μακροχρόνια φροντίδα. Οι επιπλοκές της μπορούν να εμφανιστούν ήδη από τα σχολικά χρόνια, καθιστώντας αναγκαία την ενεργή συμμετοχή της οικογένειας και τη σταθερή καθοδήγηση του παιδιάτρου.

Τα πρόσφατα δεδομένα αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος στη χώρα. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου 37% των παιδιών 7 ετών στην Ελλάδα είχε υπέρβαρο ή παχυσαρκία την περίοδο 2022–2024, ενώ 18% κατατάχθηκε στην κατηγορία παχυσαρκίας. Τα αντίστοιχα ποσοστά στις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες ήταν 25% και 11% για ηλικίες 7–9 ετών.

Στην πανελλήνια έρευνα HBSC του ΕΠΙΨΥ το 2022, το 22,2% των μαθητών 11, 13 και 15 ετών καταγράφηκε ως υπέρβαρο ή παχύσαρκο, έναντι 19% το 2018. Παράλληλα, σε έρευνα γονέων του 2024 από το Υπουργείο Υγείας και τη UNICEF, μόλις το 20,6% των εφήβων 15–17 ετών ασκείται καθημερινά για τουλάχιστον μία ώρα, ενώ ο μέσος χρόνος μπροστά σε οθόνες εκτός εκπαίδευσης φθάνει τις τρεις ώρες ημερησίως.

Οι επιπλοκές δεν περιμένουν την ενηλικίωση

Η Ένωση επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας μπορεί να εξελίσσονται ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα. Προδιαβήτης και διαβήτης τύπου 2, αυξημένη αρτηριακή πίεση, διαταραχές λιπιδίων, λιπώδης νόσος του ήπατος, αποφρακτική υπνική άπνοια, μυοσκελετικός πόνος και ορθοπαιδικά προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν ήδη από την παιδική ηλικία.

Σε έφηβες, η παχυσαρκία μπορεί να συνδέεται με διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Μακροπρόθεσμα, αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων και ορισμένων μορφών καρκίνου στην ενήλικη ζωή, όπως του ενδομητρίου, μαστού, παχέος εντέρου, οισοφάγου, στομάχου, ήπατος, χοληδόχου κύστης, παγκρέατος και νεφρού.

Η ψυχική επιβάρυνση είναι εξίσου σημαντική

Ο στιγματισμός, τα πειράγματα και ο σχολικός εκφοβισμός μπορούν να προκαλέσουν ντροπή, κοινωνική απομόνωση και δυσκολίες στη σχέση με το φαγητό. Η Ένωση τονίζει ότι η αντιμετώπιση πρέπει να στηρίζεται στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν κάθε οικογένεια, όπως η κληρονομικότητα, ο ύπνος, το άγχος και οι συνθήκες διαβίωσης. Η ενοχοποίηση του παιδιού ή των γονέων δυσκολεύει τη θεραπευτική συνεργασία και απομακρύνει το παιδί από τη σωματική δραστηριότητα και την αναζήτηση βοήθειας.

Ο παιδίατρος ως σταθερό σημείο αναφοράς

Ο παιδίατρος παρακολουθεί την ανάπτυξη και μπορεί να αναγνωρίσει έγκαιρα μεταβολές που χρειάζονται παρέμβαση. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τις καμπύλες βάρους, ύψους και δείκτη μάζας σώματος, την αρτηριακή πίεση, το ιστορικό και τον έλεγχο συνοδών προβλημάτων. Η θεραπεία χρειάζεται σαφείς στόχους και τακτική επανεκτίμηση. Σε ορισμένα παιδιά, κατάλληλος στόχος μπορεί να είναι η σταθεροποίηση του βάρους καθώς αυξάνεται το ύψος. Σε σοβαρή παχυσαρκία ή παρουσία επιπλοκών απαιτείται συνεργασία με εξειδικευμένη ομάδα.

Πρακτικές αλλαγές με συμμετοχή της οικογένειας

Η Ένωση προτείνει απλές αλλά ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα:

  • νερό αντί ζαχαρούχων ποτών,
  • τακτικά γεύματα,
  • ποικιλία θρεπτικών τροφίμων,
  • οικογενειακό τραπέζι χωρίς οθόνες και
  • επαρκή ύπνο.

Η σωματική δραστηριότητα πρέπει να είναι ευχάριστη και προσαρμοσμένη στις δυνατότητες του παιδιού.
Για ηλικίες 5–17 ετών, ο ΠΟΥ συστήνει τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης άσκησης ημερησίως. Περπάτημα, ποδήλατο, χορός και ενεργό παιχνίδι μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη του στόχου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να προστεθεί φαρμακευτική αγωγή ή να εξεταστεί χειρουργική αντιμετώπιση από εξειδικευμένη ομάδα.

Η συμβολή της Ένωσης

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επιδιώκει να ενισχύσει την υπεύθυνη ενημέρωση των γονέων, την πρόληψη και την πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Η Ένωση τονίζει τη σημασία της συνεργασίας Πολιτείας, σχολείων και επαγγελματιών υγείας, ώστε κάθε παιδί να έχει πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς χώρους άσκησης και κατάλληλες υπηρεσίες υγείας.

Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να προλάβει επιπλοκές και να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού. Η οικογένεια χρειάζεται ενημέρωση, υποστήριξη και ένα σταθερό θεραπευτικό σχέδιο με επίκεντρο την υγεία και την ανάπτυξή του.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Εργαλείο για εξατομικευμένο πλάνο Εμβολιασμών: Συνεργασία φορέων Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής για την πρόληψη

Η καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης και συστηματικού εμβολιασμού αποκτά νέα δυναμική μέσα από τη συνεργασία τριών φορέων της Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής. Με κοινό στόχο την ενδυνάμωση της σχέσης πολίτη και επαγγελματία υγείας, παρουσιάζεται το νέο Εξατομικευμένο Πλάνο Εμβολιασμών για το 2026, ένα πρακτικό εργαλείο που φιλοδοξεί να ενισχύσει την καθημερινή κλινική πράξη.

Η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης στην ΠΦΥ, η ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ – Εταιρεία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής Ελλάδος και η Ακαδημία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής και ΠΦΥ ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια ακόμη πρωτοβουλία που στοχεύει στη διάδοση της αξίας του εμβολιασμού σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Η νέα καρτολίνα Εξατομικευμένου Πλάνου Εμβολιασμών σχεδιάστηκε ως ένα εύχρηστο και άμεσα αξιοποιήσιμο εργαλείο, το οποίο λειτουργεί ως «σύνδεσμος» μεταξύ πολίτη και ιατρού ή επαγγελματία υγείας. Στόχος είναι να διευκολύνει τον διάλογο, να ενισχύσει την ενημέρωση και να υποστηρίξει την από κοινού λήψη αποφάσεων για τον εμβολιασμό.

Ένα πρακτικό εργαλείο για την καθημερινή κλινική πράξη

Το Εξατομικευμένο Πλάνο Εμβολιασμών 2026 αποτελεί μια σύγχρονη προσέγγιση στην πρόληψη, προσφέροντας:

• σαφή καταγραφή των αναγκών εμβολιασμού κάθε πολίτη
• ενίσχυση της συμβουλευτικής διαδικασίας
• καλύτερη οργάνωση του εμβολιασμού στο ιατρείο
• υποστήριξη της διαχρονικής σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και επαγγελματία υγείας

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια των φορέων να αναβαθμίσουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και να ενισχύσουν την πρόληψη ως βασικό πυλώνα δημόσιας υγείας.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

ΕΟΠΥΥ: Προς νέα παράταση η υποχρεωτική καταχώριση διαγνωστικών εξετάσεων – Τι εξετάζεται

Προβληματισμό στον εργαστηριακό ιατρικό κόσμο προκαλεί η υποχρεωτική καταχώριση των αποτελεσμάτων διαγνωστικών εξετάσεων στο Ψηφιακό Αποθετήριο του ΕΟΠΥΥ καθώς αρκετοί γιατροί δηλώνουν ότι δεν είναι ακόμη επαρκώς προετοιμασμένοι για την εφαρμογή του μέτρου.

Η νέα ψηφιακή διαδικασία αποσκοπεί στην ηλεκτρονική συγκέντρωση των διαγνωστικών εξετάσεων και των αποτελεσμάτων τους. Η εφαρμογή της είχε αρχικά προγραμματιστεί από τον Οργανισμό για τον Σεπτέμβριο του 2026, ωστόσο μετατέθηκε για την 1η Νοεμβρίου, προκειμένου οι εργαστηριακοί γιατροί να έχουν περισσότερο χρόνο να ανταποκριθούν στις τεχνικές απαιτήσεις του συστήματος.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ΕΟΠΥΥ, από την 1η Νοεμβρίου 2026 η καταχώριση των αποτελεσμάτων θα αποτελεί προϋπόθεση για την αποζημίωση των συμβεβλημένων παρόχων υγείας από τον Οργανισμό.

Εξετάζεται νέα παράταση στον ΕΟΠΥΥ
Το ενδεχόμενο νέας παράτασης αναμένεται να εξετάσει μέσα στην εβδομάδα η διοίκηση του Οργανισμού σύμφωνα με πληροφορίες του HealthReport.gr. Η συζήτηση έρχεται μετά τις επισημάνσεις Ιατρικών Συλλόγων ότι σημαντικό μέρος του ιατρικού κόσμου δεν έχει ακόμη εξοικειωθεί επαρκώς με τις απαιτήσεις της νέας διαδικασίας.

