Κατηγορία: Γενικά

4667b-26 φεκ

 

 

..

Το υπουργείο Υγείας ξεκινά ένα νέο πιλοτικό επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο προβλέπει χειρουργικές ομάδες να μετακινούνται προς τις απομακρυσμένες περιοχές αντί να μεταφέρονται οι ασθενείς στα μεγάλα νοσοκομεία.

Η αρχή θα γίνει στις 17 Αυγούστου, όταν η χειρουργική ομάδα της Ορθοπεδικής Κλινικής του Νοσοκομείου Ρόδου θα μεταβεί στην Κάλυμνο, όπου θα πραγματοποιήσει συνολικά 20 επεμβάσεις ολικής αρθροπλαστικής ισχίου και γόνατος σε ασθενείς που βρίσκονται στη λίστα αναμονής.

Βέβαια η επιλογή της Καλύμνου δεν είναι καθόλου τυχαία. Το συγκεκριμένο μοντέλο είχε εφαρμοστεί και στο παρελθόν με θετικά αποτελέσματα, καθώς πολλοί ασθενείς του νησιού περίμεναν για μεγάλο χρονικό διάστημα να χειρουργηθούν ή έπρεπε να ταξιδέψουν στη Ρόδο, με σημαντική οικονομική επιβάρυνση και πολυήμερη απουσία από την εργασία και την οικογένειά τους.

Υπό το πρίσμα αυτό η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας σκοπεύει να μειωθούν οι αναμονές για χειρουργικές επεμβάσεις και να περιοριστεί η ταλαιπωρία των κατοίκων των νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, οι οποίοι μέχρι σήμερα αναγκάζονταν να ταξιδεύουν σε μεγαλύτερα νοσοκομεία, επιβαρυνόμενοι με έξοδα διαμονής.

Όπως έχει αναφέρει σχετικά ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, αυτή η δράση αποτελεί μια νέα προσέγγιση στη λειτουργία του ΕΣΥ, με βασική φιλοσοφία ότι οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να φτάνουν στον πολίτη και όχι ο πολίτης να αναγκάζεται να μετακινείται για να τις λάβει.

Εφόσον το πιλοτικό πρόγραμμα αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, από τον Σεπτέμβριο σχεδιάζεται η επέκτασή του και σε άλλες περιοχές της χώρας όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες.
Υπουργείο Υγείας: Ψηφιακή παρακολούθηση του ΕΣΥ

Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του νέου εγχειρήματος αναμένεται να διαδραματίσει και το νέο ψηφιακό σύστημα διαχείρισης του ΕΣΥ.

Μέσω της νέας πλατφόρμας, το υπουργείο Υγείας θα μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο κρίσιμα στοιχεία, όπως τη διαθεσιμότητα προσωπικού, τις λίστες αναμονής για χειρουργεία, τις κενές νοσοκομειακές κλίνες και τη συνολική λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων, διευκολύνοντας τον προγραμματισμό αντίστοιχων αποστολών.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Η εμπειρική παρατήρηση πως η ενασχόληση με τις τέχνες βοηθάει στην ψυχική υγεία και μπορεί να δράσει «επουλωτικά» στα άτομα που έχουν προβλήματα ψυχικής υγείας είναι γνωστή εδώ και αιώνες και στην εποχή μας μπόρεσε να καταστεί επίσημη θεραπευτική παρέμβαση του κράτους, μέσα από την πρακτική της πολιτιστικής συνταγογράφησης.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η πολιτιστική συνταγογράφηση έχει θεσμοθετηθεί επίσημα με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) από τον Μάρτιο του 2026, αποτελώντας πλέον μια εγκεκριμένη συμπληρωματική αγωγή στον τομέα της ψυχικής υγείας, Το πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», που χρηματοδοτήθηκε με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, στο πλαίσιο του εργαλείου NextGenerationEU, με τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Υγείας.

Στην πράξη, υλοποιείται με την συνταγογράφηση ψυχιάτρων και παιδοψυχιάτρων, οι οποίοι παραπέμπουν τους ασθενείς σε πολιτιστικές δραστηριότητες. Η παρέμβαση απευθύνεται σε άτομα με διαγνωσμένες ψυχικές παθήσεις, κατάθλιψη, άγχος ή άτομα που αντιμετωπίζουν έντονη ψυχολογική επιβάρυνση και κοινωνική απομόνωση.

Η πολιτιστική συνταγογράφηση περιλαμβάνει δωρεάν πρόσβαση με voucher σε ειδικά σχεδιασμένες δράσεις τέχνης και πολιτισμού, όπως θεατρικά εργαστήρια και παραστάσεις (π.χ. στο Εθνικό Θέατρο). μουσικά προγράμματα (π.χ. στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών) εικαστικές ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα σε μουσεία (όπως στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης), στοχεύοντας στη μείωση του ψυχικού φορτίου, την κοινωνική επανένταξη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ωφελούμενων μέσω της δημιουργικής έκφρασης.

Τι δείχνουν τα ευρήματα βρετανικής μελέτης για την παρέμβαση

Η κοινωνική συνταγογράφηση, η οποία συνδέει τους ανθρώπους με τις τέχνες και με δραστηριότητες άσκησης, μπορεί να βοηθήσει τους εφήβους που περιμένουν εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας βελτιώνοντας την ανθεκτικότητά τους, τη συμπεριφορά τους και τις σχέσεις τους με τους άλλους κατά την περίοδο αναμονής σύμφωνα με νέα ευρήματα. Ειδικότερα βελτιώνει τουλάχιστον κατά 20% την γενική ευεξία, ενώ χτίζει ανθεκτικότητα και αυτοεκτίμηση, κάνοντας τις νέους πιο κοινωνικούς.

Η σχετική μελέτη, που εκπονήθηκε από επιστήμονες του Βρετανικού Πανεπιστημίου University College London και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «European Child & Adolescent Psychiatry», περιελάμβανε πάνω από 550 εφήβους ηλικίας 11 έως 18 ετών που είχαν παραπεμφθεί σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων (CAMHS) στην Αγγλία, συγκρίνοντας εκείνους που έλαβαν παραπομπές κοινωνικής συνταγογράφησης κατά παραγγελία εν αναμονή θεραπείας με εκείνους που δεν έλαβαν. Επίσης, περιλάμβανε δεδομένα εκατομμυρίων ενηλίκων ατόμων από αγγλική βάση δεδομένων.

Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι οι νέες και οι νέοι που έλαβαν κοινωνική συνταγογράφηση ανέφεραν βελτιώσεις στη συμπεριφορά τους (συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των δυσκολιών συμπεριφοράς), ενισχυμένες σχέσεις με τους άλλους και αυξημένη ανθεκτικότητα, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης αυτοπεποίθησης στην επίλυση προβλημάτων και της υψηλότερης αυτοεκτίμησης.

Η αξία της παρέμβασης είναι μεγάλη καθώς στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας υπάρχει αναμονή η οποία μπορεί να είναι μεγάλη σε πολλές χώρες, όπως ισχύει σε πληθώρα ιατρικών υπηρεσιών και πράξεων. Συχνά μάλιστα, αυτές οι αναμονές μπορεί να ξεπερνούν κατά πολύ τις αναμονές για μία προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση- αυτό που λέμε «ψυχρό χειρουργείο».

8 μήνες η αναμονή για τη λήψη ψυχικής φροντίδας στη Μ. Βρετανία

Μέχρι τα τέλη του 2024, περισσότερα από 350.000 παιδιά και νέοι περίμεναν εξειδικευμένη φροντίδα ψυχικής υγείας στην Αγγλία, με μέσο χρόνο αναμονής οκτώ μήνες.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Δρ. Ντάνιελ Χέις (Daniel Hayes) από το Τμήμα Συμπεριφορικής Επιστήμης και Υγείας του UCL επεσήμανε: «Προηγούμενη έρευνα της ομάδας μας έχει δείξει ότι πολλοί νέοι και οι οικογένειες τους δυσκολεύονται να περιμένουν για την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας και συχνά αισθάνονται ότι δεν έχουν υποστήριξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η νέα μας μελέτη υποδηλώνει ότι η κοινωνική συνταγογράφηση μπορεί να παρέχει μια πολύτιμη πηγή υποστήριξης, ενώ οι νέοι περιμένουν, βοηθώντας τους να ενισχύσουν τις σχέσεις τους, να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα και να βελτιώσουν την καθημερινή τους λειτουργικότητα».

