Κατηγορία: Ενημέρωση

Ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας, Ιωάννης Κοτσιανίδης, μιλά στην «Κ» για τις προειδοποιήσεις προς τις αρμόδιες αρχές πολύ πριν από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, για την αγορά των «κυτταρικών» και «αναγεννητικών» θεραπειών και την ανάγκη σαφούς θεσμικού πλαισίου

Ησυζήτηση γύρω από τις θεραπείες που παρουσιάζονται ως «κυτταρικές», «αναγεννητικές» ή θεραπείες «μακροζωίας» έχει ξεκινήσει από επίσημους φορείς πολύ πριν από τον τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, όμως οι προειδοποιήσεις απευθύνονταν εις ώτα μη ακουόντων. Το 2019, η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία είχε απευθυνθεί εγγράφως στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων, στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων και στο υπουργείο Υγείας προειδοποιώντας για μη τεκμηριωμένες «κυτταρικές» και «αναγεννητικές» θεραπείες και ζητώντας διερεύνηση των σχετικών δραστηριοτήτων και ενίσχυση της εποπτείας.

Η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία επανήλθε στο θέμα το 2025, αυτή τη φορά μαζί με την Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής, οι οποίες και πάλι εγγράφως επισήμαναν την παράνομη προσφορά και διαφήμιση μη αποδεδειγμένων ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένων κυτταρικών θεραπειών στη χώρα μας.

Ερχόμενοι στο σήμερα και στη συζήτηση που έχει ανοίξει για την πλασμαφαίρεση, τα βλαστοκύτταρα και τις λεγόμενες «αναγεννητικές θεραπείες», μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, οι παλαιότερες προειδοποιήσεις των επιστημόνων εμφανίζονται ξανά στο προσκήνιο.

Οι όροι που προκαλούν σύγχυση

«Είχαμε δει ως εταιρεία και εμείς στο Διαδίκτυο ανεξέλεγκτες διαφημίσεις που χρησιμοποιούσαν επιστημονικούς όρους για να περιγράψουν θεραπείες οι οποίες δεν αντιστοιχούσαν σε όσα ορίζει η κλασική δυτική ιατρική», σημειώνει στην «Κ» ο Ιωάννης Κοτσιανίδης, καθηγητής Αιματολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, διευθυντής της Αιματολογικής Κλινικής και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας.

Την ίδια ώρα, υπάρχει μια έντονη εξέλιξη της βιολογίας που, σύμφωνα με τον καθηγητή, γεννά μια ευρεία ορολογία, με αποτέλεσμα αυτές οι περίφημες και δήθεν αναγεννητικές και «ολιστικές» ιατρικές να δανείζονται επιστημοφανείς όρους. «Η ολιστική ιατρική δεν είναι λάθος όρος, είναι όμως μία φιλοσοφία υγείας που ουσιαστικά εξετάζει τα θέματα της υγείας σε όλα τα επίπεδα. Δεν μιλάμε δηλαδή για ξεχωριστή ιατρική επιστήμη», σημειώνει.

Ιδιαίτερη σύγχυση, σύμφωνα με τον ίδιο, προκαλεί η χρήση του όρου «βλαστοκύτταρα» ως μιας σχεδόν καθολικής θεραπευτικής λύσης. «Αυτά τα θαυματουργά βλαστοκύτταρα δεν υπάρχουν», λέει χαρακτηριστικά. Τα αιμοποιητικά στελεχιαία κύτταρα, εξηγεί, έχουν συγκεκριμένο και αποδεδειγμένο ρόλο στην ανανέωση του αίματος. Η επιστημονικά τεκμηριωμένη χρήση τους, όμως, δεν μπορεί να μεταφράζεται σε μια γενική υπόσχεση ότι «αναγεννούν τα πάντα».

Ανάγκη για σαφές πλαίσιο

Με την Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία να μη λαμβάνει καμία ανταπόκριση από τον ΕΟΦ και τον Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων στις επιστολές που εστάλησαν το 2019 και και το 2025, η αντιμετώπιση του ζητήματος κατά τον κ. Κοτσιανίδη δεν μπορεί να περιοριστεί αυτή τη φορά σε μια απάντηση των αρμόδιων φορέων, καθώς πλέον είναι αναγκαία η δημιουργία ενός σαφούς νομοθετικού πλαισίου που θα ορίζει τι μπορεί να παρέχεται σε ένα ιατρείο, τι απαιτεί νοσοκομειακό ή άλλο ειδικά αδειοδοτημένο περιβάλλον και ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται για κάθε ιατρική πράξη.

Προφανώς αναγνωρίζουμε πως το Σύστημα Υγείας είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένο και ότι ορισμένες ιατρικές πράξεις μπορούν να πραγματοποιούνται εκτός νοσοκομείων, εφόσον όμως αυτές γίνονται με ασφάλεια και είναι εγκεκριμένες

«Πρέπει να γίνουν σαφείς οι προδιαγραφές των κλινικών. Προφανώς αναγνωρίζουμε πως το Σύστημα Υγείας είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένο και ότι ορισμένες ιατρικές πράξεις μπορούν να πραγματοποιούνται εκτός νοσοκομείων, εφόσον όμως αυτές γίνονται με ασφάλεια και είναι εγκεκριμένες», προσθέτει.

Ο γιατρός θεωρεί επίσης χρήσιμη τη δημιουργία μιας επίσημης διαδικτυακής πλατφόρμας ενημέρωσης στην οποία ο πολίτης θα μπορεί να αναζητεί πληροφορίες για τις διάφορες θεραπείες και να γνωρίζει ποιες διαθέτουν επιστημονική τεκμηρίωση και ποιες όχι.

