Παγκόσμια Ημέρα για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Παιδικού Καρκίνου η 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους

 

Ο καρκίνος της παιδικής και εφηβικής ηλικίας είναι μια σπάνια, απειλητική για τη ζωή ασθένεια. Ωστόσο, στις χώρες υψηλού εισοδήματος το 80% των παιδιών με καρκίνο γίνονται καλά.

Δεν είναι νόσος αλλά δεκάδες διαφορετικές μορφές. Διαφέρει από τον καρκίνο των ενηλίκων και γι’ αυτό απαιτεί εξειδικευμένη θεραπεία και αντιμετώπιση.

Στον καρκίνο της παιδικής ηλικίας δεν υπάρχει πρόληψη. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα, οδηγούν σε ίαση τα περισσότερα παιδιά και εφήβους.

Όταν ένα παιδί νοσεί από καρκίνο, νοσεί όλη η οικογένεια

Ο καρκίνος στο παιδί είναι ένα συνταρακτικό γεγονός που αλλάζει ριζικά την καθημερινότητα μιας οικογένειας. Οι θεραπείες είναι χρονοβόρες, επίπονες και απαιτούν συνεχείς επισκέψεις στο νοσοκομείο. Το παιδί αποκόπτεται από τις δραστηριότητές του, οι γονείς συχνά εγκαταλείπουν τη δουλειά τους, και τα αδέλφια περνούν αρκετό χρόνο μόνα ή με άλλους συγγενείς.

Σε αυτήν τη δύσκολη κατάσταση η οικογένεια χρειάζεται στήριξη από το φιλικό, κοινωνικό αλλά και σχολικό περιβάλλον. Πολλές φορές αρκεί απλώς να κρατάμε επαφή, να δείχνουμε διακριτικά το ενδιαφέρον μας και να βοηθάμε τα παιδιά να επιστρέψουν ομαλά στο σχολείο.

Η χρυσή κορδέλα δεν έχει επιλεγεί τυχαία. Συμβολίζει πόσο πολύτιμα είναι τα παιδιά και πόσο δυνατά και ανθεκτικά βγαίνουν από αυτή τη δύσκολη διαδικασία.

Ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας σε αριθμούς:

1 παιδί κάθε 600 γεννήσεις θα αναπτύξει καρκίνο πριν τα 20 του χρόνια.
15.000 παιδιά και 20.000 έφηβοι 15-24 χρονών νοσούν κάθε χρόνο στην Ευρώπη.
20 παιδιά και έφηβοι πεθαίνουν από καρκίνο κάθε μέρα στην Ευρώπη.

Το 80% των παιδιών με καρκίνο γίνονται καλά στις χώρες υψηλού εισοδήματος, ενώ λιγότερο από 30% στις χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος.

Συνεργαζόμαστε με συλλόγους στο εξωτερικό

Συμμετέχουμε στις δράσεις ευαισθητοποίησης που οργανώνουν από κοινού η Childhood Cancer International (CCI), ο διεθνής φορέας των συλλόγων γονέων και ασθενών, και η Διεθνής Εταιρεία Παιδιατρικής Ογκολογίας (SIOP).

Η Φλόγα είναι ιδρυτικό μέλος και συμμετέχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Childhood Cancer International (CCI) που ξεκίνησε το 1994. Σήμερα είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός υποστήριξης ασθενών με καρκίνο της παιδικής ηλικίας στον κόσμο. Εκπροσωπεί 221 συλλόγους γονέων παιδιών με καρκίνο από 102 χώρες και στις 6 ηπείρους.

Είμαστε γονείς παιδιών που έτυχε να νοσήσουν από καρκίνο

Από το 1982 είμαστε δίπλα στο παιδί με καρκίνο και την οικογένειά του. Γνωρίζουμε πολύ καλά τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με καρκίνο και οι οικογένειές τους, όπως επίσης και τις ελλείψεις στη Δημόσια Υγεία.

Σήμερα, εκπροσωπούμε πάνω από 3.500 οικογένειες σε όλη την Ελλάδα και έχουμε καθιερωθεί σαν βασικός πυλώνας στήριξης της λειτουργίας των ογκολογικών τμημάτων των Παιδιατρικών Νοσοκομείων.

Απόλυτη προτεραιότητα μας να αξιοποιήσουμε τα όπλα που θέτει στη διάθεση μας η εξέλιξη της ιατρικής και της τεχνολογίας και να πετύχουμε ίαση σε περισσότερα παιδιά

Το έργο μας:

Βελτιώνουμε την ιατρική φροντίδα με προμήθεια εξοπλισμού, και πρόσληψη ιατρικού και άλλου προσωπικού στα ογκολογικά τμήματα.

Χρηματοδοτούμε τη συμμετοχή της χώρας στα Διεθνή Πρωτόκολλα Θεραπείας.

Φιλοξενούμε δωρεάν 50 οικογένειες από όλη την Ελλάδα, για όσο διάστημα πρέπει να παραμείνουν στην Αθήνα για τη θεραπεία των παιδιών τους.

Παρέχουμε νοσηλεία στο σπίτι σε συνεργασία με τα ογκολογικά τμήματα των παιδιατρικών νοσοκομείων.