Οι διαφωτιστικές μαρτυρίες των ασθενών

Ένας από τους νέους που έλαβε κοινωνική συνταγογράφηση στη μελέτη είπε: «Νομίζω ότι ένα από τα πράγματα που έχουν αλλάξει είναι ότι αν η μητέρα μου ή κάποιος στο σχολείο, όπως ένας δάσκαλος, με ρωτούσε για το πώς αισθάνομαι, νομίζω ότι είμαι πολύ πιο ανοιχτός στο να το συζητήσω. Δεν ήμουν τόσο πολύ πριν [την κοινωνική συνταγογράφηση]».
Ένας άλλος συμμετέχων είπε ότι ο σύνδεσμός τους «με βοήθησε πραγματικά να επιστρέψω σε κοινωνικές ομάδες και κοινωνικά περιβάλλοντα, οπότε ένιωθα πιο άνετα με τους ανθρώπους». Ένας τρίτος νέος είπε: «Ένιωθα σαν κάποιος να άκουγε και [ο κοινωνικός μου συνταγογράφος] πάντα εμφανιζόταν και νοιαζόταν πραγματικά».

Οι δραστηριότητες και οι πόροι με τους οποίους οι νέοι στη μελέτη συνδέθηκαν μέσω των link workers περιλάμβαναν λέσχες καράτε, μαθήματα τέχνης, τουρνουά Pokemon, λέσχες βιβλίου και λέσχες περιπλάνησης στη φύση. Οι link workers βοήθησαν επίσης τους νέους να σχεδιάσουν ημέρες με φίλους και να περάσουν δημιουργικά την ημέρα τους κάνοντας παρέα με ανθρώπους με τους οποίους είχαν κάτι να συζητήσουν.

Ενισχυτικό μιας ισορροπημένης καθημερινής ρουτίνας, λένε οι ειδικοί για την πολιτιστική συνταφογράφηση

Η μια άλλη συγγραφέας, της μελέτης, η καθηγήτρια Ντέιζι Φάνκουρ (Daisy Fancourt), επίσης από το τμήμα συμπεριφορικής επιστήμης και υγείας του UCL επεσήμανε ότι η μελέτη δεν βρήκε στοιχεία για αλλαγές στα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους ή στρες κατά την εξάμηνη περίοδο παρακολούθησης, αν και αυτό είναι εν μέρει αναμενόμενο. «Η κοινωνική συνταγογράφηση δεν πρέπει να θεωρείται υποκατάστατο των ψυχολογικών θεραπειών που βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία. Αντίθετα, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αξία της για τους νέους που βρίσκονται σε λίστες αναμονής για υπηρεσίες ψυχικής υγείας έγκειται στην υποστήριξη της καθημερινής λειτουργίας και στην ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αναμονής υψηλού κινδύνου. Αντί απλώς να «αναμένουν», οι νέοι και οι οικογένειές τους μπορούν να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που μπορεί να τους βοηθήσουν να είναι πιο «έτοιμοι για θεραπεία» όταν φτάσουν στο τέλος της λίστας αναμονής».

Η Αμάντας Τόμσον (Amanda Thompson), Υπεύθυνη Σύνδεσης Παιδιών και Νέων στην Υπηρεσία Συμβουλευτικής του Sunderland, δήλωσε: «Μία από τις πτυχές που εκτιμώ περισσότερο στο μοντέλο της κοινωνικής συνταγογράφησης είναι η προσέγγισή του με επίκεντρο το άτομο. Εστιάζει σε ό,τι είναι σημαντικό και ουσιαστικό για τη νέα ή το νέο, τοποθετώντας την/τον στην καρδιά της διαδικασίας. Έχω δει από πρώτο χέρι πώς αυτή η προσέγγιση δίνει στους νέους την ευκαιρία να αναλάβουν την ευθύνη του δικού τους ταξιδιού, αναγνωρίζοντας και γιορτάζοντας παράλληλα τα επιτεύγματα που σημειώνουν στην πορεία. Επεκτείνεται επίσης πέρα από το άτομο, συχνά έχοντας θετικό αντίκτυπο στην ευρύτερη οικογένεια, μειώνοντας τις πιέσεις, ενισχύοντας τις σχέσεις και δημιουργώντας ένα πιο υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον. Το να βλέπεις ένα νέο άτομο που μπορεί στο παρελθόν να αντιμετώπιζε κοινωνικά προβλήματα να αρχίζει να συμμετέχει σε συλλόγους ή δραστηριότητες, να αναπτύσσει χόμπι, να μαθαίνει νέες δεξιότητες, να χτίζει φιλίες και να αποκτά αυτοπεποίθηση είναι απίστευτα ικανοποιητικό. Αυτό που μπορεί να φαίνεται σαν μικρά βήματα σε άλλους μπορεί να αντιπροσωπεύει σημαντικά επιτεύγματα και προσωπική πρόοδο για ένα νέο άτομο- και αποτελεί πηγή μεγάλης ικανοποίησης για τον εμπλεκόμενο επαγγελματία υγείας.

20% βελτίωση της ευεξίας και πρόσθετα οφέλη σε αυτοεκτίμηση και κοινωνικότητα

Η νέα μελέτη έρχεται σε συνέχεια έρευνας που πραγματοποίησαν νωρίτερα φέτος μέλη της ίδιας ομάδας, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Health», η οποία διαπίστωσε ότι οι ενήλικες που παραπέμπονται για κοινωνική συνταγογράφηση σημείωσαν «σημαντικές» βελτιώσεις στην ευεξία τους μήνες μετά την αρχική παραπομπή.

Η έρευνα αυτή εξέτασε δεδομένα από 19.627 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο που είχαν πρόσβαση σε κοινωνική συνταγογράφηση (είτε μέσω γενικού γενικού είτε μέσω κοινοτικών παραπομπών) και τα οποία είχαν απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με την ευημερία τους. Η ομάδα διαπίστωσε σταθερές βελτιώσεις σε όλα τα μέτρα που αξιολόγησε, συμπεριλαμβανομένης μιας βελτίωσης κατά 20% στη γενική ψυχική ευεξία, παράλληλα με πρόσθετες βελτιώσεις στην ευτυχία, την ικανοποίηση από τη ζωή, τα επίπεδα άγχους και την αίσθηση ότι η ζωή αξίζει τον κόπο.
Το 2023, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι μόνο στην Αγγλία παραπέμφθηκαν για υπηρεσίες κοινωνικής συνταγογράφησης από τον γενικό ιατρό τους. Η τελευταία μελέτη «Wellbeing While Waiting» (Ευζωία κατά την αναμονή) διεξήχθη σε συνεργασία με 11 ιδρύματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων του βρετανικού ΕΣΥ (NHS). Η εργασία χρηματοδοτήθηκε από το κοινωφελές Ταμείο «Prudence Trust», με πρόσθετη υποστήριξη από τον Οργανισμό «Wellcome» και το Συμβούλιο Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας (ESRC). Η αντίστοιχη μελέτη κοινωνικής συνταγογράφησης σε ενήλικες χρηματοδοτήθηκε από το ESRC και υποστηρίχθηκε από την Εθνική Ακαδημία Κοινωνικής Συνταγογράφησης (NASP), ενώ χρησιμοποίησε ανώνυμα δεδομένα ασθενών από την «Access Elemental», έναν πάροχο λογισμικού κοινωνικής συνταγογράφησης.