Τα χρήματα που δεν φτάνουν στο ΕΣΥ

Υπάρχει πάντως και μια άλλη πλευρά στη συζήτηση, όπως τη θέτει ο κ. Κοτσιανίδης. Πρόκειται για τα ποσά που, όπως λέει, δαπανώνται ιδιωτικά για θεραπείες χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση, την ώρα που το ΕΣΥ δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για να αναπτύξει και να προσφέρει σύγχρονες, επιστημονικά τεκμηριωμένες θεραπείες.

Αν αυτά τα κολοσσιαία ποσά που πηγαίνουν σε άτυπες πρακτικές και αχρείαστες πλασμαφαιρέσεις έρχονταν στο ΕΣΥ και ανακατευθύνονταν στην πραγματική υγεία και έρευνα, θα ήταν μεγάλη πρόοδος.

Υπενθυμίζεται πως, όπως έχει αναφέρει και σε επίσημη ανακοίνωσή της η Αιματολογική Εταιρεία, η πλασμαφαίρεση γίνεται με ειδικά μηχανήματα σε νοσοκομειακό περιβάλλον, από εξειδικευμένο προσωπικό και η χρήση της αφορά την απομάκρυνση παθολογικών αντισωμάτων από το αίμα για να αντιμετωπιστούν αυτοάνοσα νοσήματα.

Την αυστηροποίηση του πλαισίου με στόχο την αντιμετώπιση παράνομων και επιστημονικά ατεκμηρίωτων θεραπειών σχεδιάζει το Υπουργείο Υγείας – Περισσότεροι έλεγχοι και απαγόρευση διαφήμισης

Ένα ισχυρότερο πλαίσιο για τη λειτουργία ιδιωτικών ιατρείων που προχωρούν σε πρακτικές αντιγήρανσης, μακροβιότητας, ευεξίας, επιχειρεί να στήσει το Υπουργείο Υγείας κατόπιν εορτής.

Ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, δεσμεύτηκε, αφού έχει προκληθεί τόσος «θόρυβος» από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, να συστήσει άμεσα διεπιστημονική επιτροπή αποτελούμενη από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ), τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) και το Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) προκειμένου να μπουν νέοι όροι για τη λειτουργία κέντρων αντιγήρανσης και μακροβιότητας. Σε δηλώσεις του τις προηγούμενες ημέρες τόνισε ότι έρχεται νομοθετική ρύθμιση για την αλλαγή του πλαισίου το οποίο είναι «ξεπερασμένο», όπως σημείωσε, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη.

Το app για τους πολίτες και το Σώμα ελεγκτών

Μάλιστα, αναμένεται να δημιουργηθεί και να παρουσιαστεί μια ειδική εφαρμογή ώστε ο κάθε πολίτης όταν μπαίνει σε ένα ιατρείο να σκανάρει και να βλέπει ακριβώς τι άδεια έχει το ιατρείο για να μην μπορεί να εξαπατηθεί.

Πρόθεση του Υπουργού Υγείας, πάντως, είναι η επαναφορά του Σώματος Επιθεωρητών Δημόσιας Υγείας το οποίο καταργήθηκε πριν την πανδημία, παρ’ όλα αυτά θεωρείται ότι μπορεί να συνεισφέρει στο κομμάτι των ελέγχων καθώς εστιάζεται στην υγεία.

Οι διαφημίσεις στο διαδίκτυο

Ο ΠΙΣ ζητά την άμεση εντατικοποίηση των ελέγχων στις διαφημίσεις ιατρικών υπηρεσιών, θεραπειών και προϊόντων υγείας, ιδίως στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης, την αυστηρή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και την επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών, πειθαρχικών και λοιπών κυρώσεων σε κάθε παραβάτη, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς ανοχή, καθώς και την άμεση διακοπή διαφημιστικών πρακτικών που περιέχουν ψευδείς, παραπλανητικούς ή επιστημονικά ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς.

Μη νόμιμες απεικονιστικές εξετάσεις

Στο μεταξύ, η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, έχει προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων στην ιατρική κοινότητα με την κάθε ειδικότητα να τονίζει από την πλευρά της τη σημασία η κατάλληλη θεραπεία να γίνεται από την κατάλληλη ιατρική ειδικότητα. Εκτός από αντιγήρανση ή «αναγέννηση», οι παρανομίες φαίνεται πως αγγίζουν ακόμη και το πεδίο των απεικονιστικών εξετάσεων.

Σύμφωνα με την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία (ΕΑΕ), εκδίδονται γνωματεύσεις απεικονιστικών εξετάσεων —αξονικών, μαγνητικών, μεταξύ άλλων και καρδιάς— από γιατρούς χωρίς την αντίστοιχη αρμοδιότητα. Επίσης, διενεργούνται βιοψίες και άλλες απεικονιστικά καθοδηγούμενες πράξεις, όπως βιοψίες μαστού, χωρίς διασφάλιση των απαιτούμενων προσόντων, της καταλληλότητας του χώρου και της δυνατότητας αντιμετώπισης επιπλοκών. Την ίδια ώρα, η ΕΑΕ καταγγέλλει ότι χρησιμοποιούνται μηχανήματα ιοντίζουσας ακτινοβολίας χωρίς τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών και μέτρων ακτινοπροστασίας.

Η Ακτινολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι ένα ακτινολογικό εργαστήριο υπόκειται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον χώρο, τον εξοπλισμό και την επιστημονική ευθύνη. «Οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι δυνατόν να παρακάμπτονται, επειδή η πράξη πραγματοποιείται σε ιατρείο άλλης ειδικότητας. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει στην πράξη, χωρίς να το γνωρίζουν οι ασθενείς. Παράλληλα, προβάλλονται ολιγοήμερα σεμινάρια υπερηχογραφίας που δημιουργούν την εντύπωση ότι αρκούν για την αυτοτελή διενέργεια εξετάσεων. Η αγορά ενός μηχανήματος ή η παρακολούθηση ενός σεμιναρίου δεν υποκαθιστούν την απαιτούμενη θεσμοθετημένη εκπαίδευση και δεν απονέμουν επαγγελματικά δικαιώματα», σημειώνει.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΠΙΣ ΠΡΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟ ΥΓΕΙΑΣ 11331

..