Χαρακτηριστικό είναι  ότι ο ΙΣΑ σε επιστολή του προς τον ΕΟΠΥΥ ανέφερε ότι εξακολουθεί να δέχεται καθημερινά διαμαρτυρίες από γιατρούς-μέλη του, ενώ παραμένουν εκκρεμότητες που δημιουργούν ασάφεια ως προς την εφαρμογή της νέας διαδικασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και η δυνατότητα εφαρμογής πιλοτικής περιόδου, ώστε οι γιατροί να προσαρμοστούν σταδιακά στο νέο ψηφιακό περιβάλλον.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Παγκόσμια ημέρα πολιομυελίτιδας : Συνεχίζονται οι προσπάθειες για την εκρίζωση του ιού

Σημαντικός ο εμβολιασμός όλων και κυρίως των παιδιών
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει
τις προσπάθειες όλων, σε διεθνές επίπεδο, για την εκρίζωση του ομώνυμου
ιού.

Η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας το 1988, δεσμεύτηκε να εκριζώσει την
πολιομυελίτιδα από όλες τις περιοχές του κόσμου. Πριν από την ευρεία εφαρμογή
του εμβολιασμού, σχεδόν κάθε παιδί μολυνόταν από τον ιό σε μικρή ηλικία και
χιλιάδες οδηγούνταν σε μόνιμη παράλυση.

Ο εμβολιασμός έναντι της νόσου
ξεκίνησε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και άλλαξε ριζικά την επίπτωσή της,
από 350.000 κρούσματα παράλυσης κατ’ εκτίμηση το έτος 1988 σε περισσότερες
από 125 ενδημικές χώρες, σε 298 κρούσματα το έτος 2025, με δύο χώρες να
παραμένουν ενδημικές για τον άγριο πολιοϊό.

Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ και η χώρα μας ανακηρύχθηκαν «περιοχή
ελεύθερη από πολιομυελίτιδα» το 2002 και διατηρούν αυτό το καθεστώς έως
σήμερα. Παρά τη σημαντική αυτή επιτυχία, ο κίνδυνος επανεισαγωγής και
μετάδοσης του ιού παραμένει υπαρκτός όσο συνεχίζεται η κυκλοφορία του
σε άλλες περιοχές του κόσμου. Η περιβαλλοντική επιτήρηση διαδραματίζει
καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη ανίχνευση του ιού.

Το 2024, πέντε ευρωπαϊκές χώρες ανίχνευσαν θετικά δείγματα αστικών λυμάτων για τον ιό πολιομυελίτιδας
τύπου 2 προερχομένου από εμβόλιο (cVDPV2), και το 2025 μία χώρα
ανίχνευσε ένα θετικό αστικό λύμα για τον άγριο πολιοϊό τύπου 1.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν τη σημασία του εμβολιασμού όλων για την προστασία μας, και
κυρίως των παιδιών.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Γεώργιος Πατρινός: Η Ιατρική Ακριβείας χρειάζεται αποζημίωση και υποδομές

Η αξιοποίηση του γονιδιώματος στην περίθαλψη προϋποθέτει αξιόπιστες εξετάσεις, εξειδικευμένη ερμηνεία και ισότιμη πρόσβαση. Ο Γεώργιος Πατρινός περιγράφει τις θεσμικές αλλαγές που θεωρεί αναγκαίες, προτείνει τη σύνδεση της γενετικής πληροφορίας με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας και εκφράζει επιφυλάξεις για την ερμηνεία αποτελεσμάτων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.

Κύριε Καθηγητά, το 2012 γίνατε ο πρώτος Έλληνας που είδε το πλήρες γονιδίωμά του να αλληλουχείται. Όταν λάβατε εκείνα τα αποτελέσματα, αισθανθήκατε περισσότερο ως επιστήμονας που εξετάζει δεδομένα ή ως άνθρωπος που έρχεται αντιμέτωπος με πληροφορίες για τη δική του υγεία και το μέλλον του;

Το 2012, όταν αναλύθηκε το γονιδίωμά μου, είχα συναισθήματα και ως άνθρωπος και ως επιστήμονας. Ως άνθρωπος ένιωσα μια ιδιαίτερη ικανοποίηση, γιατί γνώριζα πλέον τη σύσταση και την αλληλουχία του γονιδιώματός μου, καθώς και πληροφορίες που αφορούσαν την πιθανότητα να εμφανίσω κάποιο κληρονομικό νόσημα ή τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ανταποκρίνομαι σε ορισμένα φάρμακα.

Ως επιστήμονας ένιωσα ότι, στην ουσία, εφάρμοζα στον ίδιο μου τον εαυτό κάτι που εκείνη την εποχή ήταν ακόμη αρκετά σπάνιο. Ήθελα, λοιπόν, να χρησιμοποιήσω αυτή την εμπειρία ως βάση για να ενθαρρύνω και άλλους συναδέλφους, αλλά και άλλους συνανθρώπους μου, να αλληλουχήσουν το δικό τους γονιδίωμα και να αποκτήσουν τις πληροφορίες που απέκτησα κι εγώ.

Στο γονιδίωμά σας είχαν αρχικά εντοπιστεί 187 παραλλαγές που συνδέονταν βιβλιογραφικά με κληρονομικό καρκίνο, αλλά η μεταγενέστερη αξιολόγηση έδειξε ότι καμία δεν μπορούσε από μόνη της να προκαλέσει νόσο. Πόσο επικίνδυνο είναι να μετατρέπουμε ένα γενετικό εύρημα σε «διάγνωση» χωρίς εξειδικευμένη ερμηνεία και γενετική συμβουλευτική;

Ο εντοπισμός 187 παραλλαγών που έχουν συνδεθεί βιβλιογραφικά με τον καρκίνο, προφανώς, από μόνο του δεν λέει κάτι. Είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρχει εξειδικευμένη ερμηνεία των αποτελεσμάτων και, ασφαλώς, γενετική συμβουλευτική για την καλύτερη ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να λάβει κάποιος μια τέτοια πληροφορία χωρίς την κατάλληλη γνωμάτευση και χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση από έναν γενετικό σύμβουλο. Έχει αναφερθεί στο παρελθόν περιστατικό στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μια γυναίκα έλαβε με εσφαλμένο τρόπο την πληροφορία ότι επρόκειτο να νοσήσει από καρκίνο και αυτοκτόνησε πέφτοντας από τον 22ο όροφο.

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει στην εξίσωση τόσο ο γενετικός σύμβουλος όσο και ο εξειδικευμένος γενετιστής, ώστε το αποτέλεσμα να ερμηνεύεται σωστά και να επικοινωνείται με τον κατάλληλο τρόπο στον ασθενή.

Εδώ, βέβαια, καθίσταται επιτακτική και η ανάγκη αναγνώρισης της ειδικότητας του γενετικού συμβούλου από το υπουργείο Υγείας. Μέχρι σήμερα έχει αναγνωριστεί η ειδικότητα της Ιατρικής και της Εργαστηριακής Γενετικής, κάτι που αποτελεί ένα πολύ μεγάλο βήμα. Μένει να αναγνωριστεί και η ειδικότητα της γενετικής συμβουλευτικής.

Το «Genome of Greece» διαθέτει σήμερα περίπου 1.000 αλληλουχημένα γονιδιώματα από τον γενικό πληθυσμό και από ομάδες ασθενών με παθήσεις όπως η πλάγια αμυοτροφική σκλήρυνση, η μεσογειακή αναιμία και η κοιλιοκάκη. Πότε μία τέτοια βάση αποκτά πραγματικά αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα και πόσα γονιδιώματα χρειάζεται τελικά η Ελλάδα;

Το πρόγραμμα «Genome of Greece» περιλαμβάνει αυτή τη στιγμή λίγο περισσότερα από 1.000 γονιδιώματα. Όπως έχω αναφέρει και παλαιότερα, είναι ένα πρόγραμμα που δεν έχει ημερομηνία λήξης.

Η ευχή όλων μας θα ήταν να αλληλουχήσουμε όσα περισσότερα γονιδιώματα Ελλήνων μπορούμε, τόσο ανθρώπων που ζουν στην Ελλάδα όσο και Ελλήνων της διασποράς. Για να γίνει κάτι τέτοιο, φυσικά, χρειαζόμαστε χρηματοδότηση.

Πρόκειται για μια επένδυση, με την έννοια ότι το υπουργείο Υγείας, το ελληνικό κράτος και συνολικά η ελληνική Πολιτεία μπορούν να χρηματοδοτήσουν τη συγκεκριμένη προσπάθεια, γνωρίζοντας ότι στη συνέχεια αυτή η επένδυση θα αποδώσει με την μείωση του κόστους της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης, όπως έχουμε ήδη δείξει με αποτελέσματα από τον ελληνικό πληθυσμό.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε για το μέγεθος του δείγματος που θα μπορούσε να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό για την Ελλάδα, αυτό απαιτεί ειδική στατιστική επεξεργασία. Επειδή, όμως, αναφερόμαστε σε πολλά διαφορετικά κληρονομικά νοσήματα, των οποίων μάλιστα η συχνότητα μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα, θα έλεγα ότι στην πραγματικότητα πρέπει να αναλύσουμε το γονιδίωμα όσο το δυνατόν περισσότερων Ελλήνων.

