Κατηγορία: Ενημέρωση

Τιμές 2026 και όχι 1991, όπως ισχύουν σήμερα, σκοπεύουν να ζητήσουν από το υπουργείο Υγείας για τις υπηρεσίες που προσφέρουν οι ιδιώτες γιατροί πάροχοι της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Και μάλιστα, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, το αίτημά τους αυτό εκτός από επίσημο (θεσμική κρούση στο υπουργείο Υγείας) θα συνοδεύεται και από μελέτη που έχει ολοκληρωθεί και πρόκειται να παρουσιαστεί το αμέσως προσεχές διάστημα, η οποία αποτυπώνει το πραγματικό ύψος που πρέπει να έχουν σήμερα οι τιμές των ιατρικών διαγνωστικών πράξεων, που για να είναι βιώσιμες, όπως μας μεταφέρθηκε, πρέπει να συνδέονται με τα πραγματικά τρέχοντα οικονομικά δεδομένα της αγοράς και όχι με αυτά που ίσχυαν πριν από 35 χρόνια, γεγονός που εξηγεί και τον κίνδυνο του λουκέτου που διατρέχει η πλειονότητα των εκπροσώπων του κλάδου.

Και τα λουκέτα είναι το αναμενόμενο, όπως μας μεταφέρεται καθώς οι ραγδαίες μεταβολές στο επιστημονικό, τεχνολογικό και οικονομικό περιβάλλον αλλά και η εκρηκτική αύξηση στο κόστος λειτουργίας των εργαστηρίων, δεν έχουν αποτυπωθεί στις ισχύουσες τιμές αποζημίωσης ταρακουνώντας συθέμελα τη βιωσιμότητα των διαγνωστικών εργαστηρίων και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

Kαι μπορεί κάποιοι να ισχυριστούν ότι τα παραπάνω είναι κάπως παραφουσκωμένα, είναι όμως πέρα ως πέρα αληθινά, καθώς όπως μας ειπώθηκε, πλέον σήμερα μιλάμε για διαγνωστικές εξετάσεις που οι τιμές αποζημίωσής τους είναι φθηνότερες έως και πάνω από 60% από αυτές που ισχύουν σε άλλα κράτη. Για παράδειγμα, ένα triplex καρδιάς έχει τιμή αποζημίωσης στην Ελλάδα 59 ευρώ όταν στην Κύπρο η τιμή είναι 175 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, πηγές μας λένε ότι θα ζητηθεί από το Υπουργείο Υγείας να αυξηθεί και η αμοιβή της ιατρικής επίσκεψης τουλάχιστον στα 30 ευρώ από 13 ευρώ που είναι σήμερα. Ενημερωτικά, το κόστος της ιατρικής επίσκεψης στην Κύπρο είναι 30 ευρώ και στη Ρουμανία 40 ευρώ.
Υπενθυμίζεται ότι μόλις τον φετινό Φεβρουάριο αποφασίστηκε η αύξηση της αποζημίωσης της ιατρικής επίσκεψης των ιατρικών ειδικοτήτων που είναι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ από τα 10 σε 13 ευρώ, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Μιλάμε για την πρώτη αύξηση μετά από 16 χρόνια.

Στα φλέγοντα θέματα που απαιτούν άμεσα λύση είναι και το clawback, όπου το πάγιο αίτημα των παρόχων της ΠΦΥ είναι η κατάργησή του καθώς και η διαγραφή των τεχνητών χρεών που έχουν δημιουργηθεί από την εφαρμογή του clawback των προηγούμενων ετών, ενός μηχανισμού που έχει πλέον εξελιχθεί σε δυσβάσταχτη και διαρκή οικονομική επιβάρυνση για τον ιατρικό κόσμο και, ιδιαίτερα, για τους παρόχους της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Ολοκληρώνοντας, σύσσωμος ο κλάδος τάσσεται υπέρ της εντατικοποίησης των μέτρων ελέγχου της συντάγογράφησης και της διενέργειας διαγνωστικών εξετάσεων (αυτό συμπεριλαμβάνεται και στις προτάσεις της ομάδας εργασίας που είχε κατατεθεί τον Φεβρουάριο του 2023), γεγονός που- όπως λένε- έχει συμβάλει στον περιορισμό του clawback ενώ επεναφέρουν και πάλι το θέμα της αύξησης του προϋπολογισμού έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. 

Επισημαίνεται, ότι ο προϋπολογισμός το 2025 ήταν 582 εκατ. ευρώ και στο τέλος του έτους προστέθηκαν και άλλα 30 εκατ. ευρώ φτάνοντας έτσι τα 612 εκατ. ευρώ. Για το 2026, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες λένε ότι ίσως στον προϋπολογισμό προστεθούν ακόμη 20 εκατ. ευρώ.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ένα νέο εξατομικευμένο εμβόλιο κατά του καρκίνου, που χορηγείται παράλληλα με μία ευρέως χρησιμοποιούμενη ανοσοθεραπεία, μείωσε τον κίνδυνο θανάτου των ασθενών ή υποτροπής του μελανώματος κατά 42%, σε μια μεγάλη κλινική δοκιμή.

Οι εμπλεκόμενοι ερευνητές λένε ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν ένα σημείο καμπής στη θεραπεία του καρκίνου, φέρνοντας την εξατομικευμένη ιατρική ένα βήμα πιο κοντά.

Η κλινική δοκιμή διαπίστωσε επίσης ότι ο νέος συνδυασμός φαρμάκων μείωσε τον κίνδυνο εξάπλωσης του μελανώματος, ενός τύπου καρκίνου του δέρματος, κατά 38% σε διάστημα δύο ετών σε σύγκριση με την ανοσοθεραπεία μόνο.

Οι φαρμακοβιομηχανίες MSD και Moderna λένε ότι η ίδια προσέγγιση δοκιμάζεται ήδη σε άλλους όγκους, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και του πνεύμονα.

Ανεξάρτητοι ειδικοί στον καρκίνο χαρακτήρισαν τα αποτελέσματα εντυπωσιακά, αλλά δήλωσαν ότι απαιτούνται ακόμη μακροπρόθεσμες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν η θεραπεία βοηθά πραγματικά τους περισσότερους ασθενείς να ζήσουν περισσότερο, κατά μέσο όρο.

Εξατομικευμένο εμβόλιο

Η νέα προσέγγιση απευθύνεται σε ασθενείς με καρκίνο στους οποίους έχει ήδη αφαιρεθεί ο όγκος τους μέσω χειρουργικής επέμβασης.

Στη δοκιμή, 1.137 ενήλικες έλαβαν Keytruda, ένα καθιερωμένο ανοσοθεραπείας φάρμακο που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού να εντοπίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα.

Περίπου τα δύο τρίτα έλαβαν επίσης ένα πειραματικό εμβόλιο, ενώ οι υπόλοιποι έλαβαν εικονικό φάρμακο ή εικονικό φάρμακο.

Το εμβόλιο, που ονομάζεται Intismeran, χρησιμοποιεί την ίδια τεχνολογία mRNA με ορισμένα εμβόλια κατά της Covid.

Είναι εξατομικευμένο για κάθε ασθενή, χρησιμοποιώντας πληροφορίες από τον δικό του όγκο για να βοηθήσει στην εκπαίδευση του ανοσοποιητικού του συστήματος ώστε να αναγνωρίζει τα καρκινικά κύτταρα και να τα στοχεύει σε περίπτωση επανεμφάνισής τους.

Δύο χρόνια μετά την έναρξη της θεραπείας, οι ασθενείς που έλαβαν το εμβόλιο είχαν πολύ λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υποτροπή μελανώματος ή να το δουν να εξαπλώνεται σε όλο το σώμα.

“Η εξατομίκευση είναι το επόμενο βήμα και είναι πραγματικά συναρπαστική, είναι μια υπέροχη τεχνολογία”, λέει η καθηγήτρια Π. Κόρι, σύμβουλος ιατρικός ογκολόγος που βοήθησε στη διεξαγωγή μέρους της μελέτης με ασθενείς στο Νοσοκομείο Addenbrooke’s στο Κέιμπριτζ.

