Μηνιγγίτιδα στους εφήβους: Ποιοι θα χρειάζονται μία και ποιοι δύο δόσεις

Την καθιέρωση ενός τακτικού προγράμματος εμβολιασμού των εφήβων κατά της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου οροομάδας Β εισηγείται η βρετανική Κοινή Επιτροπή Εμβολιασμών και Ανοσοποίησης, γνωστή ως JCVI.

Η επιστημονική επιτροπή προτείνει να προσφέρεται μέσω του δημόσιου συστήματος υγείας εμβόλιο MenB σε νέους ηλικίας περίπου 15 ετών, ώστε να ενισχύεται η προστασία τους πριν εισέλθουν στην περίοδο αυξημένου κινδύνου της ύστερης εφηβείας και της πρώιμης ενήλικης ζωής.

Η εισήγηση δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε κυβερνητική πολιτική. Το βρετανικό υπουργείο Υγείας θα πρέπει να εξετάσει τα επιστημονικά, οικονομικά και επιχειρησιακά δεδομένα και να αποφασίσει εάν και πότε θα ενταχθεί το νέο σχήμα στο πρόγραμμα του NHS.

Μία δόση για όσους εμβολιάστηκαν στη βρεφική ηλικία

Η βασική σύσταση αφορά τα παιδιά που είχαν δικαίωμα να λάβουν το εμβόλιο 4CMenB στο πλαίσιο του βρετανικού προγράμματος βρεφικού εμβολιασμού.

Πρόκειται για όσους γεννήθηκαν από την 1η Μαΐου 2015 και μετά. Η JCVI εισηγείται τη χορήγηση μίας επιπλέον δόσης γύρω στην ηλικία των 15 ετών, καθώς οι συγκεκριμένοι έφηβοι έχουν ήδη «προετοιμασμένο» ανοσοποιητικό σύστημα από τον εμβολιασμό τους κατά τη βρεφική ηλικία.

Η πρώτη γενιά στην οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη σύσταση θα συμπληρώσει τα 15 έτη το 2030.

Η JCVI βασίζει την πρότασή της σε νεότερα δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία μία δόση του εμβολίου 4CMenB σε εφήβους που είχαν εμβολιαστεί ως βρέφη είναι πιθανό να προσφέρει προστασία αντίστοιχη με εκείνη που προσφέρουν δύο δόσεις σε ανεμβολίαστους εφήβους.

Δύο δόσεις για τους εφήβους που δεν είχαν εμβολιαστεί

Διαφορετικό σχήμα προτείνεται για τους νέους που δεν είχαν λάβει το εμβόλιο MenB στη βρεφική ηλικία.

Για τους εφήβους που γεννήθηκαν έως και τις 30 Απριλίου 2015, η JCVI υποστηρίζει τη χορήγηση δύο δόσεων. Η ίδια πρόβλεψη ισχύει για παιδιά που γεννήθηκαν μετά την ημερομηνία αυτή, αλλά για οποιονδήποτε λόγο δεν εμβολιάστηκαν ως βρέφη.

Η δεύτερη δόση θα πρέπει να προσφέρεται περίπου στην ηλικία των 15 ετών. Το διάστημα μεταξύ των δύο δόσεων μπορεί να είναι μεγαλύτερο από τέσσερις εβδομάδες, ακόμη και ένα έτος ή περισσότερο, ώστε το πρόγραμμα να προσαρμόζεται στις ανάγκες των σχολικών εμβολιασμών και να συνδυάζεται με άλλα εμβόλια της εφηβείας.

Πρόγραμμα αναπλήρωσης για όσους κινδυνεύουν να μείνουν εκτός

Η επιτροπή εισηγείται επίσης τη δημιουργία ενός εφάπαξ προγράμματος αναπλήρωσης.

Στόχος είναι να καλυφθούν οι ηλικιακές ομάδες που θα είναι πολύ μικρές για να συμμετάσχουν στο έκτακτο πρόγραμμα του καλοκαιριού του 2026, αλλά ταυτόχρονα πολύ μεγάλες για να ενταχθούν στο μελλοντικό τακτικό πρόγραμμα εμβολιασμού των 15χρονων.