 

 

Πηγη: https://www.insider.gr/

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών, ως εταίρος του ευρωπαϊκού προγράμματος MELODIC (Mental Health Support for Young Adults with Cancer), υλοποιεί στην Ελλάδα μία καινοτόμο ερευνητική παρέμβαση που στοχεύει στην ενίσχυση της ψυχικής υγείας και της ευεξίας νέων ογκολογικών ασθενών μέσω δραστηριοτήτων σε φυσικό περιβάλλον και της αξιοποίησης της προσέγγισης του social prescribing (κοινωνική συνταγογράφηση).

Το πρόγραμμα υλοποιείται από 13 εταίρους σε 6 ευρωπαϊκές χώρες και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα το έργο θα διαρκέσει μέχρι 30/8/2027 και η χρηματοδότησή του είναι 1.800.000 ευρώ. 

Στο πλαίσιο της έναρξης της ελληνικής παρέμβασης τον Σεπτέμβριο 2026, ήδη έχει ξεκινήσει η αναζήτηση νέων ογκολογικών ασθενών που επιθυμούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, καθώς και τα κοντινά τους πρόσωπα (φροντιστές), τα οποία θα συμμετάσχουν σε ξεχωριστές ομάδες.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε:

• νέους ογκολογικούς ασθενείς ηλικίας 18–35 ετών,
• με διάγνωση ογκολογικής νόσου εντός των τελευταίων 24 μηνών,
• καθώς και στους φροντιστές ή στα σημαντικά πρόσωπα υποστήριξης τους.

Η παρέμβαση έχει συνολική διάρκεια 12 εβδομάδων και περιλαμβάνει οργανωμένους ομαδικούς περιπάτους σε φυσικό περιβάλλον, οι οποίοι πραγματοποιούνται μία φορά την εβδομάδα, σε χώρους πρασίνου και παραθαλάσσιες διαδρομές. Οι περίπατοι διεξάγονται σε ήπιο ρυθμό και προσαρμόζονται στις δυνατότητες και τις ανάγκες των συμμετεχόντων. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες θα έχουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικό ηλεκτρονικό υλικό και σε σχετικές ασκήσεις ψυχικής ευεξίας, τις οποίες θα παρακολουθούν και θα αξιοποιούν καθ’ όλη τη διάρκεια της παρέμβασης. Το υλικό αυτό έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει τη φροντίδα της ψυχικής υγείας, να υποστηρίξει την υιοθέτηση στρατηγικών αυτοφροντίδας και να συμπληρώσει τη βιωματική εμπειρία των ομαδικών περιπάτων.

Η παρέμβαση θα αξιολογηθεί με ερωτηματολόγια πριν από την έναρξη του προγράμματος, μετά την ολοκλήρωσή του και τρεις μήνες αργότερα, συμβάλλοντας στο έπακρο στην υιοθέτηση της καινοτόμου αυτής ευρωπαϊκής παρέμβασης ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Σκοπός του έργου MELODIC είναι να αναπτύξει και να αξιολογήσει νέες πρακτικές που θα ενισχύσουν την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής των νέων ανθρώπων που βιώνουν την εμπειρία της ογκολογικής νόσου και των οικογενειών τους.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι απολύτως εθελοντική, χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης θα χορηγηθεί βεβαίωση συμμετοχής, ενώ θα πραγματοποιηθεί και τελική εκδήλωση ολοκλήρωσης (MELODIC Closing Event), με στόχο την ανάδειξη της εμπειρίας και της κοινότητας που θα δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Στην παρέμβαση θα συμμετέχουν επαγγελματίες υγείας (Νοσηλευτής, κοινωνικός επιστήμονας, ψυχολόγος, ειδικοί φυσική αγωγής κά ) που θα υποστηρίξουν τους συμμετέχοντες σε κάθε στάδιο.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Μετρήσιμες αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα μόλις τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας με μεθοτρεξάτη, σύμφωνα με μελέτη του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης.

 

Η μεθοτρεξάτη η οποία αποτελεί εδώ και δεκαετίες τη βασική θεραπεία για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, προκαλεί σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της χορήγησής της. Αυτό αποκαλύπτει νέα μελέτη του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό “Annals of the Rheumatic Diseases”.

Οι ερευνητές εντόπισαν πρώιμες κυτταρικές και μοριακές “υπογραφές” που μπορούν να υποδείξουν εάν ένας ασθενής θα ανταποκριθεί ικανοποιητικά στη θεραπεία ή όχι. Για τον σκοπό αυτό συνδύασαν προηγμένες τεχνικές μονοκυτταρικής αλληλούχισης RNA (Single-Cell RNA Sequencing) και ανοσοφαινοτυπικής ανάλυσης, παρακολουθώντας τις μεταβολές των ανοσοκυττάρων και των μοριακών μηχανισμών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τις ερευνήτριες Teresa Preglej και Anela Tosevska της Κλινικής Ρευματολογίας του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης, σε συνεργασία με ανοσολόγους, βιοπληροφορικούς και επιστημονικές ομάδες από τη Σουηδία και τη Γερμανία.

“Παρότι η μεθοτρεξάτη χρησιμοποιείται με επιτυχία εδώ και δεκαετίες, πολλές πτυχές του τρόπου δράσης της παρέμεναν μέχρι σήμερα ελάχιστα κατανοητές. Παρακολουθώντας τους ασθενείς από την πρώτη ημέρα της θεραπείας, μπορέσαμε να καταγράψουμε αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα πολύ πριν εμφανιστεί κλινικά μετρήσιμη βελτίωση”, δήλωσε η πρώτη συγγραφέας της μελέτης Teresa Preglej.

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν ασθενείς που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία για διάστημα δώδεκα εβδομάδων μετά την έναρξη της αγωγής με μεθοτρεξάτη.

Ήδη μετά από τρεις εβδομάδες καταγράφηκαν σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι κλινικές βελτιώσεις ήταν ακόμη περιορισμένες. Οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία παρουσίασαν αισθητή μείωση των θυλακικών βοηθητικών Τ-λεμφοκυττάρων (Tfh) και των πλασμαβλαστών, δηλαδή εξειδικευμένων Β-λεμφοκυττάρων που παράγουν αντισώματα. Αντίθετα, στους ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς, οι ίδιες μεταβολές ήταν πολύ λιγότερο έντονες.

“Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι κρίσιμοι πληθυσμοί ανοσοκυττάρων μεταβάλλονται ήδη μέσα στις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας“, επισήμανε ο συν-επικεφαλής της μελέτης Michael Bonelli. Σύμφωνα με την επίσης συν-επικεφαλής Lisa Göschl, οι πρώιμοι αυτοί βιολογικοί δείκτες θα μπορούσαν στο μέλλον να επιτρέψουν την πολύ πιο έγκαιρη πρόβλεψη της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.

Πέρα από τις αλλαγές στους πληθυσμούς των ανοσοκυττάρων, η μελέτη αποκάλυψε εκτεταμένο μοριακό επαναπρογραμματισμό του ανοσοποιητικού συστήματος και ανέδειξε μέχρι σήμερα άγνωστες οδούς σηματοδότησης που σχετίζονται με τη δράση της μεθοτρεξάτης. Εργαστηριακά πειράματα επιβεβαίωσαν επίσης ότι το φάρμακο ασκεί άμεση επίδραση στην ανάπτυξη των πλασμαβλαστών.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για μία από τις πιο ολοκληρωμένες μέχρι σήμερα αναλύσεις του βιολογικού μηχανισμού δράσης της μεθοτρεξάτης, προσφέροντας πολύτιμη βάση για μελλοντικές έρευνες.

Παρότι η μεθοτρεξάτη εξακολουθεί να αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν ανταποκρίνεται επαρκώς.