Η Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερη γενετική ποικιλομορφία, λόγω της γεωγραφίας, των νησιωτικών πληθυσμών, των ορεινών κοινοτήτων και διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων. Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η αντιπροσωπευτική συμμετοχή τους χωρίς να δημιουργηθούν γενετικές ετικέτες, διακρίσεις ή στιγματισμός συγκεκριμένων κοινοτήτων;

Υπάρχουν τα νησιά, οι ορεινές κοινότητες, διαφορετικές πληθυσμιακές αλλά και εθνολογικές ομάδες, όπως είναι, για παράδειγμα, οι Πομάκοι και οι Ρομά.

Και στην περίπτωση αυτή, όπως άλλωστε γίνεται και σε όλες τις περιπτώσεις ανάλυσης του γονιδιώματος, μπορούμε να διασφαλίσουμε τη συμμετοχή τους μέσα από την ανωνυμία και, κυρίως, μέσα από την ανωνυμοποίηση των γενετικών δεδομένων, η οποία είναι πολύ σημαντική για την αποφυγή του στιγματισμού.

Παράλληλα, όμως, με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν κάποιες εθνολογικές ή πληθυσμιακές ομάδες παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα συγκεκριμένων κληρονομικών νοσημάτων ή συγκεκριμένων γενετικών παραλλαγών που οδηγούν σε κληρονομικά νοσήματα ή σχετίζονται με την ανταπόκριση και την εμφάνιση τοξικότητας σε ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές.

Θα έλεγα, επομένως, ότι είναι προτιμότερο να επικεντρωνόμαστε στα οφέλη που μπορεί να προσφέρει μια τέτοια ανάλυση, παρά στους κινδύνους στιγματισμού, οι οποίοι δεν υφίστανται όταν η χρήση των συγκεκριμένων δεδομένων γίνεται ανώνυμα και η ανάλυση με τον σωστό τρόπο.

Η ελληνική πρωτοβουλία εντάχθηκε το 2024 στο «Genome of Europe», το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία αντιπροσωπευτική ευρωπαϊκή βάση τουλάχιστον 100.000 γονιδιωμάτων. Τι θα προσφέρουν τα επιπλέον 2.500 ελληνικά γονιδιώματα και ποια είναι η θέση της χώρας σε αυτόν τον ευρωπαϊκό χάρτη;

Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα «Genome of Europe», τα περίπου 2.500 γονιδιώματα είναι, καταλαβαίνετε, σχετικά λίγα σε σχέση με όσα θα χρειάζονταν για να έχουμε μια πληρέστερη και περισσότερο αντιπροσωπευτική εικόνα του ελληνικού πληθυσμού.

Ο αριθμός αυτός είναι αναλογικός με τον συνολικό αριθμό των γονιδιωμάτων που προβλέπεται να αναλυθούν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος, ο οποίος είναι περίπου 108.000, και καθορίζεται σε σχέση με το μέγεθος των χωρών που συμμετέχουν. Για παράδειγμα, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες μεγαλύτερες χώρες συμμετέχουν με περισσότερα πολύ γονιδιώματα.

Η Ελλάδα, επομένως, συμμετέχει στο συγκεκριμένο πρόγραμμα αναλογικά με το μέγεθος του πληθυσμού της. Ωστόσο, εάν θέλουμε να έχουμε πραγματικά αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα για τη χώρα μας, χρειαζόμαστε πολύ μεγαλύτερο αριθμό γονιδιωμάτων από πολλές διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, από διαφορετικούς πληθυσμούς, υποπληθυσμούς και εθνολογικές ομάδες.

Θα αναφέρω εδώ πόσο σημαντική θα μπορούσε να είναι, για παράδειγμα, η μελέτη της Νάξου για δύο λόγους. Ο πρώτος αφορά το κληρονομικό νόσημα που οδηγεί στη λεγόμενη «νόσο Νάξος», η οποία είναι καρδιολογικής αιτιολογίας. Ο δεύτερος αφορά συγκεκριμένους πληθυσμούς του νησιού, οι οποίοι παρουσιάζουν ομοιότητες με πληθυσμούς των Ανωγείων στην Κρήτη σε πολιτισμικό αλλά, θεωρούμε, και σε γενετικό επίπεδο.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι πληθυσμοί της Ικαρίας, οι οποίοι έχουν συνδεθεί με τη μακροζωία. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να εξετάσουμε ποια είναι τα γονίδια και ποιες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με το γεγονός ότι οι κάτοικοι της Ικαρίας ζουν περισσότερο.

Θα αναφέρω επίσης μια φυλή στη Λατινική Αμερική, στην οποία δεν έχει καταγραφεί ποτέ περίπτωση καρκίνου. Και αυτό έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον, προκειμένου να διερευνήσουμε ποιες γενετικές παραλλαγές ενδεχομένως προστατεύουν τον συγκεκριμένο πληθυσμό από τον καρκίνο.

Αυτά είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα της αξίας που έχει η μελέτη συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων συγκεντρωτικά, όπως λέμε, και πάντα σε επίπεδο ολόκληρου του γονιδιώματος.

Πότε το «Genome of Greece» θα πάψει να αποτελεί κυρίως ερευνητική υποδομή και θα αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινή κλινική πράξη; Σε ποιους τομείς αναμένετε πρώτα μετρήσιμο όφελος: στις σπάνιες παθήσεις, στην ογκολογία, στην καρδιολογία, στην ψυχιατρική ή στην πρόληψη;

Το «Genome of Greece» είναι παράλληλα μια ερευνητική πρωτοβουλία, αλλά έχει ήδη και άμεση σχέση με την κλινική πράξη. Η συμβολή του προγράμματος στην εξατομικευμένη θεραπεία έχει ήδη περάσει έμπρακτα στην κλινική εφαρμογή.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι υπάρχουν τρία σκέλη. Το πρώτο αφορά την έρευνα, το δεύτερο την κλινική πράξη και το τρίτο, όσο κι αν μπορεί να φαίνεται λιγότερο προφανές, αφορά την κοινωνία.

Ο τρόπος με τον οποίο η εξατομικευμένη Ιατρική εφαρμόζεται στην κλινική πράξη έχει άμεσο και ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών και των Ελλήνων πολιτών και, παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μειώσει και το κόστος της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης.

Πώς θα μπορούσε να ενταχθεί η αλληλούχιση γονιδιώματος στο Εθνικό Σύστημα Υγείας; Ποιοι ασθενείς πρέπει να έχουν προτεραιότητα, ποιος θα αποφασίζει ότι μία εξέταση είναι αναγκαία και με ποιον τρόπο θα αξιολογούνται το κλινικό όφελος και το κόστος της;

Η ένταξη της αλληλούχισης του γονιδιώματος στο Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι και αυτή μια επένδυση. Επενδύουμε σε μια προσέγγιση η οποία δεν είναι υψηλού ρίσκου, γνωρίζοντας ότι μπορεί να μας δώσει αποτελέσματα υψηλής αξίας για την υγεία των Ελλήνων σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα – ούτε καν απαραίτητα σε μακροπρόθεσμο.

Το κλινικό όφελος της συγκεκριμένης προσέγγισης αποτυπώνεται στην εξατομίκευση της θεραπείας. Θα έλεγα ότι η γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία αποτελεί το λεγόμενο low-hanging fruit της εξατομικευμένης Ιατρικής. Είναι κάτι που μπορούμε σχετικά εύκολα να εφαρμόσουμε στην κλινική πράξη.

Αντίστοιχα, πρέπει να υπολογίσουμε και το κόστος. Πόσο κοστίζει η συγκεκριμένη προσέγγιση και πόσα χρήματα εξοικονομούνται από τη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών, τη μικρότερη διάρκεια νοσηλείας, την ορθολογικότερη χρήση των φαρμάκων και τον μικρότερο αριθμό θανάτων.

Είναι αποτελέσματα που έχουμε ήδη αναδείξει σε προηγούμενη κλινική μας μελέτη. Παράλληλα, πρέπει να συνυπολογίζεται και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Δεν είναι μόνο το κόστος· είναι και η ποιότητα ζωής, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αξιολόγησης.

Σε ό,τι αφορά την προτεραιοποίηση της ανάλυσης, από τη στιγμή που υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα από το γονιδίωμα ενός ασθενούς, αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγεις να το αναλύσεις. Εάν θέλεις να εξετάσεις κληρονομικά νοσήματα, προσαρμόζεις την ανάλυση προς αυτή την κατεύθυνση. Εάν θέλεις να εξετάσεις τη φαρμακευτική αγωγή και την ανταπόκριση στα φάρμακα, προσαρμόζεις αντίστοιχα την ανάλυση.

Η προτεραιοποίηση, επομένως, σχετίζεται με την απόφαση που λαμβάνει κάθε φορά η ερευνητική ή η κλινική ομάδα. Προσωπικά πιστεύω ότι αξίζει να δοθεί προτεραιότητα στο πώς μπορούμε να ανταποκριθούμε καλύτερα στη θεραπεία, να εξορθολογίσουμε τη φαρμακευτική αγωγή, να μειώσουμε τις παρενέργειες και να μεγιστοποιήσουμε την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

Ποια φάρμακα ή θεραπευτικές κατηγορίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν την αφετηρία για ένα εθνικό πρόγραμμα φαρμακογονιδιωματικής; Θα έπρεπε η σχετική πληροφορία να αποθηκεύεται μία φορά στον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς και να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη τη ζωή του;

Αφετηρία για ένα εθνικό πρόγραμμα φαρμακογονιδιωματικής θα μπορούσαν να αποτελέσουν τέσσερις βασικές ιατρικές ειδικότητες: η καρδιολογία, η ογκολογία, η ψυχιατρική και η νευρολογία, οι οποίες διαχειρίζονται και τον μεγαλύτερο αριθμό ασθενών στη χώρα μας.