Για τους συγκεκριμένους νέους προτείνεται επίσης σχήμα δύο δόσεων.

Η JCVI αναγνωρίζει ότι η οικονομική αποδοτικότητα αυτών των πρόσθετων παρεμβάσεων δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Θεωρεί, όμως, ότι η κάλυψη των ενδιάμεσων ηλικιακών ομάδων είναι σημαντική για λόγους ισότητας και για να μη δημιουργηθεί ένα πολυετές κενό προστασίας.

Η έξαρση στο Κεντ άλλαξε τα δεδομένα

Η επανεξέταση της εμβολιαστικής πολιτικής ακολούθησε τη σοβαρή έξαρση μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου που καταγράφηκε τον Μάρτιο του 2026 στην περιοχή του Καντέρμπερι, στο Κεντ.

Η Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου κατέγραψε 21 επιβεβαιωμένα περιστατικά με επιδημιολογική σύνδεση με την περιοχή. Όλα αποδόθηκαν στη μηνιγγιτιδοκοκκική οροομάδα Β και όλοι οι ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία.

Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Οι βρετανικές αρχές χαρακτήρισαν την έξαρση τη μεγαλύτερη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη επιδημική συρροή MenB που είχε καταγραφεί μέχρι σήμερα στη χώρα.

Τα περισσότερα περιστατικά αφορούσαν φοιτητές του Πανεπιστημίου του Κεντ και νέους από εκπαιδευτικές δομές της περιοχής.

Μετά τα πρώτα κρούσματα, οι αρχές χορήγησαν προληπτικά αντιβιοτικά σε στενές επαφές και οργάνωσαν στοχευμένο εμβολιασμό χιλιάδων φοιτητών και εργαζομένων.

Περισσότερες από τις αναμενόμενες συρροές

Εκτός από το Κεντ, μικρότερες συρροές περιστατικών καταγράφηκαν μέσα στο 2026 σε άλλες περιοχές της Αγγλίας, μεταξύ των οποίων το Ντόρσετ και το Ρέντινγκ.

Οι επιδημίες δεν συνδέονταν μεταξύ τους και αποδόθηκαν σε διαφορετικά στελέχη του μηνιγγιτιδόκοκκου Β. Η συχνότητα και το μέγεθος ορισμένων συρροών, όμως, ήταν μεγαλύτερα από τα αναμενόμενα και ενίσχυσαν την ανησυχία των υγειονομικών αρχών.

Η JCVI εξέτασε τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα, τη διάρκεια της προστασίας μετά τον εμβολιασμό, την ανοσιακή απάντηση των εφήβων και την οικονομική αποδοτικότητα ενός μόνιμου προγράμματος πριν καταλήξει στη νέα της εισήγηση.

Το έκτακτο πρόγραμμα του καλοκαιριού

Η πρόταση για τους 15χρονους είναι διαφορετική από το εφάπαξ πρόγραμμα εμβολιασμού που είχε ήδη ανακοινωθεί για το καλοκαίρι του 2026 στην Αγγλία.

Στο έκτακτο πρόγραμμα εντάσσονται όλοι οι μαθητές που ολοκλήρωσαν τη 13η σχολική τάξη το καλοκαίρι του 2026 και γεννήθηκαν από την 1η Σεπτεμβρίου 2007 έως τις 31 Αυγούστου 2008.

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν επίσης νέοι κάτω των 25 ετών που πρόκειται να αρχίσουν για πρώτη φορά σπουδές σε πανεπιστήμιο ή να εγκατασταθούν σε ορισμένες δομές μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με κοινόχρηστη διαμονή το φθινόπωρο του 2026.

Οι δικαιούχοι πρέπει να λάβουν δύο δόσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων. Η πρώτη δόση προσφέρεται από τις 20 Ιουλίου και η δεύτερη μέσα στον Αύγουστο, ώστε η ανοσοποίηση να έχει ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη της ακαδημαϊκής χρονιάς.

Τα εμβόλια χορηγούνται και από τα φαρμακεία

Για τη γρήγορη εφαρμογή του έκτακτου προγράμματος, το NHS αξιοποιεί και τα κοινοτικά φαρμακεία.