Τη καινοτομία όχι ως αφηρημένη έννοια αλλά ως  σύνολο των θεσμών, φορέων, πολιτικών και ανθρώπων που επιτρέπουν σε μια χώρα να παράγει νέα γνώση και να τη μετατρέπει σε προϊόντα, υπηρεσίες, θέσεις εργασίας και, τελικά, σε ευημερία  αναδεικνύει μελέτη της διαΝΕΟσις. Η νέα μελέτη της διαΝΕΟσις, που υπογράφουν ο καθηγητής Άγγελος Τσακανίκας, η επίκουρη καθηγήτρια Αιμιλία Πρωτόγερου και ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος από το ΕΜΠ, ανατέμνει το ελληνικό Εθνικό Σύστημα Καινοτομίας, καταγράφοντας τόσο τα βήματα προόδου όσο και τις δομικές αδυναμίες του.

Ως «εθνικό σύστημα καινοτομίας» ορίζεται το πλέγμα πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων, κρατικών φορέων και πολιτικών που καθορίζουν την ικανότητα μιας χώρας να παράγει και να αξιοποιεί γνώση. Η αποδοτικότητά του εξαρτάται από τον βαθμό συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ αυτών των μερών.

Θετικά βήματα: δαπάνες, θεσμοί, επενδύσεις, ανθρώπινο δυναμικό

Η μελέτη καταγράφει μια σειρά από θετικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά το 2021.

Αύξηση δαπανών για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α)

Οι συνολικές δαπάνες για Ε&Α ανήλθαν στα 3,66 δισ. ευρώ, δηλαδή 1,3 δισ. περισσότερα από το 2019. Η Ελλάδα ανέβηκε από τη 16η στη 13η θέση στην ΕΕ-27 ως προς την ένταση ερευνητικών δαπανών, δείχνοντας ότι η επένδυση στην έρευνα ενισχύεται, έστω και με αργό ρυθμό.

Ίδρυση και ενίσχυση θεσμών έρευνας και καινοτομίας

Το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) λειτουργεί πλέον ως βασικός χρηματοδοτικός φορέας της ερευνητικής δραστηριότητας. Παράλληλα, η δράση «Ερευνώ–Καινοτομώ» υποστηρίζει τη συνεργασία επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων, ενισχύοντας τη διασύνδεση έρευνας και αγοράς.

Φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις στην καινοτομία

Οι νόμοι 4712/2020 και 5162/2024 εισάγουν έκπτωση φόρου έως 50% για επενδύσεις «επιχειρηματικών αγγέλων» σε καταχωρισμένες νεοφυείς επιχειρήσεις, καθώς και ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση για stock options προς εργαζομένους. Τα μέτρα αυτά επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα πιο φιλικό περιβάλλον για επενδύσεις υψηλού ρίσκου.

Προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας

Η εγκατάσταση Κέντρων Αριστείας από πολυεθνικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα δείχνει ότι η χώρα αρχίζει να γίνεται ελκυστικός προορισμός για δραστηριότητες έντασης γνώσης.

Ανάπτυξη του οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων

Από το 2017, ιδρύονται περισσότερες επιχειρήσεις από όσες κλείνουν. Το ποσοστό εγχειρημάτων υψηλής ή μέτριας τεχνολογικής έντασης ανέβηκε στο 7,6% το 2023 (από 4,4% το 2019), ξεπερνώντας τον μέσο όρο των χωρών μεσαίου εισοδήματος (6,6%). Το 17% των εγχειρημάτων προσφέρει έξι ή περισσότερες θέσεις εργασίας (πλην των ιδρυτών) στα πρώτα χρόνια λειτουργίας, έξι μονάδες πάνω από το 2019.

Ανθρώπινο δυναμικό υψηλών προσόντων

Το 45% του πληθυσμού 25–34 ετών είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (έναντι 43% στην ΕΕ). Η αναλογία νέων διδακτόρων σε τομείς STEM ανά 1.000 κατοίκους σχεδόν ταυτίζεται με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (0,7 έναντι 0,8), δείχνοντας ότι η χώρα διαθέτει σημαντικό επιστημονικό δυναμικό.

Δυσλειτουργίες, χαμηλές επιδόσεις και κενά συνεργασίας

Παρά τα θετικά βήματα, η μελέτη αναδεικνύει σοβαρές δυσλειτουργίες που εμποδίζουν το σύστημα να λειτουργήσει ενιαία και αποτελεσματικά.

Γραφειοκρατία και κατακερματισμός

Η γραφειοκρατία παραμένει έντονη, ιδίως στους Ειδικούς Λογαριασμούς Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ). Το ερευνητικό σύστημα είναι κατακερματισμένο, με περιορισμένες συνέργειες ανάμεσα σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Υστέρηση σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας και δημόσιες προμήθειες για καινοτομία

Η Ελλάδα υστερεί σημαντικά στις αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας: ο ελληνικός μέσος όρος αιτήσεων ανά εκατομμύριο κατοίκους στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών είναι 10,3, έναντι 152,2 στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στις δημόσιες προμήθειες για καινοτομία, η χώρα κατατάσσεται 16η ανάμεσα σε 30 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ παραμένει μεγάλη απόσταση μεταξύ σχεδιασμού και εφαρμογής.