Η δυνατότητα έγκαιρης αναγνώρισης βιολογικών δεικτών που προβλέπουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας θα μπορούσε στο μέλλον να επιτρέψει την ταχύτερη προσαρμογή της θεραπευτικής στρατηγικής και την έγκαιρη μετάβαση σε εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές για όσους δεν ωφελούνται από τη μεθοτρεξάτη

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Οι περίοδοι καύσωνα αποτελούν σημαντική πρόκληση για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες αυξάνει τις απώλειες υγρών και ηλεκτρολυτών μέσω της εφίδρωσης, επιβαρύνει τους μηχανισμούς θερμορρύθμισης και μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, υπόταση και οξεία νεφρική βλάβη. Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και όσοι λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς τόσο η ίδια η νόσος όσο και ορισμένες θεραπευτικές κατηγορίες μπορεί να επηρεάσουν την ισορροπία των υγρών και τον μεταβολισμό.

Η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση της γλυκαιμικής ρύθμισης, καθώς η μείωση του ενδαγγειακού όγκου οδηγεί σε αύξηση της συγκέντρωσης της γλυκόζης στο αίμα. Παράλληλα, η μειωμένη νεφρική αιμάτωση μπορεί να επηρεάσει τη νεφρική λειτουργία, ενώ η μειωμένη πρόσληψη τροφής, που συχνά συνοδεύει τις ημέρες έντονης ζέστης, αυξάνει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας σε άτομα που λαμβάνουν ινσουλίνη ή άλλα υπογλυκαιμικά φάρμακα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς του συμμεταφορέα νατρίου-γλυκόζης τύπου 2 (SGLT-2), καθώς τα φάρμακα αυτά αυξάνουν την αποβολή γλυκόζης και νερού από τους νεφρούς. Παρότι έχουν αποδεδειγμένα καρδιοπροστατευτικά και νεφροπροστατευτικά οφέλη, κατά τη διάρκεια έντονου καύσωνα, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν μειωμένη πρόσληψη υγρών, διάρροια ή έμετοι, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος αφυδάτωσης, ορθοστατικής υπότασης και οξείας νεφρικής βλάβης. Σε καταστάσεις οξείας νόσου ή σοβαρής αφυδάτωσης, ο θεράπων ιατρός μπορεί να συστήσει την προσωρινή διακοπή συγκεκριμένων φαρμάκων, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες για τη διαχείριση των ασθενών κατά τις ημέρες οξείας νόσησης (sick day rules).

Ανάλογη προσοχή απαιτείται και στις ενέσιμες θεραπείες για τον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία. Οι μονοί αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 και οι νεότεροι διπλοί αγωνιστές των υποδοχέων GIP/GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά τη θεραπευτική αντιμετώπιση των δύο αυτών νοσημάτων, καθώς επιτυγχάνουν αποτελεσματικό γλυκαιμικό έλεγχο, σημαντική απώλεια σωματικού βάρους και καρδιομεταβολικά οφέλη σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.

Οι θεραπείες αυτές δεν αυξάνουν άμεσα τον κίνδυνο θερμοπληξίας. Ωστόσο, ιδιαίτερα κατά την έναρξη της θεραπείας ή μετά από αύξηση της δόσης, μπορεί να εμφανιστούν γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ναυτία, έμετοι, διάρροια ή έντονο αίσθημα πρώιμου κορεσμού, με αποτέλεσμα τη μειωμένη πρόσληψη τροφής και υγρών. Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, ο συνδυασμός μειωμένης πρόσληψης υγρών και αυξημένων απωλειών μέσω της εφίδρωσης μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αφυδάτωση, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπότασης, διαταραχών των ηλεκτρολυτών και οξείας νεφρικής δυσλειτουργίας. Για τον λόγο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι ασθενείς να διατηρούν επαρκή ενυδάτωση και να επικοινωνούν με τον θεράποντα ενδοκρινολόγο τους εάν εμφανίσουν επίμονους εμέτους, έντονη διάρροια ή αδυναμία λήψης υγρών.

Οι ασθενείς που λαμβάνουν ινσουλίνη θα πρέπει να παρακολουθούν συχνότερα τα επίπεδα της γλυκόζης, ιδιαίτερα όταν η όρεξη ή η φυσική δραστηριότητα μεταβάλλονται λόγω της ζέστης. Αντίστοιχα, όσοι λαμβάνουν φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν υπογλυκαιμία, όπως οι σουλφονυλουρίες, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες τροφής.

Εξίσου σημαντική είναι η σωστή φύλαξη των φαρμάκων. Η ινσουλίνη, καθώς και οι ενέσιμες θεραπείες με αγωνιστές GLP-1 και GIP/GLP-1, πρέπει να διατηρούνται στις συνθήκες θερμοκρασίας που προβλέπονται από τον κατασκευαστή, καθώς η έκθεσή τους σε υψηλές θερμοκρασίες ή στην άμεση ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να μειώσει τη σταθερότητα και τη θεραπευτική τους αποτελεσματικότητα. Δεν θα πρέπει να παραμένουν σε σταθμευμένα αυτοκίνητα, παραλίες ή σε άλλους χώρους όπου αναπτύσσονται πολύ υψηλές θερμοκρασίες.

Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν μόνοι τους την αντιδιαβητική ή την αντιπαχυσαρκική θεραπεία τους. Η πρόληψη της αφυδάτωσης, η επαρκής πρόσληψη υγρών, η τακτική αυτοπαρακολούθηση της γλυκόζης όπου ενδείκνυται, η σωστή φύλαξη των φαρμάκων και η έγκαιρη επικοινωνία με τον θεράποντα ενδοκρινολόγο σε περίπτωση συμπτωμάτων αποτελούν τα βασικά μέτρα για την ασφαλή αντιμετώπιση των περιόδων ακραίας ζέστης.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η Ελλάδα καταγράφει για ακόμη μία χρονιά την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ECDC. Η εικόνα συνοδεύεται από εξαιρετικά υψηλά ποσοστά μικροβιακής αντοχής, που καθιστούν τις λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία και αυξάνουν τους κινδύνους για ασθενείς και συστήματα υγείας.

Το 2024 η Ελλάδα κατέγραψε 30 δόσεις αντιβιοτικών ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα, όταν ο διάμεσος της ΕΕ ήταν 20,8. Η χώρα καταναλώνει περίπου 44% περισσότερα αντιβιοτικά από τον μέσο όρο της Ευρώπης, διατηρώντας την πρώτη θέση σχεδόν κάθε χρόνο από το 2003.
Η κατανάλωση κορυφώθηκε το 2008 με 40 δόσεις, μειώθηκε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, έπεσε απότομα στην πανδημία (24 δόσεις το 2021) και επανήλθε στα επίπεδα των 30 δόσεων το 2024. Στην υπόλοιπη Ευρώπη οι τιμές παραμένουν σταθερές μεταξύ 19 και 21 δόσεων.
Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου τριπλάσια ποσότητα αντιβιοτικών από την Ολλανδία, η οποία έχει τη χαμηλότερη κατανάλωση στην ΕΕ (9,8 δόσεις).

Τι σημαίνουν οι δείκτες κατανάλωσης και αντοχής

Το ECDC συλλέγει δεδομένα μέσω δύο δικτύων:
• Το ESAC-Net καταγράφει την κατανάλωση αντιβιοτικών.
• Το EARS-Net καταγράφει την αντοχή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά.
Η κατανάλωση μετριέται σε ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, ενώ η αντοχή μετρά το ποσοστό των βακτηρίων που δεν εξοντώνονται πλέον από συγκεκριμένα αντιβιοτικά.

Η αντοχή δεν είναι ένας ενιαίος δείκτης, αλλά αφορά συγκεκριμένα ζευγάρια βακτηρίων και αντιβιοτικών. Στην παρούσα ανάλυση εξετάζονται τέσσερα από τα πιο κρίσιμα για τη δημόσια υγεία.