Φροντίζουμε για την ψυχαγωγία των παιδιών στους ξενώνες και τη συμμετοχή όλων των παιδιών σε θεραπευτικές κατασκηνώσεις σε Ιρλανδία και Ιταλία.

Διεκδικούμε από τους αρμόδιους φορείς την καθιέρωση θεσμικού πλαισίου για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας.

Ενημερώνουμε σωστά την κοινή γνώμη και διαλύουμε τις προκαταλήψεις.

Συνεργαζόμαστε με διεθνείς οργανισμούς και αντίστοιχους συλλόγους του εξωτερικού.

Στηρίζουμε οικονομικά οικογένειες που έχουν ανάγκη και καλύπτουμε εξετάσεις που δεν καλύπτουν τα ασφαλιστικά ταμεία.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Εθνική στρατηγική δεδομένων καρκίνου ζητά ο Σαρηγιάννης – Νέα εποχή

Η ανάγκη δημιουργίας εθνικής στρατηγικής για τη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων καρκίνου αποτελεί βασικό βήμα για τη βελτίωση της διάγνωσης και της θεραπείας, σύμφωνα με τον καθηγητή Δημοσθένη Σαρηγιάννη, ο οποίος τονίζει ότι η καινοτομία πρέπει να μεταφέρεται άμεσα στην κλινική πράξη.

Το μοναδικό στο είδος του Hub Θεραγνωστικής Καρκίνου λειτουργεί στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, σε συνεργασία με μεγάλα νοσοκομεία της χώρας, μεταξύ των οποίων και το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος Σάββας». Το κέντρο εξοπλίζεται με σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα, τα οποία επιτρέπουν τη συνδυαστική αξιοποίηση δεδομένων διάγνωσης και θεραπείας.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, η βασική πρόκληση σήμερα είναι η μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας στην καθημερινή ιατρική πρακτική, ώστε η καινοτομία να φτάνει άμεσα στον ασθενή.

Σύνδεση δεδομένων και εξατομικευμένη θεραπεία

Η δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου διαχείρισης ογκολογικών δεδομένων θεωρείται κρίσιμη για την ανάπτυξη της εξατομικευμένης ιατρικής. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η χώρα διαθέτει ήδη το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών, το οποίο λειτουργεί τον τελευταίο χρόνο, ωστόσο απαιτείται περαιτέρω εμπλουτισμός και διασύνδεση δεδομένων.

Η διασύνδεση βιοχημικών, απεικονιστικών και κλινικών δεδομένων μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και να επιτρέψει στους επιστήμονες να αναπτύξουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογία

Η αξιοποίηση τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την ανάλυση σύνθετων ιατρικών δεδομένων. Η χρήση προηγμένων αλγορίθμων μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση προτύπων νόσου, στη βελτίωση της διάγνωσης και στη δημιουργία εξατομικευμένων θεραπευτικών στρατηγικών.

Παράλληλα, η ανάπτυξη εξειδικευμένων υποστηρικτικών ομάδων στα ογκολογικά κέντρα θεωρείται απαραίτητη για την εφαρμογή αυτών των καινοτόμων λύσεων στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Συμμετοχή ασθενών και πολυπαραγοντική προσέγγιση

Ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι η εμπειρία των ασθενών αποτελεί πολύτιμη πηγή γνώσης που πρέπει να ενσωματώνεται στη λήψη ιατρικών αποφάσεων. Η ενεργός συμμετοχή των ασθενών συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας φροντίδας.

Η συνδυαστική αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων και εμπειρίας ασθενών μπορεί να δημιουργήσει ένα πιο αποτελεσματικό και ανθρωποκεντρικό μοντέλο ογκολογικής φροντίδας.

Διεθνείς συνεργασίες και διασύνδεση με ευρωπαϊκά δεδομένα

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της έρευνας και της κλινικής εφαρμογής, προωθείται συνεργασία του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ. Παράλληλα, επιδιώκεται η ευθυγράμμιση της ελληνικής στρατηγικής με τον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων υγείας, ώστε να διευκολυνθεί η διεθνής ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Πανελλήνια Σεμινάρια ΕΚΕ 2026: Καινοτομία και εξελίξεις στη σύγχρονη Καρδιολογία

Τα Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), αποτελούν έναν καταξιωμένο θεσμό επιστημονικής εκπαίδευσης και διαλόγου, που φιλοδοξεί να αποτυπώσει τη σύγχρονη εικόνα της καρδιολογίας, όπως αυτή διαμορφώνεται από τις ραγδαίες εξελίξεις στην έρευνα, την τεχνολογία και την κλινική πράξη. Από τις 12 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2026, στο The Met Hotel στη Θεσσαλονίκη, επιστήμονες από όλη τη χώρα και το εξωτερικό θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε ένα πολυδιάστατο και υψηλού επιστημονικού επιπέδου πρόγραμμα, σχεδιασμένο από τις Ομάδες Εργασίας της ΕΚΕ.