Εκπαίδευση, δεξιότητες και διά βίου μάθηση

Η δημόσια δαπάνη για εκπαίδευση είναι 4% του ΑΕΠ (ΕΕ: 4,7%), με την Ελλάδα στην 24η θέση στην ΕΕ-27.
Το 36,6% των νέων αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εργάζεται σε θέσεις που δεν απαιτούν πτυχίο – το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ (μέσος όρος 23%).
Το 36% των βιομηχανικών επιχειρήσεων αντιμετώπιζε δυσκολίες στην κάλυψη κενών θέσεων (2018), με το 46% να δηλώνει ότι το προσωπικό δεν διαθέτει τις απαιτούμενες δεξιότητες.
Μόλις 4,4% του πληθυσμού 25–64 ετών συμμετείχε σε προγράμματα διά βίου μάθησης (ΕΕ: 13,3%), ενώ μόνο το 18% των επιχειρήσεων επένδυσε σε τέτοια προγράμματα το 2020. Μόνο το 13% των επιχειρήσεων παρέχει εκπαίδευση για ψηφιακές δεξιότητες (ΕΕ: 22%).

Αδύναμη σύνδεση πανεπιστημίων–αγοράς και συνεργασίας επιχειρήσεων

Η Ελλάδα κατατάσσεται 106η ανάμεσα σε 133 χώρες στον δείκτη συνεργασίας επιχειρήσεων–πανεπιστημίων για Ε&Α (GII 2024). Η χρηματοδότηση ερευνητικών δαπανών πανεπιστημίων και δημόσιων ερευνητικών κέντρων από επιχειρήσεις παραμένει διαχρονικά χαμηλή. Η χώρα βρίσκεται στη 118η θέση ως προς τη δημιουργία συστάδων επιχειρήσεων (clusters), ενώ οι εξαγωγές μέσης και υψηλής τεχνολογίας αντιστοιχούν μόλις στο 24% των συνολικών εξαγωγών, κάτω από το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου (62%).

Τρεις κεντρικές προτάσεις πολιτικής

Οι συγγραφείς προτείνουν τρεις βασικές κατευθύνσεις για την επόμενη φάση:

1. Ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική ΕΣΕΤΑΚ
Διαμόρφωση μιας ενιαίας Εθνικής Στρατηγικής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας, με μακροχρόνιους στόχους, «αποστολές» (missions) και μετρήσιμα ορόσημα. Παρότι προβλέπεται νομικά, δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί με τη μορφή που απαιτεί ένα σύγχρονο σύστημα καινοτομίας.

2. Θεσμική ενοποίηση ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας
Προτείνεται η δημιουργία ενός ενιαίου Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας, που θα εξαλείψει τη σημερινή διχοτόμηση αρμοδιοτήτων και θα διευκολύνει τον συντονισμό πολιτικών, σε συνδυασμό με συστηματική ενίσχυση της έρευνας από τον κρατικό προϋπολογισμό.

3. Επιχειρησιακή αναβάθμιση και μείωση γραφειοκρατίας
Απαιτείται μείωση της γραφειοκρατίας στους ΕΛΚΕ, τυποποίηση διαδικασιών, καλλιέργεια κουλτούρας λελογισμένου ρίσκου στους δημόσιους οργανισμούς και σαφείς μηχανισμοί μεταφοράς καλών πρακτικών.

Ένα σύστημα σε μετάβαση

Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός συστήματος σε μετάβαση: με σημαντική πρόοδο σε δαπάνες, θεσμούς και ανθρώπινο δυναμικό, αλλά με βαθιές δομικές αδυναμίες σε συνεργασίες, δεξιότητες, εξαγωγές και εφαρμογή πολιτικών. Το ερώτημα που θέτει εμμέσως η μελέτη είναι αν η Ελλάδα θα καταφέρει να μετατρέψει αυτό το δυναμικό σε σταθερή, βιώσιμη καινοτομία που θα αλλάξει την παραγωγική της βάση και θα ενισχύσει την κοινωνική ευημερία.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Λέμφωμα (World Lymphoma Awareness Day – WLAD) καθιερώθηκε από τη Lymphoma Coalition και τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Σεπτεμβρίου. Στόχος της είναι να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τα λεμφώματα — μια ομάδα αιματολογικών κακοηθειών που εμφανίζονται με αυξανόμενη συχνότητα παγκοσμίως. Η καμπάνια του Lymphoma Coalition εστιάζει στο «Honest Talk» — την ανοιχτή, ειλικρινή συζήτηση για τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της νόσου, που συχνά είναι εξίσου δύσκολες με τη σωματική της διάσταση.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Γιάννακας (αιματολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) παραθέτουν τα κυριότερα σημεία.

Το λεμφικό σύστημα είναι ένα εκτεταμένο δίκτυο λεμφικών αγγείων, λεμφαδένων και οργάνων (σπλήνα, θύμος, αμυγδαλές, μυελός των οστών) που διατρέχει ολόκληρο το σώμα. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος: μέσα από τους λεμφαδένες κυκλοφορούν τα λεμφοκύτταρα — τα κύτταρα-«φρουροί» του οργανισμού που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν μολυσματικούς παράγοντες και μη φυσιολογικά κύτταρα.

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι λεμφοκυττάρων: τα Β-λεμφοκύτταρα, που παράγουν αντισώματα, και τα Τ-λεμφοκύτταρα, που καταστρέφουν άμεσα μολυσμένα ή κακοήθη κύτταρα. Όταν ένα λεμφοκύτταρο υποστεί κακοήθη μετασχηματισμό και αρχίσει να πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτα, γεννιέται το λέμφωμα.

Τι είναι το λέμφωμα;

Τα λεμφώματα αποτελούν μια ομάδα αιματολογικών κακοηθειών που μπορούν να εμφανιστούν σε κάθε ηλικία και χαρακτηρίζονται από μεγάλη ποικιλομορφία στην κλινική εικόνα και την εξέλιξή τους. Χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

• Λέμφωμα Hodgkin, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία χαρακτηριστικών κυττάρων (Reed-Sternberg) και συνήθως εμφανίζει υψηλά ποσοστά ίασης.
• Μη-Hodgkin λεμφώματα, μια ετερογενής ομάδα δεκάδων υποτύπων — από υφέρπουσες (indolent) μορφές με βραδεία εξέλιξη έως επιθετικές μορφές που απαιτούν άμεση θεραπεία.