“Το ερώτημα είναι πόσο μπορούμε πραγματικά να αποδείξουμε την αξία του και αυτή η δίκη ήταν η πρώτη απόδειξη της αρχής”, σημειώνει.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Το Δίκτυο περιλαμβάνει επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ με μακρά εμπειρία στην ογκολογική και γυναικολογική φροντίδα: «Ο ‘Αγιος Σάββας», «Οι ‘Αγιοι Ανάργυροι», «Μεταξά», «Αλεξάνδρα», «Έλενα Βενιζέλου», «Ιπποκράτειο» και το «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη.

Οκαρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θάνατοι καταγράφονται ετησίως στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/WHO).

Στην Ελλάδα, αναπτύσσεται ένα Δίκτυο Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, σε επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ, έξι στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη, το οποίο, όπως επισημαίνει η Ελένη Γαλάνη, παθολόγος – ογκολόγος, ιδρυτικό μέλος του δικτύου “Γυναίκες στην Ογκολογία”, φιλοδοξεί να εξασφαλίσει συντονισμένη, διεπιστημονική φροντίδα, με βασικό ζητούμενο να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας.

Από τη διάγνωση στη θεραπεία: Ο δύσκολος δρόμος των ασθενών

Η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου του μαστού σηματοδοτεί την αρχή μιας απαιτητικής διαδρομής. «Η γυναίκα που μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο του μαστού δεν έρχεται αντιμέτωπη μόνο με τη διάγνωση. Καλείται μέσα σε λίγες μέρες να διαχειριστεί την αγωνία , το φόβο και την αβεβαιότητα της νέας πραγματικότητας, ενώ παράλληλα πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις χωρίς να γνωρίζει ποια ειδικότητα πρέπει να αναζητήσει πρώτη, ποιος είναι ο κατάλληλος γιατρός, σε ποιο νοσοκομείο μπορεί να απευθυνθεί, πόσο θα περιμένει μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος και να αρχίσει η θεραπεία. Η ασθενής αναγκάζεται να αναλάβει η ίδια τον συντονισμό της φροντίδας της.

Η πρώτη σημαντική πρόκληση είναι η πρόσβαση σε μία εξειδικευμένη ομάδα ιατρών δεδομένου ότι η σύγχρονη ογκολογία δεν βασίζεται μόνο σε ένα γιατρό. Στην πράξη όμως, η πρόσβαση σε αυτή την οργανωμένη φροντίδα δεν είναι αυτονόητη για κάθε γυναίκα. Η διαδρομή του ασθενούς στο ΕΣΥ δεν είναι θεσμικά οργανωμένη με αποτέλεσμα οι ασθενείς να αισθάνονται αλλά και πραγματικά να είναι, πελαγωμένοι και χαμένοι στο απαιτητικό αυτό ταξίδι. Η ποιότητα ενός συστήματος υγείας δεν κρίνεται μόνο από τις σύγχρονες θεραπείες που διαθέτει, αλλά και από το πόσο γρήγορα, ισότιμα και οργανωμένα μπορεί τις να προσφέρει.

Βασικός άξονας του Εθνικού Σχέδιου Δράσης για τον Καρκίνο αποτελεί η οργάνωσή της ολοκληρωμένης διαδρομής του ογκολογικού ασθενή στο ΕΣΥ», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Γαλάνη, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια οργανωμένη διαδρομή των ασθενών στο ΕΣΥ.

Σε ποια νοσοκομεία και πότε θα είναι έτοιμα τα Κέντρα

Σύμφωνα με την κα. Όλγα Μπαλαούρα, διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας και συντονίστρια του Δικτύου Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, το Δίκτυο περιλαμβάνει επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ με μακρά εμπειρία στην ογκολογική και γυναικολογική φροντίδα: «Ο ‘Αγιος Σάββας», «Οι ‘Αγιοι Ανάργυροι», «Μεταξά», «Αλεξάνδρα», «Έλενα Βενιζέλου», «Ιπποκράτειο» και το «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη.

Το έργο χρηματοδοτείται από το υπουργείο Υγείας και ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026. «Η πλήρης ανάπτυξη του Δικτύου έχει ορίζοντα περίπου δυο ετών. Βασικό μας ορόσημο είναι η πιστοποίηση των ωριμότερων Κέντρων από την ευρωπαϊκή εταιρεία EUSOMA εντός του επόμενου ετους», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.

Ολοκληρωμένη φροντίδα για κάθε γυναίκα, από τη διάγνωση έως την αποκατάσταση

Η κα. Μπαλαούρα εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το στόχο του Δικτύου:

«Στόχος του Δικτύου είναι μια ποιοτική και ισότιμη φροντίδα, που καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή της γυναίκας: από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση έως τη θεραπεία, την αποκατάσταση, την παρακολούθηση και τη μακροχρόνια επιβίωση. Τα Ολοκληρωμένα Κέντρα Μαστού αποτελούν πλέον διεθνώς το πρότυπο παροχής φροντίδας, και στόχος μας είναι κάθε γυναίκα που διαγιγνώσκεται να αντιμετωπίζεται σε ένα οργανωμένο, πιστοποιημένο Κέντρο, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Στην πράξη, η γυναίκα δεν θα χρειάζεται να μετακινείται μόνη της από υπηρεσία σε υπηρεσία.

Χειρουργοί μαστού, ογκολόγοι, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, ακτινοθεραπευτές, πλαστικοί χειρουργοί, εξειδικευμένοι νοσηλευτές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας εργάζονται σε μία δομή, και κάθε περιστατικό αξιολογείται συνολικά από τη διεπιστημονική ομάδα. Αυτό σημαίνει έγκαιρη διάγνωση, σαφές θεραπευτικό πλάνο και συντονισμένη παρακολούθηση, χωρίς καθυστερήσεις και αποσπασματικότητα».

Κοινά πρωτόκολλα και συντονισμός για ενιαία φροντίδα των ασθενών

«Η 1η ΥΠΕ είναι ο κεντρικός συντονιστής. Κάθε Κέντρο διατηρεί τη λειτουργική και κλινική του ταυτότητα, αλλά λειτουργεί ως μέρος ενός ενιαίου Δικτύου, με κοινά πρότυπα ποιότητας. Η 1η ΥΠΕ στηρίζει τα νοσοκομεία με κοινά πρότυπα τεκμηρίωσης, οδηγούς εργασίας, κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένες κλινικές διαδρομές και μηχανισμούς παρακολούθησης της προόδου.

Κάθε Κέντρο λειτουργεί με σαφείς ρόλους και διεπιστημονικά ογκολογικά συμβούλια, ενώ καταγράφουμε και αξιολογούμε συστηματικά δείκτες ποιότητας. Οι τακτικές συναντήσεις του Δικτύου επιτρέπουν την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών. Στόχος μας είναι η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στις υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής», τονίζει η κ. Μπαλαούρα.

Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα υποστήριξης των ασθενών

«Η αβεβαιότητα της αναμονής είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι. Γι’ αυτό κάθε ασθενής θα έχει δίπλα της εξειδικευμένη νοσηλεύτρια-συντονίστρια (nurse navigator), που οργανώνει τα ραντεβού της και την καθοδηγεί σε κάθε βήμα. Τα πρότυπα της EUSOMA, στα οποία προσαρμοζόμαστε, προβλέπουν υποχρεωτική εξέταση κάθε περιστατικού από διεπιστημονικό συμβούλιο και έκδοση ιστολογικού αποτελέσματος εντός 10 ημερών», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.

Προσθέτει ότι «η ψυχολογική υποστήριξη είναι ενσωματωμένη στη φροντίδα από την πρώτη στιγμή και συνεχίζεται στη μακροχρόνια παρακολούθηση».

Συμπληρώνει ότι για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο έργο ένας σύλλογος ασθενών έχει ενεργό ρόλο. «Με μνημόνιο συνεργασίας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «’Αλμα Ζωής» συμμετέχει στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση του Δικτύου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η φροντίδα του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των γυναικών που τη βιώνουν. Οι ανάγκες, οι αγωνίες και οι προσδοκίες τους γίνονται έτσι μέρος της λειτουργίας των Κέντρων. Το μήνυμά μας είναι απλό: καμία γυναίκα δεν είναι μόνη της σε αυτή τη διαδρομή».