Το επιστημονικό πρόγραμμα καλύπτει το σύνολο των σύγχρονων πεδίων της καρδιολογίας, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα αλλά και τη δυναμική του κάθε τομέα. Θεματικές ενότητες όπως η επεμβατική καρδιολογία, η ηλεκτροφυσιολογία, οι βαλβιδοπάθειες, η καρδιακή ανεπάρκεια, η αρτηριακή υπέρταση, η καρδιο-ογκολογία, οι συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων, η ηχοκαρδιολογία και η πρόληψη, καθώς και η ταχέως αναπτυσσόμενη ψηφιακή καρδιολογία, προσεγγίζονται με σύγχρονη ματιά και έμφαση στη μεταφορά της γνώσης στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Διαδραστική εκπαίδευση και κλινική πράξη στο επίκεντρο

Μέσα από στρογγυλά τραπέζια, κλινικά φροντιστήρια, αντιπαραθέσεις, διαλέξεις και παρουσίαση σύνθετων κλινικών περιστατικών, αναδεικνύονται οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες και οι παράγοντες που επηρεάζουν τις κλινικές αποφάσεις, όπου η εμπειρία, η εξατομίκευση και η διεπιστημονική συνεργασία έχουν καθοριστικό ρόλο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαδραστικότητα, στην ενεργό συμμετοχή του ακροατηρίου και στη γόνιμη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ειδικών διαφορετικών επιστημονικών υποβάθρων και γενεών.

Τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακή υγεία και οι νέοι καρδιολόγοι

Παράλληλα, το πρόγραμμα φωτίζει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργούν η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή υγεία και η τηλεϊατρική, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στη διάγνωση, την παρακολούθηση και τη θεραπεία των καρδιολογικών ασθενών. Ιδιαίτερη μέριμνα έχει δοθεί και στους νέους καρδιολόγους, με ειδικές συνεδρίες αφιερωμένες στην εκπαίδευση, την έρευνα και την επαγγελματική τους εξέλιξη.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας, με αφορμή το συνέδριο σημειώνει ότι «τα Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας 2026 της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας θα συμβάλλουν όχι μόνο στη μετάδοση γνώσης, αλλά και στη δημιουργία ενός ζωντανού επιστημονικού περιβάλλοντος, που ενισχύει τη συνεργασία, προάγει την καινοτομία και συμβάλλει ουσιαστικά στη συνεχή βελτίωση της καρδιολογικής φροντίδας στη χώρα μας».

 

 

Πηγη: https://healthstories.gr/

HMVO: Ο ελληνικός οργανισμός που προστατεύει 6.606 γνήσια φαρμακευτικά σκευάσματα της εγχώριας αγοράς

Έκλεισε ένα χρόνο λειτουργίας ο Ελληνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO), που έχει ως στόχο του να προστατεύει την δημόσια υγεία από τα ψευδεπίγραφα φάρμακα, αυτά που γνωρίζουμε και με την ονομασία «πλαστά» ή «μαϊμού» φάρμακα, τα οποία περιέχουν επικίνδυνα συστατικά (π.χ. ασφαλτόχρωμα), ενώ μπορεί να απουσιάζουν πλήρως οι δραστικές ουσίες.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO) ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2023 ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία με ρόλο στην εφαρμογή των διατάξεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2011/62, του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/16 και της Κ.Υ.Α. Δ3(α)41169/19/8-7-2020 για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα. Αυτά αφορούν μια παγκόσμια μάστιγα και αποτελούν σοβαρή απειλή για τη Δημόσια Υγεία, που δεν γνωρίζει σύνορα.

Η εφαρμογή αυτού του συστήματος είναι απαραίτητη και αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, προκειμένου τα κράτη-μέλη να συμμορφωθούν με τις νομοθετικές ρυθμίσεις της ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα (πλαστά) φάρμακα.

Ο Ευρωπαϊκός οργανισμός EMVO προστατεύει 326.215 γνήσια φάρμακα στην ΕΕ

Ο αντίστοιχος Ευρωπαϊκός Οργανισμός, με την ονομασία EMVO προστατεύει 326.215 γνήσια φαρμακευτικά προϊόντα στην Ευρώπη, με τον ελληνικό οργανισμό HMVO να προστατεύει εντός των συνόρων 6.606 γνήσια φαρμακευτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην πατρίδα μας, από προϊόντα μαϊμού.

Οι θεσμικοί εταίροι του Οργανισμού HMVO είναι ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ), η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), το Pharma Innovation Forum (PIF) που εκπροσωπεί εκείνες τις φαρμακοβιομηχανίες που ηγούνται της καινοτομίας, ο Σύλλογος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ) και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ), με την ΗΔΥΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης να αναλαμβάνει το ρόλο του συνδέσμου του HMVO με τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ.

10.929 συμμετέχοντες στον HMVO

Όπως επισημαίνουν ο πρόεδρος του Οργανισμού HMVO και πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας Ολύμπιος Παπαδημητρίου και η γενική διευθύντρια του οργανισμού HMVO Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου, ο Οργανισμός μέσα σε ένα χρόνο λειτουργίας μετρά περισσότερους από 10.929 συμμετέχοντες, εκ των οποίων το 94% αντιστοιχεί σε ιδιωτικά φαρμακεία της επικράτειας.