Κύρια συμπτώματα που πρέπει να γνωρίζετε:

• Διόγκωση λεμφαδένων που δεν υποχωρεί
• Ανεξήγητος πυρετός
• Νυχτερινή εφίδρωση
• Απώλεια βάρους χωρίς προφανή αιτία

Η έγκαιρη διάγνωση στα αρχικά στάδια είναι καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου. Η διάγνωση τεκμηριώνεται με βιοψία λεμφαδένα, ενώ τα τελευταία χρόνια η μοριακή βιολογία και η γονιδιωματική ανάλυση επιτρέπουν ακριβέστερη ταξινόμηση, ταυτοποίηση προγνωστικών δεικτών και επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Το PET/CT έχει καθιερωθεί στην αρχική σταδιοποίηση και παρακολούθηση, ενώ οι υγρές βιοψίες (μελέτη κυκλοφορούντος DNA) υπόσχονται σημαντικό ρόλο στο μέλλον.

Πώς αντιμετωπίζεται – από τη χημειοθεραπεία στις θεραπείες ακριβείας

Η θεραπεία εξαρτάται από τον υπότυπο, το στάδιο και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς, και περιλαμβάνει χημειοανοσοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων στις κλασικές επιλογές. Ωστόσο, η τελευταία δεκαετία έφερε μια θεραπευτική επανάσταση:

• Στοχευμένοι παράγοντες: μόρια που ανακόπτουν συγκεκριμένες οδούς επιβίωσης των κακοήθων κυττάρων.
• Διειδικά αντισώματα (bispecific antibodies): συνδέουν ταυτόχρονα τα Τ-λεμφοκύτταρα με τα καρκινικά Β-κύτταρα, «οπλίζοντας» το ανοσοποιητικό να καταστρέψει τον όγκο. Είναι «έτοιμα προς χρήση» φάρμακα, δεν απαιτούν εξατομικευμένη παραγωγή και μπορούν να χορηγηθούν ακόμη και εξωνοσοκομειακά, προσφέροντας μακράς διάρκειας αποκρίσεις σε υποτροπιάζοντα/ανθεκτικά λεμφώματα.
• Συζευγμένα αντισώματα (antibody-drug conjugates): αντισώματα-«φορείς» που μεταφέρουν κυτταροτοξικό φορτίο απευθείας στο κακοήθες κύτταρο.
• Κυτταρικές θεραπείες τύπου CAR-T: συλλογή και γενετική τροποποίηση των ίδιων των Τ-λεμφοκυττάρων του ασθενούς ώστε να στοχεύουν με ακρίβεια τα καρκινικά κύτταρα. Εφαρμόζονται κυρίως σε υποτροπιάζοντα/ανθεκτικά λεμφώματα όπως το διάχυτο λέμφωμα από μεγάλα Β-κύτταρα, το λέμφωμα από το κύτταρο του μανδύα και το λεμφοζιδιακό λέμφωμα, με αποτελέσματα που δείχνουν βαθιές και διαρκείς υφέσεις.

Η κατάσταση στην Ελλάδα και οι προκλήσεις που παραμένουν

Στην Ελλάδα όλες οι καινοτόμες θεραπείες είναι διαθέσιμες: οι κυτταρικές θεραπείες χορηγούνται σε πιστοποιημένα κέντρα — με περισσότερες από 200 κυτταρικές θεραπείες (συμπεριλαμβανομένων παιδιών) να έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα μας — και πολλά ελληνικά κέντρα συμμετέχουν ενεργά σε διεθνείς κλινικές μελέτες.

Ωστόσο, παραμένουν προκλήσεις: η ανάγκη παραμονής των ασθενών για εβδομάδες κοντά στο θεραπευτικό κέντρο δημιουργεί ανισότητες πρόσβασης για κατοίκους νησιών και απομακρυσμένων περιοχών. Για τη νέα εποχή απαιτούνται:

• Εθνικό δίκτυο παραπομπών με σαφείς και ταχείς διαδρομές
• Ενίσχυση των υποδομών και των διαθέσιμων κλινών
• Δημιουργία μητρώου για την παρακολούθηση αποτελεσμάτων
• Εξειδικευμένη εκπαίδευση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού
• Πρακτική υποστήριξη των ασθενών που χρειάζονται μετακίνηση

Μήνυμα ελπίδας και δέσμευσης

Η 15η Σεπτεμβρίου είναι ημέρα υπενθύμισης αλλά και δέσμευσης: να ενημερώνουμε, να στηρίζουμε και να αγωνιζόμαστε για ίση πρόσβαση όλων των ασθενών στις νέες θεραπείες. Το λέμφωμα σήμερα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά — και η πρόοδος της επιστήμης μας επιτρέπει να μιλάμε με περισσότερη αισιοδοξία για το μέλλον.

Για περισσότερες πληροφορίες: Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία (eae.gr) · Lymphoma Coalition (lymphomacoalition.org)

#WorldLymphomaAwarenessDay #LymphomaAwareness #WLAD

Πηγές

• Lymphoma Coalition – World Lymphoma Awareness Day (15 Σεπτεμβρίου)
• Lymphoma Action – World Lymphoma Awareness Day: Honest Talk
• Falchi et al. 2023 – Bispecific antibodies for the treatment of B-cell lymphoma (Blood)
• Abou Dalle et al. 2024 – Bi- and Tri-specific antibodies in non-Hodgkin lymphoma (Nature/Leukemia)
• Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία – eae.gr

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η Ελλάδα συμμετέχει στη νέα φάση του ευρωπαϊκού έργου OD4RD3 – Orphanet Data for Rare Diseases, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της αναγνώρισης, της κωδικοποίησης και της αξιοποίησης των δεδομένων για τις Σπάνιες Παθήσεις στη χώρα μας.