Klebsiella pneumoniae – Αντοχή στις καρβαπενέμες

Η Klebsiella pneumoniae προκαλεί σοβαρές νοσοκομειακές λοιμώξεις. Στην Ελλάδα, το 2024, περίπου 6 στα 10 στελέχη ήταν ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, τα ισχυρότερα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται ως έσχατη λύση. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι κάτω από 1 στα 20.
Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στις χειρότερες θέσεις της Ευρώπης εδώ και δύο δεκαετίες, με ποσοστά που σε ορισμένες χρονιές ξεπέρασαν το 70%.

Acinetobacter – Σχεδόν καθολική αντοχή

Το Acinetobacter πλήττει κυρίως ασθενείς σε ΜΕΘ. Στην Ελλάδα η αντοχή στις καρβαπενέμες αγγίζει το 94%, όταν ο ευρωπαϊκός διάμεσος είναι περίπου 25%. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, με σχεδόν όλα τα στελέχη να είναι πλέον ανθεκτικά.

MRSA – Υψηλή αλλά μειούμενη αντοχή

Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος (MRSA) παραμένει σημαντικό πρόβλημα. Το 2024 περίπου 4 στα 10 στελέχη στην Ελλάδα ήταν ανθεκτικά στη μεθικιλλίνη, έναντι 1 στα 10 στην ΕΕ. Παρά τα υψηλά ποσοστά, υπάρχει σταδιακή μείωση σε σχέση με τις αρχές του 2000.

Escherichia coli – Ανησυχητική άνοδος στον γενικό πληθυσμό

Το E. coli, κύρια αιτία λοιμώξεων του ουροποιητικού, εμφανίζει αντοχή στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς σε περίπου 1 στα 4 στελέχη στην Ελλάδα. Η αντοχή αυξάνεται σταθερά από τις αρχές του 2000 και παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η συνολική εικόνα και οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης τόσο στην κατανάλωση αντιβιοτικών όσο και στην αντοχή των βακτηρίων. Τα δύο μεγέθη συνδέονται άμεσα: όσο περισσότερα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ανάπτυξης ανθεκτικών στελεχών.
Σύμφωνα με το ECDC, οι ανθεκτικές λοιμώξεις προκαλούν πάνω από 35.000 θανάτους ετησίως στην ΕΕ και τον ΕΟΧ. Η συνετή χρήση αντιβιοτικών και η ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης αποτελούν βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της κρίσης.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Η ετήσια καταγραφή της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας για το 2025 επιβεβαιώνει μια ακόμη χρονιά σταθερής ανόδου, αναδεικνύοντας τη συνεχή ωρίμανση της εθνικής προσπάθειας για την ενίσχυση της δωρεάς οργάνων. Τα στοιχεία αποτυπώνουν μια κοινωνία που ανταποκρίνεται με γενναιοδωρία και ένα σύστημα υγείας που εξελίσσεται με συνέπεια, συνεργασία και διαφάνεια.

Για μία ακόμη χρονιά, συνεπείς τόσο στη θεσμική όσο και στην ηθική υποχρέωση της δημοσιοποίησης των δεδομένων, παρουσιάζεται ο απολογισμός της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας της χώρας για το 2025. Η χρονιά αυτή αποτέλεσε την πέμπτη συνεχόμενη περίοδο με αυξητικό αποτύπωμα στο πλαίσιο της Εθνικής Προσπάθειας για την ανάπτυξη της Δωρεάς και των Μεταμοσχεύσεων Συμπαγών Οργάνων. Συνολικά, καταγράφηκαν 137 αποβιώσαντες δότες, αριθμός που αντιστοιχεί σε αύξηση 23% σε σχέση με το 2024, προσφέροντας ζωή σε 285 συνανθρώπους μας. Σε αυτούς προστίθενται οι 93 ζώντες δότες νεφρού και ήπατος, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των ευεργετηθέντων ασθενών στους 388. Η σταθερή άνοδος δεν επιτρέπει εφησυχασμό, αλλά ενισχύει την ανάγκη για συνέχιση και εντατικοποίηση της προσπάθειας, με στόχο έως το 2030 να αξιοποιούνται τουλάχιστον 200 αποβιώσαντες δότες ετησίως, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η συμβολή των ΜΕΘ και η αλυσίδα προσφοράς ζωής

Θεμέλιος λίθος της αλυσίδας προσφοράς ζωής παραμένουν οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας της χώρας, οι οποίες αποτελούν τον πρώτο κρίσιμο κρίκο στη διαδικασία της δωρεάς. Το 2025, πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν οι ΜΕΘ των νοσοκομείων Σωτηρία, Αττικόν, ΚΑΤ, Κοργιαλένειο Μπενάκειο – ΕΕΣ, Παπανικολάου, ΠΓΝ Ιωαννίνων, ΠΓΝ Ρίου Πατρών και Ευαγγελισμός. Μαζί με τις Μονάδες Μεταμοσχεύσεων Συμπαγών Οργάνων, τα νοσοκομεία, τα Εργαστήρια Ανοσολογίας και Ιστοσυμβατότητας, το ΕΚΑΒ και πλήθος κρίσιμων φορέων, συγκροτούν ένα ολοένα αναπτυσσόμενο και άοκνο Σύστημα Μεταμοσχεύσεων που λειτουργεί με υψηλό αίσθημα ευθύνης.

Η δράση της ΗΔΙΚΑ και η εντυπωσιακή ανταπόκριση των πολιτών

Το 2025 σηματοδοτήθηκε από μια σημαντική πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας, με την ένταξη της ΗΔΙΚΑ στους φορείς που στηρίζουν ενεργά το έργο της δωρεάς οργάνων. Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων, η ΗΔΙΚΑ απέστειλε ενημερωτικό μήνυμα σε 3.500.000 πολίτες με άυλη συνταγογράφηση, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ενημερωθούν και να εγγραφούν στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων. Η ανταπόκριση υπήρξε εντυπωσιακή, με 65.000 επισκέψεις στην ιστοσελίδα του ΕΟΜ μέσα σε δέκα ημέρες και περίπου 15.000 νέες εγγραφές δωρητών, ενισχύοντας ουσιαστικά τη βάση των πολιτών που επιλέγουν συνειδητά να προσφέρουν ζωή.

Ο στόχος του 2030 και η δύναμη των ανθρώπων

Με τους ζώντες δότες, τις οικογένειες των αποβιωσάντων δοτών και τους λήπτες που ευεργετήθηκαν από μια μεταμόσχευση ως τους σημαντικότερους πρεσβευτές του έργου, η εθνική προσπάθεια συνεχίζεται με συνέπεια, συνεργασία και όραμα. Ο στόχος παραμένει σαφής: η προσφορά της ευκαιρίας για μεταμόσχευση σε κάθε ασθενή που την έχει ανάγκη, μέσα από ένα σύστημα που εξελίσσεται, ενισχύεται και στηρίζεται στη δύναμη της ανθρώπινης αλληλεγγύης.

Ο στόχος του 2030 και η δύναμη των ανθρώπων

Με τους ζώντες δότες, τις οικογένειες των αποβιωσάντων δοτών και τους λήπτες που ευεργετήθηκαν από μια μεταμόσχευση ως τους σημαντικότερους πρεσβευτές του έργου, η εθνική προσπάθεια συνεχίζεται με συνέπεια, συνεργασία και όραμα. Ο στόχος παραμένει σαφής: η προσφορά της ευκαιρίας για μεταμόσχευση σε κάθε ασθενή που την έχει ανάγκη, μέσα από ένα σύστημα που εξελίσσεται, ενισχύεται και στηρίζεται στη δύναμη της ανθρώπινης αλληλεγγύης.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Με τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή, η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας θεσμοθετεί τη συνέχιση του μεγαλύτερου προγράμματος προληπτικής ιατρικής στη χώρα, του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», διασφαλίζοντας τη χρηματοδότησή του από αμιγώς εθνικούς πόρους έως το 2030.