Από τον προληπτικό έλεγχο στην έγκαιρη διάγνωση χωρίς καθυστερήσεις

«Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Το Δίκτυο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς: όταν ένας προληπτικός έλεγχος δείξει ύποπτο εύρημα, η γυναίκα πρέπει να ξέρει πού θα απευθυνθεί και να εξεταστεί γρήγορα από εξειδικευμένη ομάδα. Γι’ αυτό συζητάμε τη διασύνδεση του προγράμματος “Προλαμβάνω” με τα Κέντρα Μαστού, ώστε μια γυναίκα με ύποπτο εύρημα στη μαστογραφία να περνά απευθείας και χωρίς καθυστέρηση στη διαγνωστική διερεύνηση. Παράλληλα, επενδύουμε στην ενημέρωση, μαζί με τους συλλόγους ασθενών, όπως στο φετινό Race for the Cure, όπου οι επαγγελματίες υγείας των επτά νοσοκομείων περπάτησαν δίπλα στις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα εμπιστεύεται ότι πίσω από τον έλεγχο υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα, είναι πιο πρόθυμη να τον κάνει», καταλήγει η κ. Μπαλαούρα.

Από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην οργανωμένη φροντίδα του καρκίνου του μαστού

Ως μια ιδιαίτερα σημαντική μεταρρύθμιση με την προϋπόθεση να εφαρμοστεί με υψηλά και ενιαία πρότυπα ποιότητας, αξιολογεί τη δημιουργία Δικτύου Κέντρων Μαστού στο ΕΣΥ, η κ. Γαλάνη.

« Η σύγχρονη αντιμετώπιση και αξιολόγηση της ασθενούς με καρκίνο του μαστού οφείλει να γίνεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Το ζητούμενο είναι τα κέντρα μαστού να οργανώσουν τη διαδρομή της ασθενούς ώστε να παραπέμπεται έγκαιρα στο ογκολογικό συμβούλιο, να ολοκληρώνει τον αναγκαίο διαγνωστικό έλεγχο χωρίς καθυστερήσεις και να αντιμετωπίζεται από τους κατάλληλους ειδικούς. Είναι σημαντικό να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας».

Εξατομικευμένη ενημέρωση και ουσιαστική επικοινωνία μετά τη διάγνωση

Σύμφωνα με την κ. Γαλάνη, η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου τού μαστού είναι μία από τις πιο απαιτητικές στιγμές στην επικοινωνία ογκολόγου-ασθενούς.

«Η ενημέρωση που λαμβάνει μία ασθενής που διαγιγνώσκεται με καρκίνο του μαστού οφείλει να είναι εξατομικευμένη ανάλογα με την προσωπικότητα, την ψυχολογία, τις προσδοκίες και τους φόβους της. Η εξατομίκευση δεν αφορά μόνο τη θεραπεία αλλά και την επικοινωνία με την ασθενή. Εδώ θα επικαλεστώ τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, είναι σημαντικό να εκμαιεύουμε από την ασθενή αυτά που γνωρίζει και πάνω σε αυτή τη γνώση, να βασίζουμε την πληροφόρηση μας βήμα, βήμα αφουγκραζόμενοι την ασθενή δίνοντας της χρόνο, αφήνοντας τη να μας κατευθύνει. Λέμε την αλήθεια, απαντάμε στις ερωτήσεις με απλό κατανοητό λόγο αναγνωρίζοντας τη συναισθηματική βαρύτητα της διάγνωσης. Η εξατομικευμένη προσέγγιση πλαισιωμένη με ψυχολογική υποστήριξη συντελεί στη βέλτιστη διαχείριση της νέας πραγματικότητας».

“ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”: Συνέχιση με εθνικούς πόρους

Τη συνέχιση του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» ως μόνιμης εθνικής πολιτικής, με χρηματοδότηση πλέον αποκλειστικά από εθνικούς πόρους, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με βίντεο που ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης κατά του Καρκίνου του Μαστού.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι, παρά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, το πρόγραμμα συνεχίζεται, καθώς η πρόληψη αποτελεί σταθερή προτεραιότητα της πολιτικής δημόσιας υγείας.

«Το πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” συνεχίζεται και χρηματοδοτείται πλέον αποκλειστικά από εθνικούς πόρους», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι έχει ήδη ξεκινήσει, μέσω SMS, η αποστολή παραπεμπτικών για προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού σε περισσότερες από 1,3 εκατομμύρια γυναίκες.

Όπως ανέφερε, στον πρώτο κύκλο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν 1,2 εκατομμύρια ψηφιακές μαστογραφίες, ενώ σε περισσότερες από 87.000 γυναίκες εντοπίστηκε εγκαίρως εύρημα και 6.000 γυναίκες διαγνώστηκαν τελικά με καρκίνο του μαστού.

Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, επισημαίνοντας ότι πολλές από τις γυναίκες στις οποίες εντοπίστηκαν ευρήματα μέσω του προληπτικού ελέγχου μπόρεσαν να τα αντιμετωπίσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά.

«Μπορεί να ακούγεται κλισέ, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικό. Όταν θα λάβετε αυτό το μήνυμα, μην το αγνοήσετε», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης.

Αναφερόμενος στον φόβο που μπορεί να αποτρέπει ορισμένες γυναίκες από τον προληπτικό έλεγχο, τόνισε: «Θα το ξαναπώ: είναι αυτές οι προληπτικές εξετάσεις που σώζουν ζωές. ‘Αρα, όταν θα λάβετε αυτό το μήνυμα, παρακαλώ μην το αγνοήσετε».

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα, ο πρωθυπουργός παρέπεμψε στην ιστοσελίδα proliptikes.gov.gr .

Το μήνυμα του ΙΣΑ

Τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού, καθώς και την ανάγκη στήριξης των γυναικών που νοσούν, υπογραμμίζει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ), με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού.

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερη μορφή κακοήθειας στον γυναικείο πληθυσμό παγκοσμίως, με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις ετησίως. Σύμφωνα με τα διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, μία στις οκτώ γυναίκες θα διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της, όπως αναφέρει ο ΙΣΑ.

Ο Σύλλογος προσθέτει ότι η σημαντική πρόοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου έχει βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση για πολλές ασθενείς. «Καθοριστικό ρόλο, ωστόσο, εξακολουθεί να έχει η έγκαιρη διάγνωση, καθώς όταν ο καρκίνος του μαστού εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι θεραπευτικές επιλογές και οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι πολύ μεγάλες», αναφέρει.

Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζει τη σημασία του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού «Φώφη Γεννηματά», προτρέποντας τις δικαιούχους να μην αγνοούν τα παραπεμπτικά τους και να προχωρούν άμεσα στη διενέργεια δωρεάν ψηφιακής μαστογραφίας και κλινικής εξέτασης.

«Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στις γυναίκες που δίνουν τη μάχη με τον καρκίνο του μαστού, σε εκείνες που την έδωσαν και προχώρησαν ξανά στη ζωή τους, αλλά και σε όσες δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τιμούμε τη δύναμη, το θάρρος και την αξιοπρέπειά τους και στεκόμαστε δίπλα στις ίδιες και στις οικογένειές τους. Παράλληλα, αναγνωρίζουμε την πολύτιμη προσφορά των γιατρών, των νοσηλευτών και όλων των επαγγελματιών υγείας που τις στηρίζουν σε κάθε στάδιο αυτής της δύσκολης διαδρομής», υπογραμμίζει, σε μήνυμά του, ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης.