Ο Οργανισμός HMVO στην Ελλάδα είναι διασυνδεδεμένος με την ΗΔYΚΑ και την αποζημίωση του φαρμάκου, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν ισχύει κάτι τέτοιο, δηλαδή ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός δεν συνδέεται με την αποζημίωση. Στην Ελλάδα, ο Οργανισμός HMVO ήδη συνεργάζεται με 10.541 ιδιωτικά φαρμακεία, 131 δημόσια νοσοκομεία (τα νοσοκομειακά τους φαρμακεία), 105 ιδιωτικά νοσοκομεία και 102 χονδρέμπορους και φαρμακαποθήκες. Η Ελλάδα ήταν από την υπόλοιπη Ευρώπη η προτελευταία χώρα που απέκτησε εθνικό οργανισμό επαλήθευσης φαρμάκου, με την γειτονική μας Ιταλία να έχει μείνει τελευταία.

 

 

Πηγη: https://www.insider.gr/

Αυξημένοι οι κίνδυνοι για τη μητρική και εμβρυϊκή υγεία από την κλιματική κρίση

Επιστημονικά δεδομένα από το πρόγραμμα HIGH Horizons φωτίζουν τις επιπτώσεις της αυξανόμενης θερμικής έκθεσης στις εγκύους

 

Σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία με ιδιαίτερη επίπτωση σε εγκύους και έμβρυα, αποδεικνύεται σύμφωνα και με στοιχεία πρόσφατων ερευνών η κλιματική κρίση, που πλέον δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό κοινωνικό πρόβλημα αλλά επεμβαίνει δραματικά και στην καθημερινότητα», τονίζει σε δηλώσεις του ο Δρ. Νικόλαος Σκαρτάδος, Μαιευτήρας, Χειρουργός – Γυναικολόγος και Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ».

Πιο συγκεκριμένα σύμφωνα με αποτελέσματα που έχουν παρουσιαστεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος HIGH Horizons (Heat Indicators for Global Health Monitoring), η αυξανόμενη έκθεση σε ακραία θερμικά φαινόμενα -όπως οι καύσωνες και οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών- συνδέεται με μετρήσιμες επιπτώσεις στην εγκυμοσύνη και την υγεία του κυοφορούμενου εμβρύου.

Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να περιλαμβάνουν πρόωρο τοκετό, χαμηλό βάρος εμβρύου ή ακόμα σοβαρότερα κίνδυνο εκλαμψίας, με τις εγκυμονούσες να παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό καταπόνησης αν ζουν σε αστικό περιβάλλον, όπου η θερμική ανισορροπία είναι μεγαλύτερη.

«Εμείς οι γυναικολόγοι καλούμαστε να ενσωματώσουμε τη γνώση αυτή στην κλινική πράξη, ενημερώνοντας τις εγκύους για τους κινδύνους της έκθεσης σε υπερβολικές θερμοκρασίες, προσαρμόζοντας τις συμβουλές μας κατά τους θερινούς μήνες και συμβάλλοντας στον τεκμηριωμένο διάλογο για την πρόληψη. Η αξιοποίηση επιστημονικών εργαλείων, όπως εκείνων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος HIGH Horizons, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την προστασία της μητρικής και εμβρυικής υγείας» καταλήγει ο κ. Σκαρτάδος.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Και τώρα η «εκθεσωμική»: Οι επιστήμονες χαρτογραφούν την αιτία του 90% των ασθενειών

