Σύμφωνα με έρευνες του BBC, η Martina είναι μία από τις 16.000 Tsimane (προφέρεται «chee-may-nay»), μια ημι-νομαδική ιθαγενής κοινότητα που ζει βαθιά στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, 600 χιλιόμετρα βόρεια της μεγαλύτερης πόλης της Βολιβίας, La Paz.
Το δελτίο ταυτότητάς της δείχνει ότι είναι 84, αλλά μέσα σε 10 λεπτά, σκάβει τρία δέντρα γιούκα για να βγάλει τους κόνδυλους από τις ρίζες. Κουβαλά φρούτα στην πλάτη της και ξεκινά τη διαδρομή προς το σπίτι της. Η ίδια καλλιεργεί μανιόκα, καλαμπόκι, πλατάνια και ρύζι.
Το σθένος της δεν είναι ασυνήθιστο για τις συνομήλικές της Τσιμάνες. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κοινότητα αυτή, έχει τις πιο υγιείς αρτηρίες που έχουν μελετηθεί ποτέ και ότι ο εγκέφαλός τους γερνάει πιο αργά από εκείνους τους ανθρώπους στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και αλλού.
Οι Τσιμάνες είναι ένα σπάνιο φαινόμενο. Είναι ένας από τους τελευταίους λαούς στον πλανήτη που ζουν έναν πλήρως βιώσιμο τρόπο ζωής κυνηγιού, αναζήτησης τροφής και γεωργίας.
Η ομάδα είναι επίσης αρκετά μεγάλη ώστε να παρέχει ένα σημαντικό επιστημονικό δείγμα και οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ανθρωπολόγο Hillard Kaplan του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού, το έχουν μελετήσει για δύο δεκαετίες.
Οι Τσιμάνες δραστηριοποιούνται συνεχώς, κυνηγούν ζώα, φυτεύουν τροφές και υφαίνουν.
Λιγότερο από το 10% των ωρών της ημέρας τους αφιερώνουν σε καθιστικές δραστηριότητες, σε σύγκριση με το 54% στους βιομηχανικούς πληθυσμούς. Ένα μέσο κυνήγι, για παράδειγμα, διαρκεί πάνω από οκτώ ώρες και καλύπτει 18 χιλιόμετρα.
Ζουν στον ποταμό Maniqui, περίπου 100 χιλιόμετρα με πλοίο από την πλησιέστερη πόλη, και είχαν μικρή πρόσβαση σε επεξεργασμένα τρόφιμα, αλκοόλ και τσιγάρα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μόνο το 14% των θερμίδων που καταναλώνουν προέρχονται από λίπος, σε σύγκριση με το 34% στις ΗΠΑ. Οι τροφές τους είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες και το 72% των θερμίδων τους προέρχεται από υδατάνθρακες, σε σύγκριση με το 52% στις ΗΠΑ.
Οι πρωτεΐνες προέρχονται από ζώα που κυνηγούν, όπως πουλιά, μαϊμούδες και ψάρια. Όσον αφορά το μαγείρεμα, παραδοσιακά, δεν υπάρχει τηγάνισμα.
Η αρχική εργασία του καθηγητή Kaplan και του συναδέλφου του, Michael Gurven του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Santa Barbara, ήταν ανθρωπολογική.
Παρατήρησαν όμως ότι οι ηλικιωμένες Τσιμάνες δεν εμφάνιζαν σημάδια ασθενειών τυπικών της τρίτης ηλικίας, όπως υπέρταση, διαβήτη ή καρδιακά προβλήματα.
Στη συνέχεια, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2013 τράβηξε την προσοχή τους. Μια ομάδα με επικεφαλής τον αμερικανό καρδιολόγο Randall C Thompson χρησιμοποίησε αξονική τομογραφία για να εξετάσει 137 μούμιες από τους αρχαίους πολιτισμούς της Αιγύπτου, των Ίνκας και των Unangan.
Καθώς οι άνθρωποι γερνούν, η συσσώρευση λιπών, χοληστερόλης και άλλων ουσιών, μπορεί να κάνει τις αρτηρίες να πυκνώσουν ή να σκληρύνουν, προκαλώντας αθηροσκλήρωση.