Διασφαλίζονται 75 εκατομμύρια ευρώ ετησίως και προχωρούν οι διοικητικές και τεχνικές διαδικασίες ώστε οι πολίτες να αρχίσουν εκ νέου να λαμβάνουν τα δωρεάν παραπεμπτικά στα κινητά τους τηλέφωνα. Έτσι, το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνεχίζει να καλύπτει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, καθώς και για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Επίσης δίνεται λύση στο θέμα που είχε δημιουργηθεί με τα ενέσιμα σκευάσματα κατά της παχυσαρκίας προκειμένου να συνεχίσουν την θεραπεία τους 43.500 δικαιούχοι. Εντάσσεται στο εθνικό σκέλος, ολοκληρώνονται οι εκκρεμείς πληρωμές και εκδίδονται οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις για τον επανασχεδιασμό του με εθνική χρηματοδότηση για τις 8 προβλεπόμενες δόσεις.

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Με την τροπολογία που καταθέσαμε, το “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” αποκτά μόνιμη θέση στην εθνική πολιτική Υγείας έως το 2030. Το μεγαλύτερο πρόγραμμα προληπτικής ιατρικής που υλοποιήθηκε ποτέ στη χώρα μας, από το οποίο έχουν ήδη ωφεληθεί αθροιστικά περισσότεροι από 6 εκατομμύρια συμπολίτες μας, δεν σταματά με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με απόφαση του Πρωθυπουργού και με εξασφαλισμένους εθνικούς πόρους, ύψους 75 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, διασφαλίζουμε τη συνέχιση και την περαιτέρω ανάπτυξη των δράσεων πρόληψης».

Πρόσθεσε ότι στο εθνικό σκέλος εντάσσεται και το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ώστε να προχωρήσει απρόσκοπτα προς όφελος των πολιτών. «Η πρόληψη δεν είναι μια πρόσκαιρη δράση ούτε ένα πρόγραμμα με ημερομηνία λήξης. Είναι βασικός πυλώνας ενός σύγχρονου Εθνικού Συστήματος Υγείας. Με τις απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις, επανασχεδιάζουμε το μέλλον του “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, διασφαλίζοντας τη συνέχιση των παροχών για τους δικαιούχους και την εφαρμογή όσων έχουμε ανακοινώσει», κατέληξε ο υπουργός.

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας δήλωσε: «Ο Πρωθυπουργός αποδεικνύει ακόμα μια φορά ότι οι δεσμεύσεις του μετατρέπονται σε απτά αποτελέσματα για κάθε πολίτη. Θεσμοθετώντας και επίσημα την Πρόληψη ως νέο Πυλώνα στο ΕΣΥ, ανοίγουμε μια νέα σελίδα στην Υγεία και φέρνουμε τη φροντίδα σε κάθε σπίτι, σε κάθε γειτονιά, δωρεάν για κάθε πολίτη».

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Μια 58χρονη γυναίκα με προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών έγινε η πρώτη ασθενής που έλαβε το ZI-MA4-1, μια πειραματική θεραπεία από τροποποιημένα κύτταρα φυσικούς φονείς. Η μελέτη βρίσκεται στην πρώτη φάση και εξετάζει πρωτίστως την ασφάλεια, όχι ακόμη την αποτελεσματικότητα.

Από το εργαστήριο στην πρώτη χορήγηση σε άνθρωπο πέρασε μια νέα μορφή κυτταρικής ανοσοθεραπείας, η οποία φιλοδοξεί να διευρύνει τη χρήση των προηγμένων «ζωντανών» θεραπειών στους συμπαγείς όγκους.

Η 58χρονη Τρέισι Τόμλινσον, η οποία ζει με υποτροπιάζοντα προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών, έγινε η πρώτη ασθενής παγκοσμίως που έλαβε το πειραματικό κυτταρικό προϊόν ZI-MA4-1 στο πλαίσιο της κλινικής δοκιμής ZIMA-101.

Η πρώτη δόση χορηγήθηκε στο The Christie NHS Foundation Trust στο Μάντσεστερ, το οποίο αποτελεί το κύριο κλινικό κέντρο της μελέτης. Η Zelluna, η νορβηγική εταιρεία που αναπτύσσει τη θεραπεία, ανακοίνωσε επίσημα την πρώτη χορήγηση στις 13 Ιουλίου 2026.

Τι σημαίνει πραγματικά η «παγκόσμια πρωτιά»

Η εξέλιξη δεν αφορά την πρώτη κυτταρική θεραπεία που χορηγείται ποτέ σε άνθρωπο ούτε την πρώτη θεραπεία με κύτταρα φυσικούς φονείς.

Πρόκειται ειδικότερα για την πρώτη χορήγηση σε άνθρωπο μιας αλλογενούς θεραπείας TCR-NK που στοχεύει το MAGE-A4. Το ZI-MA4-1 είναι το πρώτο προϊόν αυτής της συγκεκριμένης κατηγορίας που περνά σε κλινική ανάπτυξη.

Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς ο χαρακτηρισμός «πρώτη θεραπεία στον κόσμο» μπορεί λανθασμένα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι πρόκειται για ήδη αποδεδειγμένη θεραπευτική επανάσταση. Στην πραγματικότητα, αποτελεί το πρώτο κλινικό βήμα μιας νέας τεχνολογίας.

Πώς λειτουργεί το ZI-MA4-1

Η θεραπεία βασίζεται στα κύτταρα Natural Killer – NK, τα οποία στα ελληνικά αποδίδονται ως κύτταρα φυσικοί φονείς.

Πρόκειται για κύτταρα του έμφυτου ανοσοποιητικού συστήματος που μπορούν να αναγνωρίζουν και να καταστρέφουν μολυσμένα ή παθολογικά κύτταρα χωρίς να χρειάζονται προηγούμενη «εκπαίδευση» για έναν συγκεκριμένο στόχο.

Στο ZI-MA4-1, τα NK κύτταρα λαμβάνονται από υγιείς δότες και τροποποιούνται γενετικά ώστε να εκφράζουν έναν ενισχυμένης συγγένειας υποδοχέα Τ-κυττάρων – TCR. Ο υποδοχέας έχει σχεδιαστεί για να αναγνωρίζει ένα συγκεκριμένο τμήμα της πρωτεΐνης MAGE-A4, όταν αυτό παρουσιάζεται στην επιφάνεια του καρκινικού κυττάρου από το μόριο HLA-A*02:01.

Η θεραπεία επιχειρεί, επομένως, να συνδυάσει δύο διαφορετικούς μηχανισμούς:

• την έμφυτη ικανότητα των NK κυττάρων να επιτίθενται σε μη φυσιολογικά κύτταρα,
• την ακριβέστερη στόχευση που προσφέρει ο γενετικά ενσωματωμένος TCR.

Στα προκλινικά πειράματα, ο τροποποιημένος υποδοχέας αύξησε τη στοχευμένη κυτταροτοξικότητα έναντι κυττάρων που εξέφραζαν MAGE-A4, ενώ τα NK κύτταρα διατήρησαν και τους φυσικούς μηχανισμούς καταστροφής καρκινικών κυττάρων.

Γιατί επιλέχθηκε το MAGE-A4

Το MAGE-A4 ανήκει στην οικογένεια των λεγόμενων καρκινικών–ορχικών αντιγόνων. Οι πρωτεΐνες αυτές εκφράζονται σε αρκετούς καρκίνους, ενώ η παρουσία τους στους περισσότερους φυσιολογικούς ενήλικους ιστούς είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.

Αυτό τις καθιστά ελκυστικούς θεραπευτικούς στόχους: ένα ανοσοκύτταρο μπορεί θεωρητικά να επιτεθεί στα κύτταρα που φέρουν το MAGE-A4, περιορίζοντας τη βλάβη σε φυσιολογικούς ιστούς.

Σε αναλύσεις που παρατίθενται στην προκλινική δημοσίευση της Zelluna, έκφραση MAGE-A4 έχει εντοπιστεί σε ποσοστό ασθενών με συνοβιακό σάρκωμα, μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, όγκους κεφαλής και τραχήλου, καρκίνο των ωοθηκών και άλλα συμπαγή νεοπλάσματα.