Ο κ. Πατούλης σημειώνει ότι η επιστήμη σήμερα δίνει περισσότερα όπλα απέναντι στον καρκίνο του μαστού. «Όμως ένα από τα ισχυρότερα παραμένει στα χέρια μας: Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση. Καμία γυναίκα δεν πρέπει να αμελεί τον προληπτικό της έλεγχο», συμπληρώνει.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο ΙΣΑ στηρίζει σταθερά την ενημέρωση και την πρόληψη. Παράλληλα, μέσα από τις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του Ελληνικού Διαδημοτικού Δίκτυο Υγιών Πόλεων – Προαγωγής Υγείας (ΕΔΔΥΠΠΥ)και των δήμων-μελών του, «επιδιώκουμε το μήνυμα της πρόληψης να φτάνει σε κάθε γυναίκα, σε κάθε οικογένεια και σε κάθε γειτονιά. Ήδη από το 2014, μέσα από τα ΚΕΠ Υγείας του ΕΔΔΥΠΠΥ, αναδείξαμε τη σημασία της πρόληψης και του προσυμπτωματικού ελέγχου, σε μία πρωτοβουλία που αποτέλεσε προάγγελο της φιλοσοφίας του σημερινού προγράμματος ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ.

Ο αγώνας, όμως, δεν σταματά στη διάγνωση και στη θεραπεία. Οφείλουμε να είμαστε δίπλα στις γυναίκες και την επόμενη ημέρα, στηρίζοντας την ψυχική τους υγεία, την ποιότητα ζωής και την ομαλή επιστροφή τους στην οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή», καταλήγει ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών.

Πηγή: ΑΠΕ- ΜΠΕ

Πηγη:https://www.news4health.gr/

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, με αφορμή τις νέες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας της 7ης Οκτωβρίου 2026, τονίζει ότι η παιδική και εφηβική παχυσαρκία αποτελεί χρόνια, πολυπαραγοντική νόσο που χρειάζεται έγκαιρη αναγνώριση, εξατομικευμένη αντιμετώπιση και μακροχρόνια φροντίδα. Οι επιπλοκές της μπορούν να εμφανιστούν ήδη από τα σχολικά χρόνια, καθιστώντας αναγκαία την ενεργή συμμετοχή της οικογένειας και τη σταθερή καθοδήγηση του παιδιάτρου.

Τα πρόσφατα δεδομένα αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος στη χώρα. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου 37% των παιδιών 7 ετών στην Ελλάδα είχε υπέρβαρο ή παχυσαρκία την περίοδο 2022–2024, ενώ 18% κατατάχθηκε στην κατηγορία παχυσαρκίας. Τα αντίστοιχα ποσοστά στις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες ήταν 25% και 11% για ηλικίες 7–9 ετών.

Στην πανελλήνια έρευνα HBSC του ΕΠΙΨΥ το 2022, το 22,2% των μαθητών 11, 13 και 15 ετών καταγράφηκε ως υπέρβαρο ή παχύσαρκο, έναντι 19% το 2018. Παράλληλα, σε έρευνα γονέων του 2024 από το Υπουργείο Υγείας και τη UNICEF, μόλις το 20,6% των εφήβων 15–17 ετών ασκείται καθημερινά για τουλάχιστον μία ώρα, ενώ ο μέσος χρόνος μπροστά σε οθόνες εκτός εκπαίδευσης φθάνει τις τρεις ώρες ημερησίως.

Οι επιπλοκές δεν περιμένουν την ενηλικίωση

Η Ένωση επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας μπορεί να εξελίσσονται ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα. Προδιαβήτης και διαβήτης τύπου 2, αυξημένη αρτηριακή πίεση, διαταραχές λιπιδίων, λιπώδης νόσος του ήπατος, αποφρακτική υπνική άπνοια, μυοσκελετικός πόνος και ορθοπαιδικά προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν ήδη από την παιδική ηλικία.

Σε έφηβες, η παχυσαρκία μπορεί να συνδέεται με διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Μακροπρόθεσμα, αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων και ορισμένων μορφών καρκίνου στην ενήλικη ζωή, όπως του ενδομητρίου, μαστού, παχέος εντέρου, οισοφάγου, στομάχου, ήπατος, χοληδόχου κύστης, παγκρέατος και νεφρού.

Η ψυχική επιβάρυνση είναι εξίσου σημαντική

Ο στιγματισμός, τα πειράγματα και ο σχολικός εκφοβισμός μπορούν να προκαλέσουν ντροπή, κοινωνική απομόνωση και δυσκολίες στη σχέση με το φαγητό. Η Ένωση τονίζει ότι η αντιμετώπιση πρέπει να στηρίζεται στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν κάθε οικογένεια, όπως η κληρονομικότητα, ο ύπνος, το άγχος και οι συνθήκες διαβίωσης. Η ενοχοποίηση του παιδιού ή των γονέων δυσκολεύει τη θεραπευτική συνεργασία και απομακρύνει το παιδί από τη σωματική δραστηριότητα και την αναζήτηση βοήθειας.

Ο παιδίατρος ως σταθερό σημείο αναφοράς

Ο παιδίατρος παρακολουθεί την ανάπτυξη και μπορεί να αναγνωρίσει έγκαιρα μεταβολές που χρειάζονται παρέμβαση. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τις καμπύλες βάρους, ύψους και δείκτη μάζας σώματος, την αρτηριακή πίεση, το ιστορικό και τον έλεγχο συνοδών προβλημάτων. Η θεραπεία χρειάζεται σαφείς στόχους και τακτική επανεκτίμηση. Σε ορισμένα παιδιά, κατάλληλος στόχος μπορεί να είναι η σταθεροποίηση του βάρους καθώς αυξάνεται το ύψος. Σε σοβαρή παχυσαρκία ή παρουσία επιπλοκών απαιτείται συνεργασία με εξειδικευμένη ομάδα.

Πρακτικές αλλαγές με συμμετοχή της οικογένειας

Η Ένωση προτείνει απλές αλλά ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα:

• νερό αντί ζαχαρούχων ποτών,
• τακτικά γεύματα,
• ποικιλία θρεπτικών τροφίμων,
• οικογενειακό τραπέζι χωρίς οθόνες και
• επαρκή ύπνο.

Η σωματική δραστηριότητα πρέπει να είναι ευχάριστη και προσαρμοσμένη στις δυνατότητες του παιδιού.
Για ηλικίες 5–17 ετών, ο ΠΟΥ συστήνει τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης άσκησης ημερησίως. Περπάτημα, ποδήλατο, χορός και ενεργό παιχνίδι μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη του στόχου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να προστεθεί φαρμακευτική αγωγή ή να εξεταστεί χειρουργική αντιμετώπιση από εξειδικευμένη ομάδα.

Η συμβολή της Ένωσης

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επιδιώκει να ενισχύσει την υπεύθυνη ενημέρωση των γονέων, την πρόληψη και την πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Η Ένωση τονίζει τη σημασία της συνεργασίας Πολιτείας, σχολείων και επαγγελματιών υγείας, ώστε κάθε παιδί να έχει πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς χώρους άσκησης και κατάλληλες υπηρεσίες υγείας.

Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να προλάβει επιπλοκές και να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού. Η οικογένεια χρειάζεται ενημέρωση, υποστήριξη και ένα σταθερό θεραπευτικό σχέδιο με επίκεντρο την υγεία και την ανάπτυξή του.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Η καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης και συστηματικού εμβολιασμού αποκτά νέα δυναμική μέσα από τη συνεργασία τριών φορέων της Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής. Με κοινό στόχο την ενδυνάμωση της σχέσης πολίτη και επαγγελματία υγείας, παρουσιάζεται το νέο Εξατομικευμένο Πλάνο Εμβολιασμών για το 2026, ένα πρακτικό εργαλείο που φιλοδοξεί να ενισχύσει την καθημερινή κλινική πράξη.

Η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης στην ΠΦΥ, η ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ – Εταιρεία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής Ελλάδος και η Ακαδημία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής και ΠΦΥ ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια ακόμη πρωτοβουλία που στοχεύει στη διάδοση της αξίας του εμβολιασμού σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Η νέα καρτολίνα Εξατομικευμένου Πλάνου Εμβολιασμών σχεδιάστηκε ως ένα εύχρηστο και άμεσα αξιοποιήσιμο εργαλείο, το οποίο λειτουργεί ως «σύνδεσμος» μεταξύ πολίτη και ιατρού ή επαγγελματία υγείας. Στόχος είναι να διευκολύνει τον διάλογο, να ενισχύσει την ενημέρωση και να υποστηρίξει την από κοινού λήψη αποφάσεων για τον εμβολιασμό.