Βρήκαν σημάδια αυτού σε 47 από τις μούμιες, αμφισβητώντας τις υποθέσεις ότι προκαλείται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Οι δύο ερευνητικές ομάδες ένωσαν τις δυνάμεις τους και πραγματοποίησαν αξονικές τομογραφίες σε 705 Τσιμάνες ηλικίας άνω των 40 ετών, αναζητώντας ασβέστιο στη στεφανιαία αρτηρία (CAC), σημάδι φραγμένων αιμοφόρων αγγείων και κίνδυνο καρδιακής προσβολής.
Η μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 2017, έδειξε ότι το 65% των Τσιμάνες άνω των 75 δεν είχαν CAC.
Συγκριτικά, οι περισσότεροι Αμερικανοί αυτής της ηλικίας παρουσιάζουν CAC.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, «οι αρτηρίες ενός 75χρονου Tsimane μοιάζουν περισσότερο με τις αρτηρίες ενός 50χρονου Αμερικανού».
Μια δεύτερη φάση, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Science, διαπίστωσε ότι ο ηλικιωμένος Τσιμάνες εμφάνισε έως και 70% λιγότερη εγκεφαλική ατροφία από άτομα της ίδιας ηλικίας σε βιομηχανικές χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ.
«Βρήκαμε μηδενικά (!) κρούσματα Αλτσχάιμερ σε ολόκληρο τον ενήλικο πληθυσμό», αναφέρουν ερευνητές σύμφωνα με το BBC.
Πολλοί Τσιμάνες όμως δεν φτάνουν ποτέ σε μεγάλη ηλικία. Όταν ξεκίνησε η μελέτη, το μέσο προσδόκιμο ζωής τους ήταν μόλις 45 χρόνια, τώρα έχει αυξηθεί στα 50.
Μετρώντας στα δάχτυλά της, μια γυναίκα λέει με λύπη ότι είχε έξι παιδιά, εκ των οποίων τα πέντε πέθαναν. Μια άλλη αναφέρει ότι είχε 12, εκ των οποίων οι τέσσερις πέθαναν και ένας ακόμη λέει ότι έχει εννέα παιδιά ακόμα ζωντανά, αλλά άλλα τρία πέθαναν.
«Αυτοί οι άνθρωποι που φτάνουν στην ηλικία των 80 ετών ήταν εκείνοι που κατάφεραν να επιβιώσουν από μια παιδική ηλικία γεμάτη ασθένειες και λοιμώξεις», επισημαίνουν οι ερευνητές.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι όλοι οι Τσιμάνες έχουν βιώσει κάποιο είδος μόλυνσης από παράσιτα ή σκουλήκια κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Βρήκαν επίσης υψηλά επίπεδα παθογόνων μικροοργανισμών και φλεγμονών, υποδηλώνοντας ότι τα σώματα των Τσιμάνες πολεμούσαν συνεχώς τις λοιμώξεις.
Αυτό τους οδήγησε να αναρωτιούνται εάν αυτές οι πρώιμες λοιμώξεις θα μπορούσαν να είναι ένας άλλος παράγοντας, εκτός από τη διατροφή και την άσκηση, πίσω από την υγεία των ηλικιωμένων Τσιμάνες.
Ωστόσο, ο τρόπος ζωής της κοινότητας αλλάζει. Μια σειρά δασικών πυρκαγιών στα τέλη του 2023 κατέστρεψε σχεδόν δύο εκατομμύρια στρέμματα ζούγκλας και δάσους. Η φωτιά έκανε τα ζώα να φύγουν.
Πριν από είκοσι χρόνια, δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου περιπτώσεις διαβήτη. Τώρα αρχίζουν να εμφανίζονται, ενώ τα επίπεδα χοληστερόλης έχουν αρχίσει να αυξάνονται και στον νεότερο πληθυσμό, διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Οποιαδήποτε μικρή αλλαγή στις συνήθειές τους καταλήγει να επηρεάζει αυτούς τους δείκτες υγείας.