Το OD4RD3 αποτελεί την τρίτη φάση της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας Orphanet Data for Rare Diseases, η οποία ξεκίνησε το 2022 και βασίζεται στην πολυετή τεχνογνωσία και το δίκτυο του Orphanet, της ευρωπαϊκής πηγής αναφοράς για τις Σπάνιες Παθήσεις. Το έργο συντονίζεται από το Orphanet–Inserm, χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – DG SANTE και η νέα του φάση προβλέπει 33 μήνες συνεργασίας, έως το τέλος του 2028.

Ιδιαίτερης σημασίας για τη χώρα μας είναι ότι, στο πλαίσιο του OD4RD3, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά Εθνικό Κόμβο Orphanet Nomenclature, μαζί με τη Δανία, την Ισλανδία και το Λουξεμβούργο. Με την προσθήκη των τεσσάρων νέων κόμβων, το ευρωπαϊκό δίκτυο των National Hubs επεκτείνεται πλέον σε 24 χώρες.

Γιατί είναι σημαντικά τα ORPHAcodes;

Η αποτελεσματική πολιτική για τις Σπάνιες Παθήσεις προϋποθέτει πρώτα από όλα να μπορούμε να γνωρίζουμε ποιοι είναι οι ασθενείς, από ποια σπάνια πάθηση πάσχουν και πού λαμβάνουν φροντίδα.

Οι γενικές ταξινομήσεις νοσημάτων δεν επιτρέπουν πάντοτε την επαρκώς εξειδικευμένη καταγραφή των χιλιάδων Σπάνιων Παθήσεων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί ασθενείς μπορεί να παραμένουν ουσιαστικά «αόρατοι» μέσα στα πληροφοριακά συστήματα υγείας, δυσχεραίνοντας την ακριβή αποτύπωση των αναγκών τους και τον σχεδιασμό κατάλληλων πολιτικών και υπηρεσιών.

Οι ORPHAcodes αποτελούν το εξειδικευμένο σύστημα κωδικοποίησης της ονοματολογίας Orphanet, το οποίο επιτρέπει την ακριβέστερη αναγνώριση και καταγραφή των Σπάνιων Παθήσεων στα πληροφοριακά συστήματα υγείας, στα μητρώα ασθενών και σε άλλες πηγές δεδομένων.

Η συστηματική χρήση τους μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία περισσότερο αξιόπιστων, συγκρίσιμων και διαλειτουργικών δεδομένων, στη χαρτογράφηση των πραγματικών αναγκών των ασθενών, στον καλύτερο σχεδιασμό υπηρεσιών υγείας και στη διευκόλυνση της έρευνας και της συνεργασίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η σημασία των ORPHAcodes ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την ένταξή τους στο Minimum Common Vocabulary του MyHealth@EU, εξέλιξη που αναγνωρίζει τον ευρωπαϊκό τους ρόλο και υποστηρίζει τη χρήση τους στη διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων υγείας στο περιβάλλον του European Health Data Space (EHDS).

Οι στόχοι του OD4RD3

Το OD4RD3 επιδιώκει να ενισχύσει περαιτέρω την εναρμονισμένη κωδικοποίηση των Σπάνιων Παθήσεων στην Ευρώπη και να υποστηρίξει την αξιοποίηση της ονοματολογίας Orphanet ως εργαλείου για τα συστήματα υγείας, την έρευνα και τη χάραξη πολιτικής.

Οι βασικοί στόχοι του έργου περιλαμβάνουν:

• τη συνεχή παραγωγή, επικαιροποίηση και προσαρμογή της ονοματολογίας Orphanet και των ORPHAcodes στις εξελίξεις της επιστημονικής γνώσης, στις ανάγκες κωδικοποίησης και στις απαιτήσεις διαλειτουργικότητας των δεδομένων,
• την επέκταση της εφαρμογής των ORPHAcodes σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την παροχή ανθρώπινης και τεχνικής υποστήριξης και με στόχο την εναρμονισμένη και τυποποιημένη κωδικοποίηση,
• τη στενότερη συνεργασία με τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς (ERNs), ώστε η κλινική εμπειρογνωμοσύνη και τα δεδομένα των μητρώων τους να συμβάλλουν στη συνεχή βελτίωση της γνώσης του Orphanet,
• καθώς και την παροχή αξιόπιστων και αξιοποιήσιμων δεδομένων που μπορούν να υποστηρίξουν την τεκμηριωμένη χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής για τις Σπάνιες Παθήσεις.

Ο νέος Ελληνικός Εθνικός Κόμβος

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο OD4RD3 σηματοδοτεί την έναρξη μιας οργανωμένης εθνικής προσέγγισης για την εφαρμογή της ονοματολογίας Orphanet και των ORPHAcodes.

Ο Ελληνικός Εθνικός Κόμβος συντονίζεται από τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), με την υποστήριξη των έμπειρων στελεχών της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος (ΕΣΑΕ) και σε στενή συνεργασία με το Κέντρο Τεκμηρίωσης και Κοστολόγησης Νοσοκομειακών Υπηρεσιών (ΚΕΤΕΚΝΥ), την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης (ΗΔΥΚΑ) και άλλους αρμόδιους εθνικούς φορείς.

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε αρχικό στάδιο όσον αφορά τη συστηματική ενσωμάτωση των ORPHAcodes στα εθνικά πληροφοριακά συστήματα υγείας. Το OD4RD3 δημιουργεί την ευκαιρία η εφαρμογή τους να αναπτυχθεί σταδιακά, μέσα από ένα κοινό πλαίσιο στρατηγικής, εκπαίδευσης, τεχνικής υποστήριξης και συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Κατά την πρώτη περίοδο υλοποίησης, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στην Ελλάδα, στη διαμόρφωση του εθνικού πλαισίου διακυβέρνησης, στην εκπαίδευση των εμπλεκόμενων επαγγελματιών και στην ανάπτυξη συνεργασιών με τα Εθνικά Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης για Σπάνια και Πολύπλοκα Νοσήματα, τους ελληνικούς Παρόχους Υγείας των Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς (ERNs) και τους αρμόδιους φορείς για τα πληροφοριακά συστήματα και την ψηφιακή υγεία.