Ένα πρακτικό εργαλείο για την καθημερινή κλινική πράξη

Το Εξατομικευμένο Πλάνο Εμβολιασμών 2026 αποτελεί μια σύγχρονη προσέγγιση στην πρόληψη, προσφέροντας:

• σαφή καταγραφή των αναγκών εμβολιασμού κάθε πολίτη
• ενίσχυση της συμβουλευτικής διαδικασίας
• καλύτερη οργάνωση του εμβολιασμού στο ιατρείο
• υποστήριξη της διαχρονικής σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και επαγγελματία υγείας

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια των φορέων να αναβαθμίσουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και να ενισχύσουν την πρόληψη ως βασικό πυλώνα δημόσιας υγείας.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Προβληματισμό στον εργαστηριακό ιατρικό κόσμο προκαλεί η υποχρεωτική καταχώριση των αποτελεσμάτων διαγνωστικών εξετάσεων στο Ψηφιακό Αποθετήριο του ΕΟΠΥΥ καθώς αρκετοί γιατροί δηλώνουν ότι δεν είναι ακόμη επαρκώς προετοιμασμένοι για την εφαρμογή του μέτρου.

Η νέα ψηφιακή διαδικασία αποσκοπεί στην ηλεκτρονική συγκέντρωση των διαγνωστικών εξετάσεων και των αποτελεσμάτων τους. Η εφαρμογή της είχε αρχικά προγραμματιστεί από τον Οργανισμό για τον Σεπτέμβριο του 2026, ωστόσο μετατέθηκε για την 1η Νοεμβρίου, προκειμένου οι εργαστηριακοί γιατροί να έχουν περισσότερο χρόνο να ανταποκριθούν στις τεχνικές απαιτήσεις του συστήματος.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ΕΟΠΥΥ, από την 1η Νοεμβρίου 2026 η καταχώριση των αποτελεσμάτων θα αποτελεί προϋπόθεση για την αποζημίωση των συμβεβλημένων παρόχων υγείας από τον Οργανισμό.

Εξετάζεται νέα παράταση στον ΕΟΠΥΥ
Το ενδεχόμενο νέας παράτασης αναμένεται να εξετάσει μέσα στην εβδομάδα η διοίκηση του Οργανισμού σύμφωνα με πληροφορίες του HealthReport.gr. Η συζήτηση έρχεται μετά τις επισημάνσεις Ιατρικών Συλλόγων ότι σημαντικό μέρος του ιατρικού κόσμου δεν έχει ακόμη εξοικειωθεί επαρκώς με τις απαιτήσεις της νέας διαδικασίας.

Χαρακτηριστικό είναι  ότι ο ΙΣΑ σε επιστολή του προς τον ΕΟΠΥΥ ανέφερε ότι εξακολουθεί να δέχεται καθημερινά διαμαρτυρίες από γιατρούς-μέλη του, ενώ παραμένουν εκκρεμότητες που δημιουργούν ασάφεια ως προς την εφαρμογή της νέας διαδικασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και η δυνατότητα εφαρμογής πιλοτικής περιόδου, ώστε οι γιατροί να προσαρμοστούν σταδιακά στο νέο ψηφιακό περιβάλλον.

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Σημαντικός ο εμβολιασμός όλων και κυρίως των παιδιών
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει
τις προσπάθειες όλων, σε διεθνές επίπεδο, για την εκρίζωση του ομώνυμου
ιού.

Η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας το 1988, δεσμεύτηκε να εκριζώσει την
πολιομυελίτιδα από όλες τις περιοχές του κόσμου. Πριν από την ευρεία εφαρμογή
του εμβολιασμού, σχεδόν κάθε παιδί μολυνόταν από τον ιό σε μικρή ηλικία και
χιλιάδες οδηγούνταν σε μόνιμη παράλυση.

Ο εμβολιασμός έναντι της νόσου
ξεκίνησε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και άλλαξε ριζικά την επίπτωσή της,
από 350.000 κρούσματα παράλυσης κατ’ εκτίμηση το έτος 1988 σε περισσότερες
από 125 ενδημικές χώρες, σε 298 κρούσματα το έτος 2025, με δύο χώρες να
παραμένουν ενδημικές για τον άγριο πολιοϊό.

Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ και η χώρα μας ανακηρύχθηκαν «περιοχή
ελεύθερη από πολιομυελίτιδα» το 2002 και διατηρούν αυτό το καθεστώς έως
σήμερα. Παρά τη σημαντική αυτή επιτυχία, ο κίνδυνος επανεισαγωγής και
μετάδοσης του ιού παραμένει υπαρκτός όσο συνεχίζεται η κυκλοφορία του
σε άλλες περιοχές του κόσμου. Η περιβαλλοντική επιτήρηση διαδραματίζει
καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη ανίχνευση του ιού.

Το 2024, πέντε ευρωπαϊκές χώρες ανίχνευσαν θετικά δείγματα αστικών λυμάτων για τον ιό πολιομυελίτιδας
τύπου 2 προερχομένου από εμβόλιο (cVDPV2), και το 2025 μία χώρα
ανίχνευσε ένα θετικό αστικό λύμα για τον άγριο πολιοϊό τύπου 1.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν τη σημασία του εμβολιασμού όλων για την προστασία μας, και
κυρίως των παιδιών.

Πηγη:HealthDaily

Η αξιοποίηση του γονιδιώματος στην περίθαλψη προϋποθέτει αξιόπιστες εξετάσεις, εξειδικευμένη ερμηνεία και ισότιμη πρόσβαση. Ο Γεώργιος Πατρινός περιγράφει τις θεσμικές αλλαγές που θεωρεί αναγκαίες, προτείνει τη σύνδεση της γενετικής πληροφορίας με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας και εκφράζει επιφυλάξεις για την ερμηνεία αποτελεσμάτων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.

Κύριε Καθηγητά, το 2012 γίνατε ο πρώτος Έλληνας που είδε το πλήρες γονιδίωμά του να αλληλουχείται. Όταν λάβατε εκείνα τα αποτελέσματα, αισθανθήκατε περισσότερο ως επιστήμονας που εξετάζει δεδομένα ή ως άνθρωπος που έρχεται αντιμέτωπος με πληροφορίες για τη δική του υγεία και το μέλλον του;

Το 2012, όταν αναλύθηκε το γονιδίωμά μου, είχα συναισθήματα και ως άνθρωπος και ως επιστήμονας. Ως άνθρωπος ένιωσα μια ιδιαίτερη ικανοποίηση, γιατί γνώριζα πλέον τη σύσταση και την αλληλουχία του γονιδιώματός μου, καθώς και πληροφορίες που αφορούσαν την πιθανότητα να εμφανίσω κάποιο κληρονομικό νόσημα ή τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ανταποκρίνομαι σε ορισμένα φάρμακα.

Ως επιστήμονας ένιωσα ότι, στην ουσία, εφάρμοζα στον ίδιο μου τον εαυτό κάτι που εκείνη την εποχή ήταν ακόμη αρκετά σπάνιο. Ήθελα, λοιπόν, να χρησιμοποιήσω αυτή την εμπειρία ως βάση για να ενθαρρύνω και άλλους συναδέλφους, αλλά και άλλους συνανθρώπους μου, να αλληλουχήσουν το δικό τους γονιδίωμα και να αποκτήσουν τις πληροφορίες που απέκτησα κι εγώ.