Η νέα επιστήμη που μελετά πως οι περιβαλλοντικές εκθέσεις στη διάρκεια της ζωής μάς οδηγούν σε χρόνια νοσήματα.
Μετά από δεκαετίες εντατικής μελέτης των γονιδίων, η βιοϊατρική έρευνα αρχίζει να εστιάζει σε μία άλλη, μεγάλη αιτία των χρονίων ασθενειών: τις περιβαλλοντικές εκθέσεις.
Όπως ακριβώς οι επιστήμονες εργάστηκαν σκληρά για να χαρτογραφήσουν τα 20.000 γονίδια που απαρτίζουν το ανθρώπινο γονιδίωμα (DNA), τώρα προσπαθούν να χαρτογραφήσουν τα χημικά, φυσικά, κοινωνικά και βιολογικά στοιχεία που συναντά ένας άνθρωπος στη διάρκεια της ζωής του.
Τα στοιχεία αυτά πιστεύεται ότι ευθύνονται για την πλειονότητα των χρονίων παθήσεων, όπως ο καρκίνος, η καρδιοπάθεια και ο διαβήτης. Και αυτό διότι η ανάπτυξή τους δεν μπορεί να εξηγηθεί με γενετικούς παράγοντες.
Η νέα επιστήμη που ασχολείται με αυτά ονομάστηκε εκθεσωμική ή εξωσωμική (exposomics). Τα εκθεσώματα (δηλαδή οι περιβαλλοντικές εκθέσεις) που διερευνά συμπεριλαμβάνονταν ενδεικτικά:
Το φως και τη θερμοκρασία
Την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών
Τα περιβαλλοντικά χημικά
Τη φυσική δραστηριότητα
Το εισόδημα
Το μορφωτικό επίπεδο
Την ατμοσφαιρική ρύπανση
Τον θόρυβο
Το μικροβίωμα του εντέρου
Διάφορους μεταβολίτες στο αίμα
Το κάπνισμα
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι γενετικές μεταλλαγές ευθύνονται για το μόλις 10% ασθενειών όπως ενδεικτικά η νόσος του Πάρκινσον. Το υπόλοιπο 90% πιστεύεται ότι προκαλείται από περιβαλλοντικές εκθέσεις, αναφέρει η αμερικανική Εταιρεία Αμερικανικών Ιατρικών Κολλεγίων (AAMC).
Κερδίζει έδαφος
Οι επιστήμονες που ασχολούνται με τις περιβαλλοντικές εκθέσεις θέλουν να μετατρέψουν τη γνώση γι’ αυτές, σε πρακτικές, εξατομικευμένες λύσεις υγείας. Απώτερος στόχος, ένα μέλλον όπου στον ιατρικό φάκελο κάθε ασθενούς θα συμπεριλαμβάνεται το εκθεσωμικό προφίλ του, τονίζει η AAMC.
Ο Dr. Gary Miller, καθηγητής Μοριακής Φαρμακολογίας & Θεραπευτικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, στη Νέα Υόρκη, και κορυφαίος ειδικός στην εκθεσωμική, πιστεύει ότι ο αναδυόμενος αυτός τομέας κερδίζει έδαφος.
To 2024, τα Εθνικά Ιδρύματα Υγείας (ΝΙΗ) των ΗΠΑ υποστήριξαν την έρευνα γι’ αυτόν χρηματοδοτώντας με 7,7 εκατομμύρια δολάρια την δημιουργία του πρώτου εθνικού συντονιστικού κέντρου. Το κέντρο ονομάστηκε Δίκτυο Εκθεσωμικής στις ΗΠΑ (NEXUS). O Dr. Miller είναι ένας εκ των επικεφαλής του.
Η χαρτογράφηση των περιβαλλοντικών εκθέσεων είναι τεράστιο έργο. Ει μη τι άλλο απαιτεί τη συνεργασία ερευνητών από πολλές επιστημονικές ειδικότητες – από τη Γενετική και τις Περιβαλλοντικές Επιστήμες έως την Επιστήμη Δεδομένων.
Πέρα από μία μεμονωμένη αιτία
Ο στόχος των επιστημόνων δεν είναι απλώς να αναγνωρίσουν μία μεμονωμένη αιτία για κάθε ασθένεια. Θέλουν να αποτυπώσουν για κάθε ασθενή την συνολική εικόνα των περιβαλλοντικών εκθέσεων που θα έχει στη ζωή του.
Για να το επιτύχουν χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνολογίες, ικανές να διαχειριστούν τον τεράστιο όγκο δεδομένων που εμπλέκονται στις δυνητικές περιβαλλοντικές εκθέσεις. Στις τεχνολογίες αυτές συμπεριλαμβάνονται:
Γεωχωρικά δεδομένα: Εικόνες από δορυφόρους και στοιχεία για τους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας (social determinants of health) συμβάλλουν στην αξιολόγηση σε συγκεκριμένες τοποθεσίες τοπικών περιβαλλοντικών εκθέσεων. Τέτοιες εκθέσεις είναι, λ.χ., η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ποιότητα του νερού
Φασματομετρία μάζας: Προηγμένη χημική ανάλυση. Συμβάλλει στην ανίχνευση χιλιάδων δεικτών σε βιολογικές δείγματα (π.χ. αίμα, ούρα)
Φορητές συσκευές (wearables): Συσκευές όπως το εκθεσιόμετρο που ανέπτυξαν επιστήμονες του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, στην Καλιφόρνια, συλλέγουν χημικά και βιολογικά δείγματα απ’ ευθείας από τους χρήστες τους.
Η μεγάλη ιδιαιτερότητα της όλης έρευνας είναι ότι δεν εκφράζουν πρώτα οι επιστήμονες μία υπόθεση και μετά εξετάζουν εάν ισχύει. Στην εκθεσωμική αποτυπώνουν πρώτα τις περιβαλλοντικές εκθέσεις.
«Η εκθεσωμική βασίζεται στην ανακάλυψη και όχι στην επαλήθευση. Επιτρέπει στους ερευνητές να ελέγξουν τα πάντα για να δουν πρώτα τι μπορούν να μάθουν», εξήγησε η Dr. Rima Habre, αναπληρώτρια καθηγήτρια Περιβαλλοντικής Υγείας & Χωρικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) και έτερη επικεφαλής του NEXUS. «Στη συνέχεια προχωρούν στον έλεγχο των υποθέσεων που κάνουν».
Όπως το θέτει και ο Dr. Miller, αυτό το νέο μοντέλο αξιολόγησης της υγείας απαιτεί και τις δύο όψεις του νομίσματος. «Και τη γονιδιωματική και την εκθεσωμική, γιατί συμπληρώνουν η μία την άλλη», τονίζει.
Πηγη: https://medispin.blogspot.com/

ΕΟΦ: Ποιοι θα δίνουν το πράσινο φως για τα φάρμακα – Νέο Επιστημονικό Συμβούλιο

Νέο επιστημονικό συμβούλιο που θα ανάβει το πράσινο φως για την έγκριση νέων φαρμάκων συγκροτείται στον ΕΟΦ.