Η σχετική πληροφορία θα μπορούσε, ασφαλώς, να αποθηκεύεται στον ηλεκτρονικό φάκελο Υγείας του ασθενούς, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει η κατάλληλη υποδομή ώστε ο ιατρικός φάκελος να μπορεί να δεχθεί και να αξιοποιήσει αυτή την πληροφορία.

Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει ήδη ένα ηλεκτρονικό εργαλείο που χρησιμοποιούμε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και το οποίο βελτιώνεται διαρκώς.

Πρωτοπόροι σε αυτόν τον τομέα είναι οι Ολλανδοί. Έχουν αναπτύξει ένα σύστημα στα φαρμακεία, όπου όταν ο ασθενής πηγαίνει να παραλάβει το φάρμακό του και υπάρχει κάποια γενετική παραλλαγή στο γονιδίωμά του ή κάποια συγχορήγηση φαρμάκου που ενδέχεται να δημιουργεί πρόβλημα, εμφανίζεται ειδοποίηση στην οθόνη του φαρμακοποιού. Η ειδοποίηση τον προειδοποιεί ότι υπάρχει μια γενετική παραλλαγή ή ένας συνδυασμός που ενδεχομένως οδηγεί σε τοξικότητα.

Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα αντίστοιχο σύστημα να εφαρμόζεται, ελπίζω στο άμεσο μέλλον, και στη χώρα μας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει την ερμηνεία εκατομμυρίων γενετικών παραλλαγών. Πόσο αξιόπιστοι είναι σήμερα οι σχετικοί αλγόριθμοι και πώς αποτρέπουμε τη δημιουργία εργαλείων που λειτουργούν καλύτερα για τους πληθυσμούς που εκπροσωπούνται περισσότερο στις διεθνείς βάσεις δεδομένων;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, στην παρούσα φάση, ενέχει έναν κίνδυνο. Η ερμηνεία γενετικών αποτελεσμάτων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να έχει τους ίδιους κινδύνους με το να λάβει ένας ασθενής την ανάλυση του γονιδιώματός του χωρίς την παρουσία ενός εξειδικευμένου γενετιστή ή ενός εξειδικευμένου γενετικού συμβούλου.

Κατά την προσωπική μου άποψη, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ερμηνεία γενετικών αποτελεσμάτων είναι εξαιρετικά επίφοβη στην παρούσα φάση. Μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει.

Πιθανότατα στο μέλλον θα βρεθούμε σε ένα καλύτερο σημείο, ώστε να μπορέσουμε να διερευνήσουμε περισσότερο αυτή τη δυνατότητα. Στην παρούσα φάση, όμως, είναι κάτι που προσωπικά θα αποθάρρυνα.

Οι εμπορικές εξετάσεις DNA υπόσχονται πληροφορίες για την καταγωγή, τη διατροφή, τη φυσική κατάσταση ή τον κίνδυνο ασθενειών χωρίς πάντα τη συμμετοχή γιατρού. Ποια από αυτά τα τεστ έχουν πραγματική κλινική αξία και ποια όρια ή κανονιστική εποπτεία χρειάζεται η ελληνική αγορά;

Υπάρχουν, όπως αναφέρετε, εμπορικές εξετάσεις DNA σχετικά με την καταγωγή, τη διατροφή, τη φυσική κατάσταση, την προσωπικότητα ή τις αθλητικές επιδόσεις, στις οποίες δεν μεσολαβεί επαγγελματίας Υγείας. Είναι τα λεγόμενα direct-to-consumer γενετικά τεστ.

Πρόκειται για μια μόδα, για την προώθηση της οποίας χρησιμοποιούνται ακόμη και influencers, απευθυνόμενοι σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν απαραίτητα τι είναι η γενετική. Είναι μια τάση της εποχής, όπως κάποτε ήταν της μόδας η αποθήκευση βλαστοκυττάρων.

Τα συγκεκριμένα τεστ, κατά τη γνώμη μου, δεν έχουν κλινική αξία. Ο λόγος είναι πολύ απλός καθώς δεν διαθέτουν την απαιτούμενη ρυθμιστική έγκριση από οργανισμούς όπως ο FDA, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ή ο ΕΟΦ.

Οι γενετικές εξετάσεις που έχουν πραγματική κλινική αξία είναι εκείνες που αφορούν την εξατομικευμένη και γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία, τη γενετική ανάλυση νοσημάτων που οφείλονται σε ένα γονίδιο –τα λεγόμενα μονογονιδιακά νοσήματα, όπως η μεσογειακή αναιμία και η κυστική ίνωση– καθώς και τα τεστ πατρότητας, με τη συναίνεση και των δύο γονέων.

Όλα τα υπόλοιπα, κατά τη γνώμη μου, είναι «εκ του πονηρού» και έχουν ως βασικό σκοπό την κερδοσκοπία και τίποτε περισσότερο. Θα μπορούσα, μάλιστα, να αναφέρω αρκετές περιπτώσεις στις οποίες τα αποτελέσματα τέτοιων τεστ ήταν λανθασμένα και δημιούργησαν παρερμηνείες.

Σε τελική ανάλυση, δεν προσφέρουν ουσιαστικό κλινικό όφελος στον ασθενή.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις σε αναγνωρισμένες υπηρεσίες γενετικής, εργαστηριακά πρότυπα και ισότιμη πρόσβαση στη γενετική συμβουλευτική. Τι θεσμικές αλλαγές και ποιες νέες ειδικότητες χρειάζονται ώστε η εξατομικευμένη Ιατρική να μη γίνει προνόμιο όσων μπορούν να πληρώσουν ιδιωτικά;

Οι ελλείψεις της χώρας μας σε θέματα γενετικής, εργαστηριακών προτύπων και πρόσβασης σε γενετικές εξετάσεις είναι δεδομένες.

Αυτό που χρειάζεται είναι ένα καλύτερο πλαίσιο ελέγχου των συγκεκριμένων γενετικών αναλύσεων. Αυτό σχετίζεται, για παράδειγμα, με την πιστοποίηση των γενετικών εργαστηρίων που παρέχουν αυτές τις εξετάσεις, αλλά και με την ύπαρξη γενετιστών πιστοποιημένων από το υπουργείο Υγείας, με αναγνωρισμένη ειδικότητα, οι οποίοι θα μπορούν να ερμηνεύουν σωστά τα αποτελέσματα.

Χρειάζεται, επίσης, έλεγχος στον τρόπο με τον οποίο προωθούνται αυτές οι αναλύσεις στο κοινό. Δεν μπορεί η προώθησή τους να γίνεται χωρίς κανέναν έλεγχο· πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία και συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο.

Παράλληλα, οι εξετάσεις αυτές πρέπει να αποζημιώνονται από το σύστημα Υγείας, ώστε να είναι ευρέως διαθέσιμες ακόμη και σε ανθρώπους που δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος τους με ιδιωτικούς πόρους.

Αν με ρωτούσατε τι θα έκανα ως ασθενής, το πρώτο πράγμα που θα κοίταζα θα ήταν να πραγματοποιήσω τη συγκεκριμένη γενετική εξέταση σε κάποιο αναγνωρισμένο δημόσιο νοσηλευτικό ή ερευνητικό κέντρο της χώρας και όχι σε κάποιον ιδιώτη, ο οποίος μπορεί να έχει οικονομικό κίνητρο να προωθήσει συγκεκριμένες εξετάσεις χωρίς αυτές να είναι κατ’ ανάγκη πιστοποιημένες.

Περίπου δεκαπέντε χρόνια μετά την έναρξη του «Genome of Greece», ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για την επόμενη δεκαετία; Θα μπορούσε κάθε πολίτης να διαθέτει κάποτε ένα ασφαλές γονιδιωματικό αρχείο που θα καθοδηγεί την πρόληψη και τη θεραπεία του ή μία τέτοια προοπτική δημιουργεί περισσότερους κινδύνους από όσους μπορούμε σήμερα να ελέγξουμε;

Για την επόμενη δεκαετία θα ήθελα να δω τη γενετικά θεραπεία να εντάσσεται συστηματικά στην κλινική πράξη στη χώρα μας και να αποζημιώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, ώστε να μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτή κάθε ασθενής.

Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, για παράδειγμα, κάθε νεογέννητο παιδί συνοδεύεται πλέον από τη γενετική του πληροφορία σε επίπεδο ολόκληρου του γονιδιώματος. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε κάτι αντίστοιχο και για τη χώρα μας.

Γνωρίζω ότι πρόκειται για έναν αρκετά φιλόδοξο στόχο. Επομένως, εάν έπρεπε να θέσω έναν περισσότερο άμεσο στόχο για την επόμενη δεκαετία, θα ήθελα τουλάχιστον να δω τη γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία να έχει ενταχθεί στο σύστημα Υγείας ως αποζημιούμενη γενετική ανάλυση.

Έχουμε ήδη δείξει μέσα από κλινική μας μελέτη ότι μια τέτοια προσέγγιση όχι μόνο μειώνει την εμφάνιση τοξικότητας και μεγιστοποιεί την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, αλλά βελτιώνει παράλληλα την ποιότητα ζωής των ασθενών και μειώνει το κόστος της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης.