Στο γονιδίωμά σας είχαν αρχικά εντοπιστεί 187 παραλλαγές που συνδέονταν βιβλιογραφικά με κληρονομικό καρκίνο, αλλά η μεταγενέστερη αξιολόγηση έδειξε ότι καμία δεν μπορούσε από μόνη της να προκαλέσει νόσο. Πόσο επικίνδυνο είναι να μετατρέπουμε ένα γενετικό εύρημα σε «διάγνωση» χωρίς εξειδικευμένη ερμηνεία και γενετική συμβουλευτική;

Ο εντοπισμός 187 παραλλαγών που έχουν συνδεθεί βιβλιογραφικά με τον καρκίνο, προφανώς, από μόνο του δεν λέει κάτι. Είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρχει εξειδικευμένη ερμηνεία των αποτελεσμάτων και, ασφαλώς, γενετική συμβουλευτική για την καλύτερη ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να λάβει κάποιος μια τέτοια πληροφορία χωρίς την κατάλληλη γνωμάτευση και χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση από έναν γενετικό σύμβουλο. Έχει αναφερθεί στο παρελθόν περιστατικό στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μια γυναίκα έλαβε με εσφαλμένο τρόπο την πληροφορία ότι επρόκειτο να νοσήσει από καρκίνο και αυτοκτόνησε πέφτοντας από τον 22ο όροφο.

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει στην εξίσωση τόσο ο γενετικός σύμβουλος όσο και ο εξειδικευμένος γενετιστής, ώστε το αποτέλεσμα να ερμηνεύεται σωστά και να επικοινωνείται με τον κατάλληλο τρόπο στον ασθενή.

Εδώ, βέβαια, καθίσταται επιτακτική και η ανάγκη αναγνώρισης της ειδικότητας του γενετικού συμβούλου από το υπουργείο Υγείας. Μέχρι σήμερα έχει αναγνωριστεί η ειδικότητα της Ιατρικής και της Εργαστηριακής Γενετικής, κάτι που αποτελεί ένα πολύ μεγάλο βήμα. Μένει να αναγνωριστεί και η ειδικότητα της γενετικής συμβουλευτικής.

Το «Genome of Greece» διαθέτει σήμερα περίπου 1.000 αλληλουχημένα γονιδιώματα από τον γενικό πληθυσμό και από ομάδες ασθενών με παθήσεις όπως η πλάγια αμυοτροφική σκλήρυνση, η μεσογειακή αναιμία και η κοιλιοκάκη. Πότε μία τέτοια βάση αποκτά πραγματικά αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα και πόσα γονιδιώματα χρειάζεται τελικά η Ελλάδα;

Το πρόγραμμα «Genome of Greece» περιλαμβάνει αυτή τη στιγμή λίγο περισσότερα από 1.000 γονιδιώματα. Όπως έχω αναφέρει και παλαιότερα, είναι ένα πρόγραμμα που δεν έχει ημερομηνία λήξης.

Η ευχή όλων μας θα ήταν να αλληλουχήσουμε όσα περισσότερα γονιδιώματα Ελλήνων μπορούμε, τόσο ανθρώπων που ζουν στην Ελλάδα όσο και Ελλήνων της διασποράς. Για να γίνει κάτι τέτοιο, φυσικά, χρειαζόμαστε χρηματοδότηση.

Πρόκειται για μια επένδυση, με την έννοια ότι το υπουργείο Υγείας, το ελληνικό κράτος και συνολικά η ελληνική Πολιτεία μπορούν να χρηματοδοτήσουν τη συγκεκριμένη προσπάθεια, γνωρίζοντας ότι στη συνέχεια αυτή η επένδυση θα αποδώσει με την μείωση του κόστους της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης, όπως έχουμε ήδη δείξει με αποτελέσματα από τον ελληνικό πληθυσμό.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε για το μέγεθος του δείγματος που θα μπορούσε να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό για την Ελλάδα, αυτό απαιτεί ειδική στατιστική επεξεργασία. Επειδή, όμως, αναφερόμαστε σε πολλά διαφορετικά κληρονομικά νοσήματα, των οποίων μάλιστα η συχνότητα μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα, θα έλεγα ότι στην πραγματικότητα πρέπει να αναλύσουμε το γονιδίωμα όσο το δυνατόν περισσότερων Ελλήνων.

Η Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερη γενετική ποικιλομορφία, λόγω της γεωγραφίας, των νησιωτικών πληθυσμών, των ορεινών κοινοτήτων και διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων. Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η αντιπροσωπευτική συμμετοχή τους χωρίς να δημιουργηθούν γενετικές ετικέτες, διακρίσεις ή στιγματισμός συγκεκριμένων κοινοτήτων;

Υπάρχουν τα νησιά, οι ορεινές κοινότητες, διαφορετικές πληθυσμιακές αλλά και εθνολογικές ομάδες, όπως είναι, για παράδειγμα, οι Πομάκοι και οι Ρομά.

Και στην περίπτωση αυτή, όπως άλλωστε γίνεται και σε όλες τις περιπτώσεις ανάλυσης του γονιδιώματος, μπορούμε να διασφαλίσουμε τη συμμετοχή τους μέσα από την ανωνυμία και, κυρίως, μέσα από την ανωνυμοποίηση των γενετικών δεδομένων, η οποία είναι πολύ σημαντική για την αποφυγή του στιγματισμού.

Παράλληλα, όμως, με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν κάποιες εθνολογικές ή πληθυσμιακές ομάδες παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα συγκεκριμένων κληρονομικών νοσημάτων ή συγκεκριμένων γενετικών παραλλαγών που οδηγούν σε κληρονομικά νοσήματα ή σχετίζονται με την ανταπόκριση και την εμφάνιση τοξικότητας σε ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές.

Θα έλεγα, επομένως, ότι είναι προτιμότερο να επικεντρωνόμαστε στα οφέλη που μπορεί να προσφέρει μια τέτοια ανάλυση, παρά στους κινδύνους στιγματισμού, οι οποίοι δεν υφίστανται όταν η χρήση των συγκεκριμένων δεδομένων γίνεται ανώνυμα και η ανάλυση με τον σωστό τρόπο.

Η ελληνική πρωτοβουλία εντάχθηκε το 2024 στο «Genome of Europe», το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία αντιπροσωπευτική ευρωπαϊκή βάση τουλάχιστον 100.000 γονιδιωμάτων. Τι θα προσφέρουν τα επιπλέον 2.500 ελληνικά γονιδιώματα και ποια είναι η θέση της χώρας σε αυτόν τον ευρωπαϊκό χάρτη;

Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα «Genome of Europe», τα περίπου 2.500 γονιδιώματα είναι, καταλαβαίνετε, σχετικά λίγα σε σχέση με όσα θα χρειάζονταν για να έχουμε μια πληρέστερη και περισσότερο αντιπροσωπευτική εικόνα του ελληνικού πληθυσμού.

Ο αριθμός αυτός είναι αναλογικός με τον συνολικό αριθμό των γονιδιωμάτων που προβλέπεται να αναλυθούν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος, ο οποίος είναι περίπου 108.000, και καθορίζεται σε σχέση με το μέγεθος των χωρών που συμμετέχουν. Για παράδειγμα, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες μεγαλύτερες χώρες συμμετέχουν με περισσότερα πολύ γονιδιώματα.

Η Ελλάδα, επομένως, συμμετέχει στο συγκεκριμένο πρόγραμμα αναλογικά με το μέγεθος του πληθυσμού της. Ωστόσο, εάν θέλουμε να έχουμε πραγματικά αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα για τη χώρα μας, χρειαζόμαστε πολύ μεγαλύτερο αριθμό γονιδιωμάτων από πολλές διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, από διαφορετικούς πληθυσμούς, υποπληθυσμούς και εθνολογικές ομάδες.

Θα αναφέρω εδώ πόσο σημαντική θα μπορούσε να είναι, για παράδειγμα, η μελέτη της Νάξου για δύο λόγους. Ο πρώτος αφορά το κληρονομικό νόσημα που οδηγεί στη λεγόμενη «νόσο Νάξος», η οποία είναι καρδιολογικής αιτιολογίας. Ο δεύτερος αφορά συγκεκριμένους πληθυσμούς του νησιού, οι οποίοι παρουσιάζουν ομοιότητες με πληθυσμούς των Ανωγείων στην Κρήτη σε πολιτισμικό αλλά, θεωρούμε, και σε γενετικό επίπεδο.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι πληθυσμοί της Ικαρίας, οι οποίοι έχουν συνδεθεί με τη μακροζωία. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να εξετάσουμε ποια είναι τα γονίδια και ποιες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με το γεγονός ότι οι κάτοικοι της Ικαρίας ζουν περισσότερο.