Οι νέοι που πληρούν τα κριτήρια ενημερώνονται μέσω της εφαρμογής του NHS, με γραπτά μηνύματα, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή επιστολή. Τα ραντεβού μπορούν να προγραμματιστούν σε φαρμακεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Η επιλογή των φαρμακείων αποσκοπεί στη διευκόλυνση των νέων που ενδέχεται να μετακινηθούν ανάμεσα στην πρώτη και στη δεύτερη δόση λόγω διακοπών, εργασίας ή έναρξης σπουδών σε άλλη περιοχή.

Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος στους φοιτητές

Η μετάβαση στο πανεπιστήμιο αποτελεί περίοδο αυξημένου κινδύνου για τη μετάδοση μηνιγγιτιδοκοκκικών βακτηρίων.

Η διαμονή σε φοιτητικές εστίες και κοινόχρηστα σπίτια, η στενή και παρατεταμένη επαφή με πολλούς νέους ανθρώπους και οι κοινωνικές εκδηλώσεις διευκολύνουν τη μετάδοση μέσω αναπνευστικών και στοματικών εκκρίσεων.

Η μετάδοση μπορεί να ευνοηθεί από το φιλί, την κοινή χρήση ποτών ή συσκευών ατμίσματος και την πολύωρη παραμονή σε κλειστούς χώρους με στενή επαφή.

Η συχνότητα των περιστατικών μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου στους νέους τείνει να κορυφώνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, περίοδο κατά την οποία οι πρωτοετείς έχουν μόλις εγκατασταθεί στις νέες τους κατοικίες και δημιουργούν νέους κοινωνικούς κύκλους.

Η MenB κυριαρχεί στα βρετανικά περιστατικά

Κατά το διάστημα 2024-2025 καταγράφηκαν στην Αγγλία 313 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου οροομάδας Β.

Η MenB αντιστοιχούσε περίπου στο 83% όλων των περιστατικών διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου, επηρεάζοντας δυσανάλογα βρέφη, εφήβους και νεαρούς ενηλίκους.

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 επιβεβαιώθηκαν 123 περιστατικά διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου στην Αγγλία. Τα 108, δηλαδή το 87,8%, οφείλονταν στη MenB.

Στους ασθενείς κάτω των 25 ετών, η συγκεκριμένη οροομάδα ήταν υπεύθυνη για 73 από τα 76 επιβεβαιωμένα περιστατικά, ποσοστό 96,1%.

Σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή νόσος

Η διεισδυτική μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος είναι σχετικά σπάνια, μπορεί όμως να εξελιχθεί μέσα σε λίγες ώρες.

Το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει μηνιγγίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των μεμβρανών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, ή σηψαιμία, όταν εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος.

Η νόσος μπορεί να αποβεί μοιραία σε περίπου ένα στα δέκα περιστατικά. Οι επιζώντες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρές και μόνιμες επιπλοκές, όπως απώλεια ακοής, νευρολογικές βλάβες, ουλές ή ακρωτηριασμό άκρων.

Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση αντίδραση

Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με γρίπη, ίωση, γαστρεντερίτιδα ή ακόμη και με τις συνέπειες κατανάλωσης αλκοόλ. Η κατάσταση, όμως, μπορεί να επιδεινωθεί πολύ γρήγορα.

Προειδοποιητικά σημεία είναι:

• ο υψηλός πυρετός και τα ρίγη,
• ο έντονος ή επιδεινούμενος πονοκέφαλος,
• ο αυχενικός πόνος ή η δυσκαμψία,
• ο εμετός,
• η υπνηλία ή η δυσκολία αφύπνισης,
• η σύγχυση,
• η φωτοφοβία,
• τα πολύ κρύα χέρια και πόδια,
• ο έντονος πόνος στους μυς ή στα άκρα,
• η ταχεία αναπνοή,
• οι σπασμοί,
• το κόκκινο ή μοβ εξάνθημα που δεν υποχωρεί όταν πιέζεται με ένα ποτήρι.

Δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς εξάνθημα και τα συμπτώματα μπορούν να παρουσιαστούν με διαφορετική σειρά. Οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να αναμένει κανείς την εμφάνιση όλων των σημείων πριν αναζητήσει επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Ισχυρή προστασία από το εμβόλιο

Το εμβόλιο MenB χορηγείται στα βρέφη μέσω του NHS από το 2015.