Η έκφραση, ωστόσο, δεν υπάρχει σε όλους τους όγκους. Αυτό σημαίνει ότι το ZI-MA4-1 δεν αποτελεί δυνητική θεραπεία για κάθε ασθενή με καρκίνο των ωοθηκών ή με κάποιο από τα υπό μελέτη νεοπλάσματα.

Η θεραπεία απαιτεί δύο συγκεκριμένους βιοδείκτες

Για να συμμετάσχει ένας ασθενής στη μελέτη, πρέπει:

1. ο όγκος του να εκφράζει το MAGE-A4 πάνω από ένα προκαθορισμένο όριο,
2. ο ίδιος να είναι θετικός για τον γενετικό τύπο HLA-A*02:01.

Ο περιορισμός προκύπτει επειδή ο τροποποιημένος TCR αναγνωρίζει το τμήμα του MAGE-A4 μόνο όταν αυτό παρουσιάζεται από το συγκεκριμένο μόριο HLA.

Οι ασθενείς υποβάλλονται, επομένως, σε μοριακό έλεγχο του όγκου και σε εξέταση ιστοσυμβατότητας προτού κριθεί εάν μπορούν να λάβουν τη θεραπεία.

Αυτό καθιστά το ZI-MA4-1 μια στοχευμένη θεραπεία που επιλέγεται βάσει βιοδεικτών, αλλά περιορίζει και το ποσοστό των ασθενών που μπορούν να είναι υποψήφιοι.

Τι σημαίνει «έτοιμη από το ράφι» θεραπεία

Πολλές εγκεκριμένες κυτταρικές θεραπείες παράγονται από τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς. Τα κύτταρα συλλέγονται, μεταφέρονται σε ειδική μονάδα, τροποποιούνται γενετικά, πολλαπλασιάζονται και επιστρέφουν για χορήγηση.

Η διαδικασία είναι εξαιρετικά σύνθετη, χρειάζεται αρκετές εβδομάδες και μπορεί να είναι δύσκολη για έναν ασθενή με ταχέως εξελισσόμενη νόσο.

Το ZI-MA4-1 είναι αλλογενές: παράγεται από κύτταρα υγιών δοτών και κατασκευάζεται εκ των προτέρων. Έτσι, ένα παραγωγικό σύνολο μπορεί να δώσει πολλαπλές έτοιμες δόσεις, οι οποίες αποθηκεύονται μέχρι να εντοπιστεί κατάλληλος ασθενής.

Η εταιρεία προσδοκά ότι το μοντέλο αυτό θα μπορούσε μελλοντικά να μειώσει τον χρόνο αναμονής, να απλοποιήσει την παραγωγή και να περιορίσει το κόστος σε σύγκριση με τις απολύτως εξατομικευμένες κυτταρικές θεραπείες.

Πρόκειται, όμως, για επιδιωκόμενα πλεονεκτήματα. Δεν έχει ακόμη αποδειχθεί σε κλινική χρήση ότι το ZI-MA4-1 μπορεί να παραχθεί, να διανεμηθεί και να χορηγηθεί μαζικά με τον επιθυμητό χρόνο και κόστος.

Η κλινική δοκιμή ZIMA-101

Η ZIMA-101 είναι ανοικτή, πρώτης χορήγησης σε άνθρωπο μελέτη φάσης Ι και κλιμακούμενης δόσης.

Συμμετέχουν ασθενείς με ανεγχείρητους τοπικά προχωρημένους ή μεταστατικούς όγκους στις ακόλουθες κατηγορίες:

• καρκίνος των ωοθηκών,
• πλακώδης μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα,
• συνοβιακό σάρκωμα,
• καρκίνοι κεφαλής και τραχήλου.

Οι περισσότεροι υποψήφιοι πρέπει να έχουν ήδη λάβει τουλάχιστον δύο προηγούμενες γραμμές αντικαρκινικής θεραπείας. Για το συνοβιακό σάρκωμα απαιτείται τουλάχιστον μία προηγούμενη θεραπευτική γραμμή.

Η μελέτη έχει δύο μέρη. Στο πρώτο προβλέπονται έως τέσσερις ομάδες κλιμάκωσης της δόσης, ώστε να προσδιοριστούν η μέγιστη ανεκτή δόση και η δόση που θα προταθεί για μελλοντική μελέτη φάσης ΙΙ.

Το δεύτερο μέρος προβλέπει ομάδα επέκτασης στην επιλεγμένη δόση. Η τρέχουσα εγγραφή στο ClinicalTrials.gov αναφέρει εκτιμώμενη συμμετοχή εννέα ασθενών, με κύρια ολοκλήρωση στα τέλη του 2028 και μακροχρόνια παρακολούθηση έως το 2032. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να τροποποιηθούν καθώς εξελίσσεται η μελέτη.

Προηγείται λεμφοκατασταλτική αγωγή

Πριν από τη χορήγηση των τροποποιημένων NK κυττάρων, οι συμμετέχοντες λαμβάνουν κυκλοφωσφαμίδη και φλουδαραβίνη.

Η προπαρασκευαστική αυτή αγωγή μειώνει προσωρινά μέρος των υφιστάμενων λεμφοκυττάρων, δημιουργώντας ευνοϊκότερο περιβάλλον ώστε τα εγχυόμενα κύτταρα να επιβιώσουν, να πολλαπλασιαστούν ή να δράσουν στον οργανισμό.

Συνεπώς, η αξιολόγηση της ασφάλειας αφορά όχι μόνο τα τροποποιημένα κύτταρα αλλά και ολόκληρο το θεραπευτικό σχήμα, συμπεριλαμβανομένης της προπαρασκευαστικής χημειοθεραπείας.

Πρωταρχικός στόχος είναι η ασφάλεια

Το βασικό ερώτημα της ZIMA-101 δεν είναι ακόμη εάν το ZI-MA4-1 παρατείνει την επιβίωση ή θεραπεύει τον καρκίνο.

Η μελέτη εξετάζει πρωτίστως:

• ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται,
• εάν υπάρχουν τοξικότητες που περιορίζουν τη δόση,
• ποια ποσότητα κυττάρων μπορεί να χορηγηθεί με αποδεκτή ασφάλεια,
• πόσο παραμένουν τα κύτταρα στο αίμα,
• ποια δόση πρέπει να επιλεγεί για τις επόμενες δοκιμές.

Η αντικαρκινική δραστηριότητα, όπως η συρρίκνωση του όγκου, το ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης και ο έλεγχος της νόσου, αποτελεί δευτερεύον και διερευνητικό καταληκτικό σημείο.

Ακόμη και εάν οι πρώτοι ασθενείς εμφανίσουν συρρίκνωση των όγκων τους, ο μικρός αριθμός συμμετεχόντων και η απουσία ομάδας ελέγχου δεν θα επιτρέπουν ασφαλές συμπέρασμα για τη συνολική αποτελεσματικότητα.

Η ιστορία της πρώτης ασθενούς

Η Τρέισι Τόμλινσον διαγνώστηκε στα τέλη του 2020 με καρκίνο των ωοθηκών σταδίου 3C, με επέκταση στο περιτόναιο.

Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και αλλεπάλληλους κύκλους χημειοθεραπείας. Η νόσος αρχικά υποχώρησε, αλλά επανεμφανίστηκε και συνέχισε να υποτροπιάζει μετά τη διακοπή των θεραπειών.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, είχε λάβει συνολικά 48 εγχύσεις χημειοθεραπείας και, μετά από εκτεταμένο μοριακό έλεγχο, κρίθηκε κατάλληλη για τη ZIMA-101. Μέχρι τη δημοσιοποίηση της ιστορίας της είχε λάβει τρεις εγχύσεις του ZI-MA4-1, με πιθανότητα επιπλέον χορήγησης ανάλογα με τα απεικονιστικά αποτελέσματα.

Η ίδια δήλωσε ότι ελπίζει η θεραπεία να τη βοηθήσει, αλλά θεωρεί εξίσου σημαντικό να προσφέρει γνώση που θα μπορούσε να ωφελήσει μελλοντικούς ασθενείς.