Θα αναφέρω επίσης μια φυλή στη Λατινική Αμερική, στην οποία δεν έχει καταγραφεί ποτέ περίπτωση καρκίνου. Και αυτό έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον, προκειμένου να διερευνήσουμε ποιες γενετικές παραλλαγές ενδεχομένως προστατεύουν τον συγκεκριμένο πληθυσμό από τον καρκίνο.

Αυτά είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα της αξίας που έχει η μελέτη συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων συγκεντρωτικά, όπως λέμε, και πάντα σε επίπεδο ολόκληρου του γονιδιώματος.

Πότε το «Genome of Greece» θα πάψει να αποτελεί κυρίως ερευνητική υποδομή και θα αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινή κλινική πράξη; Σε ποιους τομείς αναμένετε πρώτα μετρήσιμο όφελος: στις σπάνιες παθήσεις, στην ογκολογία, στην καρδιολογία, στην ψυχιατρική ή στην πρόληψη;

Το «Genome of Greece» είναι παράλληλα μια ερευνητική πρωτοβουλία, αλλά έχει ήδη και άμεση σχέση με την κλινική πράξη. Η συμβολή του προγράμματος στην εξατομικευμένη θεραπεία έχει ήδη περάσει έμπρακτα στην κλινική εφαρμογή.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι υπάρχουν τρία σκέλη. Το πρώτο αφορά την έρευνα, το δεύτερο την κλινική πράξη και το τρίτο, όσο κι αν μπορεί να φαίνεται λιγότερο προφανές, αφορά την κοινωνία.

Ο τρόπος με τον οποίο η εξατομικευμένη Ιατρική εφαρμόζεται στην κλινική πράξη έχει άμεσο και ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών και των Ελλήνων πολιτών και, παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μειώσει και το κόστος της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης.

Πώς θα μπορούσε να ενταχθεί η αλληλούχιση γονιδιώματος στο Εθνικό Σύστημα Υγείας; Ποιοι ασθενείς πρέπει να έχουν προτεραιότητα, ποιος θα αποφασίζει ότι μία εξέταση είναι αναγκαία και με ποιον τρόπο θα αξιολογούνται το κλινικό όφελος και το κόστος της;

Η ένταξη της αλληλούχισης του γονιδιώματος στο Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι και αυτή μια επένδυση. Επενδύουμε σε μια προσέγγιση η οποία δεν είναι υψηλού ρίσκου, γνωρίζοντας ότι μπορεί να μας δώσει αποτελέσματα υψηλής αξίας για την υγεία των Ελλήνων σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα – ούτε καν απαραίτητα σε μακροπρόθεσμο.

Το κλινικό όφελος της συγκεκριμένης προσέγγισης αποτυπώνεται στην εξατομίκευση της θεραπείας. Θα έλεγα ότι η γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία αποτελεί το λεγόμενο low-hanging fruit της εξατομικευμένης Ιατρικής. Είναι κάτι που μπορούμε σχετικά εύκολα να εφαρμόσουμε στην κλινική πράξη.

Αντίστοιχα, πρέπει να υπολογίσουμε και το κόστος. Πόσο κοστίζει η συγκεκριμένη προσέγγιση και πόσα χρήματα εξοικονομούνται από τη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών, τη μικρότερη διάρκεια νοσηλείας, την ορθολογικότερη χρήση των φαρμάκων και τον μικρότερο αριθμό θανάτων.

Είναι αποτελέσματα που έχουμε ήδη αναδείξει σε προηγούμενη κλινική μας μελέτη. Παράλληλα, πρέπει να συνυπολογίζεται και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Δεν είναι μόνο το κόστος· είναι και η ποιότητα ζωής, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αξιολόγησης.

Σε ό,τι αφορά την προτεραιοποίηση της ανάλυσης, από τη στιγμή που υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα από το γονιδίωμα ενός ασθενούς, αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγεις να το αναλύσεις. Εάν θέλεις να εξετάσεις κληρονομικά νοσήματα, προσαρμόζεις την ανάλυση προς αυτή την κατεύθυνση. Εάν θέλεις να εξετάσεις τη φαρμακευτική αγωγή και την ανταπόκριση στα φάρμακα, προσαρμόζεις αντίστοιχα την ανάλυση.

Η προτεραιοποίηση, επομένως, σχετίζεται με την απόφαση που λαμβάνει κάθε φορά η ερευνητική ή η κλινική ομάδα. Προσωπικά πιστεύω ότι αξίζει να δοθεί προτεραιότητα στο πώς μπορούμε να ανταποκριθούμε καλύτερα στη θεραπεία, να εξορθολογίσουμε τη φαρμακευτική αγωγή, να μειώσουμε τις παρενέργειες και να μεγιστοποιήσουμε την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

Ποια φάρμακα ή θεραπευτικές κατηγορίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν την αφετηρία για ένα εθνικό πρόγραμμα φαρμακογονιδιωματικής; Θα έπρεπε η σχετική πληροφορία να αποθηκεύεται μία φορά στον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς και να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη τη ζωή του;

Αφετηρία για ένα εθνικό πρόγραμμα φαρμακογονιδιωματικής θα μπορούσαν να αποτελέσουν τέσσερις βασικές ιατρικές ειδικότητες: η καρδιολογία, η ογκολογία, η ψυχιατρική και η νευρολογία, οι οποίες διαχειρίζονται και τον μεγαλύτερο αριθμό ασθενών στη χώρα μας.

Η σχετική πληροφορία θα μπορούσε, ασφαλώς, να αποθηκεύεται στον ηλεκτρονικό φάκελο Υγείας του ασθενούς, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει η κατάλληλη υποδομή ώστε ο ιατρικός φάκελος να μπορεί να δεχθεί και να αξιοποιήσει αυτή την πληροφορία.

Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει ήδη ένα ηλεκτρονικό εργαλείο που χρησιμοποιούμε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και το οποίο βελτιώνεται διαρκώς.

Πρωτοπόροι σε αυτόν τον τομέα είναι οι Ολλανδοί. Έχουν αναπτύξει ένα σύστημα στα φαρμακεία, όπου όταν ο ασθενής πηγαίνει να παραλάβει το φάρμακό του και υπάρχει κάποια γενετική παραλλαγή στο γονιδίωμά του ή κάποια συγχορήγηση φαρμάκου που ενδέχεται να δημιουργεί πρόβλημα, εμφανίζεται ειδοποίηση στην οθόνη του φαρμακοποιού. Η ειδοποίηση τον προειδοποιεί ότι υπάρχει μια γενετική παραλλαγή ή ένας συνδυασμός που ενδεχομένως οδηγεί σε τοξικότητα.

Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα αντίστοιχο σύστημα να εφαρμόζεται, ελπίζω στο άμεσο μέλλον, και στη χώρα μας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει την ερμηνεία εκατομμυρίων γενετικών παραλλαγών. Πόσο αξιόπιστοι είναι σήμερα οι σχετικοί αλγόριθμοι και πώς αποτρέπουμε τη δημιουργία εργαλείων που λειτουργούν καλύτερα για τους πληθυσμούς που εκπροσωπούνται περισσότερο στις διεθνείς βάσεις δεδομένων;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, στην παρούσα φάση, ενέχει έναν κίνδυνο. Η ερμηνεία γενετικών αποτελεσμάτων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να έχει τους ίδιους κινδύνους με το να λάβει ένας ασθενής την ανάλυση του γονιδιώματός του χωρίς την παρουσία ενός εξειδικευμένου γενετιστή ή ενός εξειδικευμένου γενετικού συμβούλου.

Κατά την προσωπική μου άποψη, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ερμηνεία γενετικών αποτελεσμάτων είναι εξαιρετικά επίφοβη στην παρούσα φάση. Μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει.