Who is Who

Ο Γεώργιος Πατρινός είναι Γενικός Διευθυντής και Διευθυντής Ερευνών του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ και Καθηγητής Φαρμακευτικής Βιοτεχνολογίας και Φαρμακογονιδιωματικής στο Τμήμα Φαρμακευτικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πατρών. Είναι πτυχιούχος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος διδακτορικού στη Μοριακή Βιολογία από το ίδιο Πανεπιστήμιο.

Παράλληλα, είναι Επισκέπτης Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του United Arab Emirates University και του Erasmus University Medical Center του Ρότερνταμ, ενώ το διάστημα 2010-2022 συμμετείχε ως τακτικό μέλος και Εθνικός Εκπρόσωπος στην Pharmacogenomics Working Party του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA).

Το ερευνητικό του έργο επικεντρώνεται στη φαρμακογονιδιωματική, την εξατομικευμένη, την πληθυσμιακή γονιδιωματική, τη γονιδιωματική γενετικών νοσημάτων και τη γονιδιωματική πληροφορική, με έμφαση στη μετάφραση της γονιδιωματικής γνώσης σε εργαλεία για την κλινική πράξη και τη Δημόσια Υγεία.

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Ιατρική εκπαίδευση: Τι πρέπει να γνωρίζει ο γιατρός στην εποχή της AI

Η AI αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί αναζητούν πληροφορίες και αξιολογούν διαγνωστικές και θεραπευτικές επιλογές. Άρθρο στο JAMA θέτει στο επίκεντρο έναν κρίσιμο εκπαιδευτικό κίνδυνο: οι νέοι γιατροί να εξαρτηθούν από τους αλγορίθμους πριν αποκτήσουν τις δεξιότητες που χρειάζονται για να ελέγχουν τις απαντήσεις τους.

Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην κλινική πράξη δημιουργεί νέες απαιτήσεις για την ιατρική εκπαίδευση. Η πρόσβαση σε συστήματα που αναλύουν πληροφορίες και προτείνουν διαγνώσεις ή θεραπείες καθιστά αναγκαία την επανεξέταση τόσο του περιεχομένου των σπουδών όσο και του τρόπου αξιολόγησης των εκπαιδευόμενων.

Το ερώτημα είναι πώς θα αναπτύσσουν οι νέοι γιατροί ανεξάρτητη κλινική κρίση, όταν μπορούν να αναθέτουν στην τεχνολογία μέρος της συλλογιστικής διαδικασίας που παραδοσιακά καλλιεργεί αυτή την ικανότητα.

Αυτόν τον προβληματισμό αναπτύσσουν οι Jesse Burk-Rafel και Robert M. Wachter σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2026 στο JAMA, με τίτλο «Physician Training for the AI Era: Rethinking a Century-Old Wager». Οι συγγραφείς προτείνουν αναπροσαρμογή της εκπαίδευσης, με ενίσχυση ορισμένων δεξιοτήτων, καλλιέργεια νέων και προσεκτικό περιορισμό απαιτήσεων που χάνουν μέρος της χρησιμότητάς τους.

Τις θέσεις της δημοσίευσης παρουσιάζουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, δρ Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος–ογκολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής–Ογκολογίας–Αιματολογίας, διευθυντής της Κλινικής και τέως πρύτανης του ΕΚΠΑ.

Ο κίνδυνος του «never-skilling»

Για περισσότερο από έναν αιώνα, η ιατρική εκπαίδευση στηρίζεται στην απόκτηση εκτεταμένων επιστημονικών γνώσεων και στην εφαρμογή τους μέσα από εποπτευόμενη κλινική εμπειρία. Η διαδοχική αντιμετώπιση περιστατικών βοηθά τον εκπαιδευόμενο να συνδέει τα ευρήματα, να αξιολογεί εναλλακτικές εξηγήσεις και να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα.

Η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε αλγοριθμικές απαντήσεις μπορεί να παρακάμπτει μέρος αυτής της προσπάθειας. Ο κίνδυνος αφορά το λεγόμενο never-skilling: ο εκπαιδευόμενος ενδέχεται να μην αναπτύξει εξαρχής ουσιαστικές δεξιότητες, επειδή στηρίζεται πρόωρα στην τεχνολογία.

Οι συγγραφείς περιγράφουν αυτή την πιθανότητα ως βασική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μοντέλο. Πρόκειται για προβληματισμό και πρόταση αναμόρφωσης της εκπαίδευσης, όχι για κλινική μελέτη που μετρά την έκταση του φαινομένου στους νέους γιατρούς.

Τρεις άξονες για την αναμόρφωση της εκπαίδευσης

Η προτεινόμενη στρατηγική οργανώνεται γύρω από τρεις κατευθύνσεις: ενίσχυση των δεξιοτήτων που αποκτούν μεγαλύτερη αξία με τη χρήση της AI, ανάπτυξη νέων ικανοτήτων που απαιτεί η συνεργασία με τα συστήματα αυτά και στοχευμένη μείωση εκπαιδευτικών απαιτήσεων που γίνονται λιγότερο αναγκαίες.

Η προσέγγιση προϋποθέτει προσεκτική επιλογή. Η ευκολότερη αναζήτηση μιας πληροφορίας δεν καταργεί την ανάγκη κατανόησής της. Αντίστοιχα, η δυνατότητα παραγωγής μιας θεραπευτικής πρότασης δεν εξασφαλίζει ότι η πρόταση ταιριάζει στον συγκεκριμένο ασθενή.

Για τον λόγο αυτό, η εκπαίδευση χρειάζεται να διατηρήσει ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο και ταυτόχρονα να προετοιμάζει τους γιατρούς για την κριτική χρήση των νέων εργαλείων.

Η κλινική εξέταση παραμένει βασική πηγή πληροφορίας

Η άμεση επαφή με τον ασθενή εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση. Η φυσική εξέταση, η παρατήρηση και η επικοινωνία προσφέρουν πληροφορίες που μπορεί να απουσιάζουν από τον ηλεκτρονικό φάκελο.

Ο γιατρός χρειάζεται να αναγνωρίζει τι δεν έχει καταγραφεί, να θέτει πρόσθετες ερωτήσεις και να ελέγχει αν τα διαθέσιμα στοιχεία περιγράφουν επαρκώς την κατάσταση του ασθενούς. Ένας αλγόριθμος μπορεί να αναλύει τα δεδομένα που λαμβάνει, αλλά η κλινική εκτίμηση καθορίζει και ποια δεδομένα πρέπει να αναζητηθούν.

Η ανάπτυξη αυτής της ικανότητας απαιτεί συστηματική εξάσκηση δίπλα στον ασθενή και εποπτεία από έμπειρους εκπαιδευτές.

Από τη διάγνωση στο εξατομικευμένο θεραπευτικό σχέδιο

Εξίσου σημαντική είναι η θεραπευτική συλλογιστική, γνωστή ως management reasoning. Αφορά την ικανότητα του γιατρού να μετατρέπει τη διάγνωση σε σχέδιο φροντίδας κατάλληλο για τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Η διαδικασία συνυπολογίζει τη βαρύτητα της νόσου, τις ιδιαίτερες ανάγκες και τις προτιμήσεις του ασθενούς. Προϋποθέτει, επομένως, περισσότερα από την αναγνώριση μιας πάθησης ή την επιλογή μιας θεωρητικά αποτελεσματικής αγωγής.

Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να μάθει να συνδέει την επιστημονική γνώση με το κλινικό πλαίσιο και να αιτιολογεί τις αποφάσεις του.

Η νέα δεξιότητα: Κριτική εποπτεία των απαντήσεων της AI

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης αποκτά ιδιαίτερη σημασία η supervisory reasoning, δηλαδή η ικανότητα κριτικής εποπτείας των αλγοριθμικών προτάσεων.

Ο γιατρός χρειάζεται να αξιολογεί ανεξάρτητα μια διαγνωστική ή θεραπευτική απάντηση, να αναγνωρίζει ανακρίβειες και να αποφασίζει αν θα την αποδεχθεί, αν θα την τροποποιήσει ή αν θα αναζητήσει πρόσθετα στοιχεία.

Η ουσιαστική εποπτεία προϋποθέτει γνώση και κλινική κρίση. Χωρίς αυτές, ο χρήστης δυσκολεύεται να εντοπίσει πότε μια πειστική απάντηση στηρίζεται σε ανεπαρκή δεδομένα ή παραβλέπει μια κρίσιμη πλευρά του περιστατικού.

Εμπιστοσύνη προσαρμοσμένη στο εργαλείο και στο περιστατικό

Η κατάλληλα προσαρμοσμένη εμπιστοσύνη, ή calibrated trust, αποτελεί ακόμη μία βασική ικανότητα. Ο γιατρός πρέπει να προσαρμόζει τον βαθμό εμπιστοσύνης του ανάλογα με το σύστημα, την κλινική εφαρμογή και τη σοβαρότητα των πιθανών συνεπειών ενός λάθους.

Στόχος είναι να περιοριστούν τόσο η άκριτη αποδοχή των προτάσεων όσο και η αδικαιολόγητη απόρριψη της τεχνολογίας.

Παράλληλα, η μεταγνώση βοηθά τον εκπαιδευόμενο να εξετάζει τον δικό του τρόπο σκέψης. Περιλαμβάνει την αναγνώριση των ορίων της γνώσης του, την αξιολόγηση της βεβαιότητάς του και την αναπροσαρμογή της απόφασής του όταν προκύπτουν νέα στοιχεία.