Δύο βρετανικά κέντρα συμμετέχουν στη δοκιμή

Το The Christie στο Μάντσεστερ είναι το κύριο κέντρο της μελέτης, με επικεφαλής ερευνήτρια την καθηγήτρια Fiona Thistlethwaite.

Το Royal Marsden NHS Foundation Trust στο Λονδίνο ενεργοποιήθηκε ως δεύτερο κέντρο, με κύριο ερευνητή τον ογκολόγο Andrew Furness. Η επέκταση σε δεύτερο νοσοκομείο επιτρέπει τον εντοπισμό και τον προέλεγχο περισσότερων ασθενών που πληρούν τα αυστηρά μοριακά κριτήρια.

Τι έχουν δείξει τα προκλινικά πειράματα

Πριν από την έγκριση της κλινικής δοκιμής, το ZI-MA4-1 αξιολογήθηκε σε κυτταρικές σειρές και άλλα προκλινικά μοντέλα.

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα τροποποιημένα NK κύτταρα:

• αναγνώριζαν κύτταρα που έφεραν MAGE-A4 και HLA-A*02:01,
• εμφάνιζαν αυξημένη κυτταροτοξικότητα μετά την ενεργοποίηση του TCR,
• μπορούσαν να πραγματοποιούν επαναλαμβανόμενους κύκλους καταστροφής καρκινικών κυττάρων,
• διατηρούσαν μέρος της φυσικής NK δράσης τους απέναντι σε κύτταρα χωρίς το στοχευόμενο αντιγόνο,
• δεν παρουσίασαν σημαντική ενεργοποίηση απέναντι στο πάνελ φυσιολογικών κυττάρων που εξετάστηκε.

Τα αποτελέσματα αυτά δικαιολόγησαν τη μετάβαση στην πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους. Δεν προβλέπουν, όμως, με βεβαιότητα τι θα συμβεί στον ανθρώπινο οργανισμό, όπου ο όγκος, το ανοσοποιητικό σύστημα και το μικροπεριβάλλον της νόσου είναι πολύ πιο σύνθετα.

Όλοι οι συγγραφείς της προκλινικής δημοσίευσης ήταν εργαζόμενοι της Zelluna και αρκετοί είχαν μετοχικά δικαιώματα ή συμμετείχαν σε σχετικές πατέντες. Η σύγκρουση συμφερόντων έχει δηλωθεί στη δημοσίευση και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση των εργαστηριακών ευρημάτων.

Η μεγάλη πρόκληση των συμπαγών όγκων

Οι κυτταρικές θεραπείες έχουν επιτύχει εντυπωσιακά αποτελέσματα σε ορισμένους αιματολογικούς καρκίνους. Η επέκτασή τους στους συμπαγείς όγκους αποδεικνύεται δυσκολότερη.

Τα θεραπευτικά κύτταρα πρέπει να φθάσουν μέσα στον όγκο, να επιβιώσουν σε ένα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον και να αναγνωρίσουν καρκινικά κύτταρα που συχνά δεν εκφράζουν ομοιόμορφα τον ίδιο στόχο.

Επιπλέον, ένας όγκος μπορεί να διαφύγει μειώνοντας την έκφραση του αντιγόνου ή των μορίων HLA που απαιτούνται για την αναγνώρισή του.

Η Zelluna υποστηρίζει ότι ο διπλός μηχανισμός του ZI-MA4-1 μπορεί να περιορίσει μέρος αυτού του προβλήματος: ο TCR στοχεύει τα κύτταρα που φέρουν MAGE-A4, ενώ οι φυσικοί υποδοχείς των NK κυττάρων μπορούν θεωρητικά να αναγνωρίσουν και άλλα παθολογικά κύτταρα μέσα σε έναν ετερογενή όγκο. Η υπόθεση υποστηρίζεται από προκλινικά δεδομένα, αλλά πρέπει να αποδειχθεί κλινικά.

Δεν αφορά ακόμη τη συνήθη θεραπεία ασθενών

Το ZI-MA4-1 δεν έχει εγκριθεί για εμπορική διάθεση και δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία για τον καρκίνο των ωοθηκών ή για οποιονδήποτε άλλο καρκίνο.

Χορηγείται αποκλειστικά στο πλαίσιο ελεγχόμενης κλινικής μελέτης, σε περιορισμένο αριθμό προσεκτικά επιλεγμένων ασθενών με προχωρημένη νόσο και λίγες εναλλακτικές επιλογές.

Θα χρειαστούν διαδοχικές κλινικές δοκιμές με περισσότερους συμμετέχοντες για να διαπιστωθεί εάν η θεραπεία προκαλεί ουσιαστικές και διαρκείς ανταποκρίσεις, ποιες ομάδες ασθενών ωφελούνται και εάν το όφελος υπερβαίνει τους κινδύνους.

Προσοχή στα στοιχεία επιβίωσης

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι μόνο περίπου το 15% των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών επιβιώνουν πέντε χρόνια. Το ποσοστό αυτό δεν αποδίδει σωστά τη συνολική εικόνα όλων των σταδίων.

Στα επίσημα αγγλικά δεδομένα για καρκίνους ωοθηκών, σαλπίγγων και πρωτοπαθείς καρκίνους του περιτοναίου που διαγνώστηκαν μεταξύ 2013 και 2017, η πενταετής καθαρή επιβίωση ήταν 34,6%. Η πρόγνωση, πάντως, μεταβάλλεται δραματικά ανάλογα με το στάδιο, τον ιστολογικό τύπο, την ηλικία, τη γενική κατάσταση και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται έλεγχο

Ο καρκίνος των ωοθηκών συχνά προκαλεί συμπτώματα που μπορεί να αποδοθούν σε πιο συνηθισμένα προβλήματα.

Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζονται συχνά —περίπου 12 ή περισσότερες φορές τον μήνα— επίμονο φούσκωμα, διόγκωση της κοιλιάς, πόνος στην κοιλιά ή στην πύελο, γρήγορος κορεσμός μετά το φαγητό και συχνότερη ή επιτακτική ανάγκη για ούρηση.

Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι η δυσπεψία, οι αλλαγές στις κενώσεις, η οσφυαλγία, η επίμονη κόπωση, η ανεξήγητη απώλεια βάρους και η ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία. Τα συμπτώματα αυτά είναι συχνά και συνήθως δεν οφείλονται σε καρκίνο, αλλά χρειάζονται έλεγχο όταν επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Η συνολική αξιολόγηση

Η πρώτη χορήγηση του ZI-MA4-1 αποτελεί πραγματικό επιστημονικό ορόσημο επειδή μια νέα κατηγορία αλλογενών TCR-NK κυττάρων περνά για πρώτη φορά από την προκλινική έρευνα στην ανθρώπινη δοκιμή.

Η δυνατότητα να παράγονται εκ των προτέρων τροποποιημένα ανοσοκύτταρα δότη και να στοχεύουν έναν μοριακά επιλεγμένο συμπαγή όγκο θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σημαντικούς περιορισμούς των σημερινών εξατομικευμένων κυτταρικών θεραπειών.

Σήμερα, όμως, δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν τα κύτταρα θα παραμένουν για αρκετό διάστημα στον οργανισμό, εάν θα διεισδύουν αποτελεσματικά στους όγκους, ποιες τοξικότητες θα προκαλούν και αν θα προσφέρουν κλινικά σημαντική ή μακροχρόνια αντικαρκινική δράση.

Η ιστορία της πρώτης ασθενούς εκφράζει την ελπίδα που γεννά η κλινική έρευνα, αλλά η ουσιαστική αξιολόγηση της θεραπείας θα αρχίσει όταν δημοσιοποιηθούν τα πρώτα συστηματικά δεδομένα ασφάλειας και ανταπόκρισης από όλους τους συμμετέχοντες.

Πηγη: https://healthpharma.gr