Τα δεδομένα του βρετανικού προγράμματος δείχνουν ότι ο εμβολιασμός οδήγησε σε μείωση περίπου 75% της νόσου στις επιλέξιμες εμβολιασμένες ηλικιακές ομάδες.

Η JCVI αναφέρει ότι το βρεφικό πρόγραμμα παρέχει ισχυρή προστασία για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Η ανοσία, όμως, μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, γεγονός που εξηγεί την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας πριν από τη δεύτερη ηλικιακή κορύφωση του κινδύνου.

Το εμβόλιο δεν προστατεύει από κάθε πιθανό στέλεχος, αλλά καλύπτει σημαντικό μέρος των στελεχών MenB που προκαλούν σοβαρή νόσο.

MenB και MenACWY δεν είναι το ίδιο εμβόλιο

Το εμβόλιο MenB προστατεύει από στελέχη της μηνιγγιτιδοκοκκικής οροομάδας Β.

Το MenACWY είναι διαφορετικό εμβόλιο και προσφέρει προστασία έναντι των οροομάδων A, C, W και Y. Χορηγείται ήδη συστηματικά σε εφήβους στη Βρετανία και έχει συμβάλει στη σημαντική μείωση των περιστατικών που προκαλούνται από τις συγκεκριμένες οροομάδες.

Η λήψη του MenACWY δεν σημαίνει ότι ένας νέος προστατεύεται από τη MenB. Αντίστοιχα, το MenB δεν υποκαθιστά το MenACWY.

Οι βρετανικές αρχές προτρέπουν τους νέους να ελέγχουν το ιστορικό εμβολιασμού τους και να λαμβάνουν όλα τα εμβόλια που αντιστοιχούν στην ηλικία και στους παράγοντες κινδύνου τους.

Το πρόβλημα της μειωμένης πληθυσμιακής ανοσίας

Οι ειδικοί εξετάζουν εάν η αύξηση των συρροών συνδέεται με τη σταδιακή μείωση της φυσικής ανοσίας του πληθυσμού.

Τα περιστατικά MenB μειώνονταν επί περίπου 25 χρόνια. Οι κύκλοι της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου, όμως, μπορεί να διαρκούν δύο ή τρεις δεκαετίες, καθώς μεταβάλλονται τα κυκλοφορούντα στελέχη και η ανοσία του πληθυσμού απέναντί τους.

Η εμφάνιση νέων στελεχών, απέναντι στα οποία οι νέοι διαθέτουν περιορισμένη ανοσία, αποτελεί μία πιθανή εξήγηση για τις πρόσφατες εξάρσεις. Η υπόθεση παραμένει υπό επιστημονική διερεύνηση και δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αρχίσει μία γενικευμένη επιδημία.

Η απόφαση περνά στην κυβέρνηση

Η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποφασίσει εάν θα υιοθετήσει την πρόταση της JCVI.

Θα πρέπει να αξιολογήσει το κόστος προμήθειας των εμβολίων, τη διαθεσιμότητα επαρκών ποσοτήτων, τη δυνατότητα χορήγησης μέσω σχολείων και φαρμακείων και τη δημιουργία του προγράμματος αναπλήρωσης.

Η επιτυχία ενός μελλοντικού σχήματος θα εξαρτηθεί και από τη συμμετοχή των εφήβων. Η ηλικιακή ομάδα των 15 έως 24 ετών παρουσιάζει συχνά χαμηλότερη προσέλευση σε προληπτικές υπηρεσίες, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει άμεση ενημέρωση από σχολεία, γονείς και επαγγελματίες υγείας.

Η πρόταση της JCVI σηματοδοτεί, πάντως, μία σημαντική αλλαγή στην εμβολιαστική πολιτική της Βρετανίας: η προστασία κατά της MenB δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ζήτημα της βρεφικής ηλικίας, αλλά ως παρέμβαση που πρέπει να επαναλαμβάνεται πριν από την περίοδο υψηλού κινδύνου της νεαρής ενήλικης ζωής.

 

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/