Οι δύο δεξιότητες λειτουργούν συμπληρωματικά: ο γιατρός αξιολογεί την απάντηση του συστήματος και ταυτόχρονα ελέγχει τη δική του συλλογιστική.

Λιγότερη απομνημόνευση, με διατήρηση των θεμελιωδών γνώσεων

Η αναθεώρηση της εκπαίδευσης περιλαμβάνει και τη στοχευμένη μείωση της εγκυκλοπαιδικής απομνημόνευσης. Ορισμένες πληροφορίες μπορούν να αναζητούνται με τη βοήθεια της τεχνολογίας, επιτρέποντας μεγαλύτερη έμφαση στην κατανόηση και στην εφαρμογή τους.

Ωστόσο, οι θεμελιώδεις γνώσεις φυσιολογίας, παθοφυσιολογίας και φαρμακολογίας παραμένουν απαραίτητες. Αποτελούν τη βάση για την ερμηνεία των ευρημάτων και για τον έλεγχο των προτεινόμενων ενεργειών.

Ιδιαίτερη κατηγορία συνιστούν οι γνώσεις που απαιτούνται σε επείγουσες κλινικές αποφάσεις. Αυτές πρέπει να παραμένουν άμεσα διαθέσιμες στον γιατρό, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται χωρίς καθυστέρηση.

Εξάσκηση με και χωρίς τεχνητή νοημοσύνη

Οι προτάσεις για την εκπαίδευση περιλαμβάνουν συστηματική εξάσκηση τόσο με υποστήριξη AI όσο και χωρίς αυτήν. Έτσι, οι εκπαιδευτές μπορούν να αξιολογούν την ανεξάρτητη ικανότητα του γιατρού και τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιεί το εργαλείο.

Χρήσιμες θεωρούνται επίσης οι προσομοιώσεις περιστατικών με ενσωματωμένα σφάλματα. Σε αυτές, ο εκπαιδευόμενος καλείται να αναγνωρίσει το πρόβλημα, να εξηγήσει γιατί η πρόταση είναι ακατάλληλη και να διαμορφώσει ασφαλέστερη προσέγγιση.

Αντίστοιχα, οι μέθοδοι αξιολόγησης χρειάζεται να διαχωρίζουν την προσωπική συμβολή του εκπαιδευόμενου από εκείνη του αλγορίθμου. Μια σωστή τελική απάντηση δεν αποκαλύπτει από μόνη της αν ο γιατρός κατανοεί και μπορεί να υποστηρίξει τη διαδρομή που οδήγησε σε αυτήν.

Η εκπαιδευτική πρόκληση είναι να διαμορφωθούν γιατροί που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά την τεχνολογία, διατηρώντας την αυτονομία, την κριτική σκέψη και την ικανότητα υπεύθυνων, εξατομικευμένων αποφάσεων για τους ασθενείς τους

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr

Η έρευνα δύο Ελλήνων στη Ζυρίχη για Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον

Εργαστηριακά μοντέλα ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού χρησιμοποιούν ερευνητές της Vale Biolabs στη Ζυρίχη για να αξιολογήσουν υποψήφια φάρμακα για νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Ο Πέτρος Τσάτσαρης και η Αγγελική Δαμήλου περιγράφουν πώς τα εγκεφαλικά οργανοειδή μπορούν να υποστηρίξουν την προκλινική έρευνα, με στόχο ταχύτερες δοκιμές και περιορισμό της χρήσης πειραματόζωων.

Μικρές τρισδιάστατες δομές που αναπτύσσονται στο εργαστήριο από ανθρώπινα βλαστοκύτταρα προσφέρουν ένα πεδίο μελέτης για υποψήφια φάρμακα κατά του Αλτσχάιμερ και του Πάρκινσον. Πρόκειται για τα εγκεφαλικά οργανοειδή, μοντέλα που προσομοιώνουν ορισμένα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού και επιτρέπουν στους επιστήμονες να εξετάζουν την επίδραση φαρμακευτικών ουσιών.

Τη μεθοδολογία που εφαρμόζει η Vale Biolabs στη Ζυρίχη παρουσίασαν στο ΕΡΤnews δύο μέλη της ομάδας της, ο Πέτρος Τσάτσαρης και η Αγγελική Δαμήλου. Η εργασία τους εστιάζει στην αξιολόγηση υποψήφιων θεραπειών πριν αυτές προχωρήσουν σε κλινικές δοκιμές.

Στόχος είναι να αποκτήσουν οι ερευνητές περισσότερες πληροφορίες για τη δράση και την πιθανή τοξικότητα των ουσιών σε ανθρώπινα κυτταρικά μοντέλα, ώστε να υποστηρίξουν την επιλογή των επόμενων βημάτων ανάπτυξης.

Πώς δημιουργούνται τα εγκεφαλικά οργανοειδή

Η ομάδα χρησιμοποιεί βλαστοκύτταρα από υγιείς ανθρώπους και ασθενείς για να αναπτύξει τις εργαστηριακές δομές.

Όπως εξήγησε η Αγγελική Δαμήλου, η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει από εύκολα προσβάσιμα δείγματα, όπως κύτταρα του δέρματος. Οι ερευνητές τα επαναπρογραμματίζουν στο εργαστήριο και τα αξιοποιούν για τη δημιουργία των μοντέλων.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να μελετούν ιστό που φέρει χαρακτηριστικά του ανθρώπου από τον οποίο προήλθαν τα κύτταρα, χωρίς να χρειάζεται άμεση παρέμβαση στον εγκέφαλό του.

Τα οργανοειδή προσομοιώνουν συγκεκριμένες πλευρές του εγκεφαλικού ιστού. Η χρησιμότητά τους αφορά τη μελέτη αυτών των χαρακτηριστικών σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες και δεν τα καθιστά πλήρη αντίγραφα του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Δοκιμές φαρμάκων και παρακολούθηση της απόκρισης

Στα μοντέλα αυτά, οι ερευνητές εξετάζουν πώς αντιδρά ο ιστός όταν εκτίθεται σε φαρμακευτικές ουσίες. Αναζητούν ενδείξεις πιθανής θεραπευτικής δράσης και παράλληλα ελέγχουν αν εμφανίζονται τοξικές επιδράσεις.

Σύμφωνα με τη Vale Biolabs, η προσέγγισή της περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες μετρήσεις στα ανθρώπινα εγκεφαλικά οργανοειδή. Έτσι, η ομάδα παρακολουθεί τις αλλαγές που συμβαίνουν με την πάροδο του χρόνου και υπό την επίδραση της αγωγής.

Η χρονική παρακολούθηση επιτρέπει την καταγραφή της πορείας της απόκρισης του μοντέλου. Οι πληροφορίες αυτές εντάσσονται στην προκλινική αξιολόγηση και μπορούν να βοηθήσουν τους ερευνητές να αποφασίσουν ποιες ουσίες αξίζει να διερευνήσουν περαιτέρω.

Η εκτίμηση για συντόμευση των αρχικών δοκιμών

Οι δύο ερευνητές υποστήριξαν ότι η χρήση οργανοειδών μπορεί να μειώσει τον χρόνο ορισμένων αρχικών σταδίων της έρευνας και να περιορίσει την ανάγκη για πειραματόζωα.

Σύμφωνα με τη δική τους μεθοδολογία, ανέφεραν ότι μια φάση που μπορεί να διαρκεί περίπου δυόμισι χρόνια θα μπορούσε να περιοριστεί σε έξι μήνες. Περιέγραψαν ένα σχήμα τριών μηνών δοκιμών στα ανθρώπινα μοντέλα και στη συνέχεια τριών μηνών αξιολόγησης σε πειραματόζωα.

Η εκτίμηση αφορά το συγκεκριμένο ερευνητικό στάδιο που περιέγραψαν. Δεν αποτελεί χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης και διάθεσης ενός νέου φαρμάκου ούτε σημαίνει ότι η προσέγγιση καταργεί συνολικά τις δοκιμές σε ζώα.

Τα ευρήματα στο εργαστήριο προηγούνται των κλινικών δοκιμών

Η δοκιμή μιας ουσίας σε εγκεφαλικό οργανοειδές δεν ισοδυναμεί με χορήγησή της σε ασθενή. Αντίστοιχα, μια θετική απόκριση στο μοντέλο δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το φάρμακο θα είναι αποτελεσματικό και ασφαλές στους ανθρώπους.

Τα υποψήφια φάρμακα χρειάζεται να περάσουν από τα προβλεπόμενα προκλινικά και κλινικά στάδια. Τα οργανοειδή προσφέρουν ένα επιπλέον εργαλείο για την αξιολόγησή τους μέσα σε αυτή τη διαδρομή.

Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία σε παθήσεις όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον, καθώς το αντικείμενο της συγκεκριμένης εργασίας είναι η υποστήριξη της έρευνας νέων θεραπειών. Η παρουσίαση δεν αφορά αποτελέσματα χορήγησης νέου φαρμάκου σε ασθενείς.

Οι διαδρομές των δύο Ελλήνων ερευνητών

Η Αγγελική Δαμήλου σπούδασε Ψυχολογία στην Κρήτη και στη συνέχεια εργάστηκε στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο, όπου ήρθε σε επαφή με τη νευροβιολογία.

Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές στην Αγγλία και διδακτορική έρευνα στην Ελβετία. Στην επαγγελματική της διαδρομή περιλαμβάνεται επίσης εργασία στο Χάρβαρντ και στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστώνης.

Ο Πέτρος Τσάτσαρης σπούδασε Βιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Λουξεμβούργο, πριν ενταχθεί στην ερευνητική ομάδα στη Ζυρίχη.

Οι δύο επιστήμονες δήλωσαν ότι επιδιώκουν συνεργασίες με την Ελλάδα. Στόχος τους είναι η μεταφορά τεχνογνωσίας και η συμβολή στην ανάπτυξη της έρευνας στη χώρα, συνδέοντας την εμπειρία που αποκτούν στο εξωτερικό με την ελληνική επιστημονική κοινότητα.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Φραγκούλης: Ζητά έλεγχο στις online συνταγές και αναρρωτικές άδειες

Τον τρόπο παροχής και προβολής υπηρεσιών τηλεϊατρικής αμφισβητεί ο Ευάγγελος Φραγκούλης, ζητώντας παρέμβαση των αρμόδιων αρχών. Με αφορμή υπηρεσίες ανανέωσης χρόνιας αγωγής και έκδοσης βεβαιώσεων ασθενείας μέσω εφαρμογών, θέτει στο επίκεντρο την επάρκεια της ιατρικής αξιολόγησης, την ευθύνη του γιατρού και τη συνέχεια της φροντίδας των ασθενών.

Δημόσια παρέμβαση για τα όρια της τηλεϊατρικής, με αιχμή τη συνταγογράφηση και τις αναρρωτικές άδειες μέσω ψηφιακών εφαρμογών, πραγματοποίησε ο γενικός–οικογενειακός γιατρός Ευάγγελος Φραγκούλης.

Σε ανάρτησή του, την οποία απευθύνει στον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, στην αναπληρώτρια υπουργό Ειρήνη Αγαπηδάκη και άλλους αποδέκτες, διερωτάται κατά πόσο συγκεκριμένα μοντέλα υπηρεσιών πληρούν τις προϋποθέσεις άσκησης της Ιατρικής.

Η κριτική του αφορά κυρίως την αξιολόγηση ασθενών που ο γιατρός δεν έχει προηγουμένως εξετάσει ή δει, καθώς και τον κίνδυνο η παρακολούθηση ενός χρόνιου νοσήματος να αποσυνδεθεί από τη σταθερή θεραπευτική σχέση.

Την ανάρτηση συνοδεύουν στιγμιότυπα από τις πλατφόρμες DocNow και Doctoranytime. Οι υπηρεσίες που αποτυπώνονται παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, ενώ και οι δύο περιγράφουν συμμετοχή γιατρού στη διαδικασία. Η ανάρτηση θέτει ζητήματα ελέγχου και ρύθμισης· δεν αποτελεί διαπίστωση παρανομίας από αρμόδια αρχή.

Η ένσταση για την επανάληψη χρόνιας αγωγής

Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασης Φραγκούλη αφορά την ανανέωση συνταγών σε ανθρώπους που λαμβάνουν σταθερή φαρμακευτική αγωγή για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.

Ο ίδιος αμφισβητεί την επάρκεια μιας διαδικασίας όταν ο γιατρός δεν έχει προηγούμενη κλινική επαφή με τον ασθενή. Περιγράφει επικριτικά την «επανάληψη μιας χρόνιας αγωγής σε ασθενή, που όχι μόνο δεν έχω εξετάσει, αλλά δεν έχω ούτε καν δει», με βάση το γεγονός ότι ήδη λαμβάνει την αγωγή.

Στο στιγμιότυπο της DocNow προβάλλεται υπηρεσία επανάληψης συνταγής χρόνιας αγωγής «χωρίς ραντεβού και αναμονή», με χρέωση 10 ευρώ ανά αίτημα για την ιατρική αξιολόγηση.

Η περιγραφή αναφέρει ότι ο χρήστης συμπληρώνει σύντομο ερωτηματολόγιο και αδειοδοτημένος γιατρός εξετάζει το αίτημα μέσα σε 12 ώρες. Διευκρινίζει επίσης ότι η συνταγή εκδίδεται μόνο εφόσον ο γιατρός κρίνει πως είναι κατάλληλη.

Στην ίδια εικόνα αναγράφεται ότι η διαδικασία γίνεται χωρίς βιντεοκλήση, με δυνατότητα γραπτής επικοινωνίας μέσα στην εφαρμογή για διευκρινίσεις. Η υπηρεσία παρουσιάζεται ως επιλογή για σταθερή, μακροχρόνια αγωγή στην ίδια δόση επί τουλάχιστον έξι μήνες, με κάλυψη έως τριών μηνών.

Η ένσταση του κ. Φραγκούλη στρέφεται, επομένως, στο αν τα στοιχεία μιας τέτοιας διαδικασίας επαρκούν για ασφαλή απόφαση και ουσιαστική παρακολούθηση.

Αναρρωτική άδεια από το κινητό

Δεύτερο πεδίο κριτικής αποτελεί η έκδοση βεβαιώσεων ασθενείας έπειτα από ηλεκτρονικό αίτημα. Στο σχετικό στιγμιότυπο της DocNow εμφανίζεται η υπηρεσία «Αναρρωτική άδεια από το κινητό σου», με κόστος 10 ευρώ ανά αίτημα, χωρίς συνδρομή. Η περιγραφή προβλέπει αξιολόγηση από αδειοδοτημένο γιατρό και διάρκεια έως τριών ημερών ανά βεβαίωση, με τον τελικό αριθμό να ορίζεται από τον ίδιο.

Αναφέρονται ακόμη ώρες αξιολόγησης 09:00–22:00, δυνατότητα πρόσθετης ερώτησης μέσω της εφαρμογής και ηλεκτρονική καταχώριση της βεβαίωσης στο επίσημο σύστημα, εφόσον εκδοθεί.

Ο κ. Φραγκούλης παραθέτει στην ανάρτησή του και περιορισμούς χρήσης: ενήλικοι στην Ελλάδα, έως δύο βεβαιώσεις ανά 30 ημέρες και έξι τον χρόνο, καθώς και δυνατότητα νέου αιτήματος 72 ώρες μετά από απόρριψη.

Με ειρωνική αναφορά στις «αυστηρές δικλείδες», αμφισβητεί αν τέτοιοι αριθμητικοί περιορισμοί απαντούν στο ουσιαστικό ζήτημα της κλινικής αξιολόγησης.

Το διαφορετικό μοντέλο του Doctoranytime

Το τέταρτο στιγμιότυπο αφορά το Doctoranytime και προβάλλει υπηρεσία αναρρωτικής άδειας μέσω live chat, με αναφορά σε σύνδεση με γιατρό σε ένα λεπτό και λειτουργία όλο το εικοσιτετράωρο.

Η εικόνα αναφέρει εκτίμηση, συνταγογράφηση όπου χρειάζεται και έκδοση βεβαίωσης ασθενείας μέσω ΗΔΙΚΑ.

Στη δημόσια σελίδα της υπηρεσίας, η εταιρεία διευκρινίζει ότι απαιτούνται έγκυρος ΑΜΚΑ και επαρκείς πληροφορίες για την αξιολόγηση. Αναφέρει επίσης ότι ο γιατρός μπορεί να ζητήσει βιντεοκλήση χωρίς πρόσθετη χρέωση και ότι η τελική απόφαση, μαζί με τη διάρκεια της βεβαίωσης έως τριών ημερών, ανήκει στον γιατρό.

Για τη συνταγογράφηση, η ίδια σελίδα εξαιρεί χρόνιες θεραπείες που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση, θεραπείες που χρειάζονται τακτική φυσική εξέταση και φάρμακα με κίνδυνο εξάρτησης.

Οι διευκρινίσεις αυτές αποτελούν τη δημόσια περιγραφή της υπηρεσίας από την πλατφόρμα. Δεν συνιστούν ειδική απάντηση στην ανάρτηση του κ. Φραγκούλη.

Η βασική ανησυχία: Χρόνιο νόσημα χωρίς συνέχεια στη φροντίδα

Η παρέμβαση επεκτείνεται πέρα από τη διαδικασία έκδοσης μιας συνταγής ή μιας βεβαίωσης. Ο κ. Φραγκούλης ανησυχεί για την αντίληψη που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να διαμορφώνεται γύρω από τη διαχείριση της χρόνιας νόσου.

Όπως αναφέρει, υπάρχει κίνδυνος να θεωρείται ότι η διάγνωση και η θεραπεία μπορούν να γίνονται «ερήμην του γιατρού», μέσω παραγγελίας εξετάσεων και συνταγών από το σπίτι.

Το επιχείρημά του εστιάζει στη συνέχεια της φροντίδας: ποιος γνωρίζει την πορεία του ασθενούς, ποιος έχει συνολική εικόνα της αγωγής του και ποιος αναλαμβάνει την επανεκτίμηση όταν αλλάζουν οι ανάγκες του.

Στην ίδια ανάρτηση συγκρίνει την ανάγκη εποπτείας του πεδίου με εκείνη των υπηρεσιών μακροζωίας, ζητώντας άμεσο έλεγχο και αυστηρή ρύθμιση σύμφωνα με τους κανόνες της Ιατρικής.

Τι προβλέπει ήδη το πλαίσιο τηλεϊατρικής

Η τηλεϊατρική διαθέτει θεσμικό πλαίσιο. Η υπουργική απόφαση 7686/2025, στο ΦΕΚ Β΄ 1083/10.03.2025, ρυθμίζει τη λειτουργία ιδιωτικών εφαρμογών και περιλαμβάνει πράξεις εξέτασης, διάγνωσης, συνταγογράφησης και έκδοσης πιστοποιητικών.