Με απόφαση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη το νέο Επιστημονικό Συμβούλιο Εγκρίσεων (ΕΣΕ) του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων θα λειτουργεί ως το κύριο επιστημονικό όργανο που αξιολογεί αιτήματα σχετικά με την κυκλοφορία φαρμάκων και συναφών προϊόντων στη χώρα.

Η ίδια απόφαση ορίζει η θητεία των μελών του Συμβουλίου θα έχει διάρκεια δύο ετών.

Αναλυτικότερα το νέο Επιστημονικό Συμβούλιο δεν λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις για την έγκριση ή μη ενός προϊόντος, αλλά διατυπώνει τεκμηριωμένες εισηγήσεις προς τον ΕΟΦ, ο οποίος έχει την αρμοδιότητα να εκδίδει την οριστική διοικητική πράξη.

Οι εισηγήσεις αυτές αποτελούν κομβικό στάδιο στη διαδικασία ελέγχου της ποιότητας, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των προϊόντων που διατίθενται στην ελληνική αγορά.

ΕΟΦ: Ποιοι είναι οι έξι βασικοί τομείς αξιολόγησης

Το νέο Συμβούλιο οργανώνεται σε έξι επιμέρους τμήματα, τα οποία καλύπτουν όλο το εύρος των προϊόντων που εποπτεύει ο ΕΟΦ:

Τμήμα Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης, που εξετάζει τα φαρμακευτικά σκευάσματα για ασθενείς.

Τμήμα Βιολογικών Προϊόντων και Προϊόντων Αίματος, αρμόδιο για βιολογικούς παράγοντες και παράγωγα αίματος.

Τμήμα Βιοκτόνων και Απολυμαντικών, που αξιολογεί σκευάσματα δημόσιας υγείας.

Τμήμα Ραδιοφαρμακευτικών Προϊόντων, το οποίο ασχολείται με σκευάσματα που χρησιμοποιούνται στην πυρηνική ιατρική.

Τμήμα Ομοιοπαθητικών Σκευασμάτων.

Τμήμα Κτηνιατρικών Φαρμάκων και Βιολογικών Προϊόντων, που εξετάζει φάρμακα για ζώα.

Στο Συμβούλιο συμμετέχουν πανεπιστημιακοί και επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης από τους κλάδους της Ιατρικής, της Φαρμακευτικής και της Κτηνιατρικής, καθώς και ειδικοί σε τομείς όπως η φαρμακολογία, η μικροβιολογία, η αιματολογία και η ραδιοφαρμακευτική.

Καθοριστικός ρόλος στην εποπτεία των φαρμάκων

Το Επιστημονικό Συμβούλιο Εγκρίσεων αποτελεί βασικό μηχανισμό επιστημονικού ελέγχου στο πλαίσιο της ρυθμιστικής λειτουργίας του ΕΟΦ, συμβάλλοντας στη διασφάλιση ότι τα προϊόντα που λαμβάνουν άδεια κυκλοφορίας πληρούν τα απαιτούμενα επιστημονικά και κανονιστικά πρότυπα.

Η θητεία των μελών διαρκεί δύο χρόνια, ενώ προβλέπεται ότι θα συνεχίζουν να ασκούν τα καθήκοντά τους έως ότου οριστεί η νέα σύνθεση του Συμβουλίου.

Δείτε  την απόφαση

αποφαση

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

ΕΟΠΥΥ: Τέλος στις υπερχρεώσεις για ΜΕΘ από τις ιδιωτικές κλινικές – Τι αλλάζει

Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) προχωρά σε αλλαγές στον τρόπο αποζημίωσης των ιδιωτικών κλινικών για τις ΜΕΘ, καθώς πλέον θα αποζημιώνει μόνο τις κλίνες που έχουν συμφωνηθεί εξαρχής.

Πληροφορίες του HealthReport αναφέρουν ότι έχει διαπιστωθεί πως ορισμένες ιδιωτικές κλινικές χρέωναν, έναντι αμοιβής, περισσότερα κρεβάτια σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας από όσα είχαν δηλώσει ως διαθέσιμα στο ΕΣΥ.

Ο Οργανισμός, με ανακοίνωση που εξέδωσε σήμερα, επισημαίνει ότι, από το 2026 στο σύστημα του ΕΚΑΒ θα δηλώνονται υποχρεωτικά μόνο οι κλίνες ΜΕΘ που προβλέπονται ρητά στις συμβάσεις κάθε ιδιωτικής κλινικής και είναι διαθέσιμες σε πραγματικό χρόνο κατά τη δήλωσή τους.

Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι δεν επιτρέπεται η δήλωση ή διάθεση επιπλέον κλινών ΜΕΘ πέραν αυτών που περιλαμβάνονται στις συμβάσεις.

Εξαίρεση προβλέπεται μόνο σε περιπτώσεις ένταξης σε ειδικό μνημόνιο συνεργασίας με τον ΕΟΠΥΥ, το οποίο αφορά αποκλειστικά την κάλυψη έκτακτων και τεκμηριωμένων αναγκών, όπως αυτές ορίζονται από τη νομοθεσία.

Ο Οργανισμός δηλώνει κατηγορηματικά ότι κλίνες ΜΕΘ που δεν πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις δεν θα αποζημιώνονται, ενώ οι σχετικές δαπάνες δεν θα αναγνωρίζονται για εκκαθάριση και πληρωμή.