Πιθανότατα στο μέλλον θα βρεθούμε σε ένα καλύτερο σημείο, ώστε να μπορέσουμε να διερευνήσουμε περισσότερο αυτή τη δυνατότητα. Στην παρούσα φάση, όμως, είναι κάτι που προσωπικά θα αποθάρρυνα.

Οι εμπορικές εξετάσεις DNA υπόσχονται πληροφορίες για την καταγωγή, τη διατροφή, τη φυσική κατάσταση ή τον κίνδυνο ασθενειών χωρίς πάντα τη συμμετοχή γιατρού. Ποια από αυτά τα τεστ έχουν πραγματική κλινική αξία και ποια όρια ή κανονιστική εποπτεία χρειάζεται η ελληνική αγορά;

Υπάρχουν, όπως αναφέρετε, εμπορικές εξετάσεις DNA σχετικά με την καταγωγή, τη διατροφή, τη φυσική κατάσταση, την προσωπικότητα ή τις αθλητικές επιδόσεις, στις οποίες δεν μεσολαβεί επαγγελματίας Υγείας. Είναι τα λεγόμενα direct-to-consumer γενετικά τεστ.

Πρόκειται για μια μόδα, για την προώθηση της οποίας χρησιμοποιούνται ακόμη και influencers, απευθυνόμενοι σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν απαραίτητα τι είναι η γενετική. Είναι μια τάση της εποχής, όπως κάποτε ήταν της μόδας η αποθήκευση βλαστοκυττάρων.

Τα συγκεκριμένα τεστ, κατά τη γνώμη μου, δεν έχουν κλινική αξία. Ο λόγος είναι πολύ απλός καθώς δεν διαθέτουν την απαιτούμενη ρυθμιστική έγκριση από οργανισμούς όπως ο FDA, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ή ο ΕΟΦ.

Οι γενετικές εξετάσεις που έχουν πραγματική κλινική αξία είναι εκείνες που αφορούν την εξατομικευμένη και γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία, τη γενετική ανάλυση νοσημάτων που οφείλονται σε ένα γονίδιο –τα λεγόμενα μονογονιδιακά νοσήματα, όπως η μεσογειακή αναιμία και η κυστική ίνωση– καθώς και τα τεστ πατρότητας, με τη συναίνεση και των δύο γονέων.

Όλα τα υπόλοιπα, κατά τη γνώμη μου, είναι «εκ του πονηρού» και έχουν ως βασικό σκοπό την κερδοσκοπία και τίποτε περισσότερο. Θα μπορούσα, μάλιστα, να αναφέρω αρκετές περιπτώσεις στις οποίες τα αποτελέσματα τέτοιων τεστ ήταν λανθασμένα και δημιούργησαν παρερμηνείες.

Σε τελική ανάλυση, δεν προσφέρουν ουσιαστικό κλινικό όφελος στον ασθενή.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις σε αναγνωρισμένες υπηρεσίες γενετικής, εργαστηριακά πρότυπα και ισότιμη πρόσβαση στη γενετική συμβουλευτική. Τι θεσμικές αλλαγές και ποιες νέες ειδικότητες χρειάζονται ώστε η εξατομικευμένη Ιατρική να μη γίνει προνόμιο όσων μπορούν να πληρώσουν ιδιωτικά;

Οι ελλείψεις της χώρας μας σε θέματα γενετικής, εργαστηριακών προτύπων και πρόσβασης σε γενετικές εξετάσεις είναι δεδομένες.

Αυτό που χρειάζεται είναι ένα καλύτερο πλαίσιο ελέγχου των συγκεκριμένων γενετικών αναλύσεων. Αυτό σχετίζεται, για παράδειγμα, με την πιστοποίηση των γενετικών εργαστηρίων που παρέχουν αυτές τις εξετάσεις, αλλά και με την ύπαρξη γενετιστών πιστοποιημένων από το υπουργείο Υγείας, με αναγνωρισμένη ειδικότητα, οι οποίοι θα μπορούν να ερμηνεύουν σωστά τα αποτελέσματα.

Χρειάζεται, επίσης, έλεγχος στον τρόπο με τον οποίο προωθούνται αυτές οι αναλύσεις στο κοινό. Δεν μπορεί η προώθησή τους να γίνεται χωρίς κανέναν έλεγχο· πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία και συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο.

Παράλληλα, οι εξετάσεις αυτές πρέπει να αποζημιώνονται από το σύστημα Υγείας, ώστε να είναι ευρέως διαθέσιμες ακόμη και σε ανθρώπους που δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος τους με ιδιωτικούς πόρους.

Αν με ρωτούσατε τι θα έκανα ως ασθενής, το πρώτο πράγμα που θα κοίταζα θα ήταν να πραγματοποιήσω τη συγκεκριμένη γενετική εξέταση σε κάποιο αναγνωρισμένο δημόσιο νοσηλευτικό ή ερευνητικό κέντρο της χώρας και όχι σε κάποιον ιδιώτη, ο οποίος μπορεί να έχει οικονομικό κίνητρο να προωθήσει συγκεκριμένες εξετάσεις χωρίς αυτές να είναι κατ’ ανάγκη πιστοποιημένες.

Περίπου δεκαπέντε χρόνια μετά την έναρξη του «Genome of Greece», ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για την επόμενη δεκαετία; Θα μπορούσε κάθε πολίτης να διαθέτει κάποτε ένα ασφαλές γονιδιωματικό αρχείο που θα καθοδηγεί την πρόληψη και τη θεραπεία του ή μία τέτοια προοπτική δημιουργεί περισσότερους κινδύνους από όσους μπορούμε σήμερα να ελέγξουμε;

Για την επόμενη δεκαετία θα ήθελα να δω τη γενετικά θεραπεία να εντάσσεται συστηματικά στην κλινική πράξη στη χώρα μας και να αποζημιώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, ώστε να μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτή κάθε ασθενής.

Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, για παράδειγμα, κάθε νεογέννητο παιδί συνοδεύεται πλέον από τη γενετική του πληροφορία σε επίπεδο ολόκληρου του γονιδιώματος. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε κάτι αντίστοιχο και για τη χώρα μας.

Γνωρίζω ότι πρόκειται για έναν αρκετά φιλόδοξο στόχο. Επομένως, εάν έπρεπε να θέσω έναν περισσότερο άμεσο στόχο για την επόμενη δεκαετία, θα ήθελα τουλάχιστον να δω τη γενετικά καθοδηγούμενη θεραπεία να έχει ενταχθεί στο σύστημα Υγείας ως αποζημιούμενη γενετική ανάλυση.

Έχουμε ήδη δείξει μέσα από κλινική μας μελέτη ότι μια τέτοια προσέγγιση όχι μόνο μειώνει την εμφάνιση τοξικότητας και μεγιστοποιεί την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, αλλά βελτιώνει παράλληλα την ποιότητα ζωής των ασθενών και μειώνει το κόστος της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης.

Who is Who

Ο Γεώργιος Πατρινός είναι Γενικός Διευθυντής και Διευθυντής Ερευνών του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ και Καθηγητής Φαρμακευτικής Βιοτεχνολογίας και Φαρμακογονιδιωματικής στο Τμήμα Φαρμακευτικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πατρών. Είναι πτυχιούχος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος διδακτορικού στη Μοριακή Βιολογία από το ίδιο Πανεπιστήμιο.

Παράλληλα, είναι Επισκέπτης Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του United Arab Emirates University και του Erasmus University Medical Center του Ρότερνταμ, ενώ το διάστημα 2010-2022 συμμετείχε ως τακτικό μέλος και Εθνικός Εκπρόσωπος στην Pharmacogenomics Working Party του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA).

Το ερευνητικό του έργο επικεντρώνεται στη φαρμακογονιδιωματική, την εξατομικευμένη, την πληθυσμιακή γονιδιωματική, τη γονιδιωματική γενετικών νοσημάτων και τη γονιδιωματική πληροφορική, με έμφαση στη μετάφραση της γονιδιωματικής γνώσης σε εργαλεία για την κλινική πράξη και τη Δημόσια Υγεία.

Πηγη: https://healthpharma.gr/