Προβλέπει εφαρμογή του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και των διαγνωστικών και θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Ο γιατρός οφείλει να ενημερώνει για ανάγκη φυσικής εξέτασης όταν η εξ αποστάσεως συνεδρία δεν επαρκεί για την κλινική αξιολόγηση.

Η απόφαση αναφέρεται σε οπτικοακουστικές συνδέσεις, αμφίδρομη επικοινωνία και ευθύνη του γιατρού για επαρκή αξιολόγηση. Συνεπώς, το ερώτημα που αναδεικνύεται αφορά και το πώς συγκεκριμένες διαδικασίες ερωτηματολογίου ή γραπτής συνομιλίας ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του πλαισίου. Η σχετική κρίση απαιτεί εξέταση της πραγματικής λειτουργίας κάθε υπηρεσίας.

Η πρόταση για Προσωπικό Ιατρό και δηλωμένο θεράποντα

Ως απάντηση στα προβλήματα που περιγράφει, ο κ. Φραγκούλης προτείνει η συνταγογράφηση χωρίς φυσική παρουσία να συνδέεται με τον δηλωμένο Προσωπικό Ιατρό και τον ειδικό που ο ασθενής έχει ορίσει ως θεράποντά του.

Στην πρότασή του περιλαμβάνει γιατρούς του ΕΣΥ, συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ και αμιγώς ιδιώτες. Για τους υπόλοιπους εισηγείται υποχρέωση έκδοσης γνωματεύσεων, συνταγών και παραπεμπτικών σε χαρτί, με σφραγίδα και υπογραφή.

Πρόκειται για πρόταση αλλαγής πολιτικής. Το πλαίσιο του 2025 επιτρέπει στον ασθενή να επιλέγει γιατρό της εφαρμογής ή διαθέσιμο γιατρό που αυτή υποδεικνύει, ο οποίος καθίσταται θεράπων μετά την αποδοχή του αιτήματος επικοινωνίας.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Ανοσοθεραπεία ανεξάρτητα απο τον τύπο του καρκίνου

Σημαντική εξέλιξη στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση
του καρκίνου
Η σύγχρονη Ογκολογία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, κατά την οποία η επιλογή της
θεραπείας δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το όργανο στο οποίο εμφανίζεται
ο καρκίνος, αλλά ολοένα περισσότερο από τα ιδιαίτερα μοριακά και βιολογικά
χαρακτηριστικά του όγκου. Η προσέγγιση αυτή, γνωστή ως θεραπεία ανεξάρτητη
από τον ιστό προέλευσης (tumour-agnostic therapy), αποτελεί σημαντική εξέλιξη
στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου, διευρύνοντας τις θεραπευτικές
δυνατότητες για ασθενείς με διαφορετικές μορφές κακοήθειας.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής
Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος-Ογκολόγος) και Θάνος
Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας) αναφέρουν
ότι σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε
τον Οκτώβριο του 2026 στο περιοδικό eClinicalMedicine, του The Lancet, η
ανοσοθεραπεία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας θεραπευτικής
φιλοσοφίας. Η βασική αρχή είναι ότι καρκίνοι που αναπτύσσονται σε διαφορετικά
όργανα μπορεί να παρουσιάζουν κοινά βιολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία τους
καθιστούν ευάλωτους στην ίδια θεραπευτική παρέμβαση.
Μοριακά χαρακτηριστικά, ανεξάρτητα από την ανατομική
εντόπιση του καρκίνου
Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε το 2017, όταν ο Αμερικανικός Οργανισμός
Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε για πρώτη φορά την ανοσοθεραπεία
με pembrolizumab σε ασθενείς με συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηριστικά,
ανεξάρτητα από την ανατομική εντόπιση του καρκίνου. Πρόκειται για όγκους
με υψηλή μικροδορυφορική αστάθεια (MSI-H / dMMR). Οι συγκεκριμένες
διαταραχές οδηγούν στη συσσώρευση γενετικών αλλοιώσεων, οι οποίες
μπορούν να καταστήσουν τα καρκινικά κύτταρα περισσότερο αναγνωρίσιμα
από το ανοσοποιητικό σύστημα. Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.
Στη μελέτη KEYNOTE-158, το pembrolizumab πέτυχε αντικειμενική ανταπόκριση
στο 33,8% των ασθενών με MSI-H/dMMR καρκίνους, με ορισμένες ανταποκρίσεις
να διατηρούνται για πολλά χρόνια. Αντίστοιχα, στη μελέτη GARNET, η
ανοσοθεραπεία με dostarlimab παρουσίασε ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης
44% σε ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους που εμφάνιζαν την ίδια
μοριακή διαταραχή. Ωστόσο, η παρουσία ενός κοινού βιοδείκτη δεν συνεπάγεται
απαραίτητα την ίδια ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία. Το υψηλό φορτίο
μεταλλάξεων του όγκου (Tumour Mutational Burden, TMB), για παράδειγμα, έχει
συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα ανταπόκρισης, αλλά η προγνωστική του αξία
διαφέρει σημαντικά μεταξύ των τύπων καρκίνου.
Εφαρμογή στους σπάνιους καρκίνους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή αυτής της προσέγγισης στους
σπάνιους καρκίνους. Στη μελέτη DART, ο συνδυασμός nivolumab και ipilimumab
παρουσίασε συνολικό ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης 13%, με σημαντική
δραστικότητα σε επιλεγμένες κατηγορίες σπάνιων όγκων. Αντίστοιχα, η μελέτη
MoST-CIRCUIT κατέγραψε ποσοστά ανταπόκρισης 54% σε συγκεκριμένους
γυναικολογικούς καρκίνους με διαυγοκυτταρικό ιστολογικό τύπο και 63% σε μη
ορθοκολικούς MSI-H/dMMR καρκίνους.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Σε πολοτική λειτουργία ο Εθνικός κατάλογος δεδομένων

Η 26η Μαρτίου 2027 η παρουσίαση του βασικού θεσμικού
πλαισίου για τα δεδομένα
Στην προετοιμασία του Υπουργείου ώστε να δημιουργηθεί το θεσμικό πλαίσιο
διακυβέρνησης των δεδομένων αναφέρθηκε η Μίνα Μπουμπάκη, Προϊσταμένη
Τμήματος Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Υγείας, Διεύθυνση Ηλεκτρονικής
Διακυβέρνησης, Υπουργείο Υγείας, στο πλαίσιο συζήτησης στο 9th Health
ITconference. Όπως είπε, υπάρχει ήδη ένα προτεινόμενο νομοσχέδιο για το
θεσμικό πλαίσιο που έχει παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο το καλοκαίρι.
Το Υπουργείο Υγείας σκέφτεται να δημιουργήσει 2 φορείς πρόσβασης στα
δεδομένα υγείας: Ο πρώτος θα είναι ο συντονιστικός φορέας, δηλαδή το ίδιο το
Υπουργείο που θα έχει την εποπτεία στη χρήση δεδομένων και ο δεύτερος θα
είναι ο τεχνολογικός φορέας, δηλαδή η ΗΔΥΚΑ που θα ρυθμίζει ότι θα πρέπει
να υπάρχει ώστε να μπορεί ο κάθε ενδιαφερόμενος χρήστης να έχει πρόσβαση
σε κάποια σύνολα δεδομένων. Για να βοηθηθούν αυτοί οι δύο φορείς στο έργο
τους θα υπάρχουν και κάποιες επιτροπές, γνωμοδοτικές και δεοντολογικές.
Το Υπουργείο θα αναλάβει το κομμάτι της αδειοδότησης για τους φορείς που
θα αιτούνται την πρόσβαση σε κάποια σύνολα δεδομένων εξετάζοντας την
καταλληλότητα του σκοπού κλπ.
Κάθε σύνολο δεδομένων θα πρέπει να επικαιροποιείται
Κάθε σύνολο δεδομένων θα πρέπει να επικαιροποιείται σημείωσε η κ.
Μπουμπάκη, ενώ θα υπάρχει και σήμανση ποιότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση
για όλα αυτά τα δεδομένα. Πρόσθεσε επίσης ότι ήδη βρίσκεται σε πιλοτική
λειτουργία ο Εθνικός Κατάλογος Δεδομένων, που περιγράφει τι δεδομένα
υπάρχουν, που και σε ποια μορφή. Προθεσμία της Ελλάδας για να παρουσιάσει
το βασικό πλαίσιο διακυβέρνησης των δεδομένων καθώς και να ορίσει ποιοι θα
είναι οι φορείς διακυβέρνησης και ποιοι θα συμμετέχουν στα ευρωπαϊκά όργανα
στο πλαίσιο του EHDS, είναι η 26η Μαρτίου του 2027.
Αναφερόμενη στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, η κυρία Μπουμπάκη επισήμανε
ότι στόχος είναι μέσα στα επόμενα χρόνια, οι πολίτες να έχουν πρόσβαση, στο
100% των δεδομένων τους. Όπως σημείωσε, σήμερα οι πολίτες έχουν πρόσβαση
μέσω του Ηλεκτρονικού φακέλου τους στο 94% των δεδομένων τους, γεγονός
που δίνει στη χώρα και μια πρωτιά σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

Πηγη: HealthDaily