Παράλληλα, διατηρεί το δικαίωμα διενέργειας ελέγχων και επιβολής των προβλεπόμενων κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Για τις ιδιωτικές κλινικές που δεν έχουν ακόμη υπογράψει το νέο πρότυπο σύμβασης, θα ισχύει προσωρινά η υπεύθυνη δήλωση που έχουν καταθέσει μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, στην οποία καταγράφεται ο αριθμός των διαθέσιμων κλινών ΜΕΘ.

Δείτε  την ανακοίνωση του ΕΟΠΥΥ

ανακοινωση ΕΟΠΥΥ

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

Καρκίνος: Πώς επηρεάστηκαν τα ποσοστά επιβίωσης στην πανδημία – Έρευνα

Η πανδημία της COVID-19 προκάλεσε τεράστια επιβάρυνση στα συστήματα υγείας σε όλο τον κόσμο, επηρεάζοντας πέρα από την αντιμετώπιση της ίδιας της λοίμωξης και την παροχή φροντίδας σε ασθενείς με χρόνιες και σοβαρές παθήσεις, όπως ο καρκίνος.

Κατά τη διάρκεια των ετών 2020 και 2021 παρατηρήθηκαν εκτεταμένες καθυστερήσεις στον προσυμπτωματικό έλεγχο (screening), στη διάγνωση, στη σταδιοποίηση και στην έγκαιρη έναρξη αντικαρκινικής θεραπείας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο αυτές οι καθυστερήσεις είχαν μετρήσιμο αντίκτυπο στην επιβίωση των ασθενών.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Oncology εξέτασε τη βραχυπρόθεσμη επιβίωση ασθενών που διαγνώστηκαν με καρκίνο κατά τα δύο πρώτα έτη της πανδημίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ), αναφέρουν ότι οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη βάση SEER-21, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία από μητρώα ογκολογικών ασθενών που καλύπτουν περίπου το 41.9% του πληθυσμού των ΗΠΑ.

Η μελέτη επικεντρώθηκε στην 1-year cause-specific survival, (CSS), δηλαδή στην πιθανότητα ένας ασθενής να μην καταλήξει από τον καρκίνο μέσα στον πρώτο χρόνο από τη διάγνωση.

Η συγκεκριμένη μέτρηση επιτρέπει την απομόνωση της θνητότητας που σχετίζεται άμεσα με τον καρκίνο, εξαιρώντας άλλες αιτίες θανάτου, όπως η λοίμωξη από COVID-19. Τα αποτελέσματα των ετών 2020 και 2021 συγκρίθηκαν με τις αναμενόμενες τιμές, βάσει των τάσεων της περιόδου 2015–2019.

Καρκίνος: Πώς επηρεάστηκαν τα ποσοστά επιβίωσης στην πανδημία

Οι ασθενείς που διαγνώστηκαν με καρκίνο κατά την πανδημία παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερη επιβίωση σε σύγκριση με την προπανδημική περίοδο. Η μείωση αυτή καταγράφηκε τόσο σε ασθενείς με πρώιμο στάδιο νόσου όσο και σε εκείνους με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο.

Συνολικά, εκτιμάται ότι στα έτη 2020 – 2021 σημειώθηκαν περίπου 17.390 περισσότεροι θάνατοι από καρκίνο μέσα στον πρώτο χρόνο από τη διάγνωση, αριθμός που αντιστοιχεί σε αύξηση της θνητότητας κατά περίπου 13.1% σε σχέση με το αναμενόμενο.

Αν και οι απόλυτες μειώσεις στην επιβίωση εκφράζονται σε κλάσματα ποσοστιαίων μονάδων, η σημασία τους είναι μεγάλη σε πληθυσμιακό επίπεδο. Σε καρκίνους με υψηλή συχνότητα εμφάνισης, ακόμη και μικρές μεταβολές στην επιβίωση μεταφράζονται σε χιλιάδες επιπλέον θανάτους. Ιδιαίτερα επιβαρυμένες εμφανίστηκαν οι ηλικιακές ομάδες άνω των 65 ετών.

Επιπλέον, παρατηρήθηκαν σημαντικές μειώσεις στην επιβίωση σε συγκεκριμένες κακοήθειες, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του παγκρέατος και του προστάτη.

Δεδομένου ότι οι διαθέσιμες αντικαρκινικές θεραπείες δεν ήταν λιγότερο αποτελεσματικές κατά την πανδημία, τα ευρήματα αποδίδονται κυρίως σε καθυστερήσεις στη διάγνωση και στην έναρξη θεραπείας, καθώς και σε περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες.

Συμπερασματικά, η μελέτη καταδεικνύει ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στην ογκολογική φροντίδα δεν ήταν μόνο έμμεσες ή θεωρητικές, αλλά συνοδεύτηκαν από μετρήσιμη επιδείνωση της βραχυπρόθεσμης επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο.

Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για συστήματα Υγείας που θα διασφαλίζουν τη συνέχεια της αντικαρκινικής φροντίδας ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
ΠΗΓΗ: ΕΚΠΑ

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

Αύξηση κρουσμάτων RSV στην Ελλάδα – Οδηγίες για ευάλωτες ομάδες

Αυξητική τάση παρουσιάζουν τα κρούσματα του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα του ΕΟΔΥ και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC).

Παρότι η διασπορά εντείνεται, οι νοσηλείες παραμένουν σταθερές, ενώ οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της πρόληψης, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες.

Αυξημένη διασπορά RSV στη χώρα

Σημαντική αύξηση καταγράφεται τις τελευταίες εβδομάδες στα περιστατικά λοίμωξης από RSV στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ΕΟΔΥ, η θετικότητα στην κοινότητα ανήλθε στο 9%, από μόλις 2% που καταγραφόταν στις αρχές του έτους. Παρά τη σαφή επιδημιολογική άνοδο, μέχρι στιγμής δεν παρατηρείται αντίστοιχη αύξηση των νοσηλειών, γεγονός που αποδίδεται στη σχετικά ήπια πορεία της νόσου στα περισσότερα περιστατικά.

Η θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό επιδημιολογικό χάρτη

Η εβδομαδιαία έκθεση του ECDC κατατάσσει την Ελλάδα στην τέταρτη θέση μεταξύ 15 ευρωπαϊκών χωρών ως προς τη θετικότητα RSV, με ποσοστό 9,3%. Υψηλότερη επιβάρυνση καταγράφεται στην Ισπανία, τη Σλοβενία και το Βέλγιο. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο RSV εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική απειλή δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα κατά τη χειμερινή περίοδο.

Ποιες ομάδες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο

Ο RSV αποτελεί κοινό αναπνευστικό ιό, ο οποίος στα υγιή άτομα προκαλεί συνήθως συμπτώματα παρόμοια με το κοινό κρυολόγημα. Ωστόσο, μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται τα βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με ανοσοκαταστολή ή χρόνια νοσήματα.

Στα νεογνά και στα βρέφη μικρότερης ηλικίας, ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως βρογχιολίτιδα και αναπνευστική ανεπάρκεια, οι οποίες ενδέχεται να απαιτήσουν νοσηλεία.

Οι σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προστασία από τον RSV βασίζεται κυρίως σε στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Παιδιατρικής και Λοιμωξιολογίας Βάνα Παπαευαγγέλου, υπάρχουν δύο βασικοί άξονες προστασίας για τις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ο πρώτος αφορά τον εμβολιασμό ενηλίκων και εγκύων, με στόχο τη μεταφορά προστατευτικών αντισωμάτων στο νεογνό. Ο δεύτερος αφορά την παθητική ανοσοποίηση των βρεφών μέσω χορήγησης μονοκλωνικών αντισωμάτων. Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν αποτελεί εμβολιασμό, αλλά προσφέρει άμεση προστασία όταν εφαρμόζεται τις πρώτες ημέρες ζωής και παρέχεται δωρεάν μέσω του συστήματος υγείας.

Η ταυτόχρονη κυκλοφορία της γρίπης

Παράλληλα με την αύξηση του RSV, οι ειδικοί παρατηρούν έντονη κυκλοφορία του ιού της γρίπης, με κυρίαρχο τον τύπο Α. Αν και δεν εμφανίζει αυξημένη βαρύτητα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, η εκτεταμένη διασπορά έχει οδηγήσει σε αυξημένη προσέλευση ασθενών στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών και στα εξωτερικά ιατρεία.

Η γρίπη χαρακτηρίζεται από υψηλό πυρετό, έντονη καταβολή και εύκολη μετάδοση, ιδιαίτερα σε οικογενειακό περιβάλλον.

Η σημασία του εμβολιασμού στα παιδιά και στις ευπαθείς ομάδες

Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει τον αντιγριπικό εμβολιασμό σε παιδιά ηλικίας από έξι μηνών έως πέντε ετών, καθώς και σε άτομα με χρόνια νοσήματα. Παρά τις οδηγίες, εξακολουθούν να καταγράφονται περιστατικά νοσηλείας παιδιών με υποκείμενα νοσήματα που δεν είχαν εμβολιαστεί.

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η διάθεση ρινικού αντιγριπικού εμβολίου, το οποίο χορηγείται χωρίς βελόνα και εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αν και χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για τον υψηλό πυρετό

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η σωστή διαχείριση του πυρετού στα παιδιά αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την έγκαιρη αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Η επικοινωνία με τον παιδίατρο και η έγκαιρη χορήγηση αντιπυρετικών θεωρούνται βασικά βήματα.

Σε απλές ιογενείς λοιμώξεις, η γενική εικόνα του παιδιού βελτιώνεται συνήθως μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη μείωση του πυρετού, γεγονός που λειτουργεί καθησυχαστικά για τους γονείς.

Η ανάγκη επαγρύπνησης απέναντι στις εποχικές λοιμώξεις

Η αύξηση των περιστατικών RSV σε συνδυασμό με τη διασπορά της γρίπης υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης και της ενημέρωσης του κοινού. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και η εφαρμογή εμβολιαστικών προγραμμάτων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μείωση των επιπλοκών και την προστασία της δημόσιας υγείας.

Πηγη: https://healthpharma.gr/