Παράλληλα, θα προετοιμαστούν οι τεχνικές και οργανωτικές προϋποθέσεις για τη σταδιακή εφαρμογή των ORPHAcodes και θα αναπτυχθεί το Εθνικό Helpdesk για την ονοματολογία Orphanet και τους ORPHAcodes, ως υπηρεσία υποστήριξης για επαγγελματίες υγείας, κωδικοποιητές, στελέχη πληροφοριακών συστημάτων, νοσοκομεία και άλλους εμπλεκόμενους φορείς.

Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί επίσης στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη εθνικής τεχνογνωσίας, με στόχο τη σταδιακή δημιουργία ενός δικτύου επαγγελματιών που θα μπορούν να υποστηρίξουν την ορθή και εναρμονισμένη χρήση της ονοματολογίας Orphanet και των ORPHAcodes στην Ελλάδα.

Από την κωδικοποίηση στην καλύτερη γνώση για τις Σπάνιες Παθήσεις

Η εφαρμογή των ORPHAcodes δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αλλαγή στον τρόπο καταγραφής μιας διάγνωσης.

Η δυνατότητα ακριβούς και εναρμονισμένης αναγνώρισης των Σπάνιων Παθήσεων μπορεί να δημιουργήσει μια πολύ ισχυρότερη βάση δεδομένων για τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας, τη λειτουργία μητρώων, την ανάπτυξη υπηρεσιών, τη διασύνδεση με τα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης και τα ERNs και, τελικά, την καλύτερη κατανόηση των πραγματικών αναγκών των ανθρώπων που ζουν με Σπάνιες Παθήσεις.

Για την Ελλάδα, το OD4RD3 αποτελεί επομένως όχι μόνο συμμετοχή σε ένα ευρωπαϊκό έργο, αλλά μια σημαντική ευκαιρία να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ένα σύγχρονο, εναρμονισμένο και διαλειτουργικό σύστημα καταγραφής των Σπάνιων Παθήσεων, σε σύνδεση με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στην ψηφιακή υγεία και στα δεδομένα υγείας.

Η δημιουργία του Ελληνικού Εθνικού Κόμβου αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση: από την καλύτερη κωδικοποίηση, στην καλύτερη γνώση — και από την καλύτερη γνώση, στον αποτελεσματικότερο σχεδιασμό της φροντίδας για τους ανθρώπους που ζουν με Σπάνιες Παθήσεις.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Σημαντική πρόοδο, αλλά και μεγάλες αδυναμίες που εξακολουθούν να εμποδίζουν την προώθηση της καινοτομίας στην Ελλάδα, καταγράφει η νέα έρευνα της διαΝΕΟσις για το ελληνικό σύστημα έρευνας και καινοτομίας. Η εικόνα που προκύπτει από τα αποτελέσματα της μελέτης είναι διττή: Η χώρα μας διαθέτει μεν ισχυρότερο ερευνητικό δυναμικό, περισσότερες επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη και ένα σημαντικό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων, όμως δυσκολεύεται ακόμη να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε προϊόντα, εξαγωγές και υψηλότερη παραγωγικότητα.

Το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στη μεταφορά της ερευνητικής δραστηριότητας στην αγορά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η χώρα μας καταγράφει μόλις 10,3 αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ανά εκατομμύριο κατοίκους, έναντι 152,2 στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η συνεργασία πανεπιστημίων και επιχειρήσεων παραμένει περιορισμένη, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν χαμηλή παρουσία σε δραστηριότητες υψηλής τεχνολογίας και στις διεθνείς αλυσίδες αξίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η έρευνα αναδεικνύει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: το ίδιο το Δημόσιο δεν αξιοποιεί επαρκώς τη ζήτησή του ως μοχλό καινοτομίας. Παρά τις θετικές θεσμικές αλλαγές, οι δημόσιες προμήθειες εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να βασίζονται στη λογική της χαμηλότερης τιμής και όχι στην αναζήτηση καινοτόμων και αποτελεσματικότερων λύσεων.

Ολόκληρη η έρευνα της διαΝΕΟσις διαθέσιμη εδώ.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Στην πλασμαφαίρεση, στις μη πιστοποιημένες θεραπείες, στα ενέσιμα σκευάσματα και στα φάρμακα που πωλούνται στο διαδίκτυο χωρίς άδεια, αναφέρθηκε ο Πρόεδρος ΕΟΦ, Σπύρος Σαπουνάς, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ.

Αναφορικά για τη θεραπεία πλασμαφαίρεσης ο κ. Σαπουνάς είπε πως «εξεπλάγην όταν άκουσα, ότι σε ένα διαμέρισμα, σε ένα απλό ιδιωτικό ιατρείο θα μπορούσε κάποιος να υποβάλλει έναν πολίτη σε τέτοια διαδικασία. Είναι μία βαριά διαδικασία, δεν είναι απλή, απαιτεί εξοπλισμό, εξειδικευμένο γιατρό και νοσηλευτικό προσωπικό».

«Οι πολίτες πρέπει να προσέχουν τις νέες θεραπείες που εμφανίζονται»

Ο Πρόεδρος του ΕΟΦ εφιστά την προσοχή στους πολίτες και επισημαίνει ότι «είχα ξεκινήσει αγώνα επικοινωνίας με τους συμπολίτες μας, με αφορμή και τις νέες θεραπείες που εμφανίζονται δήθεν ως συμπληρώματα διατροφής που απαγορεύονται, αλλά και τη διαδικτυακή πώληση φαρμάκων. Όλο αυτό που γίνεται αυτή την περίοδο με τον καταιγισμό πληροφόρησης από δήθεν ειδικούς, από influencers κτλ, έχουν οδηγήσει τον κόσμο σε ένα αδιέξοδο και δεν ξέρουν τι να πιστέψουν και τι να εμπιστευτούν. Οι πολίτες πρέπει να ρωτάνε ποιες είναι οι εγκρίσεις, ποια είναι τα πρωτόκολλα, τι προϊόντα είναι αυτά και τις άδειες. Ότι είναι ενέσιμο και ενδοφλέβιο από το Επιστημονικό Συμβούλιο Εγκρίσεων του ΕΟΦ παίρνει άδεια μόνο για νοσοκομειακή χρήση».

«Φάρμακα όχι από το διαδίκτυο, μόνο από φαρμακεία»

Ο κ. Σαπουνάς τόνισε πως «στην Ελλάδα απαγορεύεται η πώληση φαρμάκων μέσω διαδικτύου. Ένας βασικός κανόνας δεν το ξέρουν όλοι οι πολίτες και το λέω κάθε μέρα συνέχεια. Για να πάρεις φάρμακα πρέπει να πας στο φαρμακείο. Τα συμπληρώματα διατροφής που μπορεί να είναι βιταμίνες και ιχνοστοιχεία είναι γνωστοποιούμενα προϊόντα από τον ΕΟΦ. Αλλά αυτά δεν μπορεί να είναι ποτέ ενέσιμα, δεν μπορεί να είναι σε πρωτόκολλα με μηχανήματα και με εξοπλισμούς κτλ. Θα είναι κάψουλες ή δισκία τα οποία οι πολίτες πρέπει να παίρνουν από το στόμα για να συμπληρώσει τη διατροφή τους».

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Η σχέση μεταξύ εμμηνόπαυσης, οιστρογόνων και υγείας του εγκεφάλου αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία της σύγχρονης γυναικολογικής και νευρολογικής έρευνας. Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες διερευνούν κατά πόσο η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (Hormone Replacement Therapy – HRT) μπορεί να επηρεάζει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και αν ο χρόνος έναρξής της παίζει καθοριστικό ρόλο.

Μια νέα μεγάλη παρατηρησιακή μελέτη, βασισμένη σε δεδομένα από περισσότερες από 183.000 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα UK Biobank, έρχεται να προσθέσει σημαντικά στοιχεία στη συζήτηση. Οι ερευνητές από τα πανεπιστήμια East Anglia και Exeter παρακολούθησαν τις γυναίκες για περίπου 13 χρόνια και κατέγραψαν σχεδόν 4.000 νέες διαγνώσεις άνοιας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χρήση HRT συσχετίστηκε με περίπου 10% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας συνολικά και με 16% χαμηλότερο κίνδυνο ειδικά για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε ο χρόνος έναρξης της θεραπείας: οι γυναίκες που ξεκίνησαν HRT μεταξύ 46 και 56 ετών εμφάνισαν την ισχυρότερη συσχέτιση με μειωμένο κίνδυνο άνοιας.

Συγκεκριμένα, η έναρξη της θεραπείας στην ηλικία 46–50 ετών συνδέθηκε με περίπου 13% χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ στις γυναίκες που ξεκίνησαν μεταξύ 51 και 56 ετών η μείωση έφτασε περίπου το 23%. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την υπόθεση του λεγόμενου «παραθύρου ευκαιρίας», σύμφωνα με την οποία η ορμονική θεραπεία μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση ανάλογα με το στάδιο ζωής κατά το οποίο ξεκινά.

Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ότι ορισμένες ομάδες γυναικών ενδέχεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερη συσχέτιση με όφελος. Οι φορείς της γονιδιακής παραλλαγής APOE4, ενός γνωστού παράγοντα αυξημένου κινδύνου για νόσο Αλτσχάιμερ, παρουσίασαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας όταν λάμβαναν HRT. Αντίστοιχα, μεγαλύτερη μείωση κινδύνου παρατηρήθηκε σε γυναίκες που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική εμμηνόπαυση, όπου η φυσική παραγωγή ορμονών διακόπτεται απότομα.

Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η HRT προλαμβάνει την άνοια. Πρόκειται για παρατηρησιακή μελέτη, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να εντοπίσει συσχετίσεις αλλά όχι να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Παράγοντες όπως ο τρόπος ζωής, η γενικότερη υγεία, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο ή άλλες ιατρικές παρεμβάσεις μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Παράλληλα, πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις της διεθνούς βιβλιογραφίας δεν έχουν καταλήξει σε σαφή απόδειξη ότι η ορμονοθεραπεία μειώνει συνολικά τον κίνδυνο άνοιας. Για τον λόγο αυτό, οι επιστημονικές εταιρείες δεν συστήνουν τη χορήγηση HRT αποκλειστικά με στόχο την πρόληψη της άνοιας. Η βασική ένδειξη παραμένει η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και η επιδείνωση της ποιότητας ζωής.

Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, ανοίγουν τον δρόμο για μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση. Η απόφαση για έναρξη HRT θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ηλικία, τον χρόνο από την έναρξη της εμμηνόπαυσης, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και τις προσωπικές ανάγκες κάθε γυναίκας.

Η έρευνα για τη σχέση εμμηνόπαυσης, ορμονών και εγκεφαλικής υγείας συνεχίζεται. Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι ο χρόνος έναρξης της θεραπείας μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα, αλλά απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να καθοριστεί ποια γυναίκα μπορεί πραγματικά να ωφεληθεί και με ποιον τρόπο. Μέχρι τότε, η HRT παραμένει μια εξατομικευμένη θεραπευτική επιλογή και όχι μια αποδεδειγμένη στρατηγική πρόληψης της άνοιας.

Πηγη: https://medicalmanage.gr/

11337_ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ_ΥΓΕΙΑΣ_39771

..